Wednesday, December 13, 2017

CCM mpya ya JPM, yafyeka watu maarufu mikutano saba yafanyika ndani ya siku 11

 

By Sharon Sauwa, Mwananchi Ssauwa@mwananchi.co.tz

Wakati CCM ikielekea kuadhimisha miaka 40 tangu ilipozaliwa Februari 5, 1977, Mwenyekiti wake wa Taifa wa tano, John Magufuli ameweka rekodi kwa kuwezesha vikao vya jumuiya zake na vikao vya chama Taifa kufanyika kwa kufuata mfululizo ndani ya siku 11 huku wagombea wa nafasi mbalimbali kutojulikana na wengi ni wapya ambao hawana umaarufu wa kisiasa.

Miaka ya nyuma vikao vya taifa ya jumuiya za CCM, Umoja wa Wanawake Tanzania (UWT), Jumuiya ya Wazazi na Umoja wa Vijana wa CCM (UVCCM) ratiba za vikao vyao zilitofautiana kwa takriban mwezi mzima, lakini kwa mara kwanza vikao hivyo vimefuatana mfululizo na vikao vya chama Taifa kwa kufanyika ndani ya siku 11.

Pia, miaka ya nyuma wagombea wa nafasi za uongozi ndani ya chama hicho walikuwa watu maarufu katika jamii, walijitangaza sana wakati wa kuchukua fomu za kugombea, kampeni na hata wakati wa uchaguzi. CCM iliyopita nafasi za ujumbe wa mikutano ya ngazi mbalimbali ziligombewa na mawaziri, madiwani, wabunge, wakuu wa mikoa, wakuu wa wilaya,wake za viongozi na watoto wao.

Mbwembwe zilizo zoeleka Dodoma hazijaonekana tangu kuanza vikao vya kitaifa vya jumuiya ambapo Desemba 8-9 ulifanyika mkutano wa UWT, Desemba 10-11 mkutano wa UVCCM na Wazazi walianza mkutano wao jana na unamalizika leo. Vikao vya chama Taifa vitaanza Desemba 14 na kumalizika Desemba 19 kwa kikao cha siku mbili cha mkutano mkuu wa CCM Taifa.

Kikao cha Halmashauri Kuu ya Taifa (Nec) kilichofanyika Desemba 2016 jijini Dar es Salaam ndicho kilichoifumua CCM kwa kufanya mabadiliko ya 16 ya Katiba yake ya mwaka 1977 iliyopitishwa na mkutano mkuu uliofanyika Machi 12, 2017 mjini Dodoma.

Katika Mabadiliko hayo, kuanzia sasa, idadi ya wajumbe wa Halmashauri Kuu ya chama hicho itapungua kutoka idadi ya wajumbe 388 hadi wajumbe 158, huku idadi ya wajumbe wa Kamati Kuu, (CC), wamepungua kutoka idadi ya wajumbe 34 hadi 24.

Aidha katika mabadiliko hayo, kiongozi wa CCM hataruhusiwa kuwa na vyeo zaidi ya kimoja vya utendaji wa siku hadi siku. Hivyo, CCM itakayoanza baada ya Desemba 20 itakuwa imekamilisha mabadiliko ya 16 ya Katiba yake.

Dodoma iliyokuwa ikitamba kwa wingi wa wageni wakati wa vikao vya CCM hadi wageni wengine kukosa nafasi kwenye nyumba za kulala wageni, safar hii imekuwa tofauti tangu kuanza kwa kikao cha UWT kikafuatiwa na kile cha UVCCM na cha Wazazi kinachomalizika leo.

Huku viongozi wote wakuu wakiwa mjini Dodoma wakiwamo wastaafu, mkutano wa UWT ulimalizika kwa kumchagua Gaudentia Kabaka kuwa mwenyekiti wa jumuiya hiyo, wakati UVCCM mwenyekiti alichaguliwa Kheri James.

Lakini, chaguzi hizi zimekuwa tofauti na chaguzi zilizotangulia ambazo zilifanya mji wa Dodoma kujaa wapambe ambao ni wapiga kampeni wa wagombea kutoka katika mitandao ambayo wagombea wanakuwa wamejitengenezea miaka mitano iliyopita.

Hatua hii ilifanya mji wa Dodoma kufurika na hata wakati mwingine wageni kukosa vyumba vya kulala kutokana na wingi wa wapambe wanaofika kuwapigia wagombea wake.

Hata shamrashamra za uchaguzi na upokeaji wa matokeo yake zimekuwa tofauti na chaguzi nyingine ndani ya chama hicho tawala, badala yake watu kutumia mitandao ya jamii kwa kiasi kikubwa kuwauza wagombea wao.

Pia, katika uchaguzi UVCCM kumekuwa na idadi kubwa ya wanachama waliojitokeza katika kuwania nafasi za uongozi tofauti na miaka ya nyuma, ambapo katika nafasi ya uenyekiti watu waliomba nafasi hiyo walikuwa 113 na saba ndio waliopitishwa na Nec kugombea nafasi hiyo.

Hata hivyo, hotuba za Mwenyekiti wa CCM, Rais John Magufuli alizozitoa kwa nyakato tofauti wakati wa vikao vya jumuiya hizo zinaonyesha kuchangia kuwabadilisha wajumbe wa mikutano hiyo wanaoishi kwa mazoea kwa kuanika udhaifu wao hadharani kinagaubaga.

Mfano halisi ni pale alipokuwa akifungua mkutano wa uchaguzi wa UWT, Rais Magufuli anasema kama kutakuwepo na ikadhihirika kuwa amepita kwa mchezo mchafu Kamati Kuu ya chama hicho itakaa na wataamua kufuta matokeo ya uchaguzi na kuchukua hatua za nidhamu.

Anasisitiza kuwa anataka viongozi watakaomsaidia katika chama chao ambao hawajapita kwa rushwa ili wamsaidie kuchagua viongozi wasiotokana na rushwa.

INAENDELEA UK 20

INATOKA UK 17

“UWT iliyokuwa ya kina Sofia Kawawa sio UWT tuliyonayo sasa. Na mimi siwezi kuwaficha lazima nilipasue jipu moja kwa moja hapa,”anasema na kuongeza kuwa mwanachama aliyekuwa anataka uongozi ndani ya jumuiya hiyo ni lazima atafute kiongozi wa kumbeba.

Maneno kama hayo aliyarudia tena wakati wa ufunguzi wa uchaguzi wa UVCCM kwamba jumuiya hiyo imegubikwa na vitendo vya rushwa na ndio maana hawakupendekeza majina yanayomfanya kufanya uteuzi.

“Nitashangaa kama mkiniletea mwenyekiti aliyewahonga. Kuwahonga ni kuwamaliza thamani yenu. Kukupa hela ili umchague amekudharau na hii ni dalili ya mwanzo kuwa huyu mtu hatakuwa kiongozi mzuri,”anasema.

Wana CCM wazungumza

Katibu wa Mwenezi wa CCM Mkoa wa Dodoma aliyemaliza muda wake, Donald Mejitii, anasema tofauti anayoiona ni nyakati za nyuma kulikuwa na hekaheka za makundi makubwa ambayo yalikuwa yakipingana.

“Makundi haya yalikuwa yakianza kutengeneza mtandao kabla ya uchaguzi na hapo kulikuwa na matumizi makubwa ya fedha katika hilo,”anasema.

Hata hivyo, anasema katika uchaguzi wa mwaka huu ndani ya chama kumekuwa na ukemeaji mkubwa wa masuala ya rushwa kulikofanywa na Mwenyekiti wa chama Taifa, jambo ambalo limefanya hakuna aliyeteuliwa ambaye amevuma bali wengi wao waliibukia baada ya kuteuliwa na vikao vya chama.

“Zamani nguvu za pesa ilikuwa inatumika kwa muda mrefu wazi lakini sasa hivi wamechaguliwa watu ambao hatukuwa tumewasikia kwamba wanajiandaa. Tumeona wanaibukia badaa ya kuteuliwa na vikao vya chama,”anasema.

Anasema uchaguzi wa mwaka huu umefanyika bila wengi wao kutumia nguvu za fedha wenye fedha na jambo kubwa lililokuwa likiangaliwa ni watu wenye sifa.

Mejitii anasema suala hilo limefanya kuleta sura mpya katika uongozi ambazo hazijulika kabisa ili mradi tu walikidhi kanuni tofauti na chaguzi zilizotangulia ambazo ni lazima uwe unafahamika.

“Aina hii inatoa fursa kwa wengi kugombea nafasi mbalimbali za uongozi.Mazingira ya rushwa yamepungua, watu hawatoi rushwa hadharani, hata kama yapo ni mmoja mmoja tena kwa kificho. Mwenyekiti wa Taifa (Dk Magufuli) ameonyesha ukali sana kwenye rushwa na wasaidizi wake wamemfuata,”anasema.

Mejitii anasema mfumo huo utasaidia chama kukua ingawa hofu yake ni matokeo ya mfumo huu kwasababu chama hakina uhakika na shughuli ambazo waliochaguliwa wanazifanya.

“Zamani waliokuwa wanachaguliwa ni wafanyakazi, wafanyabiashara, wakulima na wafugaji sasa jinsi ya kujihakikishia kile ambacho mgombea anakifanya chama hakina uhakika nacho sana,”anasema.

Anataka wanachama kutoa muda kwa mfumo huo ili kuona kwa matokeo hayo kwasababu kilichofanyika hivi sasa kitu kipya.

Mhadhiri wa Chuo Kikuu cha Dodoma (Udom), Dk Paul Losolutie anasema Rais Magufuli amejaribu kwa kiasi kikubwa kusimamia nidhamu katika chama.

“Yeye (Rais) anachoamini kuwa rushwa ni adui wa haki, rushwa ni rushwa iwe kwenye Serikali ama kwenye chama, ameweza kudhibiti hata kama ipo hatua inachukuliwa bila kigugumizi. Badaa ya kuthibiti nidhamu katika chama inawezesha watu mbalimbali wenye uwezo kugombea nafasi mbalimbali,”anasema.

Anasema hatua hiyo imefungua uwanja kwa watu wengi kushiriki katika siasa za chama hicho bila kujali kama wanauwezo wa kifedha ama wanarefarii ndani chama ili mradi wanajijua kuwa wanaouwezo wa kuongoza.

“Pongezi zimwendee mwenyekiti wa chama wa Taifa kwa kutengeza fursa za watu kugombea kwa wingi. Jambo jingine watu wanakiona chama cha CCM bado kina mvuto mkubwa sana katika nchi kwasababu ndicho kinaongoza Serikali,”anasema.

Anasema hivi sasa watu wanaoona kuwa ili kuingia katika Serikali lazima uwe mwanachama wa CCM huko nako kunavutia watu wengi kuingia katika chama hicho.

Losolutie anasema pia aina ya siasa iliyopo nchini hivi sasa imeegemea upande mmoja na imefanya siasa ya upinzani kuwa ngumu kwawsababu imebana.

“Hali hii inafanya sehemu pekee ni CCM, Watanzania wengi hawawezi mikiki hivyo wanaona sehemu pekee haina mikiki ni CCM. Pia, watu wanaimani CCM na wanaimani kuwa bado kina nguvu kitaendelea kuongoza,”anasema.

Anasema pia wengine wanajitokeza kuwania nafasi katika chama hicho kwasababu wanajua hata kama watashindwa katika uchaguzi basi siku za baadaye watafikiriwa katika nafasi nyingine.

“Watu wengine wanagombea ili waonekane, wanafikiri hata wakikosa nafasi kesho keshokutwa watafikiriwa katika uongozi wa ndani ya chama ama serikalini,”anasema.

Mkazi wa Nkhungu mjini hapa, Salim Abdalah anasema kuwa tofauti na miaka mingine hamasa sasa juu ya uchaguzi ndani ya CCM imehamia kwa wananchi wasio wanachama wa CCM na hata vijiweni ndicho kinachozungumza.

“Mapigano juu ya rushwa nchini yako kwenye dhamira ya kweli ndani Rais Magufuli, jambo hili limewafanya wananchi wa kawaida kuongeza dhamana. Lakini, miongoni mwao (wanachama) bado wana harufu ya rushwa. Hii inawafanya kulazimika kubadilika,”anasema.

Abdallah anasema mabadiliko ya chaguzi za ndani ya CCM, yanawasukuma vijana wa Dodoma kuhamasika kufuatilia siasa hizo.

Anasema hamasa hiyo inachagizwa pia na Serikali kuhamia Dodoma jambo ambalo limeshindwa kufanyika kivitendo kwa zaidi ya miaka 40 tangu tamko hilo litolewe.

“Ukweli kitendo cha Serikali kuhamia Dodoma nacho kimeongeza hamasa wananchi kufuatilia chaguzi za CCM ingawa wao sio wanachama,”anasema.

Hata hivyo, mmoja wa wagombea wa Uchaguzi wa UVCCM, Thobias Mwesiga anasema bado kuna kazi ya kufanya katika kuhakikisha kuwa rushwa ndani ya chaguzi na mali za UVCCM ili zitumike katika kuwanufaisha wanachama wote.

“Ajitahidi kuhakikisha kuwa anapambana na rushwa. Namimi katika hili niseme niko tayari muda na wakati wowote kushirikiana naye kuhakikisha tunamtokomeza huyu mdudu anayeitwa rushwa. Watanzania wengi ni masikini, watanzania wengi wanaimani na CCM.”anasema.

Anasema anaamini kuwa viongozi waliopata nafasi watayafanya hayo kwasababu ndio mwelekeo wa UVCCM wa kulijenga Taifa lipo kinyume na masuala ya rushwa na yanayowakandamiza wanyonge,”anasema.

Wednesday, December 13, 2017

Biashara ya utumwa na dhambi ya Marekani, Libya

 

Tangu Machi 19, 2011, mataifa makubwa, Marekani, Ufaransa, Uingereza, Italia na mengineyo, wakitumia Jeshi la Kujihami la Nchi za Magharibi (Nato), walianza chokochoko kuifanya Libya iwe hivi ilivyo sasa.

Kabla ya hapo vikundi vya uasi vilikuwa vimeshaanza harakati za kumpindua aliyekuwa Kiongozi wa Libya, Muammar Gaddafi. Mataifa hayo kwa kuitumia Nato, walivifadhili na kuvipa ulinzi vikundi hivyo vya uasi dhidi ya Gaddafi.

Hata baada ya Gaddafi kukubali kuachia nchi watu hawakuridhika, walimuwinda na walipomkamata Oktoba 20, 2011 walimuua. Miaka sita tangu Gaddafi alipouawa, Marekani na nchi washirika wanaishuhudia Libya iliyogeuka soko la biashara ya utumwa.

Watu wanauliza biashara ya utumwa Libya ni kweli au siyo kweli? Jawabu ni kweli kabisa Libya kwa sasa ni soko la biashara ya watu. Mtu mmoja anapigwa mnada na kuuzwa kwa dola 200 (Sh448,500).

Novemba mwaka huu, kituo cha televisheni cha CNN, Marekani, kiliripoti habari ya watu wawili ambao inadhaniwa asili yao ni Nigeria, waliouzwa kwa dola 400 (Sh897,000). Habari hiyo ndiyo ambayo iliushitua ulimwengu.

Baada ya habari hiyo, Rais wa Marekani, Donald Trump aliitangaza CNN kuwa adui wa Wamarekani kwa sababu inaripoti habari zenye kuichafua nchi hiyo kwenye jumuiya za kimataifa.

Hata hivyo, huo ndiyo ukweli kwamba Libya baada ya Gaddafi imekuwa nchi ya vikundi vya waasi na jamii za makabila. Imeshindikana kuwa na Serikali moja ambayo inaweza kuratibu masuala ya nchi.

Kutokana na hali hiyo, sasa hivi Libya kikundi cha watu 50 wenye silaha kinaweza kuamua kuwa na utawala wake kwenye eneo fulani na ikawezekana. Na hiyo ndiyo sababu ya biashara ya utumwa kushamiri Libya, maana imekuwa nchi ya wenye silaha.

Asili ya biashara

Tangu kupinduliwa kwa Gaddafi na Libya kukosa Serikali yenye jeshi moja, watu wengi Kusini mwa Jangwa la Sahara walibaini uchochoro wa kwenda Ulaya kutafuta maisha bora kupitia Bahari ya Mediterranean.

Inakadiriwa kuwa mamia ya vijana wasio na vibali huingia Libya kila mwaka kutafuta njia ya panya kwenda Ulaya. Inakisiwa pia kuwa watu 150,000 wameshasafikiri kwenda Ulaya kwa njia ya boti kupitia Mediterranean ndani ya miaka mitatu iliyopita, huku watu 3,000 wamekuwa wakizama baharini kila mwaka ndani ya miaka minne iliyopita.

Kuanzia Aprili mwaka huu, askari wanaolinda pwani za Libya walipata msaada kutoka Italia kuhusu namna ya kuboresha ulinzi baharini na kudhibiti wahamiaji haramu na usafirishaji wa biashara yoyote haramu ikiwamo watu (human trafficking).

Kutokana na kuimarishwa kwa ulinzi, watu wengi walikamatwa baharini kwenye maboti wakisafirishwa kwenda Ulaya. Inakadiriwa watu 400,000 mpaka milioni moja wapo Libya ama baada ya kukamatwa baharini na kurudishwa nchi kavu au wakiwa wamekwama kusafiri kutokana na mazingira kuwa magumu kutokana na ulinzi wa Waitaliano.

Watu hao ambao wameshindwa kusafiri na kujazana Libya ndiyo ambao wanageuka watumwa. Wanauzwa kwenye mnada ili kutumika kwenye shughuli mbalimbali za uzalishaji mali, huku wanawake wakigeuzwa watumwa wa ngono.

Pamoja na kuuzwa kama watumwa, unyanyasaji unaofanywa dhidi ya watu ambao wamekosa nafasi ya kusafiri kwenda Ulaya ni mkubwa. Wanatumikishwa kufanya shughuli za aibu bila ridhaa yao, wanaume kwa wanawake wanabakwa na hata kuuawa.

Biashara inavyofanyika

Kwanza ni namna wahamiaji haramu wanavyogeuka watumwa. Zipo njia mbili za kufikia hatua ya kuuzwa. Ya kwanza ni hiari, maana mhusika anakuwa hana jinsi, pili ni kwa lazima, kwamba mtu anakamatwa na kuingizwa sokoni bila kupenda.

Wanaokubali kuuzwa kama watumwa kwa hiari ni wale ambao walifika Libya ili kusaka njia ya panya kwenda Ulaya. Baada ya kukuta mazingira magumu wamejikuta wakiuza kila kitu wakihangaika kujikimu kimaisha. Hivyo wanajiona hawana namna zaidi ya kukubali matokeo.

Wanaouzwa kwa lazima ni ambao wanatekwa na vikundi vya waasi na kuingizwa mnadani bila kupenda. Wote wanapouzwa, wale wenye kuridhia au wasioridhia, ambaye huchukua fedha ni yule aliyemfikisha muuzwaji kwenye mnada.

Kuna wafanyabiashara ya kusafirisha watu (people smugglers), nao wanapokutana na mazingira magumu ya kuwapitisha watu baharini kuwapeleka Ulaya, huwauza watu waliokuwa wanawasafirisha kama watumwa ili kufidia gharama walizotumia.

Wanaonunua watumwa ni wale ambao hawana uwezo wa kupata watu, kwa maana hawana nguvu ya silaha ya kuteka wahamamiaji haramu waliokosa uelekeo Libya, hivyo wanaamua kununua ili wawatumie kwenye shughuli zao mbalimbali.

Wauzaji wakuu wa watu ni wapiganaji wa vikundi vya uasi vilivyobaki na silaha baada Gaddafi kuangushwa, wameona kwao hiyo ni njia sahihi kupata fedha kwa kuteka wahamiaji hao haramu na kuwauza kwenye minada ya watumwa.

Wapiganaji hao wa vikundi vya uasi, wanapokuwa wameshawateka wahamiaji haramu, huwalazimisha watoe mawasiliano ya familia zao kisha huwapigia simu kuwataka watume fedha ili kuwakomboa watoto au ndugu zao, vinginevyo wanawaua.

Kutokana na hali hiyo, si tu kwamba watu wengi wanauzwa kama watumwa, bali pia vifo ni vingi. Watu wengi wanauawa kwa sababu ya familia zao kushindwa kutuma fedha au kufanya ukaidi mbele ya watekaji na kujaribu kutoroka.

Katika idadi ya mamia mpaka maelefu ya watu ambao hupoteza maisha, wapo hufikwa na mauti kutokana na kunyimwa au kukosa chakula wakiwa mateka, wengine hufa kwa kushindwa kuhimili mateso ya watekaji.

Aprili mwaka huu, Shirika la Kimataifa la Uhamiaji (IOM), lilikuwa la kwanza kuchapisha ripoti inayobainisha kuwa Waafrika (weusi) wengi kutoka Kusini mwa Jangwa la Sahara, wanauzwa kama watumwa baada ya kushikiliwa na wasafirishaji haramu wa binadamu au wapiganaji wenye silaha.

Libya imefikaje huko?

Miezi saba ya kumuondoa Gaddafi madarakani, Machi 19 mpaka Oktoba 20, 2011 ndiyo ambayo imeifikisha Libya ilipo sasa. Marekani na mataifa mengine makubwa washirika, walifadhili vikundi vingi vya uasi ili kufanikisha lengo.

Vikundi hivyo walivipa silaha na kuvilinda vilipokuwa vinachanja mbuga kushikilia miji mbalimbali mpaka vilipofika mji mkuu na makao makuu ya nchi, Tripoli. Nato ilikuwa imara kuyakabili majeshi ya Serikali, yalipotaka kuwakabili waasi.

Kutokana na hali hiyo, waasi waliua watu hususan walioonekana kuwa wafuasi wa Gaddafi. Majeshi ya Serikali yalipotaka kujibu yalikutana na Nato pamoja na mkwara wa Marekani, Ufaransa, Italia, Uingereza na nchi nyingine.

Baada ya Gaddafi kupinduliwa na kuuawa, ndipo dhambi iliyotendeka ya kugawia silaha vikundi vya uasi ilipodhihirika. Wito wa kuweka silaha chini na kuunda Serikali moja haujawahi kuitikiwa. Sababu ni moja tu, kwamba baada ya Gaddafi kupinduliwa nchi haikuwa na jeshi la kusimamia kile kinachotamkwa na waliokabidhiwa mamlaka na Serikali.

Vikundi vya wapiganaji wenye silaha viligoma kuweka silaha chini, matokeo yake nchi imekuwa “na majeshi mengi”, kila kikundi chenye silaha kilichohusika wakati wa vita ya kumpindua Gaddafi kinajiona ni jeshi kamili. Hiyo ndiyo sababu ya utulivu kukosekana Libya.

Oktoba 23, 2011 (siku mbili baada ya Gaddafi kuuawa), Baraza la Kitaifa la Mpito (NTC) liliitangaza Libya kuwa imekombolewa. Kiongozi wa NTC, Mahmoud Jibril alisema mashauriano ya ujenzi mpya wa Libya yameanza. Baadaye Jibril alijiuzulu na NTC ilimchagua Abdurrahim el-Keib kuwa Waziri Mkuu wa Libya. Aprili 26, 2012 el-Keib aliondolewa madarakani na wajumbe wa NTC.

Julai 2012 uchaguzi ulifanyika kwenye maeneo machache, ikachaguliwa Serikali ya Baraza Kuu la Taifa la Congress (GNC) na Novemba mwaka huo, Ali Zeidan alichaguliwa kuwa Waziri Mkuu. Machi 2014 GNC walimtoa Zeidan madarakani na kusabisha machafuko.

Agosti 4, 2014, uchaguzi mwingine ulifanyika na Baraza la Manaibu (CoD) ambalo hutambulika zaidi kama Baraza la Wawakilishi (HoR), lilichaguliwa kuunda Serikali, lakini GNC wakamtangaza Omar al-Hasi kuwa Waziri Mkuu.

Kutokana na mvutano huo, Libya ikawa na Serikali kuu mbili, moja ni ya GNC ambayo makao yake makuu yapo mji mkuu wa Tripoli na ile ya CoP au HoR inayoendesha Serikali kutokea Jiji la Tobruk ambalo ndilo wanalitangaza kuwa mji mkuu mpya wa Libya.

Vipo vikundi vingine vikubwa vinavyotambulika kuwa na silaha pamoja na wapiganaji wengi, vikiwa vimeshikilia maeneo yao ya kiutawala. Kuna Baraza la Shura ya Uislamu ya Wanamapinduzi wa Benghazi, linaoongozwa na Ansar al-Sharia, hili limetapakaa maeneo yote ya Libya.

Lipo kundi la Dola ya Kiislam ya Iraq na Levant (ISIL’s), hili lipo baadhi ya majimbo, vilevile kuna wapiganaji wa Ghat, Tuerag, wanaodhibiti maeneo ya jangwa Kusini-Magharibi. Vipo vikundi vingine ambavyo hata majina havitambuliki, vipo Misrata na vinadhibiti miji ya Bani, Walid na Tawergha.

Pamoja na vyote hivyo, kuna wanajeshi wengi ambao hufanya matukio kisha kuhama kutoka mji mmoja hadi mwingine. Hao ni wengi na madhara yake ni makubwa. Katika hali hiyo, Libya inakuwa haina udhibiti wa pamoja kama Taifa.

Awali Umoja wa Mataifa, Marekani na nchi washirika, waliiunga mkono Serikali ya HoR, lakini Desemba 17, baada ya kuundwa kwa Serikali Rasmi ya Kitaifa (GNA), walianza kuiunga mkono, hivyo sasa Tripoli kuna GNA na GNC, wakati Tobruk kuna Serikali iliyochaguliwa na watu ya HoR. Kwa maana hiyo kuna Serikali kubwa tatu.

Mwaka jana HoR walifanya kile kilichotafsiriwa kuwa ni kuikomoa Marekani na jumuiya za kimataifa kwa kumtoa jela mtoto wa Gaddafi, Saif al-Islam ambaye alikuwa akiandaliwa na baba yake kuwa mrithi wake. Hivi sasa Saif anatajwa kuwa mmoja wa viongozi wa HoR.

Hivyo ndivyo Libya imekuwa. Taifa ambalo lilikuwa na utulivu lakini sasa limechafuka mithili ya Somalia ya zamani iliyomaliza miongo miwili bila Serikali. Hayo ndiyo matokeo ya kuibuka kwa biashara ya utumwa lakini wahusika wanakamatwaje?

Ni kweli kuwa Gaddafi alikuwa dikteta, lakini namna alivyoondolewa madarakani haikuwa sahihi. Hata Rais wa 44 wa Marekani, Barack Obama, alikiri katika nyakati za kuelekea mwisho wa utawala wake kuwa kosa kubwa alilolifanya ni kuivamia Libya na kumng’oa Gaddafi pasipo kufanya maandalizi ya kuituliza nchi baada ya mapinduzi.

Wakati wa kuomba kuteuliwa na chama cha Republican kuwa mgombea urais, Rais Donald Trump na aliyekuwa mpinzani wake, Ted Cruz katika kampeni zao walikuwa na hoja kwamba Libya na Iraq zingekuwa salama zaidi kama Gaddafi na Saddam Hussein wasingeuawa. Saddam alikuwa Rais wa Iraq.

Wednesday, December 13, 2017

Ongezeko la hoteli kwenye fukwe za Zanzibar la nini?

 

Ninapotembelea vijiji mbalimbali vya Zanzibar vilivyopo karibu na bahari huwa nashangazwa na nyumba za kulala wageni, hoteli na kumbi za starehe zilivyojengwa pembezoni mwa ufukwe wa bahari.

Hapo tena hubakia nikijiuliza maswali mengi bila jawabu ya kuniridhisha juu ya jinsi hao waliofanya ujenzi huo hawakuwa na fikra na je, hakuna taasisi ya Serikali iliyoweza kuzuia ujenzi huo ambao haukubaliki kimazingira na kisheria duniani?

Kinachoonekana katika sehemu nyingi ni kama vile yapo mashindano Unguja na Pemba ya kuharibu mazingira ya bahari na kuwazibia wavuvi na watu wengine njia za kwenda na kurudi kutoka pwani.

Wakati fulani utasikia maofisa wa mazingira wakizuia ujenzi wa hoteli za kitalii au nyumba pembezoni mwa ufukwe wa bahari, lakini baada ya muda utaona jengo limekamilika kama vile hapakuwapo hatua ya kuzuia ujenzi.

Hapa unaona wazi kwamba ama sheria za kuhifadhi mazingira ya bahari hazifuatwi kwa sababu mbalimbali au wasimamizi wa sheria hizo hawako makini.

Wakati mwingine utaona kazi ya ujenzi wa hoteli unaendelea kwa mwaka au zaidi na baadaye ndio unasikia umesimamishwa.

Hapa inafaa kujiuliza, hawa wanaoitwa wakaguzi wa ujenzi au masheha ambao ni wawakilishiwa wa Serikali katika mitaa na vijiji wanakuwa wapi hata ujenzi huo ukaendelea kwa muda wote bila ya kusimamishwa?

Tatizo hapa ni kwamba wanaokiuka hizi sheria hawawajibishwi na wenye mahoteli hayo wanaelewa kwamba hata wakisimamishwa kujenga baadaye wataambiwa basi endeleeni.

Miaka michache iliyopita ujenzi wa hoteli moja iliyopo Pemba ulikuwa umekamilika na kusubiri kufunguliwa rasmi, ndio tukasikia ujenzi umesimamishwa. Huu ni uzembe wa hali ya juu.

Kilichokuwa wazi na hakina ubishi ni kwamba baadhi ya wamiliki wa hizi hoteli na mabwana wakubwa wenye fedha, wanaonekana kuringia uwezo wao wa kifedha na hivyo kuamua kufanya watakavyo.

Ujenzi wa aina hii upo katika vijiji vingi vilivyopo kwenye fukwe za bahari za Unguja na Pemba na inaonekana pamejengeka utamaduni unaokua kwa kasi wa wafanya biashara kutojali mazingira ya fukwe za bahari.

Si jambo la ajabu kuona wanaovunja sheria wanasamehewa ati kwa kisingizio cha kwamba si vizuri kuwabughudhi wawekezaji. Kuwapa watu hawa heshima ya kuwa wawekezaji si sahihi kwani hawa ni wavurugaji.

Watu wa aina hii hawasaidii hata kidogo kuchangia maendeleo ya nchi na badala yake wanatuharibia. Si vizuri kuwavumilia hata kidogo.

Ni vizuri Serikali ikakataa katakata wawekezaji wa kutupanda vichwani na kufanya mambo yanayotuharibia bahari na kusumbua wananchi, hasa wavuvi.

Kwa jinsi walivyokuwa na jeuri na kibri, baadhi ya hawa wawekezaji wenye mahoteli makubwa wameamua hata kuajiri wafanyakazi bila ya mikataba ya kazi na wafanyakazi wamekuwa wakibadilishwa kama nguo ili pasiwepo malipo ya mafao.

Kwa bahati mbaya Idara ya Kazi inaonekana haifuatilii kwa umakini suala hili na hata wafanyakazi wanapotoa malalamiko, huoni madai yao kushughulikiwa.

Pengine ndiyo sababu kukawapo lawama na minong’ono ambayo sina uhakika nayo ati kuna watu wenye mamlaka wanaokula sahani moja na wawekezaji.

Mara nyingi pia tumesikia mazingira machafu ya kazi na udhalilishaji hasa wa akina dada katika baadhi ya hizi hoteli. Mambo yanayofanyika ni kinyume cha sheria na hayakubaliki katika mila, utamaduni na desturi za watu wa Zanzibar na Tanzania kwa jumla.

Nimetolea mfano mara nyingi tukio la kishenzi lilioelezwa ndani ya Baraza la Wawakilishi la mmiliki mmoja wa hoteli alivyojiamini na kuwa na jeuri na kibri cha kulazimisha wasichana wanaohudumia hapo wavae nguo fupi na nyepesi.

Sababu ya kutolewa maelekezo hayo ati upepo mwanana wa bahari ukivuma nguo zao zitapeperuka na kuwafurahisha watalii watakapoona maumbile ya ndani ya mwanamke wa Zanzibar.

Huu ni uhuni na ushenzi na ningelitarajia waliohusika wangewajibishwa ili iwe somo kwa wengine wanaotaka kugeuza wasichana wa Tanzania kuwa watumwa mamboleo walioajiriwa kuonyesha maungo yao ya ndani.

Lakini, kwa bahati mbaya yule mwekezaji aliyetoa amri ile hakuguswa na ungelitarajia sheria kumuandama na kumsweka jela kama alivyofanya Baba wa Taifa, Mwalimu Nyerere kwa mwekzaji jeuri wa Kigiriki aliyesema nchi yetu ilikuwa mfukoni mwake.

Ni kweli nchi yetu ni maskini, lakini watu wake ni tajiri katika kulinda utu na heshima yao.

Mara nyingi, pamoja na waandishi wengine wa habari tumekuwa tukifuatilia malalamiko mengi yanayotolewa juu ya mwenendo wa baadhi ya hoteli za kitalii ziliopo Zanzibar. Tunachogundua ni kukithiri vitendo vya kihuni katika baadhi ya sehemu na wamiliki na viongozi wa hoteli hawaguswi.

Kwa mara nyingine nasema kwa kinywa kipana kuomba Serikali na taasisi zake za kisheria kuchukua hatua madhubuti za kulinda fukwe zetu za bahari ambazo zinachafuliwa kila siku na kusimamia sheria za kazi ili utalii usiwe sekta ya kutupotezea heshima yetu na utamaduni wetu.

Huu mtindo wa baadhi ya wageni na hata wenyeji, kutokana na kuwa na fedha nyingi, kutupanda vichwani na kufanya watakavyo lazima ukomeshwe na tuseme sasa basi.

Wageni wanaoitaka kufanya uhuni wafanye huko kwao walikotoka na wakija hapa kwetu waishi na kufanya kazi kwa heshima na adabu. Fedha zao zisiwe juu ya sheria za nchi yetu.

Tusikubali hata kidogo kwa mtu yeyote yule, mwenyeji au mgeni, kutumia vibaya upole na ukarimu wetu.

Tuwaheshimu wanaojiheshimu na tuwafunze kujiheshimu wawekezaji wasiokuwa na heshima.

Wednesday, December 13, 2017

Nguzo za umeme kwenye mbuga za wanyama hatari

 

Ingawa kujadili mradi wa umeme wa Stiegler’s Gorge ni kitu kisichohitajika hivi sasa maana wakubwa tayari wamefanya uamuzi, kwetu sisi tunaofikiri Tanzania ni yetu sote na kila wazo linahitajika, tunafanya hivyo bila kusukumwa na ushabiki wa kisiasa, bali kuangalia ustawi mzima wa taifa letu. Siasa zinakuja na kupita, viongozi wanakuja na kupita, lakini taifa letu litadumu. Jukumu letu kubwa ni kuhakikisha tunakabidhi taifa lililo safi na salama kwa vizazi vijavyo.

Na hapa ni lazima tuzingatie jambo moja muhimu. Maendeleo tunayoyatamani hayana lengo la kumfurahisha mtu mmoja au kikundi cha watu. Ni maendeleo ya taifa letu, maendeleo yetu sote na ya vizazi vijavyo. Ndio maana tutaendelea kusisitiza kwamba, kwenye suala la maendeleo ni muhimu kusikiliza kila wazo la kila Mtanzania ni muhimu, hata wale wanaoitwa wapinzani.

Tunajua kwamba kila mtu ana mapenzi yake na kila mtu angepata madaraka ya kuliongoza taifa letu, angependa kutekeleza mapenzi yake. Mataifa yaliyoendelea kwa kuona hatari hii ya kila mtu kutaka kutekeleza mapenzi yake, waliamua kutunga sheria na taratibu za kuwaongoza. Walitengeneza Katiba ya kuwaongoza. Na wanaheshimu sheria hizo na taratibu.

Kwa vile na sisi tunalilia maendeleo. Na tunaendelea kujiaminisha kwamba maendeleo hayana siasa wala vyama, basi tukubali kuuimarisha wimbo huu wa Maendeleo hayana siasa. Tukubali kuonyesha jambo hili kwa matendo na hatua ya kwanza kabisa ni kuendeleza mchakato wa Katiba iliyotokana na mawazo ya Watanzania wote.

Tunapoona ujenzi wa kufua umeme unaanza bila kuzingatia taratibu na sheria za kutunza mapori ya akiba na vivutio ya utalii, na kukaa kimya ni dalili za unafiki na ishara za kutolipenda taifa letu la Tanzania. CCM, wanasema “Nitasema ukweli daima.” mbona sasa wanakaa kimya kwa hatua hii ya kupitisha nguzo za umeme kwenye mbuga za wanyama?

Wanaogopa kuitwa wapinzani na wasaliti wa chama? Usaliti mkubwa ni kuogopa kusema ukweli, ni kuogopa kuitetea na kuilinda Tanzania. Ni lazima tukumbuke kwamba hata wapinzani ni Watanzania na wala si Warundi au Waganda. Kwa pamoja tutalijenga taifa letu. Tuseme ukweli na tuusimamie.

Majuma mawili yaliyopita katika moja ya taarifa yake ya habari, ITV ilionyesha ujenzi wa nguzo za umeme kuelekea Stiegler’s Gorge katika mbuga ya pori la akiba la Selous.

Taarifa hiyo ya habari pia ilimuonyesha Waziri wa Nishati, Dk Medard Kalemani akiisisitizia Tanesco haja ya kumaliza kazi hiyo haraka kadiri iwezekanavyo ili kumruhusu mkandarasi atakayejenga bwawa la maji la kusukuma mitambo ya kufulia maji hapo Stiegler’s Gorge aweze kutumia nishati hiyo katika shughuli zake za ujenzi.

Ni wazi sasa kuwa Serikali imepania kutimiza azma yake ya kujenga mradi huo na hivyo kupuuza wito ambao umekuwa ukitolewa na wana mazingira juu ya hatari ya mradi huo kwa mazingira ya pori hilo la akiba la Selous.

Sisi kama waandishi au wananchi hatuna kabisa ubavu wa kuipinga Serikali na hasa ikiamua kufanya inachotaka na kupuuza ushauri. Wajibu wetu ni kusimama na kusema ukweli. Wajibu wetu ni kutoa mawazo yetu. Walatini, wanasema kilichoandikwa kimeandikwa. Kama hakisomwi leo, kitasomwa kesho na vizazi vijavyo. Sasa hivi kuna utamaduni wa kuitwa msaliti au mpinzani, ukitoa mawazo tofauti. Huu si utamaduni wa kulijenga taifa letu, bali wa kulibomoa. Kuamini kwamba watu zaidi ya milioni 50, wanaweza kuwa na wazo moja kwa wakati mmoja, ni kujidanganya na kupuuza nguvu za Mungu, ambaye anaumba watu wenye mawazo tofauti na mapenzi tofauti.

Ndiyo maana baadhi yetu bado tunasimama na msimamo uleule na kusema kwamba hata kama Serikali imeamua, kama ilivyoonyesha, bado kuna haja ya kutekeleza kwanza utafiti wa athari za kimazingira (SEA) ambao huangalia athari ambazo zinaweza kuletwa na ujenzi wa bwawa kwa mradi husika.

Tunapoona nguzo zikielekezwa kwenye mbuga za wanyama, tunajiuliza kama SEA katika mradi huu ilifanyika. Ingefanyika jambo hili hatari kwa maisha ya wanyama lisingetekelezwa kwa njia hii ya kusimika nguzo, bali wangetumia njia nyingine ya kupitisha umeme chini ya ardhi badala ya kuanza kusimika nguzo ambazo tunataka tusitake athari yake itaonekana hata kabla ya kumaliza kulijenga bwawa lenyewe.

Uzuri wa SEA ni kwamba pia inaangalia wingi na upatikanaji wa maji kwa ajili ya bwana hilo, jambo ambalo husaidia wajenzi kujua ni aina ya mitambo watahitaji kufunga katika eneo hilo ili kupata kile wanachotaka kwa thamini ya pesa walizotumia. Tumeshuhudia mara nyingi kiwango cha maji kikienda chini kwenye miradi ya kufua umeme tuliyonayo sasa hivi. Ukame ambao chanzo chake ni tabia na utamaduni uliojengeka wa kutotunza mazingira na kuanzisha miradi mikubwa yenye kutumia maji mengi bila kufanya utafiti kwanza, limekuwa ni tatizo la kudumu. Je, kwa mradi huu mkubwa wa kufuata umeme tumefanya utafiti wa vyanzo vya maji kuelekea Selous?

Upande wa pili, SEA inasaidia kutoa athari ambazo zinaweza kutokea, hivyo hilo humsaidia mkandarasi kupunguza matokeo ya athari hizo kwa kufanya ujenzi ambao utazuia matatizo hayo.

Na SEA kwa kawaida inatakiwa kufanyika kabla ya kutekeleza chochote kile, kwa mfano, pamoja na ujenzi wa nguzo hizo za umeme badala yake kupitisha umeme chini ya ardhi kama ilivyofanywa katika mbuga za taifa za Serengeti na Ngorongoro.

Sheria za hifadhi za kimataifa zinakataza ujenzi wa nguzo za umeme katika mbuga za wanyamapori au mapori ya akiba yenye wanyama na badala yake zinashauri ujenzi wa umeme chini ya ardhi. Tanzania hatuwezi kuishi kisiwani, tunaishi kwenye ulimwengu huu wa utandawazi. Sheria za kimataifa, tunataka tusitake ni lazima tuzifuate. Roho nzuri na nia njema za kutaka kujenga bwawa la umeme kwa gharama zozote hizo haiwezi kuwa sababu tosha kuvunja sheria za kimataifa.

Inaweza kabisa Tanesco na wizara ya nishati zinafahamu hilo, lakini ziliamua kujenga nguzo ili kuepuka gharama. Ni wazi kuusafirisha umeme kupitia chini ya ardhi ni gharama ukilinganisha na kutumia nguzo. Kupanga ni kuchagua, kwa vile sisi tumechagua kujenga bwawa hilo, ni lazima tukubali kuzibeba gharama hizo.

Na kwa vile kwa upande mwingine tunataka kuboresha biashara ya utalii, jambo ambalo limeisukuma Serikali kununua ndege sita, tatu ndogo na tatu kubwa, basi si rahisi kufanikiwa katika biashara ya utalii hii kama tunaanzisha miradi ya kuangamiza utalii huu.

Kama ambavyo nimewahi kuandika katika moja ya makala zangu, ili kufanya manunuzi ya ndege kwa ajili ya Shirika la Ndege la Tanzania kuwa na tija, basi Serikali na vyombo vyake vinapaswa kuboresha vivutio vya utalii.

Hivi sasa biashara hiyo ya utalii inaliingizia taifa dola za Marekani bilioni mbili kwa mwaka. Lakini sehemu kubwa ya fedha hizo zinaingizwa na vivutio vya utalii vilivyoko kaskazini mwa nchi kama vile Serengeti, Tarangire, Ngorongoro na Mlima Kilimanjaro.

Ili kuboresha biashara ya utalii, Serikali na vyombo vyake inapaswa kuangalia vivutio vya utalii vilivyoko kusini mwa nchi kama vile pori la akiba la Selous, mbuga za taifa za Ruaha na Katavi.

Huwezi kuboresha vivutio hivi vya utalii vilivyoko kusini mwa nchi kwa kujenga nguzo za umeme kwenye hifadhi ya taifa au mapori ya akiba ya wanyamapori. Ikiwa unataka kupitisha umeme katika mapori hayo ya akiba au mbuga za wanyama, basi unafanya hivyo kwa kupitisha umeme huo chini ya ardhi ili kuwaachia wanyama pori maeneo ya juu ya ardhi kwa ajili ya kujidai.

Kwa kuwa Serikali imeamua kuendelea na ujenzi huo wa bwawa la maji katika Stiegler’s Gorge, basi ni vyema kuanza kwanza na utafiti wa SEA, utafiti ambao utaupa ujenzi wa bwawa hilo dira. Kwani bila kuwa na dira katika ujenzi huo, Serikali isije ikashangaa kama ikishindwa kupata tija kutokana na mradi huo.

Ni kweli ujenzi wa mradi huo unaweza kuleta megawati 2,100. Lakini swali ni je, zitapatikana kila siku na kwa kipindi chote cha mwaka? Uhakika wa kupata maji ya kutosha kwa ajili ya mradi huu tutaupata tu ikiwa tutafanya utafiti wa kina kupitia kwa SEA.

+255754 6331 22

pkarugendo@yahoo.com

Sunday, December 10, 2017

Itapendeza Azory Gwanda akirejeshwa hai, salama

 

By Njonjo Mfaume

Nisijifanye kumjua sana Azory Gwanda. Kwa kweli hatufahamiani na naamini hatujawahi kuonana popote. Lakini jambo moja ni hakika. Kupotea kwake katika mazingira ya kutatanisha kuna athari kubwa kuliko madhara tunayoyahofu kutokea kwake yeye binafsi.

Azory Gwanda ni mwandishi wa habari, tasnia nyeti na muhimu kwa maendeleo ya nchi. Unyeti na umuhimu wa kazi hii umejadiliwa sana na wasomi mbalimbali duniani katika machapisho na makongamano.

Vyombo vya habari vimebatizwa kuwa ni mhimili wa nne wa dola katika mazingira ya utawala wa nchi za kidemokrasia, ukiungana na mihimili mingine mitatu kutekeleza udhibiti wa tawi moja dhidi ya jingine: Matawi hayo ni Serikali inayotekeleza sera kutokana ilani ya chama tawala, Bunge linalotunga sheria na Mahakama inayogawa haki.

Kwa upande wake, vyombo vya habari ni mhimili muhimu ambao unapasha habari wananchi, unaelimisha na kuburudisha. Si hivyo tu, vyombo vya habari vina jukumu muhimu sana la kukosoa na kuibua uozo serikalini na kwingineko, na ndio maana vikaitwa ‘watchdog’ yaani mlinzi.

Vyombo vya habari vinalinda tunu, masilahi na maadili ya nchi, na vinapaza sauti pale ambapo mambo hayaendi sawa. Vyombo vya habari ni jukwaa la mijadala. Na kama si mijadala huru, ni nini basi demokrasia? Vyombo vya habari pia vinawasemea wanyonge. Kwa hiyo kwa viongozi wapenda kweli na watenda haki, vyombo vya habari ni rafiki mzuri.

Lakini, ili vifanye kazi sawasawa na kuleta matokeo chanya, yaani kuimarisha demokrasia, kusimamisha utawala bora, kuleta uwazi na kuchochea mijadala huru na hatimaye maendeleo, vyombo vya habari vinafaa kuwa huru na watendaji wake wanafaa kuachiwa kutumia akili zao wakiongozwa na weledi, sheria na maadili ya taaluma.

Ni kwa sababu hii ndiyo maana vyombo vya habari huru vimetajwa kuwa ni moja kati ya nguzo muhimu za demokrasia. Kwa maoni yangu hakuna namna unaweza kujenga demokrasia bila vyombo vya habari huru na vyenye malengo tofauti.

Tatizo ni kwamba, kunapotokea matukio mabaya, mfano wa hili la kutekwa mwandishi Azory, dhana ya kwanza inayokuja akilini mwetu, sisi waandishi ni kuwa amefanyiwa hivi kwa sababu ya kazi yake, kwa sababu kinyume na kazi nyingine, uandishi wa habari ni taaluma ambayo sisi tunaoifanyia kazi kiasili ni rahisi kutengeneza maadui kwa kuwa tunaandikia kuhusu watu.

Dhana na hisia hizi, kwamba kazi ndiyo iliyomponza Azory, zinatupelekea kuingiwa na woga. Tunahisi kuwa, kumbe tukifanya kazi yetu vile itakiwavyo, kuna watu hawapendi. Tena si tu wanachukia bali wanapanga kutudhuru.

Mara waandishi tunaanza kuchuja tunachoandika, tena mchujo usio wa kiweledi, mchujo ambao si wa kutumia sheria zinazoongoza tasnia yetu na wala si kwa sababu ya maadili yanayotuongoza, bali mchujo wa kujaribu kuwafurahisha tu wale tunaowahisi wanatufuatilia, yaani mchujo wa kulinda usalama wetu. Katika hali hii yale matokeo tarajiwa – ujenzi wa demokrasia, utawala bora na hatimaye maendeleo - hatuwezi kuyafikia.

Kupotea kwa Azory kunaweza kukawa na maelezo mengi tofauti, lakini madhali yeye alikuwa mwandishi, dhana hiyo niliyoitaja hapo juu – kwamba kupotea kwake kunahusiana na kazi yake - haiwezi kufutika vichwani mwa waandishi mpaka ikithibitika vinginevyo. Na isipothibitika vinginevyo, wasiwasi hautatuisha.

Wasiwasi wa waandishi utawafanya waogope kuandika kila aina ya habari inayosema watu vibaya maana hatujui nani aliyehusika katika kumpoteza Azory. Anaweza kuwa yoyote aliyewahi kuandikwa au kutajwa vibaya. Katika mazingira hayo, namna gani bora ya kujihami zaidi ya kuzikwepa habari za kuudhi watu?

Utakapokwepa habari za kuudhi watu na kuandika za kuwajenga na kuwapamba waonekane wazuri, hapo tunaingia katika fani nyingine inayoitwa Uhusiano wa Umma (Public Relations). Unakuwa huandiki tena habari bali unatoa matangazo.

Kuna mtaalamu mmoja aliwahi kusema, habari ni ile ambayo kuna watu fulani hawataki itolewe, mengine yaliyobaki ni matangazo, na ndiyo maana si bahati mbaya ilipotokea kwamba mamlaka zilichukia hadi wakamkamata kijana mmoja kwa kusambaza habari za kuwapo nyufa katika hosteli mpya za Chuo Kikuu cha Dar es Salaam.

Nimetaja kuwa kuna habari halisi, habari za wananchi zinazoibua mijadala na kusababisha wenye mamlaka kuwekwa kiti moto kujieleza na hata kuwajibika, kama ilivyokuwa kwenye habari ya nyufa za hosteli. Kinyume chake, kuna habari kutoka kwa wenye mamlaka kwenda kwa wananchi, habari ambazo wanaozitoa wamezitengeneza vizuri ili kujijengea taswira waitakayo katika jamii, wakiremba na kutaja mazuri tu ya taasisi zao au wao wenyewe.

Je, Serikali itaridhika na kupendezewa kama waandishi wajikite kwenye kuandika habari kutoka vyanzo vya mamlaka tu, au kukwepa kuandika habari za uovu na waovu badala ya kutoa habari za wananchi zenye athari na ambazo zinaenda kuleta mabadiliko katika jamii?

Kama Serikali haitaki haya yatokee, kama inathamini mchango wa vyombo vya habari, kama inaviona vyombo vya habari kama washirika, basi ni vema Serikali iongeze nguvu na kutoa kipaumbele katika kuhakikisha inampata Azory na anarejea akiwa mzima na salama na pia iwahakikishie waandishi usalama wao siku za usoni kwa kuwalinda kwa namna yoyote.

Ni kwa masilahi ya Serikali kuongeza nguvu katika kumtafuta Azory kwa sababu mara nyingi matukio kama haya ya kupotea waandishi yanaharibu taswira ya nchi duniani kwa sababu waandishi wa habari wana mtandao mpana wa kupeana taarifa kama hizi. Mbaya zaidi vyombo vya habari vya nje vinaweza kuipaka Serikali matope kwa kuituhumu kuhusika.

Tasnia ya uandishi wa habari ina matatizo tayari ya kutosha, kabla hata ya kuongeza hili la mwandishi kupotea. Weledi uko chini, vipato vya waandishi ni duni kiasi cha kuwafanya waombeombe na kujihusisha na rushwa, elimu na ufahamu wa baadhi yao ni mdogo, kibano kutoka serikalini nk. Kama changamoto hizi zilifanya tasnia ichechemee, bila shaka hili la mwandishi kupotea – kama hamna ufumbuzi - litadumaza kabisa tasnia.

Nikiangalia mustakabali wa fani hii ya uandishi wa habari, kama Azory hatapatikana, naona uwezekano wa ongezeko la kasi ya waandishi makini kutafuta kazi za uofisa habari kwenye makampuni na serikalini na vilevile kuongezeka kwa umaarufu wa mitandao ya kijamii na matumizi ya majina ya uongo mitandaoni.

Ushauri kwa waandishi katika tasnia nzima. Tusimame kukemea jambo hili. Tusiwe kama yule jamaa aliyeona wenzake wanafuatwa kuuliwa akawabagua, kwa kuwaita ‘ahh hao ni wajamaa ndiyo wameuawa, mara ahh hao Wayahudi ndiyo maana, kisha wakauawa wote. Ilipofika zamu yake kuuawa, hakukuwa na wa kumtetea.

Mliomshikilia Azory Gwanda, hakika itapendeza mkimuachia akiwa hai na salama na salama ya nchi.

Sunday, December 10, 2017

Wimbi la wapinzani kukimbia vyama vyao linaiumiza CCM

 

Mwanasiasa anapoondoka kwenye chama chake cha siasa na kujiunga na kingine ni furaha kwa kile ambacho kimempokea. Hivi sasa CCM ipo ndani ya furaha kwa mavuno ya wanachama wapya kutoka vyama vya upinzani.

Tukio la mwanasiasa kuhama chama matokeo ya moja kwa moja ni faida kwa kile ambacho kinampokea na hasara ya kule alikoondoka. Chama cha siasa huhitaji wanachama, hivyo kinapovuna watu wapya hayo ni matokeo chanya na kinapoondokewa na watu hiyo ni hasi inayotafsirika kwa urahisi.

Hivyo basi kwa tafsiri hiyohiyo, matokeo ya sasa ya wimbi la wanachama kukimbia vyama vyao na kukimbilia CCM na kuviacha vya upinzani ambavyo walikuwa wanachama na viongozi, ina faida mbili zenye kuonekana, hizo ndizo zinawapa furaha CCM.

Mosi, chama cha siasa kinahitaji watu, kwa hiyo mavuno ya wanachama wapya maana yake kinaongeza mtaji wa kisiasa. Siku zote mhimili wa chama si majengo, ofisi wala rasilimali nyingine, nguzo kuu yenye kukipa uhai katika nyakati zote ni watu. Rasilimali ya uhai wa chama ni watu.

Pili, chama cha siasa kinapovuna watu hasa viongozi hujiongezea nguvu na imani. Wanachama waliopo hupata nguvu na imani kuwa wapo kwenye chama sahihi ndiyo maana kinakimbiliwa. Watu wa vyama vingine hushawishika kukiona ni chama bora chenye kustahili kufuatwa.

Matokeo ya wanachama kuhama husababisha hasara kwa chama kinachoondokewa. Mosi, watu wapya ambao wangetamani kujiunga nacho hupatwa na wasiwasi, maana waliopo tu wanakimbia. Ile tafsiri ya siri ya mtungi aijuaye kata, husababisha waone wanaoondoka wanajua tamu na chungu kuliko wao wa nje.

Hasara ya pili ni kutetereka kwa imani na utulivu wa wanachama wanaokuwepo. Watajiuliza mbona wanakimbiwa? Huko kunakokimbilia kuna faida gani? Maswali hayo ndiyo husababisha mwanachama ajione pengine yupo sehemu ambayo si sahihi.

Hasara ya kisayansi

Pamoja na faida ambazo chama kinapata kwa kupokea wanachama wapya, vilevile hasara za kile kinachoondokewa, jicho la kisayansi linaweza kuichambua hasara ambazo chama cha siasa kinaweza kuzipata ingawa kitakuwa kinapokea watu wapya kwa wingi na kuonekana kinajijenga.

Jicho la kawaida linaweza kuiona CCM ya sasa kuwa ipo vizuri mno, lakini sayansi inaiona hasara ambayo si kila mtu huona. Hii inabeba maudhui ya aina ya wanachama ambao inawapokea na uwakilishi wao kwenye jamii. Ni kwa kuliona hilo ndiyo maana CCM inapaswa kuwa na tahadhari. Wimbi la wanachama ambao CCM inawapokea kwa sasa ni viongozi. Hivi karibuni ilimpokea Mbunge wa Kinondoni (CUF), Maulid Mtulia ambaye, kama wengine, alisema anahama upinzani na kujiunga na chama tawala ili kuunga mkono juhudi za Rais John Magufuli.

Mtulia amekuwa sehemu ya mkumbo wa kisiasa ambao umekuwa ukiwapeleka wapinzani wengi CCM katika siku za hivi karibuni. Kuanzia madiwani Arusha hadi viongozi wengine maarufu wanaosema wamevutwa na juhudi za Rais Magufuli.

Mbunge wa zamani wa Kigoma Kusini (NCCR-Mageuzi), David Kafulila, viongozi waasisi wa ACT-Wazalendo, Profesa Kitila Mkumbo, Samson Mwigamba na Albert Msando, vilevile aliyekuwa Katibu ya Ngome ya Vijana (ACT-Wazalendo), Edna Sunga, walitimkia CCM kuunga mkono juhudi za Rais Magufuli.

Ukiwatathmini hao wenye kuhama, unaweza kuuona ukweli kuwa ni tabaka la viongozi wa kisiasa ambao kwa kawaida huyatazama masilahi yao kivyao. Ndiyo maana Masha alihamia Chadema mwaka 2015 kumfuata aliyekuwa Waziri Mkuu, Edward Lowassa akiamini angeweza kushinda urais.

Hata hivi karibuni aliporejea CCM alisema sababu ni wapinzani kutokuwa na mipango ya kushika dola na akamwomba Rais kumtumia akitaka. Ukijumlisha na ile hoja ya wengi kuwa wanahamia CCM kuunga mkono juhudi za Rais Magufuli, ndipo unaweza kuiona hasara ambayo CCM inaweza kuipata kutokana na wimbi la kupokea wapinzani.

Hasara ndani ya faida

Wanaohamia CCM wanawakilisha nini? Je, hicho ambacho wanakisema ndicho wananchi wote wanakiona? Mahitaji ya Watanzania kwa sasa ni yapi? Je, Watanzania wote wana furaha na namna uongozi wa Rais Magufuli unavyoshughulikia mambo?

Maswali hayo ndiyo ambayo CCM kama chama wanapaswa kujiuliza. Wasibweteke wala kuzidi kutumia nguvu nyingi katika kupokea wapinzani ili kuuonyesha umma kuwa Rais Magufuli anakubalika. Mwisho kabisa wenye kupiga kura ni mamilioni ya Watanzania ambao uchambuzi wao wa mambo si kama Masha, Kitila wala Mtulia.

CCM wanaweza kubweteka na kuwekeza nguvu nyingi kupokea wapinzani lakini chama kikawa kinachukiwa na mamilioni ya watu kwa sababu hakitimizi matarajio yao. Hivyo pamoja na kupokea wapinzani, chenyewe kama chama tawala kijikite kuisukuma Serikali kutimiza matarajio ya watu. Huo ndiyo mtaji mkuu.

Wimbi la wapinzani kuhama linaweza kuwafanya CCM waone upinzani unapepesuka au unaelekea kufa. Kwa hiyo wakazidisha siasa za urembo (cosmetic politics) badala ya kuwekeza kwenye matarajio ya watu. Hata sasa, CCM wajikite zaidi kwenye hali halisi ya maisha ya Watanzania. Wakizubaishwa na wapinzani wenye kuhama wanaweza kukutwa na fadhaa kama waliyokutana nayo chama cha Conservative cha Uingereza mwaka 1945 chini ya kiongozi aliyeonekana kupendwa sana, akiwa Waziri Mkuu wa Uingereza, Winston Churchill. Conservative waliingia kwenye Uchaguzi Mkuu mwaka 1945 wakijiamini kupita kiasi. Churchill alionekana kukubalika mno, maana alipokuwa Waziri wa Jeshi la Maji, aliisaidia Uingereza kushinda Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia mwaka 1914-1918.

Matokeo hayo yakupe tafsiri kuwa wanasiasa waliona tofauti na wananchi. Wanasiasa waliangalia ushindi wa vita lakini wananchi waliangalia matarajio yao ya kimaisha. CCM ijifunze hili, wanaweza kuwekeza kwenye imani kwamba Rais Magufuli anapendwa sana lakini ikawa kinyume na maoni ya wananchi.

Hasara ya pili

CCM kama chama kinachoongoza Serikali kinahitaji fedha kuhudumia watu. Hatua ya madiwani na wabunge kuhama vyama vyao kwa namna moja au nyingine inaingilia matumizi ya fedha za umma, maana lazima kufanya uchaguzi kujaza nafasi.

Hivi karibuni mabilioni ya fedha yalitumika kwa ajili ya uchaguzi mdogo wa madiwani katika kata 43 ambazo zilikuwa wazi. Ndani ya hizo zimo zile ambazo madiwani wake waliachia ngazi kwa hoja ya kumuunga mkono Rais Magufuli na juhudi zake za kupambana na ufisadi.

Hivi sasa majimbo manne yapo wazi, Songea Mjini ambalo mbunge wake, Leonidas Gama (CCM) alifariki dunia. Longido la Onesmo Nangole (Chadema) aliyetenguliwa na Mahakama. Singida Kaskazini kwa Lazaro Nyalandu aliyejivua uachama CCM na kujiunga Chadema kisha Kinondoni kwa Mtulia.

Mabilioni ya fedha ambayo yatatumika kuandaa uchaguzi huo, yanapaswa kuwa chungu kwa CCM, maana yangeweza kutumika kufanikisha huduma kwa wananchi ambazo ndizo za msingi zaidi. Matokeo yake fedha nyingi zinatumika kugharamia uchaguzi.

Suala la Gama ni nguvu iliyo juu ya mamlaka za dunia, Mungu ndiye aliyeamua. Nangole ni matokeo ya kuwa na mfumo wa haki, kwamba ushindi haukuwa halali, hivyo Mahakama iliubatilisha, vilevile ya Nyalandu na Mtulia ni matunda ya demokrasia. Mtu hazuiwi kuhama, ila uchaguzi ni gharama kubwa.

Watu hawana umeme wa uhakika, maji hakuna, hospitalini dawa shida na wananchi hawana uwezo wa kumudu matibabu hata kwenye hospitali za Serikali, waliambiwa elimu bure lakini baadhi ya maeneo wazazi wameanza kuchangishwa fedha, halafu mabilioni yanatumika kuandaa uchaguzi. Hii ni hasara kwa Serikiali ya CCM.

Hasara ya tatu

CCM wanaingia kwenye mkumbo kuhusu hiki kinachoimbwa na kutamkwa kuwa “juhudi za Rais Magufuli”, wao wanajisahau kuwa ni taasisi ambayo ilikuwepo kabla ya Rais Magufuli na inapaswa kuendelea kuwepo hata baada yake.

CCM wanapaswa kutabasamu kupokea watu kwa sababu wanafuata chama na siyo mtu. Rais Magufuli ni binadamu. Ikitokea akisema anahama chama, kitabaki na mbeleko gani? Kama uchaguzi ujao asipogombea? CCM itabidi kujikusanya upya.

Chama chochote ambacho kinajikabidhi kwenye nguvu za mtu mmoja hasara yake ni kubwa mno. CCM hawapaswi kuunga mkono huu wimbo wa “juhudi za Rais Magufuli”, kama itawapendeza, wauimbe ule wimbo wa “CCM Mpya” ambao huimbwa na Katibu Itikadi na Uenezi CCM, Humphrey Polepole ambao una nafuu kwa chama.

Hivyo, kipindi hiki ambacho CCM wanavuna wanachama hasa viongozi kutoka upinzani, wazione faida katika chanya, wazifikirie hasara kwenye hasi. Wasibweteke na mkumbo wa mapenzi kwa Rais Magufuli, maana Conservative walipigwa mwereka na Churchill wao, wakumbuke mabilioni ya kurudia uchaguzi na hasara ya chama kutegemea mtu.

Sunday, December 10, 2017

Rais Uhuru na kibarua cha kuunda Baraza la Mawaziri

 

Baada ya kuapishwa wiki jana kwa muhula wake wa pili na mwisho, Rais Uhuru Kenyatta sasa anajipanga kuteua Baraza jipya la mawaziri.

Si rahisi kwa Rais Uhuru kufanya hivi kwa sababu mbalimbali, mojawapo ikiwa ni watu wengi wanaotarajia kuteuliwa kuwa mawaziri.

Kwa sababu ya kivumbi cha uchaguzi wa Agosti 8 na ule wa marudio wa Oktoba 26, chama cha Jubilee kilitafuta uungwaji mkono kutoka kwa wanasiasa waliokuwa wa upinzani na kuwashawishi wasimame nacho ili kikishinda uchaguzi, watapewa nyadhifa gani serikalini.

Isitoshe, kuna wanasiasa waliochangia kwenye mfuko wa kampeni wa Jubilee nao pia hawawezi kukubali kubaki nje huku wengine wakila minofu.

Vilevile, kuna shinikizo kutoka kwa Wakenya wa matabaka mbalimbali wakiwamo wapiganiaji wa haki za kibinadamu, wakuu wa taasisi za dini na mashirika yasiyokuwa ya kiserikali ambao wanamtaka kiongozi huyo afungue macho yake zaidi wakati huu na kuwateua mawaziri kutoka kabila nyingine.

Tangu 2013, Baraza la Mawaziri la Rais Uhuru lina asilimia 80 ya watu kutoka makabila mawili: Kikuyu na Wakalenjin ilhali Kenya inajivunia makabila 42. Wakalenjin na Wakikuyu pia ndio wengi zaidi katika nyadhifa nyingine nje ya jukwaa la siasa. Kampuni takriban zote za Serikali na hata benki zinaongozwa na watu kutoka makabila hayo.

Hali hii si nzuri kwa sababu haionyeshi sura nzuri ya Kenya.

Kwa kuwa Katiba inakubali mawaziri 22, Rais atakuwa na kibarua kigumu cha kufurahisha kila mtu. Itabidi awaudhi wengine na kuwafurahisha wengine.

Baraza la Mawaziri la sasa lina watu 18. Kutokana na msukumo kutoka kila kona, Jubilee inaweza kuongeza idadi hiyo ifike 22 ambayo inakubalika kisheria. Hii itahakikisha wanasiasa kama vile aliyekuwa mbunge wa Budalang’I, Ababu Namwamba ambaye alihamia Jubilee kutoka kwa chama cha ODM cha Raila Odinga. Kwa vile alishindwa kwenye uchaguzi mkuu wa hivi majuzi na mpinzani wake mkuu Raphael Wanjala, Namwamba anatumai kuwa atapewa wadhifa wa uwaziri. Kuna fununu kuwa tayari mwanasiasa huyo amewekwa kwenye orodha ya mawaziri wapya.

Pia, aliyekuwa seneta wa Mombasa, Hassan Sarai alihama muungano wa Nasa baada ya kushindwa na Gavana Ali Hassan Joho. Sarai alikuwa amewania ugavana baada ya kupuuza ushauri wa wataalamu wa kisiasa. Japo alijua kuwa hawezi kushinda vita na Joho, mwanasiasa huyo alijitosa uwanjani na hatimaye, alichunwa ngozi na kuachwa na majeraha ya mechi.

Sarai alipoona dunia ni duara, akaamua kuhamia Jubilee baada ya uchaguzi wa Agosti 8 na tangu wakati huo, amekuwa akiomba Mola amwangazie ili ateuliwe kuwa waziri. Mwanasiasa Gideon Munga’ro ambaye pia ni mtu wa pwani kama Sarai, pia anapania kuteuliwa waziri. Kinyume na Sarai, Mung’aro ameifanyia mengi Jubilee kwa sababu aliondoka upinzani miaka mitatu iliyopita na kujiunga na Jubilee. Kati ya wanasiasa hao wawili wa Pwani, Mung’aro ana nafasi kubwa ya kuingia kwenye Baraza la Mawaziri.

Mbali na hao, kuna wanasiasa chungu nzima kutoka Pwani waliohama Nasa na kuingia Jubilee lakini hawakufua dafu katika uchaguzi. Bila shaka, huku wakitetemeka kwa sababu ya baridi ya kutokuwa bungeni, tumaini lao kuu ni kuteuliwa kuwa mawaziri au wakurugenzi watendaji katika kampuni za Serikali. Hata paka mzee hunywa maziwa. Wakikosa hayo, wataomba wateuliwe kama mabalozi na kadhalika.

Ahadi ni deni. Ili aweze kulipa deni, Uhuru hana budi kutumia umakini, ushauri na mtazamo wa kizalendo ili asije akawafungia wengine nje.

Ni desturi ya siasa kuwa mawaziri wengine hawana budi kutimuliwa kutoka katika baraza ili kutoa nafasi kwa mawaziri wapya. Baraza la sasa, lina mawaziri goigoi, wasioaminika na wanaoshukiwa kusifu Jubilee kwa vinywa vyao lakini nyoyo zao ziko mbali na chama hicho. Hao ndio chuma chao kiko motoni na wakati ukiwadia, wataonyeshwa mlango wazi na kuamuriwa wapotelee mbali. Waziri wa Leba na mashauri ya Afrika Mashariki Phylis Kandie ni mmoja wao. Wengine wanajijua na fimbo itawafikia wakati ufaao.

Vilevile, kuna baadhi ya mawaziri waliofanya vyema kwa kazi zao na kuwafurahisha mabosi wao. Waziri wa Masuala ya Nje, Amina Mohamed ni mmoja wao. Waziri huyu amemsaidia Rais Uhuru kwa moyo wake wote na alijitolea kutembea ulimwengu mzima akifanya kampeni za kuwaokoa Rais Uhuru na Naibu wake William Ruto kutoka katika hatari ya kufungwa Uholanzi kufuatia kesi za mauaji na uvunjaji wa haki za kibinadamu zilizokuwa zinawakabili.

Je, Uhuru atamteua waziri mwingine kutoka kwa kabila la Waluo au atamwacha Waziri wa Ulinzi, Rachel Omamo kuendelea kuchapa kazi? Habari zisizothibitishwa zinasema kwamba Omamo huenda akaondolewa kutoka kwa wizara hiyo na kuhamishwa kwa wizara nyingine.

Waziri wa kipekee Mmasai Joesph Nkaiserry alifariki dunia katikati ya mwaka huu katika kisa cha kutatanisha. Waziri wa Elimu, Fred Matiang’I ndiye anahudumu kama waziri katika wizara hiyo. Je, Uhuru atamteua Mmasai mwingine kusimamia wizara hii. Kwa muda mrefu wizara hii imekuwa na mawaziri Wamasai. Tutangoja kuona kama historia itajirudia.

Matiang’I amefanya vizuri mno katika wizara ya Elimu. Kwa hivyo, itakuwa vigumu kwa Uhuru kumuondoa. Waziri huo asiye na mzaha wakati wa kazi, amemaliza udanganyifu katika mitihani ya kitaifa na kuleta mabadiliko mazuri katika sekta ya elimu.

Kwa sababu hii, Matiang’I anafaa kuendelea kuhudumia umma kama waziri wa Elimu ili aendeleze kampeni zake za kuinyoosha sekta hii iliyokuwa imeanza kuoza.

Rais anatarajiwa kufikisha bungeni Jumatano au Alhamisi majina ya walioteuliwa kujaza nafasi za uwaziri. Zoezi hili limechelewa kwa sababu ya mizozo bungeni kutokana na wabunge wa Nasa kuapa kwamba hawawezi kuketi bungeni kuwahoji walioteuliwa.

Wanasema kwamba wakifanya hivyo, watakuwa wanaunga mkono ushindi wa Rais Uhuru wa Oktoba 26. Kwa hivyo, watasusia wajibu huo. Wanasiasa hao wamekataa kuhusishwa na kamati mbalimbali za Bunge ijapokuwa Nasa imewateua viongozi wa walio wachache bungeni na seneti.

Mbali na hayo, Nasa inajitayarisha kumwapisha Raila Odinga mnamo Desemba 12 kama Rais. Hata hivyo, juhudi zao zimeanza kufuatiliwa na Serikali. Mshauri wa uchumi wa Nasa ambaye anategemewa mno katika kuhakikisha kwamba sherehe hiyo inaendelea bila bughudha, Dk David Ndii alinaswa na maofisa wa ujasusi alipokuwa likizoni Pwani mnamo Desemba 3 na kuzuiliwa rumande na kuachiliwa baadaye.

Kuna hofu wanasiasa na wakereketwa wa Nasa zaidi wanacheza mchezo wa paka na panya na maofisa hao wasije wakatiwe mbaroni.

Katika mitandao ya kijamii, wafuasi wa Nasa wanasema wako tayari kujihusisha na juhudi zozote zinazoweza kuleta ukombozi wa tatu nchini.

Matukio hayo yataendelea kuzidisha kidonda cha siasa kati ya Jubilee na Nasa na kufanya shughuli za Bunge kukwama na kuathirika.

Ningekuwa Rais Uhuru, ningewaita viongozi wa upinzani na kujadiliana nao kuhusu jinsi ya kuleta Wakenya wote pamoja ili kuepukana na mizozo inayoweza kupasua nchi.

Kumbuka kwamba, Wakenya zaidi ya milioni sita ambao ni wafuasi wa Raila Odinga hawawezi kutosha kwenye magereza ya Kenya hata kama jela zaidi zitajengwa.

Ni wakati wa Kenya kuwa na mwamko mpya kwa minajili ya vizazi vijavyo.

Sunday, December 10, 2017

Miaka 56 ya kupambana na ujinga, maradhi na umaskini

 

Kuna deni ambalo Taifa letu linahitaji kulifanyia tafakuri kubwa wakati huu wa kusherehekea miaka 56 ya Uhuru wa Tanganyika, deni hilo ni lile la masuala makuu ambayo Mwalimu Nyerere, muasisi wa taifa la Tanganyika na baadaye mmoja wa waasisi wa muungano wa Tanganyika na Zanzibar, alitupatia miaka michache tu baada ya uhuru wa Tanganyika.

Mwalimu Nyerere alianzisha vita dhidi ya maadui watatu; ujinga, maradhi na umaskini. Alikuwa na maana kwamba ikiwa Tanganyika na baadaye Tanzania itaweza kupigana na maadui hao watatu kwa mafanikio, ingeligeuka kuwa kisiwa cha maendeleo na maisha ya hadhi ya juu sana duniani. Katika uchambuzi huu, tunapitia kwa pamoja ikiwa Taifa letu limefanikiwa kuenzi wito na malengo ya muasisi wa Taifa letu katika vita dhidi ya maadui hao watatu.

Utekelezaji baada ya Nyerere

Katika kipindi cha mwaka 1985 hadi 2017 (miaka 32) wakati Mwalimu Nyerere hakuwa madarakani, ziko juhudi mbalimbali zimefanywa katika kupambana na ujinga, maradhi na umaskini. Juhudi hizo zimelenga kuongeza taasisi za utoaji wa elimu, wataalamu, vifaa na miundombinu ili kupambana na ujinga, kuongeza idadi ya zahanati, vituo vya afya, hospitali za kawaida na hospitali za rufaa sambamba na kuongeza wataalamu na vifaa vya utabibu ili kupambana na madhara ya maradhi.

Sambamba na hilo, kumekuwa na njia mbalimbali ambazo zimetumiwa ili kuzuia maradhi na hasa kwa kutoa elimu ya afya, usafishaji wa mazingira na elimu ya kutibu dalili za magonjwa badala ya magonjwa yenyewe. Na kumekuwa na hatua mbalimbali za kiuchumi zimekuwa zikichukuliwa ili kuondoa umaskini – hatua hizo zinahusisha kuwekeza katika uzalishaji wa watu binafsi na kuwafanya wajijengee uwezo wa kiuchumi. Ziko njia nyingi sana zimetumika kuhakikisha kwamba uchumi wa Taifa unakwenda juu.

Pamoja na hatua hizo za muda mrefu na tangu Nyerere aondoke madarakani, Tanganyika (Tanzania Bara) jana ilisherehekea miaka 56 ya uhuru wake huku bado mapambano dhidi ya ujinga, maradhi na umaskini yakiwa yanalegalega, kwa mtu anayetokea nje ya Tanzania akifika nchini kwetu anaweza kudhani kuwa ndiyo kwanza Taifa linaanza kupambana na maadui hao watatu miaka hii ya 2000.

Kumbe ni kinyume chake, vita dhidi ya maadui hao watatu imepiganwa miaka yote 25 ya utawala wa Mwalimu Nyerere kupitia Tanu na CCM na kisha imeendelea kupiganwa kwa miaka yote 32 ya tawala za Ali Hassan Mwinyi, Benjamin Mkapa, Jakaya Kikwete na sasa John Magufuli wakifanya hivyo kupitia CCM.

Mapambano magumu

Ziko sababu kadhaa zinazosababisha mapambano kuendelea hadi leo na tena kwa mafanikio ya kusuasua. Sababu ya kwanza ni uwekezaji usio na mwendelezo katika mipango na utekelezaji wa hatua za kupambana na ujinga, maradhi na umaskini. Katika kila kipengele kwa miaka 56 tumekuwa tukiwekeza nguvu isiyo na uwiano wa wakati na mahitaji.

Unakuta tunajenga shule nyingi na zinakaa miaka 10 hazina walimu, vifaa wala miundombinu mahsusi. Siku tukipata walimu unagundua kuwa shule zilishachoka na kuchakaa kwa sababu hazikuwa na matunzo.

Ndiyo maana hata mwaka huu, pamoja na juhudi zote zilizofanyika tunaambiwa watoto zaidi ya 12,000 waliofaulu hawakuchaguliwa kujiunga na kidato cha kwanza nchi nzima. Hizi siyo dalili nzuri ukilinganisha na hali halisi ya mahitaji ya elimu ili kupambana na ujinga ndani ya nchi yetu.

Vivyo hivyo katika uchumi, hadi leo tumeshindwa kubaini na kuwekeza kwenye eneo ambalo linaweza kuwa chachu ya uchumi wa jumla wa Taifa. Wakati wa Mwalimu Nyerere, kilimo kilikuwa ni uti wa mgongo wa Taifa na Mwalimu alikipigania sana. Awamu zilizofuatia za uongozi wa nchi kila moja iliwekeza kwenye mipango mipya, Mwinyi akafungua soko la nje na biashara huria, Mkapa akajiwekeza kwenye uwekezaji. Kikwete kwenye mahusiano ya kimataifa na kampeni za kuimarisha kilimo na Magufuli kwenye mapambano dhidi ya rushwa na ujenzi wa viwanda.

Takwimu za sasa bado zinaonyesha kuwa asilimia zaidi ya 70 ya wananchi wa Tanzania wanategemea kilimo kuendesha maisha yao. Serikali mkakati yoyote duniani ilipaswa kuona kuwa kilimo ndiyo chachu au injini ya kuamsha maendeleo ya Tanzania na nguvu zingeliwekezwa huko, kwa bahati mbaya sana hilo halijafanyika na halijawahi kuwa na mwendelezo. Tangu Nyerere aondoke madarakani na kampeni ya Kilimo na Viwanda, ambayo kwa kweli ilipaswa kuwa kampeni ya kudumu na yenye kuongoza dira ya Taifa, viongozi wote waliofuata kila mmoja wao ameshuhudia ongezeko kubwa la idadi ya watu ambao wanakuta Taifa halina miundombinu ya kuwahimili.

Msukumo wa kisheria

Tanzania haina msukumo wa kisheria ambao umeiweka Serikali katika jukumu la lazima la kupambana na umaskini, maradhi na ujinga. Masuala ya kupambana na maadui hao watatu yameguswa kwenye Katiba, tena kwa kutajwa kama “haki” za wananchi. Lakini, aina ya haki hizo haiwezi kusababisha Serikali ikafunguliwa mashtaka pale inapokosekana. Tuzungumzavyo katika Tanzania ya leo, maradhi mbalimbali mepesi kabisa yanaua maelfu ya watu na hawana uwezo wa kupata matibabu. Katiba yetu imeishia kusema kuwa kila raia anayo haki ya kuishi, lakini haijafafanua ikiwa Serikali imeshindwa kulinda maisha ya mwananchi huyo, mathalani mwananchi amekosa matibabu na kufariki dunia kwa sababu Serikali haijamwekea hospitali, mwananchi huyo atafanya nini?

Mtizamo huru unaweza kutuhitimishia kwamba kama tangu huko nyuma tungelikuwa na nguvu ya kisheria ambayo inaibana Serikali na kuipa masharti ya namna ya kupambana na maadui hao watatu, leo hii Tanzania ingelikuwa inasherehekea miaka 56 ya kushinda vita dhidi ya ujinga, maradhi na umaskini. Lakini, kwa sababu maadui hao wakuu hatukuwahi kuweka mfumo thabiti utakaolazimisha kila Serikali iingiayo madarakani ipambane nao kwa kiwango mahsusi, ndiyo maana kila Serikali ikija madarakani inajiwekea vipaumbele vyake ambayo nyakati nyingi havilisaidii Taifa kupambana na maadui hao.

Ndiyo kusema kuwa, baada ya miaka 56 ya uhuru wa Tanganyika (Tanzania Bara), wananchi hawawezi kuishtaki Serikali kokote, ikiwa imeshindwa kuwawekea miundombinu ya kuinua uchumi wao, kupambana na maradhi na kupambana na ujinga.

Takwimu za kimataifa

Mara kadhaa, takwimu za kimataifa zimekuwa propaganda ya kusaidia mataifa masikini kama Tanzania, kukwepa wajibu wake wa kupambana na maradhi, umaskini na ujinga.

Mfano mmoja rahisi ambao sote tunaufahamu ni takwimu za mashirika makubwa ya kimataifa ambayo kwa kiasi kikubwa huwa na mgongano mkubwa wa kimasilahi na nchi maskini. Tazama kwa mfano, takwimu za kimataifa juu ya ukuaji wa uchumi wa nchi za Kiafrika na namna takwimu hizo zinavyopikwa nje ya hali halisi.

Shirika la kimataifa kama IMF, linapokuwa linafadhili makampuni ya uchimbaji mafuta, au madini au rasilimali zingine kwenye nchi ya Afrika, uchimbaji huo unapokuwa wa uhakika, takwimu za IMF kwa nchi hiyo hugeuka na kuwa za kuwahadaa wananchi kuwa uchumi wao unakua sana na hali hiyo inasababishwa na ukuaji wa sekta ya mafuta, madini au nyinginezo.

Mbinu za namna hiyo zinaifanya Afrika isiishi kwenye uhalisia na ndiyo maana miaka 56 ya Uhuru wa Tanganyika imekuwa ikishuhudia propaganda hizo badala ya masuluhisho sahihi ya kupambana na maadui ambao kwa hakika wanatafuna mifupa ya kila nchi ya Afrika.

Nyakati ambazo mzunguko wa fedha unasuasua mitaani, utasikia IMF au taasisi za tafiti zikisema Tanzania ina fedha za ndani na za nje za kutosha na Serikali hukimbilia kujilinda ndani ya takwimu hizo ili kuwaridhisha wananchi.

Michezo ya namna hiyo ni mwiba kwa mapambano halisi ya maadui wakuu watatu wa Taifa ambao tuliyarithi kutoka kwa wakoloni, na kupitia katika mikono ya miaka 56 ya awamu mbalimbali za uongozi wa CCM.

(Julius Mtatiro ni Mchambuzi wa Mfuatiliaji wa Utendaji wa Serikali barani Afrika; ni Mtafiti, Mwanasheria, mwanaharakati na ni Mwenyekiti wa Kamati ya Uongozi ya Chama cha Wananchi CUF. Simu; +255787536759 (Whatsup, Meseji na Kupiga)/ Barua Pepe; juliusmtatiro@yahoo.com)

Sunday, December 3, 2017

Hamahama hii ya wanasiasa ni balaa kwa demokrasia

 

By Deus Kibamba

Ingawa wanasiasa kuhama vyama imekuwapo na hutokea duniani kote tangu miaka ya zamani, kasi ya hamahama katika nchi yetu ya Tanzania katika majuma na mawili ya karibuni inatisha.

Wanachama, viongozi na makada wa kuaminika wamekuwa wakipishana kutoka chama kimoja kwenda kingine huku ikishuhudiwa hata wale waliodhaniwa ni makada kindakindaki wa chama fulani au kingine, nao ‘wakiruka ukuta’ na kuhamia ng’ambo ya pili.

Ingawa jambo hili limekuwa likitokea katika nchi yetu na nyinginezo, imezoeleka kuwa mambo haya hutokea mwaka mmoja au miezi kadhaa kabla ya uchaguzi mkuu. Matukio ya hivi karibuni ya wanasiasa, viongozi na makada wa vyama mbalimbali kuanza kuhama vyama vyao kwenda kwingine ni matukio yanayoleta maswali mengi, ingawa baadhi yao wamejaribu kutoa sababu za kwa nini wanahama vyama vyao, tena wakati huu, majibu yao yanaonekana kutoka midomoni mwao zaidi kuliko mioyoni.

Kama Baba wa Taifa, Mwalimu Julius Nyerere alivyowahi kusema wakati wa uhai wake, ukitaka kujua ukweli wa mtu mtazame usoni wakati akizungumza na unapaswa kuona macho, uso na moyo vikiongea lugha moja. Sioni hilo katika nyuso, nyoyo na macho ya waliojiengua katika vyama vyao katika siku, wiki na miezi michache iliyopita.

Hii ndiyo sababu nimeamua kufanya uchambuzi wa kina kidogo juu ya hamahama hii inayoendelea.

Wimbi la kuhama limeshamiri kutoka kila kona ya vyama, hasa vile vikubwa – Chama cha Mapinduzi (CCM), ACT - Wazalendo na Chadema vinaonekana kukumbwa zaidi na sakata hili.

Wakati fulani, CCM imedai kupokea maombi ya wanachama 200 kwa siku moja kutoka vyama mbalimbali kutaka kujiunga nacho. Kati ya wanaohama, wapo ambao wameshakuwa wanachama wa vyama vingine viwili hadi vitatu katika miaka ya karibuni, huku wengine wakiwa wamesharudia vyama walivyotokea zaidi ya mara moja.

Inaendelea uk 26

Hii imetukumbusha Richard Tambwe Hiza ambaye wakati fulani amewahi kuondoka NCCR-Mageuzi kwenda CUF na baadaye kurejea tena CCM kabla hajahamia Chadema aliko sasa.

Wengine wamewahi kuwa na kadi mbili au tatu kwa wakati mmoja kwa sababu ya kukosekana kwa utaratibu madhubuti na wa wazi wa kurejesha kadi wakati wa kujiunga na chama kipya cha siasa. Ilifika wakati fulani, wanachama na mashabiki wa Chadema na CCM waliwahi kuhoji iwapo katibu mkuu wa Chadema wa wakati huo (2015), Dk Willibrod Slaa aliwahi kurejesha kadi ya CCM au la. Katika pita pita yangu, niliwahi kukutana na watu walioamini kuwa Dk Slaa alikuwa wakati wote ni mwanachama wa Chadema na CCM pia.

Ingawa ilikuwa ni vigumu kuamini jambo hilo kwa wakati huo wa umachachari wa Dk Slaa, imekuja kuwa rahisi kwa sasa watu kuamini kuwa yamkini hajawahi kuachana na CCM.

Kujiuzulu kwake kutoka nafasi ya ukatibu mkuu mwaka 2015, na kujiengua katika siasa za vyama ni vitendo vilivyoleta wasiwasi na shaka kubwa juu ya uanachama na ukada wake wa Chadema.

Aidha, kuteuliwa kwake hivi karibuni na Rais John Magufuli kuwa balozi akisubiri kupangiwa kituo cha kazi kumezidi kuchagiza imani kuwa Dk Slaa anaweza kuwa alibaki na uanachama wa CCM hata wakati akiwa Katibu Mkuu wa Chadema.

Vivyo hivyo, kujiengua kwa baadhi ya viongozi wazito wa vyama katika siku na wiki za hivi karibuni kumezua gumzo. Hivi nani alijua kuwa mtu kama Lazaro Nyalandu, mbunge wa Singida Kaskazini kwa miaka 17 na waziri wa Maliasili na Utalii angefikia kujiengua kutoka chama CCM na kujiuzulu nafasi zake zote za kibunge na kichama ?

Kwa wasiofahamu, wabunge wana nafasi ya kibunge, kichama na kiserikali na ndiyo maana wanasafiria pasi za kidiplomasia ambayo maana yake ni kuwa wao ni wakala wa Serikali. Kwa kung’atuka kwake chamani, Lazaro Nyalandu amepoteza ubunge, ujumbe wa Halmashauri kuu ya Taifa, ujumbe wa Kamati za kudumu za Bunge na amepoteza pia hadhi na pasi ya kidiplomasia.

Katika waraka wake wa kuachia ngazi, Nyalandu anataja sababu zilizomfanya afikie maamuzi hayo kuwa ni pamoja na kuchoshwa na tabia na mwenendo wa Serikali ya CCM kunyanyasa raia, kuvunja haki za binadamu, dhuluma na mapungufu ya kidemokrasia.

Kwa mtazamo wa Nyalandu, CCM kimepoteza dira na mwelekeo kama chama cha Mapinduzi, cha wakulima na wafanyakazi kiasi kwamba yeye haoni haja ya kujihusisha nacho. Akiwa ametoa tamko zito la kiasi hicho, Nyalandu akatulia kwa muda mfupi lakini ndani ya wiki moja akaamua kujiunga na Chadema. Kwa faida ya wanaoweza kuwa wamesahau, Nyalandu pia aliwahi kutumikia kama naibu waziri wa Viwanda na Biashara katika kipindi cha mwaka 2010 hadi 2012 kabla ya kuwa Waziri kamili wa Maliasili na Utalii.

Aidha, kwa wakati tofauti alitumikia kama mjumbe wa Kamati za Kudumu za Mambo ya Nje na baadaye katika Kamati ya Hesabu za Mashirika ya Umma (PAC) hadi mwaka 2015. Wakati wa mchakato wa uchaguzi mkuu uliopita, Nyalandu alijitosa katika kinyang’anyiro cha kugombea nafasi ya urais katika ngazi ya ndani ya chama, lakini jina lake lilitupwa katika hatua za awali hadi kupelekea ushindi wa Rais, John Magufuli.

Hii ndiyo sababu imewashangaza wengi, nikiwemo mimi kusikia tamko la chama tawala kuwa kuondoka kwa Lazaro Nyalandu hakuna wala hakutaleta madhara yoyote katika siasa ndani na nje ya CCM.

Vinginevyo, Chadema imeathirika sana na kinachoendelea na utabiri wangu ni kwamba kwa jinsi mambo yanavyokwenda itazidi kuathirika na hamahama kwa sababu nitakazozieleza katika makala hii.

Baada ya pigo la kuondokewa na Katibu Mkuu mwaka 2015, Chadema imepoteza hivi majuzi wanachama muhimu sana. Kwanza, waziri wa zamani wa Mambo ya Ndani ya Nchi, Lawrence Masha amerejea kwa mbwembwe akitumia fursa ya mkutano wa ndani wa CCM uliofanyika Ikulu kueleza ya moyoni. Imenishtua kwa kweli, kusikia Masha akitamka kuwa yeye tangia hapo ni zao la CCM kwa damu.

Katika kuthibitisha hilo, Masha alileta hadithi ya wazazi wake hasa baba yake ambaye anakiri kuwa alimlaumu alipoondoka CCM akimwambia mimi nilifukuzwa wewe umeondoka mwenyewe. Kwa tunaotaka kujifunza kitu, hili linamaanisha nini?

Masha ni mwanasheria na wakili nguli wa mahakama. Katika medani ya siasa, aliwahi kuwa mjumbe wa NEC wa CCM na mbunge wa Nyamagana katika Mkoa wa Mwanza kwa muda wa kutosha. Baada ya misukosuko kadhaa ikiwemo kukamatwa na kufikishwa mahakani kwa makosa kama kuzuia polisi wasifanye kazi zao na mengine kama hayo, Masha ameona kuwa amechoshwa na shida na anarejea nyumbani.

Mara ya mwisho kwa Masha kujaribu bahati yake ndani ya Chadema ilikuwa ni Machi mwaka huu alipojitosa kujaribu kugombea ubunge wa Afrika Mashariki (EALA).

Hata hivyo, hila zilizofanywa dhidi yake, na madhila mengine yalimfanya aone kila rangi na kuchoshwa kabisa na kuwa mpinzani. Bila shaka mizengwe kwake wakati ule mwingine vimechangia sana kumkatisha tamaa na kuamua kuachana na siasa za upinzani.

Kwa sasa, wako wanaojiuliza juu ya hatma ya kuondoka kwa Masha, Chadema ikizingatiwa kuwa yeye ni mmoja kati ya waliohama CCM pamoja na Edward Lowassa ambayo inaanza kuwatia hofu wanachama wa Chadema na Ukawa endapo kuondoka kwa washikirika kama hao hakutamtisha Lowassa pia na kuamua naye ‘kurejea nyumbani’ pia.

Mtu mwingine ambaye kuondoka kwake kumekuwa pigo kubwa kwa Chadema ni aliyekuwa mwenyekiti wa Baraza la Vijana Bavicha, Patrobas Katambi. Nimjuavyo, Katambi alifanya ushujaa mkubwa kabla ya kujiunga na Chadema wakati alipoamua pamoja na kuwa mfanyakazi wa Sahara Media wakati huo inayomilikiwa na Mwana CCM, Anthony Diallo kujiunga na chama cha upinzani. Wako wanaojiuliza, hivi Katambi aliondoka CCM? Lakini mpaka wiki chache zilizopita alikuwa jukwaani akikitetea Chadema, Ukawa na sera zake.

Ni kwa namna hiyo, kuondoka kwa kiongozi wa Bavicha kunaweza kuzorotesha hamasa ya vijana ndani na nje ya chama na Ukawa na kuwafanya wasimwanini mtu tena ndani ya siasa za upinzani.

Hili likitokea linaweza kuathiri vibaya siasa za ushindani nchini, ikizingatiwa kuwa kama ilivyo dini, siasa ni imani. Nini kitapaswa kufanyika ili imani ya vijana wapenda mabadiliko irejeshwe ni kazi ambayo wana Chadema, Ukawa na wapinzani wote watapaswa kuiwekea mikakati madhubuti na ya haraka.

Kwingineko, sura nyingine zilizojiunga na CCM kutoka upinzani zimetokea ACT- Wazalendo. Hawa nao wanakidhi vigezo vya ‘kukatwa mkia’ kama Mwenyekiti wa CCM alivyowahi kutania wakati akiwapokea baadhi ya wanachama wa upinzani wanaorejea CCM. Hawa ni pamoja na Samson Mwigamba, Profesa Kitila Mkumbo na wakili Albert Msando.

Wakati Profesa Kitila hajashangaza sana watu kwa kuwa alishakuwa serikalini kama katibu mkuu wa Wizara ya Maji, Mwigamba ameshangaza wengi. Ni mmoja wa walioanzisha ACT-Wazalendo baada ya hali ya hewa kuchafuka Chadema kutokana na jaribio la mageuzi ndani ya chama hicho miaka michache iliyopita.

Kwa anayemjua Mwigamba, ilikuwa ni vigumu kuamini kuwa anaweza kujiunga na chama chenye kanuni, sheria, taratibu na miongozo mikali kama CCM. Kwa ujumla, amejipambanua kama mwanasiasa jasiri, mwenye msimamo na ambaye hawezi kuimba wimbo wa “Ndiyo Mzee”, jambo ambalo linatia shaka kama anaweza kudumu ndani ya CCM kama ya wakati huu. Pamoja na hayo, wako wanaojipa muda na kusema “ngoja tuone”.

Pamoja na Profesa Kitila na Mwigamba, wamekuwapo wasindikizaji kutoka ACT Wazalendo. Jina la Edna Sunga si jina linalofahamika sana masikioni mwa Watanzania. Wako watu walionitumia ujumbe wakiniuliza, eti “Edna Sunga anafananaje?”

Ili kuepukana na umbea niliamua kuwatuliza kwa kuwajibu mtamfahamu zaidi sasa kwa kuwa amepata na atazidi kupewa fursa ya kutumikia taifa. Hivi ndivyo alivyowahi kusema rafiki yangu mmoja alipoteuliwa miaka michache iliyopita. Aidha, yupo mwingine, Wakili Msando ambaye pamoja na kufahamika sana, umaarufu wake ni kwa sababu tofauti na siasa, bali ni muunganiko wa uwakili wake mahakamani na harakati zake mbalimbali nchini.

Nako nje ya ACT-Wazalendo, kumekuwa na sura za vishindo zikiwa mstarini kuingia chama tawala. David Kafulila (NCCR – Mageuzi, Chadema) ni mwanasiasa aliyejizolea umaarufu mkubwa katika Bunge lililopita ambalo alilitumikia kwa miaka mitano kama mbunge wa Kigoma Kusini hadi 2015 huku akipambana na misukosuko mikali ndani na nje ya chama chake wakati huo, NCCR Mageuzi.

Wakati fulani, Kafulila alishambuliwa sana na mbunge mwenzake wa chama hicho, Moses Machali, ambaye pia alikuwa ni katibu mwenezi wa NCCR-Mageuzi huku akimfananisha kama kansa ndani ya chama hicho.

Wakati hayo yakitokea ndani ya chama, nje nako kulikuwa kukimwakia moto huku mapambano yake dhidi ya kashfa za ufisadi ndani ya Serikali ya CCM zikimgonganisha na vigogo mbalimbali akiwemo mwanasheria Mkuu wa Serikali wa wakati huo, Jaji Frederick Werema, aliyediriki kumwita mbunge huyo tumbili.

Pamoja na kuitwa hivyo kama tusi, Kafulila hakuonekana kukata tamaa kabisa dhidi ya mapambano ya ufisadi, kitu kilichomfanya kuendelea kujizolea sifa lukuki ndani na nje ya nchi. Kwa kazi yake hiyo, Kafulila alitunukiwa ziara ya kimafunzo kwenda Marekani kujifunza zaidi masuala ya kupambana na rushwa, hongo na ufisadi jambo analolikumbuka mpaka sasa.

Imekuja kama mshangao kuwa Kafulila ameamua kuachana na vyama vya upinzani na kujiunga na CCM, chama ambacho pamoja na mabadiliko katika nyanja zake mbalimbali za uongozi, bado ni kilekile, rangi ileile. Imekuwa ni faraja kumsikia Kafulila akijitetea kuwa sababu kubwa ya kujiunga na CCM ni Rais Magufuli, ambaye kwa maoni yake ndiye mpambanaji mahsusi wa vita dhidi ya ufisadi.

Sunday, December 3, 2017

Somo kutoka Ghana kwa Akufo, ‘wilaya moja kiwanda kimoja’

 

By Luquman Maloto

Alipokuwa kwenye kampeni za urais mwaka 2015, Dk John Magufuli alijinadi kuwa anataka kuielekeza nchi kwenye uchumi wa viwanda. Ahadi hiyo ilipewa jina la “Tanzania ya Viwanda.”

Ni sawa ana ilivyokuwa Ghana. Katika Uchaguzi Mkuu Desemba 2016, Rais Nana Akufo-Addo kutoka NPP, aliomba ridhaa ili atawanye viwanda kila kona ya nchi hiyo, ahadi iliyobatizwa jina la “Wilaya Moja, Kiwanda Kimoja”.

Rais Magufuli aliapishwa Novemba 5, 2015 sasa ametimiza miaka miwili madarakani. Oktoba 2020, akitaka atarejea kwa wapigakura kuomba ridhaa ya kuongezwa kipindi cha pili.

Rais Akufo-Addo alikula kiapo cha kuiongoza Ghana kwa miaka minne Januari 17. Katika uchaguzi huo Akufo-Addo alimshinda Rais aliyekuwa madarakani, John Mahama.

Tanzania na Ghana ni nchi ambazo katika miaka ya 6, ziliweka mkazo mkubwa wa sera ya viwanda kwa lengo la kuyaelekeza mataifa hayo kwenye uchumi unaotokana na uzalishaji kuliko makusanyo ya kodi. Tanzania ilikuwa chini ya Mwalimu Nyerere, Ghana chini ya Kwame Nkrumah.

Kama ilivyotokea Ghana, sera ya viwanda kutofanikiwa na vilivyokuwepo kufa kwa sababu ya ukosefu wa uongozi sahihi, ndivyo na Tanzania ambavyo viwanda vingi viliingiza hasara badala ya faida, mwisho vikabinafsishwa kwa watu ambao baadhi wameshindwa kuviendeleza.

Tofauti na utekelezaji wa miaka ya sitini na sabini kwa nchi zote mbili kuwa chini ya Serikali, awamu ya sasa sekta ya viwanda siyo ya umma, bali watu binafsi, hivyo Serikali ina wajibu wa kuandaa mazingira yenye kuvutia na kuirahisishia sekta binafsi kuwekeza kwenye viwanda.

Kutokana na mkazo wa sera hiyo kwa nchi zote mbili na mafanikio ambayo Ghana imeanza kuyapata ndani ya muda mfupi wa utawala wa Akufo-Addo, inapendeza kuishauri Tanzania ione cha kujifunza.

Walichofanya Ghana

Akufo-Addo amebobea katika fani ya sheria, hivyo hajabobea sana katika uchumi. Hata hivyo, kwenye kutimiza malengo ya kiuchumi kwa nchi, anayo bahati ya kuwa na Dk Mahamudu Bawumia, mshirika wake ambaye ni makamu wa rais aliye nguli wa uchumi.

Buwamia ni bingwa wa uchumi ambaye shahada yake ya uzamivu inampambanua kama mbobezi wa uchumi kivitendo, kimuundo, kitabia na kiuamuzi. Pia ni mtaalamu asiyetiliwa shaka katika Uchumi wa Kimataifa, Uchumi wa Maendeleo na Sera ya Fedha.

Kabla ya NPP kumteua Buwamia kuwa mgombea mwenza wa Akufo-Addo, alikuwa Naibu Gavana wa Benki Kuu Ghana, hivyo sera za kiuchumi na maendeleo ya kibenki kwa ajili ya ukuaji wa uchumi wa nchi, zimelala kwenye kichwa chake.

Hiyo ndiyo sababu masuala mengi ya kiuchumi yanasimamiwa moja kwa moja na Buwamia. Na kwa usimamizi huo, Serikali ya Akufo-Addo iliona umuhimu wa kufuta Kodi ya Ongezeko la Thamani (VAT) katika biashara nyingi, ushuru, Kodi ya Ongezeko la Mtaji ili kuifanya sekta binafsi ipumue, ifanye biashara na ipate fedha.

Machi 12, mwaka huu, katika mkutano wa kutiliana saini makubaliano ya kutokutoza kodi mara mbili kwa bidhaa ziingiazo na kutoka kati ya Ghana na Mauritius, uliofanyika Mauritius, Buwamia alisema, bajeti mpya Ghana kwa mwaka 2017-2018, kodi nyingi zimefutwa ili kuipa uhai sekta binafsi.

“Lengo letu ni kuifanya Ghana kuwa nchi rafiki zaidi kibiashara na uchumi Afrika. Nchi rafiki kibiashara na uchumi wa watu Afrika. Ndiyo maana tumeondoa VAT kwenye uwekezaji wa biashara zisizohamishika. Tumefuta ushuru kwenye uingizaji wa mitambo yenye kutumika kutengeneza viwanda,” alisema Buwamia.

Alisema kuwa kodi nyingine zilizofutwa ni VAT katika usafiri wa ndani wa ndege, huduma za kifedha, ushuru wa uingizaji wa malighafi za viwandani na vipuri vya aina zote, vilevile wamepunguza VAT kwa wafanyabiashara wadogo kutoka asilimia 17 mpaka asilimia 3.

Msingi wa kuondoa kodi na ushuru kwa sehemu kubwa Ghana, upo kwenye maeneo makuu mawili, kwanza ni kuiondoa nchi kwenye uchumi wa kodi kisha kujielekeza kwenye uchumi wa uzalishaji. Ulimwengu wa leo, uzalishaji unafanywa na sekta binafsi, hivyo ni lazima ipewe nguvu.

Pili sera ya ‘wilaya moja, kiwanda kimoja’ ni ya Serikali lakini inatekelezwa na sekta binafsi kwa asilimia 100. Hivyo, Serikali inapaswa kuandaa, kutengeneza na kuboresha mazingira kwa wafanyabiashara, lakini muhimu zaidi ni kuwajengea vivutio ili wavutiwe kuwekeza kwenye viwanda.

Huwezi kuwa unataka mfanyabiashara awekeze kwenye viwanda wakati mazingira ya kibiashara ni magumu. Mfanyabiashara anabanwa hata kukuza mtaji, kwani anakatwa kodi kadiri anavyoongeza mtaji. Na viwanda vinahitaji mtaji mkubwa. Anafikaje huko?

Tanzania inaweza kujifunza kwanza kwa Ghana kutokana na mazingira ambayo Serikali imetengeneza kufanikisha sera yake ya ‘wilaya moja, kiwanda kimoja. Mazingira yenye kushawishi wafanyabiashara kuwekeza kutokana na unafuu mkubwa wa kodi ambao umewekwa.

Matokeo ya Ghana

Unadhani baada ya Ghana kufuta kodi maeneo mengi ili kuwarahisishia wafanyabiashara kuwekeza kwenye viwanda, mapato ya nchi yameporomoka? La! Ripoti ya Benki ya Dunia inaipata jeuri kuwa sera zake za kiuchumi kuelekea uchumi wa viwanda kila wilaya ni bora na ni mwafaka.

Ukuaji wa sekta ya viwanda ni wa kishindo, kwani imepanuka kwa asilimia 11.5, wakati ukuaji wake ulikuwa asilimia 1.8 mwaka jana. Katika eneo hilo, unaweza kuona kasi ya Ghana kuyafikia malengo ya uchumi wa viwanda kabla ya Serikali ya Akufo-Addo haijatimiza mwaka mmoja.

Sekta ya kilimo imekua kwa asilimia 7.6 kutoka asilimia 5. Hii inatokana na ukweli kwamba ukuaji wa viwanda siku zote huchochea kukua kwa kilimo kwa sababu uzalishaji wa bidhaa hutegemea malighafi ambazo nyingi hutoka shambani. Upande mwingine mfumuko wa bei umeshuka kufika asilimia 11.9 Julai mwaka huu, kutoka asilimia 12.4 Desemba mwaka jana.

Juni mwaka huu, mzani wa biashara kwa maana ya uwiano wa thamani ya fedha kati ya mauzo nje ya nchi na uagizaji wa bidhaa kutoka nje umekuwa chanya, kwa maana mauzo ya nje yamezidi kwa dola 1.43 bilioni (Sh3.2 trilioni), sawa na asilimia 3.1 ya Pato la Ndani la Taifa (GDP), wakati mwaka jana mzani ulikuwa na nakisi ya asilimia 3.3.

Matokeo hayo ya mzani wa biashara kuwa chanya, kwa maana ya mauzo ya bidhaa nje ya nchi kuwa na thamani kubwa kuliko yale ya uagizaji wa bidhaa kutoka nje na kufukia nakisi ya mwaka jana, kisha kuleta ziada ya Sh3.2 trilioni, ni kipimo chenye kuwasha taa ya kijani kuhusu mwanzo mzuri wa uchumi wa uzalishaji.

Matokeo mengine ni kuwa akiba ya fedha za kigeni imepanda kutoka dola 4.9 bilioni (Sh11 trilioni) Desemba mwaka jana mpaka kufikia dola 5.9 bilioni (Sh13.3 trilioni) Julai mwaka huu. Hiki ni kipimo kingine chenye kuashiria uimara wa nchi kibiashara.

Matokeo zaidi

Oktoba 3, mwaka huu, Naibu Waziri wa Viwanda na Biashara, Ghana, Robert Lindsay, alifanya mahojiano katika kipindi cha Citi Breakfast Show cha redio Citi Fm ya Accra, na kueleza uelekeo wa utekelezwaji wa sera ya ‘Wilaya moja, kiwanda kimoja’ kwamba mafanikio ni makubwa.

Lindsay alisema, mazingira bora ambayo Serikali ya Ghana imeyaweka kwa ajili kuirahisishia sekta binafsi kufanya biashara yamewezesha mpaka sasa kuwa na viwanda 173 ambavyo vinaendelea kujengwa, huku maombi mengi zaidi yakiendelea kufanyiwa kazi.

“Kwa muda sasa, tumeendelea kupokea maombi ya wafanyabiashara kujenga viwanda, wenye kuomba ni wafanyabiashara wa ndani na nje ya Ghana. Tumeshapokea maombi 600 ya kujenga viwanda na mipango ya biashara ya kuwekeza kwenye viwanda tuliyopokea mpaka sasa ni 457,” alisema Lindsay.

Alichokisema Lindsay kinaakisi moja kwa moja takwimu za Benki ya Dunia kuhusu matokeo ya ukuaji wa kiuchumi wa Ghana tangu kuingia kwa Serikali ya Akufo-Addo na makamu wake, Dk Buwamia. Inaonekana dhahiri kuwa wawekezaji wanakimbilia Ghana, kwani wanaona ni fursa iliyorahisishwa.

Ghana ina wilaya 216, hivyo kama viwanda vyote 173 alivyosema Lindsay vitakamilika ndani ya mwaka mmoja mpaka miwili, maana yake kutakuwa na upungufu wa viwanda 43 tu. Na ukifuata maombi na mipango ya uwekezaji, ni wazi inawezekana kufikisha hata viwanda vitatu kila wilaya.

Kizuri zaidi kwa Ghana ni kuwa mipango yao ya kujenga viwanda inafuata aina ya malighafi kwenye wilaya. Busara hiyo inasaidia kuchangamsha sekta nyingi, kwamba wakati nchi ikizalisha bidhaa, inawezesha maendeleo ya kibiashara kuwa makubwa na soko la wakulima kuwa la uhakika.

Hayo ndiyo mambo ambayo yanavutia kwa Ghana na yanaweza kuifaa Tanzania. Kutoa unafuu wa kodi na kuweka mazingira rahisi kwa wafanyabiashara ili kukuza mitaji yao na kuwekeza. Mazingira ya kibiashara yakiwa magumu ni vigumu mfanyabiashara kuvutiwa kujenga kiwanda. Na izingatiwe kwamba Serikali haijengi viwanda.

Wednesday, December 6, 2017

KAKAKUONA: Lazima tujiunge CCM kumuunga mkono JPM?

 

By Daniel Mjema

Nimeshtushwa kidogo na wimbi la viongozi wa kisiasa kuhama kutoka vyama vya upinzani na kujiunga na CCM, ili eti kumuunga mkono Rais John Magufuli.

Ninajiuliza sipati majibu, kwamba ili uonekane unamuunga mkono Rais kwa namna anavyoiongoza nchi ni lazima mtu awe ndani ya CCM.

Vivyo hivyo, ninajiuliza pia, hivi kwa wale ambao si wanachama wala wafuasi wa vyama vya siasa lakini wanamuunga mkono Rais wetu, nao wanatakiwa wahamie CCM wakati hawaamini katika itikadi hiyo?

Tumeshuhudia madiwani katika mikoa ya Arusha, Kilimanjaro na Iringa na baadaye mbunge wa Kinondoni (CUF), Maulid Mtulia kujiondoa katika chama hicho na kujiunga na CCM.

Sababu kubwa aliyoitoa, kama ilivyokuwa kwa madiwani na viongozi wengine waliojiondoa upinzani, ni utendaji uliotuka wa Rais John Magufuli.

Mtulia alienda mbali kidogo na kueleza kuwa kwa vile yeye yuko upinzani na ilani inayotekelezwa ni ya chama tawala ambacho ni CCM, inamuwia vigumu kutekeleza yale aliyoahidi.

Nimejiuliza sana kwamba hivi kazi hasa ya mbunge ni ipi? Na Je, ili kuisimamia Serikali atatumia majukwaa gani ya kisheria ili kuwawakilisha wananchi wake na kutetea maslahi yao?

Ibara ya 63(2) ya Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ya mwaka 1977, imelipa Bunge na wabunge mamlaka ya kuisimamia na kuishauri Serikali na vyombo vyake vyote katika utendaji kazi.

Lakini si hivyo tu, mbunge kwa nafasi yake ni diwani wa Halmashauri iliyopo katika jimbo lake, vyombo hivi viwili ndivyo vyenye jukumu la kusimamia maendeleo ya wananchi.

Sasa unapomuona mbunge na diwani anaacha wadhifa wake ili eti aende kumuunga mkono Rais ambaye hata mimi nisiye na chama namuunga mkono, napata wakati mgumu kidogo kuelewa.

Kwamba unaacha Bunge na Baraza la Madiwani ambavyo ni silaha muhimu ya kumsaidia Rais Magufuli kutekeleza ahadi zake kwa Watanzania, ili ukose jukwaa na bado tuamini sababu unazotueleza! Ajabu.

Ipo mifano mingi tu ya viongozi wa upinzani wanaomuunga mkono Rais Magufuli na hata wengine kupewa majukumu ndani ya Serikali wakiwa upinzani, lakini hawajashindwa kumuunga mkono Rais.

Mathalani, mkuu wa mkoa Kilimanjaro, Anna Mghwira ni mwanachama wa ACT-Wazalendo na bado ni mkuu wa mkoa na hajawahi kushindwa kumsaidia Rais Magufuli.

Mwenyekiti wa Tanzania Labour Party (TLP), Augustino Mrema ni mwenyekiti wa Taifa wa Bodi ya  Parole na ameteuliwa na Rais Magufuli, mbona hajalalamika kuwapo kwake upinzani kunamkwamisha JPM?

Wapo viongozi wa upinzani ambao kama John Cheyo wa UDP na Fahmi Dovutwa wa UPDP, wanamuunga mkono Rais Magufuli kwa baadhi ya mambo lakini bado ni viongozi wa vyama vyao.

Ni lazima tukubali kuwa kuna faida kubwa katika taifa ya kuwa na vyama vya upinzani, hasa linapokuja suala la “checks and balance”, Serikali ya CCM ni vigumu sana kujikosoa yenyewe.

Nilifarijika sana na kauli ya Rais mstaafu, Jakaya Kikwete aliyoitoa akiwa ughaibuni Agosti mwaka huu, na kuvitaka vyama vinavyotawala kutoviona vyama vya upinzani kama maadui.

Vyama tawala kama ilivyo CCM, vinatakiwa viuchukulie upinzani kama kioo cha kujitazama na si maadui kiasi kwamba tufike mahali hata tusishirikiane kwenye shughuli za kijamii. Hapana.

Wapo Watanzania wengi tu tunaomuunga mkono Rais, lakini hatuna vyama, leo mkituambia ili uonekane unamuunga mkono JPM kindakindaki lazima uwe CCM, hakika hamtutendei haki.

CCM isifikiri kwa kuua upinzani ndio itaendesha nchi vizuri, la hasha, matokeo yake itakosa wa kuiambia kama imeanguka au imesimama au iko uchi au imevaa nguo ili iweze kujisahihisha. Tuachane na usanii huu wa kisiasa.

0769600900

Sunday, December 3, 2017

Kuhamahama vyama dhana isiyoeleweka

 

Miongoni mwa mijadala mikubwa hapa nchini kwa sasa ni suala la kuhamahama katika vyama vya siasa. Ni suala ambalo wanaolijadili kila mmoja anatoka na dhana yake ambayo tofauti na ya mwenzake.

Wapo wanaosema hamahama ni kukosa msimamo, wengine wakisema ni hatua ya kutafuta chama kinachoridhisha nafsi za wahusika au kukidhi mahitaji ya matumbo yao.

Kusigana kwa mawazo ya watu wanaochambua suala hilo mbali na kuonyesha tofauti ya mawazo ya wachambuzi, pia kunaashiria kwamba hakuna dhana moja inayoweza kuelezea vitendo hivyo ambavyo kwa siku za karibuni vimekuwa ndiyo mchezo wa siasa.

Katika siku za karibuni vyama vya siasa vimegeuka kama mzinga wa nyuki, ni kuingia na kutoka. Kinyume na msemo wa Humphrey Polepole, Katibu wa Itikadi na Uenezi wa CCM, kuwa “CCM siyo daladala”, unaweza kusema kwa uhakika na kwa takwimu kuwa vyama vya siasa ni sawa na daladala, watu wanapanda na kushuka kila uchao.

Mjadala wa kuhamahama kwenye vyama umeshika kasi mara tu baada ya makada kadhaa wa upinzani ama kujiunga au kurejea CCM na kupokewa kwenye kikao cha Halmashauri Kuu ya Taifa.

Katika hali ya kawaida, suala la kuhama vyama lisingeibua mjadala kwa kuwa ni haki ya kila mtu kulingana na ibara ya 20 (1) ya Katiba ya Tanzania inayosema “Kila mtu anastahili kuwa huru, bila ya kuathiri sheria za nchi, kukutana na watu wengine kwa hiari yake na kwa amani, kuchanganyika na kushirikiana na watu wengine, kutoa mawazo hadharani, na hasa zaidi kuanzisha au kujiunga na vyama au mashirika yaliyoanzishwa kwa madhumuni ya kuhifadhi.”

Msisitizo zaidi unawekwa na kifungu cha nne cha ibara hiyo kinachoeleza kuwa kufanya hivyo ni jambo la hiari,

“Bila ya kuathiri sheria za nchi zinazohusika ni marufuku kwa mtu yeyote kulazimishwa kujiunga na chama chochote au shirika lolote, au kwa chama chochote au cha siasa kukataliwa kusajiliwa kwa sababu tu ya itikadi au falsafa.”

Hata hivyo, licha ya kuwao haki hizo zinazotolewa na Katiba na sheria nyingine zilizopo, mazingira ya watu kuhama vyama na pengine sababu wanazotoa kabla ya kuhama ndio sababu hasa ya mijadala kuibuka ikiwa na mwelekeo unaokinzana.

Nguli wa siasa

Kwa mfano, Mzee Joseph Butiku, aliyekuwa msaidizi wa Baba wa Taifa, Mwalimu Julius Nyerere analitazama suala hilo kama kukosa msimamo.

“Watu wanatoka katika chama chenye msimamo, wanasema msimamo hapo haupo wanakwenda huko. Wakati mwingine wanatoa matusi mengi na kashfa ya huko wanakotoka. Wakifika wanasema huku ndio tumefika kubaya kabisa, wanarudi wanasema huku tulikotoka kumbe pazuri. Mimi nina shaka sana na watu wa namna hii lazima niseme,” alisema Butiku.

Kwa mtazamo wa Butiku, uanachama ni imani na mtu mwenye kuamini kwenye itikadi ya chama fulani hawezi kuhama kirahisi kwenda kwenye itikadi nyingine.

Ndiyo maana anasema hana hakika kama hao wanaorudi CCM wamejitathmini na wanakubaliana na misingi na misimamo waliyoikimbia awali kwenda kwenye vyama vingine.

Mawazo wa Mzee Butiku yanakinzana na mtazamo wa Julius Mtatiro, ambaye katika moja ya safu zake kwenye gazeti hili anasema suala la kuhama vyama lipo na litadumu milele.

Akinukuu kauli ya Mwalimu Nyerere kuwa “CCM siyo mama yangu” akiwa na maana kuwa CCM haikumzaa, hivyo anaweza kuondoka endapo itaachana na misingi yake muhimu ya kuanzishwa kwake, anajenga hoja kuwa mtu yeyote anaweza kuondoka pake alichokiamini kitabadilika.

Mtatiro ambaye ni mchambuzi wa masuala ya kisiasa na kijamii na mwenyekiti wa kamati ya uongozi wa CUF, anasema wanasiasa wanahama kwenye vyama hasa kwa sababu ya madaraka, kwamba mwanasiasa akishakuwa mkubwa na akakosa jukwaa la kutoa uongozi ambao anautaka, atahamia kule ambako jukwaa hilo linapatikana.

Ingawa Mtatiro anayaona mazingira mengine tofauti ya kuhama, anasema mazingira hayo ni nadra.

“Ni wanasiasa wachache sana wanahama chama A kwenda chama B ili kusimamia ajenda au kufuata ajenda. Naweza kusema bila utafiti rasmi, kwamba asilimia 99 ya wanasiasa Afrika huhama kwenye vyama vya zamani kwenda vipya kutafuta nafasi za kuonyesha uwezo wao wa kuongoza na ama kutafuta nafasi za madaraka kwa sababu kule walikotoka wameona hakuna madaraka,” anasema.

Akitolea mfano mazingira ya yaliyomfanya Edward Lowassa kuondoka CCM kwenda Chadema kuwa ni kwa sababu alinyimwa nafasi ya kupata madaraka ndani ya CCM. Na kuwa ndicho kilichomuondoa Raila Odinga kutoka Kanu mwaka 2002 ni kwa sababu alinyimwa nafasi ya madaraka.

Odinga ni mwanasiasa wa Kenya ambaye amekuwa akipambana kwa muda mrefu kugombea urais wa nchi hiyo bila mafanikio.

Mtatiro anahitimisha hoja yake akisema “muogopeni sana mwanasiasa ambaye anasema, mimi nitafia kwenye chama A au B, siasa za kufia kwenye chama fulani zinawezekana kirahisi kwenye dunia ya kwanza.”

Hoja ya Mtatiro ukiiunganisha na matukio ya waliowahi kuhama vyama zaidi ya mara moja, mfano Augustine Mrema kutoka CCM kwenda NCCR-Mageuzi kisha TLP au Richard Tambwe Hiza aliyetoka NCCR-Mageuzi kwenda CUF, kisha CCM na sasa Chadema, inafikirisha zaidi.

Mchambuzi mwingine

Hoja hiyo pia inamwibua Mchambuzi mwingine, Luqman Maloto anayeandika katika safu yake kwenye gazeti hili kuwa hata suala la karibuni la Lawrence Masha aliyerejea CCM baada ya kukaa Chadema miaka miwili lisingetokea iwapo angefanikiwa kupata ubunge wa Afrika Mashariki kupitia chama hicho.

Akitumia falsafa ya Mackenzie King, kuwa, “My political party is not my religion and it shouldn’t be yours either”, yaani “Chama changu cha siasa si dini yangu na hakipaswi kuwa dini yako pia.”, Maloto anajenga hoja kuwa kuhama chama cha siasa si jambo la ajabu.

Mackenzie King, yaani William King, alikuwa Gwiji wa siasa za Canada na Waziri Mkuu kwa vipindi vingi zaidi nusu ya kwanza ya Karne ya 20, na Maloto anakumbushia mwongozo aliouweka kwa wanasiasa kuhusu vyama vyao.

Mosi; alisema “chama changu cha siasa si mwokozi wangu, hivyo wanasiasa wasivichukulie vyama vyao sawa na Yesu Kristo.

Pili; alisema “chama changu cha siasa hakinipendi, kwamba vyama huhitaji watu ili vijijenge kuwa vikubwa lakini pale inapobidi chama kinaweza kumjeruhi yeyote kwa ajili ya kutimiza malengo yake”.

Tatu; alisema “chama changu hakina uzima wa milele, hivyo kila mtu kwenye chama ni wa kupita tu, leo upo kesho haupo”.

Katika hitimisho lake, Maloto anasema mwongozo huo wa King ukibebwa na kila mwanasiasa kama kanuni, utaokoa kundi kubwa la watu ambao huwa waaminifu kwa vyama na kujenga chuki na watu hasa pale wanapovihama vyama vyao.

Ukifuatilia mijadala kwenye jamii, vyombo vya habari na mitandao ya kijamii kuhusu watu wanaohama vyama utaona ukweli ya hoja hiyo ya Maloto. Wapo watu wanaodhani mtu kuhama fulani ni usaliti, wapo wanaodhani huwezi kuhama hadi ununuliwe na wapo wanaodhani ukipata unafuu katika maisha, biashara au uhuru binafsi lakini uhamie chama fulani.

Ni kutokana na mjadala huo mpana, Njonjo Mfaume anaandika upo umuhimu wa vyama kuchunguza sababu za kuhama na kuchukua hatua badala ya kuzipuuza tu.

Anabainisha baadhi ya sababu zinazotajwa na wahamiaji hao kuwa ni pamoja na muundo na uendeshaji wa vyama usiotoa fursa kwa watu wapya kupenya nafasi za juu, vyama kuhama katika ajenda ya kupambana na ufisadi au chama kukosa mwelekeo na madai ya katiba mpya.

Pamoja hoja zake nyingi, Mfaume anasema hata hivyo kuhamahama vyama kuna gharama kubwa kwa hao wahamaji.

Anasema kutokana na kuhama kwao mara kwa mara kuna namna ambayo watu wanawatazama – kama vile mtu wasioaminika, waongo, wanafiki, wanaoangalia matumbo yao zaidi na wasio msimamo, mtazamo ambao unasawiri kabisa hoja za Mzee Butiku.

Sunday, December 3, 2017

Nampenda Raila lakini naguswa sana na Uhuru

 

By Julius Mtatiro

Moja ya mambo ambayo hutokea sana kwenye Nyanja za siasa ni ufuasi. Wanasiasa wote wakubwa na wadogo huwa na watu wanaowaunga mkono au kuwapinga. Leo nawafanyia uchambuzi wanasiasa wawili wa Kenya, Raila Odinga na Uhuru Kenyatta. Lengo la makala hii siyo kupitia sifa zao tu, kwa kiasi kikubwa ni kuonyesha namna gani masuala ambayo Raila na Uhuru wanayafanya au kuyasimamia yana mafunzo mengi kwa wanasiasa wa Tanzania na siasa za maendeleo za Afrika Mashariki.

Uhuru na Raila wana historia tofauti, lakini kwa kiasi kikubwa wote wawili wamezaliwa kwenye familia za wazee ambao wamewahi kushikilia madaraka makubwa sana ya kisiasa nchini Kenya. Wote wawili wamewahi kufanya kazi kwenye chama kimoja kama viongozi na wamewahi kufanya kazi kwenye vyama tofauti kama viongozi. Wote wawili wana sifa za kupenda sana demokrasia.

Raila Odinga

Nampenda sana Raila kwa sababu ni mwanasiasa mwenye mafanikio makubwa sana kimsimamo. Masuala ambayo huyasimamia yakitetereshwa hufanya maamuzi ya haraka ya kutengana na msimamo mpya asiouamini. Nimewahi kuandika nikielezea alivyowahi kuhama vyama kadhaa ili kulinda msimamo wake na au mwelekeo wake kisiasa. Katika uhamaji ule kwa kweli Raila hakuwa tu anahama ili kutafuta madaraka – alikuwa anahama pamoja na madaraka lakini ni kujaribu kutaka kupigania kitu ambacho alikuwa anataka kiwe, na hasa masuala ya katiba na haki za Wakenya.

Raila, kila mara alipoona anashindwa kufikia malengo yake mahali, alikwenda mahali pengine na kuongoza mapambano ya kusaka kile anachokisimamia. Wanasiasa wengi wa Tanzania wanapohama kwenye vyama vya zamani kwenda vipya, huenda huko na kukaa kimya, na kufuata kila kilichoko huko – ndiyo, nidhamu za kivyama zinataka sana watu kuzungumza masuala ya chama kwa utaratibu maalum na kwa kiasi kikubwa kutetea chama, hilo linafahamika – lakini chama hakikatazi mwanachama au kiongozi wake kusimamia masuala mema aliyoyaamini.

Mathalani, kama ulikuwa mwanasiasa wa chama cha DP na sasa umehamia UDP, kama ulikuwa unapigania haki za watoto pale DP – kwa nini ukifika UDP unakaa kimya? Kwani haki za watoto zimepatikana? Raila anatufundisha kusimamia ajenda. Raila alipoona chini ya Kanu Kenya haiendi sawa na akajiridhisha kuwa moja ya mambo yanayoirudisha nyuma Kenya ni ukosefu wa katiba mpya na imara – aliendelea na mchakato wa kupigania Katiba mpya ya Kenya hata nje ya Kanu na alifanikiwa kuikwamisha Kanu.

Mapambano ya kudai Katiba itakayoleta uimara wa nchi na utendaji wake ni suala ambalo linamtangaza Raila na kumpa heshima kubwa sana Kenya na duniani. Mwanasiasa huyu ndiye mhimili mkubwa wa demokrasia ya Kenya na amepitia matatizo mengi sana katika kuishi maisha ya kuitafuta Kenya ambayo itaongozwa kitaasisi na amepigana na kufanya hatua zote hizi akiwa katika vyama zaidi ya kimoja, akiwa gerezani na akiwa ndani ya serikali kama kiongozi.

Raila amepata kuwa Waziri Mkuu wa Kenya baada ya machafuko ya uchaguzi mkuu wa mwaka 2007 akifanya kazi chini ya Rais Mwai Kibaki kwenye serikali ya umoja wa kitaifa. Bila kujali kuwa alikuwa serikalini na chini ya Kibaki, Raila aliendelea kupaza sauti na kushikilia ajenda yake ya Kenya kuwa na Katiba mpya, demokrasia imara, utawala wa sheria, ulinzi wa haki za binadamau, uwazi na uwajibikaji na utawala bora. Ajenda hizi Raila hajaziacha na nina uhakika hata akifa zitasindikizana naye kaburini.

Somo kubwa analotoa Raila kwa wanasiasa wa Tanzania ni kuenzi misimamo yao hata wanapokuwa kwenye vyama vipya. David Kafulila amehamia CCM mathalani, hapaswi kabisa kuachana na ajenda yake ya kupambana na ufisadi – na awe mkali kama pilipili hata pale anapogundua kuwa chama chake kipya kimeshiriki kwenye ufisadi fulani au kimekalia kimya ufisadi fulani au chama chake cha zamani kimefanya ufisadi fulani au kimeshindwa kuibana serikali kuhusu ufisadi fulani.

Kafulila ni mfano tu lakini lengo ni kuwakumbusha wanasiasa kwamba mambo mazuri waliyowahi kuyapigania na bado yanahitajiwa na taifa letu leo, wanapaswa kuendelea kuyapigania bila kujali wako kwenye chama kipi au wamehamia wapi. Kukaa kimya au kutulizwa unapohamia kwenye chama kipya na kuacha kabisa kusimamia masuala makubwa ya kitaifa kwa sababu yoyote ile, ni usaliti mkubwa kabisa na ndiyo unafanya wanasiasa wanaohama vyama kuitwa wasaliti.

Uhuru Kenyatta

Uhuru Kenyatta amejitanabaisha kama mwanademokrasia. Baba yake, mzee Jomo Kenyatta hatajwi kama mwanademokrasia. Na demokrasia tunayoizungumzia ni ile iliyomo kwenye sheria na katiba zetu na ile ambayo dunia inatarajia kuiona kutoka kwa wanasiasa wote. Yako mambo mengi sana yanayoonyesha kuwa Uhuru siyo mchokozi, ni mtulivu na anapenda sana kuheshimu haki za watu na makubaliano yaliyopo. Uhuru ni mfano halisi wa kiongozi mwenye mamlaka na ambaye bado anaamini wako watu wana haki kushinda hata mamlaka yake.

Naposema hivi kuna watu wanaweza kujiuliza, mbona Uhuru ameyaacha majeshi yake yakawapiga na kuwaumiza waandamanaji hivi karibuni huku akichukua hatua zingine kadhaa za kudhibiti utulivu nchini mwake na zingine zimekuwa na madhara? Jibu ni rahisi sana – walau kwa Kenya, matumizi ya nguvu za polisi yanadhibitiwa kwa kiasi fulani kuliko nchi zingine na uwezekano wa hili kutendeka lazima umuendelee Rais wa nchi.

Uhuru ndiye amiri jeshi mkuu wa majeshi ya Kenya na ndiye anayapa amri. Lakini, sheria na katiba ya Kenya vimeweka utaratibu wa namna ambavyo majeshi yatatekeleza wajibu wao kiweledi na bila kutumia nguvu kubwa sana – na hilo limekuwa likifanikiwa. Hivi karibuni kuna mtoto wa miaka 7 alipigwa risasi na polisi, akauawa! Vitendo vya namna hii haviwezi kumuhusu amiri jeshi mkuu, vinahusu weledi wa polisi wanapokuwa kazini na kwa kweli kama polisi wangekuwa wanataka kuua watu wangeliwaua kwa idadi kubwa zaidi nchini humo.

Kilichofanya watu wengi wasiuawe ni uwezo mkubwa wa kidemokrasia wa Uhuru. Hata polisi wa Kenya walipojaribu kuzuia shughuli za siasa na maandamano ya vyama vya upinzani, Uhuru aliingilia kati na kusisitiza lazima polisi wawalinde waandamanaji hata kama waandamanaji hao wanampinga yeye na kuchaguliwa kwake. Siyo rahisi kwa Afrika kupata marais wenye fikra za kidemokrasia namna hii.

Nchi nyingine za Afrika Mashariki kuna matumizi mabaya sana ya madaraka na kwa kweli marais wa nchi ndiyo hutoa maagizo ya kuzuia shughuli za vyama vingine pamoja na kuwadhibiti wanasiasa wa vyama vingine. Tumekuwa na mifano mingi sana ya udhibiti huo kutoka Tanzania, Uganda, Rwanda na Burundi. Ni rahisi kusema kuwa wakuu wa nchi hizo hawaamini katika demokrasia na wao hawayaishi maisha ya Uhuru Kenyatta.

Pamoja na marais hawa wengine kutoyaishi maisha ya Uhuru Kenyatta, wanalo kubwa la kujifunza. Wao kama alivyo Uhuru wote wameendeleea kuwa wakuu wa nchi na wakiheshimiwa sana ndani na nje ya nchi zao. Uhuru Kenyatta amefanya makosa kadhaa kwenye utawala wake, lakini ameionyesha Afrika kuwa mtu anaweza kuwa na madaraka makubwa kushinda wote katika nchi yake, lakini bado akayatumia madaraka hayo kwa faida ya watu wote.

Katika bara la Afrika, siyo rahisi mtu au watu wakaandamana kupinga kuchaguliwa kwa rais wa nchi yao. Watu hao watakutwa mochwari. Kenya inatuonyesha kuwa kila mtu anaweza kupingwa. Mahakama ya Kenya hivi karibuni ilituonyesha kuwa mhimili wa serikali siyo mkuu kuliko mingine na unaweza kudhibitiwa na mahakama au bunge na ukarudishwa kwenye utaratibu. Lakini yote haya yanawezekana katika dunia ya Kenya, chini ya Uhuru Kenyatta – mwanademokrasia wa mfano katika ukanda wetu.

Raila na Uhuru ni shamba darasa

Natambua Raila na Uhuru watastaafu siasa baadaye, yako mambo mengi wameyaacha na watakumbukwa sana kwa sababu ya mambo hayo. Kama kuna jambo ambalo viongozi wengi wa Afrika husahau wawapo madarakani, ni kuandaa kesho yao. Ni kujiuliza, Je, kesho ntakuwa kama Mandela, Nyerere, Nkrumah?

Wanasiasa wote wa Afrika na hasa Tanzania, wale walioko chama kinachoongoza dola, wanaweza kuendelea kujiuliza, je, kesho ntakuwa Uhuru Kenyatta au Raila Odinga? Je ntakuwa Raila ambaye amepigania mabadiliko ya kimfumo ya Kenya bila kuchoka na kwa kutumia majukwaa tofauti bila kuogopa wala kukata tamaa? Au ntakuwa Uhuru Kenyatta ambaye pamoja na kuwa na madaraka ya mkuu wa nchi, hatujasikia hata akimtishia maisha au kumkamata na kumfunga Raila Odinga.

(Julius Mtatiro ni Mchambuzi wa Mfuatiliaji wa Utendaji wa Serikali barani Afrika; ni Mtafiti, Mwanasheria, mwanaharakati na ni Mwenyekiti wa Kamati ya Uongozi ya Chama cha Wananchi CUF. Simu; +255787536759 (Whatsup, Meseji na Kupiga)/ Barua Pepe; juliusmtatiro@yahoo.com)

Wednesday, November 29, 2017

Nauliza maswali magumu kitaifa, naomba nijibiwe

 

By Privatus Karugendo

Nimeamua kuuliza maswali yafuatayo, maana ni lazima atokee mtu wa kuyauliza. Haiwezekani tukasubiri miti na mawe kuuliza maswali haya. Kila Mtanzania aliyesoma, kila anayeguswa na uhai wa taifa letu ni lazima aulize maswali haya.

Nimeamua kuuliza maswali haya maana tunaelekea kujenga utamaduni wa kushangaza, utamaduni wa kusema “Yakitokea nitakuwa nimeondoka”; utamaduni wa kuishi leo bila kufikiria maisha ya vizazi vijavyo.

Tunaitaka Tanzania ya leo bila kuweka maanani Tanzania ya kesho na keshokutwa; tunaipiga kisogo historia ya Baba zetu waliopigana kufa na kupona ili tupate uhuru, ili tuishi kwa heshima kama binadamu na kuurithisha uhuru huu na neema zote kwa vizazi vijavyo.

Nimeamua kuuliza maswali haya kwa vile tumejenga utamaduni wa kuogopana na kuoneana aibu; tumejenga utamaduni wa kutanguliza vyama vya siasa badala ya kulitanguliza taifa letu.

Tumejenga utamaduni wa kuwatanguliza marafiki zetu na ndugu zetu badala ya kulitanguliza taifa. Ni lazima ajitokeze mtu wa kusema liwalo na liwe. Ni lazima ajitokeze mtu wa kukemea na kuonya.

Kuna rafiki yangu wa karibu ameniambia leo hii Tanzania hakuna wa kusimama na kukemea, maana sote tumetumbukia katika shimo la ufisadi; kama wewe si fisadi basi ndugu, rafiki au jamaa wa karibu atakuwa anajishughulisha na ufisadi.

Ukibahatika kuwa na ndugu, jamaa na marafiki wasiokuwa kwenye mchakato wa ufisadi, basi chama chako cha siasa au taasisi unayoshughulika nayo itakuwa inajishughulisha na ufisadi.

Ninauliza maswali haya nikijua wengine wataguswa, wataumia na kuchukia, nazingatia ukweli kwamba baadhi yao ni rafiki na ndugu zangu wa karibu; sipendi kabisa kuwasaliti, lakini kwa suala la kitaifa niko tayari kumsaliti baba, mama, kaka, dada na rafiki wa karibu. Nauliza maswali haya kwa kutambua kwamba taifa letu limeanza kuyumba.

Maswali yenyewe

Inakuwaje watumishi wa umma kushiriki kwenye kampeni za uchaguzi? Wanafanya hivyo kwa vile wao ni wanachama wa CCM au kwa vile wao ni watumishi wa umma? Kama wanafanya hivyo kwa vile wao ni wanachama wa CCM, je, walikuwa kwenye likizo?

Tunaweza kuhakikishiwa bila shaka yoyote kwamba walikuwa kwenye likizo? Kama walikwenda huko kama watumishi wa umma, je ni hatua gani imechukuliwa dhidi yao? Ni sahihi kwa mtumishi wa umma kutumia muda wa kutoa huduma kwa wananchi ili kufanya kampeni zenye manufaa kwa chama chake? Je, maadili ya utumishi wa umma yanamruhusu mtumishi wake kuacha majukumu yake kufanya mambo mengine kama vile ya chama chake na familia yake?

Leo hii wamefanya kampeni za chama chao, kesho wanaweza kutakiwa kuendesha shughuli za familia, ukoo au kabila lao. Mipaka iko wapi ya mfanyakazi wa umma kufanya kazi zake na kufanya kazi za umma?

Kama walikwenda huko kama watumishi wa umma, je, ni fedha za walipakodi zilizotumika kuwalipia usafiri, malazi na posho? Hili linaweza kuonekana kama swali la kijinga, lakini kwanini uwajibikaji usianzie hapo? Ni ipi mipaka ya mtumishi wa umma, ni lini yuko huru kufanya mambo binafsi?

Nauliza: Ni sahihi mtumishi wa umma kutambulishwa rasmi kama mwanachama wa chama cha siasa? Katibu mkuu wa wizara yoyote ile ni mtumishi wa umma. Inawezekana, yeye kama binadamu na kama Mtanzania, ana mapenzi na chama chochote cha siasa. Lakini je, ni utaratibu mtumishi wa umma kuwa kada? Huyu atawatendea haki Watanzania wote, bila kwanza kuangalia maslahi ya chama chake cha siasa?

Nauliza: Ni sahihi Rais wa nchi, ambaye ni kiongozi wa Watanzania wote, akiwa kwenye kazi za kitaifa, na wala si kazi za chama, kukipigia debe chama chake? Au kuwapokea wanachama wapya, ambao kwa kiasi kikubwa wanatoka kwenye vyama vingine vya siasa? Kwa mfumo huu, Rais atawatendea haki Watanzania wote, bila kuangalia kwanza maslahi ya chama chake?

Tumemsikia Rais akirudia mara kwa mara kwamba maendeleo hayana chama! Lakini kila kukicha anawapokea wanachama wapya wanaohama kutoka vyama vingine na kujiunga na chama chake. Hii ni kweli kwamba maendeleo hayana chama?

Nauliza: Muhimu ni chama cha siasa au ni Taifa? Tushughulikie nini, kuendeleza vyama vya kisiasa au kuliendeleza taifa letu la Tanzania? Wenye mawazo yanayofanana, mfano kwa suala wa ufisadi, kwanini wasiungane na kuwa na sauti moja hata kama wanatoka vyama tofauti?

Tunashuhudia kwamba baadhi ya wabunge wa vyama vya upinzani wana mawazo yanayofanana juu ya ufisadi. Lakini saa ikiwadia, vyama vinakuwa na nguvu zaidi ya utaifa. Tunajua wazi kwamba ndani ya vyama vya upinzani kuna watu wenye mawazo kama yale ya Rais Magufuli. Hawapendi ufisadi! Na kwa vile maendeleo ya taifa letu hayana chama, kwa nini watu hawa wasibaki kwenye vyama vyao vya upinzani na kujenga nguvu za pamoja kupambana na ufisadi? Kwani ni lazima waingie CCM ndipo wapambane na ufisadi?

Nauliza: Je, tunaifuata Katiba yetu? Je, tunailinda na kuitetea Katiba? Sote tunafahamu kwamba Katiba hiyo inatambua uwepo wa mfumo wa vyama vingi vya siasa. Katiba yetu inatambua uwepo wa demokrasia. Lakini tunasikia na kushuhudia “uhamaji”, watu wakihama kutoka chama kimoja na kujiunga na kingine.

Mbaya zaidi wanahama wale ambao kuhama kwao ni lazima Taifa, liingie kwenye gharama za uchaguzi. Mfano, madiwani wanaohama na wengine tunasikia wananunuliwa. Hatuwezi kusema uchaguzi wa jana, ndio mwisho, bado wengine wataendelea kuhama na tutaendelea kutumia fedha nyingi kuwachagua hawa watu muhimu katika mfumo wa serikali za mitaa. Kama Katiba yetu inatambua uwepo wa vyama vingi vya siasa, ina maana gani watu kuhama vyama baada ya uchaguzi? Kazi ya diwani ni kushughulikia maendeleo ya kata yake na kuisimamia Serikali kwenye ngazi ya Halmashauri ya wilaya. Diwani anaweza kuifanya kazi hii akiwa upinzani au chama tawala. Lakini wimbi la kuhama, na hasa katika utawala huu wa awamu ya tano, ni lazima utufikirishe zaidi. Ina maana sasa hivi udiwani ni zaidi ya udiwani?

Tumeshuhudia vurugu nyingi kwenye uchaguzi mdogo wa madiwani. CCM ina madiwani wengi ukilinganisha na wale wa vyama vya upinzani. Labda, kama CCM, wanataka wao wawe na madiwani wote na wabunge wote, vinginevyo kuna haja gani, CCM kupambana kufa na kupona kwenye chaguzi hizi ndogo ambazo hata wapinzani wakipata madiwani wote bado hata hawafikii nusu ya wale wa CCM?

Kama ni kweli maendeleo hayana chama na Tanzania ni yetu sote, tunajenga nyumba mmoja, kwanini tugombanie fito kiasi cha kuumizana kama tulivyoshuhudia kule Arumeru?

Swali langu la mwisho:

Nauliza: Ni nani anatupumbaza na kutuaminisha kwamba Tanzania ni nchi maskini? Wimbo uliozoeleka kwenye masikio ya kila Mtanzania ni kwamba Serikali yetu haina fedha: Watu kule vijijini hawana huduma ya maji kwa vile Serikali haina fedha.

Kila ikisomwa bajeti, maelezo yanayofuata ni kwamba Serikali haina fedha, hivyo haiwezi kutekeleza kila lengo na tegemeo la wananchi. Kwa ufupi ni kwamba Serikali yetu haina fedha, ni Serikali Maskini inayotegemea misaada kutoka nchi za nje. Ni kweli Tanzania ni maskini? Naomba jibu!

Nauliza: Je, si kweli kwamba wimbo huu wa Serikali haina fedha umetufikisha mahali pa baadhi ya watumishi wa Serikali kama walimu kutolipwa mishahara na mafao yao kwa wakati, wastaafu kutolipwa kwa wakati, Serikali kushindwa kutoa mikopo kwa baadhi ya wanafunzi wa elimu ya juu, serikali kukwepa wajibu wake wa kutoa huduma kwa wananchi kwa kisingizio cha ubinafsishaji na ushirikishwaji wa wadau katika maendeleo.

Haya yanajitokeza katika kutoa elimu kwa umma, matibabu, huduma za kusimamia usafiri, kilimo, kuanzisha na kuvisimamia viwanda, kutoa elimu ya uraia na kulinda haki za wanaonyanyaswa kama vile watoto, wanawake, walemavu.

Nauliza: Swali langu ni juu ya ukweli huu kwamba serikali yetu haina fedha. Hivi ni kweli au ni matatizo yaliyo kwenye vichwa vyetu. Iwe vipi nchi tajiri kama Tanzania; ardhi kubwa ya kilimo na ufugaji, maziwa, mito na bahari kwa wingi wa samaki, misitu yenye mbao na wanyama wa kila aina, madini mengi iwe maskini? Umaskini huu unatoka wapi? Nani anayaweka mawazo haya ndani ya vichwa vyetu? Nani huyu anayetaka kutuaminisha kwamba sisi ni maskini, hatujiwezi ili afanye mbinu za kutuibia kila kitu?

Nauliza: Inakuwa vipi Serikali maskini, isiyokuwa na fedha za kuendesha huduma kwa watu wake, iwe na magari ya kifahari, iwe na uwezo wa kuwatibu wakubwa Ulaya, iwe na uwezo wa kununua ndege ya rais, iwe na uwezo wa kuwasafirisha watendaji wake daraja la kwanza kwenye ndege, iwe na uwezo wa kuwatunza watendaji wake kifahari?

Mbona matumizi ya Serikali hayaonyeshi umaskini wa aina yoyote ile? Kwanini tuendelee kuomba kufikia hatua ya kupoteza heshima yetu kama binadamu?

Nauliza: Kwanini Serikali haina fedha, lakini chama tawala kina fedha? Mipango ya Serikali inakwama, huduma kwa wananchi zinakwama, lakini mipango ya chama haikwami na huduma kwa wanachama wa CCM hazikwami. Ni imani yangu kwamba kila Mtanzania mwenye uchungu na taifa letu, ni lazima ajiulize maswali kama ninayojiuliza mimi. Nani anaendesha dola? Serikali au chama?

Padri Privatus Karugendo.

+255 754 633122

pkarugendo@yahoo.com

Wednesday, November 29, 2017

Kinga za viongozi zisiwe kigezo kuficha maovu

 

By Salim Said Salim

Kinga ni mhimu sana katika maisha ya binaadamu na hata kwa harakati za kawaida za maisha kama kujiepusha na majanga ya hali ya hewa au ajali.

Si jambo la kawaida kwa mtu kuweka mazingira ya kuhatarisha maisha yake au ya watu wengine na baadaye kusema kwa upole kuomba kinga asiwajibishwe kisheria.

Kutoa tafsiri ya kwamba kiongozi aliyeondoka madarakani anakomolewa kisiasa au analipiziwa kisasi kwa aliyoyatenda alipokuwa katika uongozi ni tafsiri potofu na ni kisingizio cha kutaka kuficha maovu.

Kama kiongozi alitenda haki alipokuwa madarakani hapatakuwepo mwanya wa kumsingizia maovu ya aina yoyote.

Mathalan, mmiliki wa meli au jahazi kufanya safari na chombo chenye hitilafu au hali ya hewa ikiwa hatarishi na ikiwa kumetolewa onyo na wataalamu kutaka vyombo visisafiri yeye akafanya safari, yakitokea maafa na baadaye mtu huyo akaomba kinga ya kutowajibishwa kisheria, hii haiwezekani.

Hivyohivyo, haieleweki mtu kuiba au kubaka mtoto na baadaye kuomba kinga asishtakiwe. Kiga nzuri ni kutofanya kosa na neno bahati mbaya siku zote haliwezi kuwa leseni ya mhalifu kupata msamaha.

Lakini, tunachokiona kwa vingozi wengi wa Afrika, kama sasa Zimbabwe ambapo Rais Robert Mugabe aliyetawala kwa miaka 37 anajiuzulu kwa masharti kwamba yeye, mke na watu wake wa karibu wasiguswe kwa tuhuma za ukiukaji katiba, mauaji, kutesa watu na ubadhirifu wa fedha za umma wapewe kinga ya wasishtakiwe kwa lolote lile.

Kwa hakika sifahamu ni kwa mantiki gani hata viongozi wa Afrika katika hiyo klabu yao inayoitwa Umoja wa Afrika, viongozi wa Afrika waliamua miaka mitatu iliyopita kupitisha azimio la kujiwekea kinga wakiwa madarakani.

Mwenendo huu kwa njia yoyote ile unadhoofisha dhana ya utawala bora kwa sababu unampa kamba ndefu kiongozi wa nchi kufanya atakavyo kwa kuelewa anayo kinga ya kutoshtakiwa baada ya kuondoka au kuondolewa madarakani.

Kwanza kinga hii inawapa mwanya viongozi wa Kiafrika kulazimisha kwa njia yoyote ile kubaki madarakani kwa muda watakao au hata maisha na kwa njia yoyote ile, iwe kubadili Katiba au kufanya uchaguzi na kutumia mizengwe kuonyesha kwamba wamepata ridhaa ya wananchi wao.

Hesabu za harakaharaka zinatoa sura kwamba kama kiongozi wa nchi amefanya maovu ya kukiuka katiba au kutoheshimu haki za raia wake, hatakuwa tayari kuondoka madarakani kwa hiari.

Kwa kuhofia kuwajibishwa katika Mahakama ya Kimataifa (ICC) ambayo hapo mwanzo waliridhia, viongozi wa Afrika waliamua miaka 10 iliyopita kuunda Mahakama ya Afrika na makao yake makuu yapo Arusha.

Lakini, hata hiyo Mahakama ya Afrika yenye majaji kutoka nchi mbalimbali wanachama walioiunda, sasa wanaiogopa na tayari wapo waliojitoa, walioelezea nia yao ya kujitoa na wengine kusuasua kutoa ridhaa ya kuikubali kwa kuhofia kushtakiwa kwa uhalifu wa kivita au vitendo vya ukiukaji wa haki za binadamu.

Hapa inafaa kukumbusha namna viongozi wa nchi nyingi za Kiafrika walivyotaka watawala wa serikali ya makaburu ya Afrika Kusini wakati wa utawala wa kibaguzi wawajibishwe kisheria na jumuiya ya kimataifa na kutengwa katika medani ya kisiasa, kiuchumi na michezo kinyume na wanavyotaka wao.

Lakini leo viongozi hao wa Afrika wanatuhumiwa na uhalifu kama wa mauaji na ukiukaji mkubwa wa haki za binadamu, wasiwajibishwe na nchi zao wala katika medani ya kimataifa wanapoondoka madarakani.

Kwa kawaida mtu ambaye hajatenda kosa huwa hana wasiwasi anapotuhumiwa kutenda uhalifu kwa vile kama hajafanya hapatakuwa na ushahidi wa kumtia hatiani na zuri zaidi ni kwamba hiyo itakuwa nafasi nzuri ya kusafisha matope aliyopakwa.

Wengi tulitarajia mauaji ya halaiki yaliyofanyika Rwanda yangetoa fundisho kwa nchi nyingine za Kiafrika ili zisijaribu kurudia unyama kama ulioonekana Rwanda bali kuchukua kinga za kutokaribia huko.

Lakini yaliyotokea Siera Leone na kwingineko yanasikitisha na inaonyesha baadhi ya viongozi wetu wanaona wapo huru kufanya watakavyo, ikiwa ni pamoja na kudhulumu roho za raia wanapokuwa madarakani. Hili haliwezi kukubalika.

Baadhi ya viongozi wameonekana kulindana na kuzilaumu nchi za Magharibi kwa kuwa na agenda ya siri dhidi ya viongozi wa Kiafrika. Je, na hawa wanaonyooshewa vidole kwa kudaiwa wanatawala kwa mkono wa chuma hawana agenda ya siri katika nchi zao?

Kwa kweli hatua yoyote ile ya viongozi wa Kiafrika kujiwekea kinga ni kudhoofisha upatikanaji wa haki na kuimarika kwa utawala wa haki na sheria.

Popote pale ambapo hakuna uwajibikaji, hapawezi kuwa na utawala wa haki na sheria.

Ni vizuri kwa nchi za Kiafrika kuchukua hatua za kujipima upya na kuondokana na huu utamaduni mpya unaojengekea kwa kasi hivi sasa katika nchi mbalimbali, wa kuwawekea kinga viongozi wao wakuu wa nchi, hata kwa maovu ya kinyama waliyoyatenda walipokuwa madarakani.

Kama vingozi wakuu wa nchi wanawekewa kinga kwa nini watumishi wengine wa Serikali nao wasipewe kinga hiyo?

Sheria lazima iachiwe kuchukua mkondo wake kwa viongozi wanaokiuka Katiba na kusababisha maafa kama anavyowajibishwa mtu anayejiingiza katika vitendo vya uhalifu vya wizi wa nazi, ndizi na maandazi.

Utawala bora ni ue wa watu wote kuwa sawa mbele ya sheria na si wengine kuwa juu ya sheria na kinga nzuri ni kuheshimu Katiba na kujizuia kuvunja sheria za nchi na za kimataifa.

Tumeridhia mikataba mbalimbali ya kimataifa na ya kanda na kuahidi kuheshimu haki za binaadamu na kuwa na uongozi wa haki na sheria katika nchi zetu.

Tuonyeshe huko kuridhia kwetu kwa vitendo na si kwa maandishi mazuri na kauli peke yake.

Sunday, November 26, 2017

Kuhama vyama na fikra sahihi za wanasiasa

 

By Luqman Maloto

Gwiji wa siasa za Canada na Waziri Mkuu kwa vipindi vingi zaidi nusu ya kwanza ya Karne ya 20, William King maarufu kama Mackenzie King, alipata kuandika kanuni kuhusu wanasiasa na vyama vyao, aliandika; “My political party is not my religion and it shouldn’t be yours either”, yaani chama changu cha siasa si dini yangu na hakipaswi kuwa dini yako pia.

Chini ya maneno hayo, aliweka mwongozo wenye sehemu tatu kwa wanasiasa kuhusu vyama vyao.

Mosi, alisema “chama changu cha siasa si mwokozi wangu”. Wakristo huamini uwepo wa mwokozi ambaye ni Yesu Kristo. King anataka wanasiasa wasivichukulie vyama vyao sawa na Yesu Kristo.

Pili, “chama changu cha siasa hakinipendi”. Hili ni darasa kuwa hakuna chama cha siasa chenye kumpenda mtu. Vyama huhitaji watu ili vijijenge kuwa vikubwa lakini pale inapobidi chama kinaweza kumjeruhi yeyote kwa ajili ya kutimiza malengo yake.

Tatu; Chama changu hakina uzima wa milele. Hakuna chama ambacho kinatoa uhakika wa uzima wa milele kwa mwanachama wake. Hivyo, kila mtu kwenye chama ni wa kupita tu, leo upo kesho haupo. Hayupo ambaye uhai wake duniani utarefushwa na chama chake.

Mwongozo huo wa King ukibebwa na kila mwanasiasa kama kanuni, utaokoa kundi kubwa la watu ambao kwao huwa waaminifu kwa vyama na kujenga chuki na watu wengine kwa kudhani kwamba pumzi zao za uhai zinafungamana na kadi zao za uanachama.

Kila mwanachama, hasa kijana ambaye ndiye yupo kwenye kundi lililo na idadi pana ya watu wenye deni kubwa la kuishi, hupaswa kufahamu kuwa kadi ya uanachama haitoi oksijeni, hivyo wanapoielekea siasa lolote linaweza kutokea kwenye vyama vyao, ama kutimuliwa au kuhama.

Katika vyama inaweza pia kutokea kukimbiwa na watu ambao inaaminika ndiyo uhai wa chama au kuwa na viongozi ambao hukubaliani na mitazamo, hivyo ukajikuta huna furaha. Ukifika hapo kumbuka mambo manne; chama cha siasa yo dini wala mwokozi, hakina uzima wa milele na hakimpendi mtu.

Hiyo ndiyo sababu kati mwaka 1975 mpaka 1980 kiliundwa chama cha Zanu Zimbabwe na baadaye Zanu-PF kutoka mwaka 1980 mpaka Novemba 2017, Robert Mugabe ndiye aliyeaminika kuwa ni uhai wa chama, lakini sasa Zanu-PF wanamuona Mugabe sawa na kifo cha chama na wamemtimua.

Siasa ni malisho mema

Mwanasiasa anapopata wazo au kushiriki wazo la kuasisi chama, moja kwa moja huamini kuwa chama hicho kwake kitakuwa malisho mema. Sawasawa na ambaye hujiunga na chama hai ni baada ya kuvutiwa na sera pamoja na falsafa zake kuwa ndani yake malisho mema yatapatikana.

Mjadala wa malisho mema upo katika makundi mawili; kwanza ni mvuto wa kiitikadi, kisera na kifalsafa kwamba chama kinaweza kujibu matatizo ya watu, hivyo mwanachama anakiasisi au anajiunga nacho ili kushiriki kuyaendea matarajio yake.

Pili ni fursa binafsi, kwamba mwanachama anajiunga na chama kwa sababu ameona mwanya wa uongozi, kwamba atapata fursa ya kugombea cheo anachokitaka au ataweza kukitumia chama kwa vyovyote vile kutimiza malengo yake binafsi. Hayo ni malisho mema katika sura ya masilahi binafsi.

Ufafanuzi wa makundi hayo mawili unakuleta kwenye ukweli huu, kwamba watu wanajiunga au wanaasisi vyama vya siasa kwa sababu mbili kuu, ama kuviendeleza vyama ili vifikie malengo mazuri yaliyomo kwenye maandishi au kutafuta fursa za kuongoza au kutimiza matarajio binafsi.

Mantiki ya hapo ni kuwa mtu anaweza kubaki kwenye chama, kuondoka na kuhamia kwingine kwa sababu za malisho mema. Mwanachama anabaki kwa imani kwamba ama chama chake ndicho chenye majibu ya watu au bado anaona fursa ndani yake, hivyo aondoke azipoteze?

Kumbe sasa anaweza kuwapo mtu anashambulia wenzake wenye kuhama vyama kwa sababu yeye yupo pazuri au imani yake ni kamili kwamba chama chake ndicho chenye majibu ya msingi juu ya matatizo ya watu na nchi kwa jumla. Na anayehama anakuwa anaona aendako ndiko pazuri.

Yule anayeachana na siasa labda awe mzee aliyeshiriki muda mrefu lakini kama umri wake bado unadai, huyo anakuwa amekata tamaa ya kuendelea, kwamba ama haoni chama chenye matarajio ya utumishi wa watu (kama anatafsiri siasa ni huduma) au hakuna chama chenye masilahi yake (kwa tafsiri ya siasa masilahi).

Wimbi la sasa

Hivi sasa kuna wimbi kubwa la wanachama na viongozi wa kisiasa kuhama vyama, wengi zaidi wakitoka upinzani kujiunga CCM. Ukishiba nadharia ya malisho mema kwenye siasa, hutawabeza, maana nao wanaangalia kilicho bora kwao.

Waliokuwa wanachama na viongozi wa ACT-Wazalendo waliohamia CCM ni Profesa Kitila Mkumbo, Samson Mwigamba, Albert Msando na Edna Sunga, wakati kutoka Chadema kwenda CCM ni Lawrence Masha, David Kafulila na Patrobas Katambi ambaye alikuwa mwenyekiti wa Baraza la Vijana Chadema (Bavicha).

Sawa tu na aliyekuwa Mbunge wa Singida Kaskazini (CCM), Lazaro Nyalandu ambaye alipata kuwa Waziri wa Maliasili na Utalii, aliyeamua kuhamia Chadema hivi karibuni na kujiuzulu ubunge, alitoa sababu zake kuhusu umuhimu wa nchi kuwa na Katiba Mpya ili kuimarisha utawala bora.

Tuchambue; Nyalandu ameona CCM, ambacho ni chama kilichomwezesha kupata ubunge, hakina malisho mema upande wa utawala bora, demokrasia na upatikanaji wa Katiba mpya, hivyo ameona ahame. Kama kuna sababu za ndani hizo ni zake binafsi.

Masha alisema amehama Chadema kwa sababu ameona upinzani hakuna mipango mahsusi ya kushika dola. Tafsiri yake ni kuwa yeye kwake malisho mema ni kushika dola, hivyo amerejea CCM ambacho kipo madarakani ili kuyaelekea matarajio yake kisiasa.

Kafulila alisema anajivua uanachama wa Chadema kwa kuwa wapinzani wamepoteza shabaha ya kukabiliana na ufisadi. Bila kusema kama atajiunga na CCM au la, alisema anaungana na Rais John Magufuli kwa sababu anapambana na ufisadi. Kumbe kwa Kafulila malisho mema ni kupigana vita dhidi ya ufisadi?

Profesa Kitila alisema sababu ya kwenda CCM ni baada ya kuona chama kimekuwa cha wanachama, vilevile kinamvutia kiitikadi na sera za kiuchumi. Ukifika hapo unajua kuwa tafsiri ya malisho mema kisiasa kwa Kitila ni chama kuwa na itikadi, vilevile sera bora za kiuchumi.

Kitila ni mmoja wa waasisi wa ACT-Wazalendo, hivyo kwa tafsiri hiyo unaweza kujiuliza je, chama hicho ambacho alishiriki kukijengea misingi hakina itikadi bora ambazo zingembakisha? Hakuna sera nzuri za kiuchumi? Au vyote vipo ila aliona giza kwa chama kushika dola hivi karibuni?

Katambi alisema amehama kwa sababu kijana ukiwa upinzani unatumiwa kama karai, kwamba umuhimu wake huonekana wakati wa ujenzi tu, baada ya ujenzi kukamilika karai hutelekezwa. Hapo ni sawa na kusema malisho mema ya Katambi ni kijana kuthaminiwa.

Msando na Mwigamba walijielekeza kulekule kwenye utawala bora na namna Rais Magufuli anavyopambana na ufisadi. Unaweza pia kutafsiri eneo hilo kuwa ndilo lenye kubeba mtazamo wa malisho mema kisiasa ambayo Msando na Mwigamba wanaamini.

Tutanue fikra

Rejea tafsiri ya malisho mema kisiasa kwamba yupo mwenye kutazama misingi ya chama kuelekea kuihudumia jamii, mwingine anatazama fursa ya kuongoza. Hapohapo elewa kuwa yupo anaweza kuhama chama kwa kuona chama kina misingi lakini hakina msuli wa kupambana kushika dola.

Ukisogea mbele ya hapo unapata jawabu kwamba yupo ambaye anakuwa na fursa nzuri kwenye chama alichopo lakini anaamua kwenda kubanana na watu wengine kwa sababu anaona kwamba chama anachohamia kina msuli wa kupambana na anaweza kupata fursa.

Rejea tena kwenye mwongozo wa Mackenzie King kuwa chama si dini, mwokozi wa maisha, hakimpendi mtu wala hakitoi uzima wa milele, kwa hiyo ukiona mtu anahama ujue anatafuta malisho mema. Hupaswi kumshambulia kuwa ni msaliti kwa sababu kila mmoja anatazama mambo kivyake.

Mbunge wa zamani jimbo la Kasulu Mjini (NCCR-Mageuzi), Moses Machali alipohamia CCM mwaka jana kutokea ACT-Wazalendo, Kafulila alisema Machali hakuwa mpinzani halisi, hivyo bora alivyojiunga CCM, kisha akasema safari ya ukombozi ni ngumu, kwamba wachache tu watafika mwisho.

Katika maelezo yake, Kafulila alijitabiria kuwa mmoja wa wanasiasa ambao wangefika mwisho katika kile alichokiita ni safari ya ukombozi. Hata alipohama NCCR-Mageuzi kujiunga na Chadema alisema chama hicho ndicho chenye uhakika wa kushika dola.

Hoja za Machali alipojiunga CCM ni sawa na alizotoa Kafulila, kwamba Rais Magufuli ndiye mpambanaji wa ufisadi. Ulinganisho huo usikufanye umuone Kafulila sawa na aliyemcheka mlevi kilabuni kisha naye akavuta kiti na kuagiza kinywaji, bali ukutanue kifikra.

Kwamba kwenye siasa kila mmoja huangalia matarajio anayoyapa kipaumbele. Ni vizuri kumheshimu mtu na uamuzi wake. Baba wa Taifa Mwalimu Julius Nyerere alisema CCM si mama yake, hivyo angeweza kuhama.

Hata hivyo hili si la kuacha kulisema, maana lina msisitizo wake, kwamba ni vigumu mno mtu kukiri kuwa amehama kwa sababu ya maslahi binafsi, yaani malisho mema ya tumbo lake, isipokuwa atasingizia hoja nyingine. Siri ni yake.

Sunday, November 26, 2017

Kuapishwa kwa Uhuru, Kenya ikiwa njiapanda

Mahasimu wa siasa za Kenya, Raila Odinga

Mahasimu wa siasa za Kenya, Raila Odinga (kushoto) akizungumza jambo mbele ya Rais Uhuru Kenyatta. Viongozi hao walikutana katika shughuli za kitaifa kabla ya uchaguzi . Piacha ya Maktaba 

Hakuna matumaini kwamba hali ya vuta nikuvute katika ulingo wa siasa hapa Kenya itafika tamati karibuni.

Kiongozi wa upinzani Raila Odinga na mshindani wake wake Rais Uhuru Kenyatta bado wanatunishiana msuli, kila mmoja akidhihirisha mzozo utaendelea.

Wanasiasa hao na wafuasi wa mirengo hii miwili pia wanaendelea na migogoro yao inayochochewa na ukabila, siasa mbaya na ukosefu wa njia mwafaka ya kusuluhisha mizozo ya kisiasa. Hali hii inaweza kusababisha kudorora kwa uchumi na miradi ya maendeleo.

Raila hangeweza kuhimili joto la kisiasa na akaamua kuzuru Zanzibar ambapo alifanya mikutano ya faragha na viongozi kutoka mataifa ya kanda ya Afrika Mashariki.

Raila bado yuko katika mchakato wa kujaribu kufanya mataifa mengine yaelewe mazingara ambayo yalimsukuma kutoshiriki uchaguzi wa marudio.

Mwanasiasa huyu anayeenziwa na wafuasi wake, alirejea nchini hivi majuzi kutoka ughaibuni alipofanya mikutano na viongozi kadhaa wa siasa kuhusu hali ya siasa nchini na hatua zinazofaa kuchukuliwa kurejesha hali ya kawaida. Haijulikani ikiwa ziara zake zitasaidia kutibu makovu ya siasa yanayotishia kupasua Kenya na kuleta maafa.

Kenya imeshikwa mateka na siasa duni za kumalizana na kufungia wengine nje wahisi baridi huku wengine wakiendelea “kula mapochopocho”. Ni kwa sababu hii ambayo baadhi ya viongozi wanapendekeza kuwe na nyadhifa zaidi kwenye upeo wa uongozi ili wale waliokosa kushinda kwenye uchaguzi, haswa wagombea wa urais, waweze kupata nafasi za kuongoza.

Kiini cha matatizo ya upinzani ni kura za hivi majuzi ambazo mrengo huu unaamini zilifanywa kinyume cha sheria. Lakini, Jubilee na wafuasi wake, hawataki kusikia hadithi hii kwa sababu wana uhakika uchaguzi ulikuwa haki na huru. Wanasema Raila hana budi kukubali uamuzi wa Mahakama ya Juu uliosema Uhuru alichaguliwa kulingana na sheria.

Ingawa Raila hakwenda mahakamani safari hii kupinga tena ushindi wa Uhuru, inaaminika na wengi kwamba waliofikisha kesi hizo mahakamani (Mwanasiasa Harun Mwau na mwanaharakati wa haki za kibinadamu Njonjo Mue) walikuwa wanawakilisha matakwa ya Nasa kortini.

Lakini Nasa imeapa kuwa haihusiki kwa njia yoyote na kesi hizo wakiongeza kwamba, matokeo ya kesi hizo hayawezi kuathiri mipango yao kuhusu hatua itakayochukua kuhakikisha “wanarejesha Kenya kwa demokrasia.”

Raila amekuwa akijikuta pabaya kila alipojaribu kukutana na wafuasi wake. Wiki jana alipokuwa anarejea kutoka ng’ambo, aliponea chupuchupu wakati gari lake lilipopigwa risasi mara kadhaa. Wanasiasa wa Nasa pamoja na wafuasi wao wanasisitiza kuwa, risasi hizo zilikuwa jaribio la kumuua kiongozi huyo.

Kwa bahati nzuri, gari la Raila haliwezi kupenywa na risasi. Nasa imetangaza kwamba inapanga kumwapisha Raila ikiwa Rais Uhuru ataapishwa Jumanne bila muafaka kuhusu hatma ya badaye ya nchi. Wabunge wa Nasa pia wamesema wataendelea kususia Bunge hadi suluhu ya kisiasa ipatikane.

Hata hivyo, wahenga wanasema, kelele za chura hazimzuii ng’ombe kunywa maji mtoni. Serikali ya Jubilee inaendelea na matayarisho ya kumwapisha Uhuru Novemba 28 jijini Nairobi. Waziri wa Mashauri, Fred Matiang’i ametangaza siku hiyo itakuwa mapumziko.

Nasa imesema siku hiyo wataandaa mkutano mkuu katika bustani ya Uhuru, Nairobi kuomboleza na waliofiwa kutokana na ghasia zilizotokea wakati polisi na wafuasi wa Raila walipokabiliana.

Viongozi wa upinzani wamesema hawawezi kumtambua Rais Uhuru na hiyo ndiyo sababu kuu ya wao wanapanga kumuapisha Raila kivyao eti kuongoza eneo fulani la Kenya ambalo upinzani umebuni.

Upinzani unasema Raila alishinda uchaguzi wa Agosti 8 uliobatilishwa na mahakama na ana haki ya kuapishwa. Unasema, Rais Uhuru ataongoza sehemu ya Kenya inayoitwa Central Republic of Kenya). Eneo hili la Wakikuyu na Kalenjin na Wenye asili ya Somalia. Kwa mawazo haya Je, Kenya yaelekea wapi? Siasa itatumaliza.

Hakuna siku Jubilee itaketi ikakubali kuona nchi ikigawanywa mara mbili ama tatu. Eneo la Pwani limekuwa likisema linataka kujitenga. Nawasihi wanasiasa wasiaje nchi itumbukie kwenye bahari ya utengano. Kenya ni moja na watu wake ni wamoja.

Viongozi waache ulafi na tamaa ya siasa na kujilimbikizia mali. Wakumbuke kwamba Kenya si yao. Rasilimali zinazopatikana katika nchi hii ni za kila Mkenya, bila kujali msingi wa kabila wala mrengo wa siasa. Kizungumkuti hiki italeta maafa zaidi kwa watu wasio na hatia. Bila shaka, polisi watakabiliana nao na baadhi yao watauawa.

Wiki tatu zilizopita, viongozi wa Nasa walizindua sare rasmi za mrengo wa wapiganiaji wa muungano huo. Sare hizo zina nembo ya ngumi kuashiria wameanza mapambano ya ukombozi wa tatu wa Kenya.

Nasa inasema Kenya inahitaji ukombozi ili Katiba izingatiwe na wale walionyanyaswa kwa miaka nenda miaka rudi, wapate kujisihi kama Wakenya.

Mwanasiasa Miguna Miguna amewaambia Wakenya wasichukulie siku hiyo ya kuapishwa kwa Uhuru kama ni siku muhimu.

“Siku hiyo ni siku ya kawaida. Mwanasiasa huyo mbishi ambaye pia amejitwika wadhifa wa jemedari wa National Resitance Movement (NRM) ya Nasa, anasema siku ya kuapishwa kwa Uhuru ni siku ya kawaida kama ile ambayo kidikteta wa Uganda, Idi Amin Dada aliapishwa.

Alifananisha siku hiyo kuu kwa Kenya kama ile siku aliyoapishwa aliyekuwa Rais wa Zimbabwe, Robert Mugabe.

“Kuapishwa si kitu,” akasema. “Kuapishwa kwa viongozi kama Uhuru na Naibu wake William Ruto, hakuwezi kuwapa haki ya kuongoza Kenya,” akaongeza.

Matamshi ya Miguna ni mazito na yaliyojaa machungu lakini yanaungwa mkono na wafuasi na viongozi wengi wa Nasa. Hii inamaanisha kwamba, Rais Uhuru atakuwa na wakati mgumu wa kuongoza katika muhula huu wa pili na wa mwisho wa utawala wake ulioanza 2013.

Itakuwa vigumu kwa Rais kuongoza ikiwa sehemu nyingi za nchi zinalalamika huku zikitaka kujiondoa kutoka ramani ya Kenya.

Licha ya matamshi kama hayo na hisia zisizoambatana na sera za utawala wake, Rais Uhuru ambaye ni kama mzazi kwa Wakenya wote, anafaa kujinyenyekea na kutafuta njia mbadala za kuleta uponyaji kwa wananchi wote ili kila mmoja katika nchi hii ajihisi kama ni Mkenya.

Wananchi wanasema ikiwa kweli ulimwengu wote unaamini uchaguzi wa Oktoba 26 ulikuwa huru na haki, viongozi wa ulimwengu wangetuma risala zao bila kushurutishwa wala kuombwa.

Wadadisi wa masuala ya siasa wanasema kwa kutuma nyaraka kwa mataifa ya ughaibuni, Serikali ya Jubilee iliwashinikiza viongozi wa nchi hizo kutuma salamu hizo kinyume na mapenzi yao.

Ingawa Serikali imekana madai hayo, gazeti moja maarufu la kila siku lilichapisha mawasiliano kati ya Mohamed, balozi wa Kenya Uingereza na waziri wa Nchi za Kigeni wa Uingereza, Boris Johnson.

Johnson alijkuta pabaya baada ya kumpongeza Uhuru hata kabla ya nchi nyingine kufanya hivyo.

Hatua ya Johnson sasa imemweka pabaya Balozi wa Uingereza, Nicholas Hailey ambaye alikuwa anasubiri kuona mwelekeo wa siasa nchini kabla ya kutuma pongezi hizo.

Gazeti la Telegraph la Uingereza lilifichua kuwa, pongezi za Johnson zimeitenga Uingereza kutoka kwa mataifa mengine ya magharibi kwa sababu nchi hizo zimesita kupongeza Uhuru kwa pupa, zikisubiri kuona jinsi mambo yatakavyoendelea siku chache zijazo.

Hii si mara ya kwanza kwa Johnson kutuma risala bila kutafakari athari zake. Katikati ya mgogoro uliokumba ushindi wa Uhuru wa Agosti 8, Johnson alikuwa na haraka ya kumpongeza Uhuru. Ushindi huo ulifutilia mbali na mahakama na kuacha Uingereza na aibu kubwa.

Yote yanayoendelea nchini yanaonyesha Kenya ingali njia panda.

Sunday, November 26, 2017

Grace na urais, heshima na utu wa Mugabe

Wafuasi wa chama cha Zanu-PF wakiwa na bango

Wafuasi wa chama cha Zanu-PF wakiwa na bango lililo na maandishi ya kumuunga mkono Grace Mugabe mjini Harare, Agosti 30, mwaka huu. Picha ya Maktaba 

Wiki nzima iliyopita kwenye vyombo vya habari na mitandao Zimbabwe na Zambia, kulikuwa na habari kwamba Rais wa Zimbabwe aliyejiuzulu, Robert Mugabe, alilia mbele ya picha ya mke wake wa kwanza, Sally Mugabe.

Maelezo ya habari hiyo ni kwamba Novemba 15, baada ya Mugabe kuwekwa kuzuizini na jeshi la nchi hiyo ndani ya makazi yake, alimwaga machozi kumkumbuka Sally na mtoto wao aliyeishi duniani miaka mitatu tu, Michael Nhamodzenyika.

Chanzo cha habari hiyo kilitajwa kuwa wanajeshi waliohifadhiwa majina ambao walimweka Mugabe kuzuizini, ikiwa ni mwanzo wa safari ya kumshinikiza aachie madaraka. Kwa mujibu wa wanajeshi hao, Mugabe alisema: “Sally angekuwapo pengine haya yasingetokea.”

Ni hapo pa kukumbuka na kuchambua maneno ya mwanasheria wa Kenya, Profesa Patrick Lumumba kuwa maisha ya Mugabe yana sehemu mbili, moja kama kiongozi makini, shupavu na mtu bora akiwa mume wa Sally, pili ni kiongozi wa hovyo na asiyevutia kabisa akiwa mume wa Grace.

Mwaka 2008, meneja wa zamani wa Shirika la Ndege la Zimbabwe, Kevin Nolan, alifanya mahojiano na gazeti la Daily Mail la Uingereza na kutoa picha ambazo alimpiga Mugabe mwaka 1961 kwenye Kanisa Katoliki la jijini Salisbury, sasa Harare, Zimbabwe, siku alipofunga ndoa na Sally.

Katika mahojiano hayo na Daily Mail, Nolan alisema kuwa alimfahamu Mugabe kama mtu bora, msomi, mwenye maono ya kulikomboa taifa lake bila kujali tofauti za rangi.

Alieleza: “Nadhani Sally alichangia ubora ambao nilimuona nao Mugabe. Baada ya mwanamke huyo kufa Mugabe alibadilika kabisa.” Unapochukua maneno ya Nolan, yale ya Profesa Lumumba na taarifa za wanajeshi kuwa Mugabe alimwaga machozi kumkumbuka Sally, unapata taswira jinsi ambavyo mwanamke huyo alikuwa bora, vilevile namna Grace alivyombadili Mugabe kutoka kiongozi wa mfano bora kuwa wa mfano usiofaa.

Sally ni nani?

Sally alifahamika kama Sarah Francesca Hayfron. Alitambulika zaidi kama Sally Hayfron na baada ya kufunga ndoa na Mugabe, jina lililovuma ni Sally Mugabe. Ni raia wa Ghana aliyegeuka mama wa ukombozi Zimbabwe.

Sally na Mugabe walikutana katika Chuo cha Mafunzo ya Ualimu cha Takoradi, Ghana, wakati huo ikiitwa Pwani ya Dhahabu (Gold Coast) ilipokuwa koloni la Uingereza.

Wote walikuwa walimu na hapo ndipo mapenzi yalichanua kati yao kisha kufuatiwa na ndoa ya Kikatoliki mwaka 1961.

Sally alizaliwa mwaka 1931, ikiwa ni miaka saba baada ya Mugabe aliyezaliwa Februari 21, 1924. Zipo taarifa zinabainisha kuwa walipokutana Mugabe hakuwa na mawazo ya siasa, ila Sally kutokana na mwamko wa kiukombozi uliokuwepo nchini kwake (Ghana), tayari alikuwa ameanza kuvutiwa na siasa.

Kwa vile Sally alikuwa akivutiwa na vuguvugu la mabadiliko lililokuwa limeshika kasi Ghana, alipojua Mugabe anatokea Zimbabwe, wakati huo ikiitwa Rhodesia ya Kusini, alimshawishi kuingia kwenye harakati ili aikomboe nchi yake.

Zipo ripoti nyingine zenye kueleza kuwa Mugabe alikuwa mkimya na mwenye aibu sana lakini nadhifu, kwamba Sally ndiye alianza kumpenda kwa sababu alimuona mwenye akili nyingi, zaidi alivutiwa na ufundishaji wake, hivyo kujisogeza kabla ya kuunganisha nyoyo na kusafiri pamoja kimapenzi.

Ni mapenzi hayo yaliyowafanya waingie pamoja kwenye harakati za ukombozi dhidi ya Waingereza. Mugabe akiongoza mapambano, Sally akawa mama wa harakati, akiwahudumia wapiganaji waliowalazimisha Waingereza kukabidhi uhuru kwa Wazimbabwe.

Ni kipindi hicho cha mapigano ya kudai uhuru ambayo huitwa Chimurenga ya Pili au Rhodesian Bush War, ndipo Sally alipewa hadhi ya kuitwa Amai (Mama), akiwa mama wa Chimurenga hadi Mama wa Taifa. Chimurenga ya Kwanza ilikuwa vita ya mwishoni mwa Karne ya 19.

Sally alikuwa kishawishi kizuri cha wanawake Zimbabwe kuamka na kudai uhuru. Mwaka 1963 Mugabe alikamatwa na Serikali ya Rhodesia, kipindi hicho mtoto wake, Michael Nhamodzenyika alikuwa mchanga. Mwaka 1964 alihukumiwa kifungo cha miezi 21 jela. Hata hivyo, miezi hiyo ilipokwisha Mugabe alipewa sharti la kutojihusisha na harakati za ukombozi ili aachiwe, alipogoma hakuachiwa. Mwaka 1966 akiwa gerezani alipata taarifa za mtoto wake kufariki dunia lakini hakuruhusiwa hata kwenda kumzika.

Sally alisimama imara nyakati za msiba wa mwanaye, mwaka 1970 alifiwa na baba yake mzazi, ikabidi aombe makazi Uingereza kabla ya mwaka 1975 kwenda Msumbiji kuungana na Mugabe baada ya kuwa ameachiwa na kuendeleza mipango ya kudai uhuru.

Kuanzia mwaka 1980, Zimbabwe ilipopata uhuru, alitambulika kama Mama wa Taifa, akiwa mke wa Waziri Mkuu na Mkuu wa Serikali (Mugabe) kisha mwaka 1987, Canaan Banana alipoondolewa nafasi ya Rais kisha Mugabe kuchukua vyeo vyote, Rais kama Mkuu wa Nchi, Amiri Jeshi Mkuu na Mkuu wa Serikali, Sally alitambulika kama First Lady.

Sifa kuu ya Sally wakati huo hakuwahi kujiingiza kwenye siasa. Alishughulika zaidi na masuala ya kijamii na kutoa misaada. Siku zote alimpa mumewe nafasi ya kufanya kazi. Hakuwa na kashfa. Alikuwa mwanamke wa heshima na maarufu mno.

Sally alifariki dunia mwaka 1992 baada ya ini lake kushindwa kufanya kazi baada ya kuugua muda mrefu. Inaelezwa kuwa kipindi akiumwa ndipo Mugabe alianza mapenzi na binti mdogo wakati huo, Grace, ambaye wakati Mugabe na Sally wakifunga ndoa mwaka 1961, alikuwa hajazaliwa.

Grace ndani ya Mugabe

Balozi ambaye alipata nafasi ya kuwa waziri kwenye Serikali ya Mugabe, Christopher Mutsvangwa, alipata kumweleza mwandishi wa mtandao wa Khuluma Africa kuwa Zimbabwe iliharibiwa na Grace kwa sababu alihonga vyeo vya uwaziri kwa vijana wasio na uwezo.

Mutsvangwa alitumia maneno “first boyfriends” kutambulisha mawaziri ambao alidai wengi wao walipata upendeleo kwa sababu za kuwa na uhusiano usiofaa na Grace ambaye ndiye alikuwa akiendesha Serikali baada ya kumzidi nguvu Mugabe.

Ipo kashfa kubwa iliyotikisa Zimbabwe, kwamba Grace alipata kuwa na uhusiano na aliyekuwa Gavana wa Benki Kuu, Gideon Gono. Kashfa hiyo ilivuma zaidi mwaka 2010 kuwa wawili hao walidumu kwa zaidi ya miaka mitano na waliutumia ukaribu wao kufuja rasilimali za umma.

Mtandao wa Zambian Observer ulipata kutaja wanaume wawili, Peter Pamire ambaye alifariki dunia kwa ajali tata ya gari, vilevile James Makamba aliyetoroka nchi, kwamba ni wanaume waliopata kuwa na uhusiano kijamii na Grace, likaongeza kwamba dada wa Mugabe, Sabina ndiye alibaini vitendo vya wifi yake na Gono.

Mifano hiyo mitatu ni kuonyesha jinsi Grace alivyougharimu utu na heshima ya Mugabe, kwani kukosa nidhamu ya ndoa na kujionyesha kuwa ni mwenye msuli mbele ya mume wake, ilikuwa sababu watu kumdharau kiongozi huyo na kuamini kuwa nchi iliongozwa na mkewe.

Hata namna Grace alivyoingia kwenye maisha ya Mugabe ilikuwa kwa kashfa kubwa. Kwani mwaka 1996, Grace akiwa Katibu Muhtasi wa Mugabe, vilevile akiwa mke wa rubani wa ndege za kijeshi Zimbabwe, Stanley Goreraza, alibainika kuzaa watoto wawili na Mugabe ambao ni Bona Nyepudzayi na Robert Peter Jr.

Kwamba katika watoto watatu aliokuwa nao Grace wakati huo ni Russell (mtoto wa kwanza wa Grace) peke yake ndiye alibainika kuwa baba yake ni Goreraza. Baada ya hapo Grace alifungua kesi mahakamani, akaomba talaka kisha akaolewa rasmi na Mugabe.

Kimsingi ndoa na Grace ilimvunjia heshima Mugabe kwa kumuoa mwanamke ambaye ni dhahiri alilazimisha talaka kwa mumewe aolewe na Rais, zaidi alizaa naye watoto wawili akiwa mke wa mtu. Goreraza baada ya kumpa talaka Grace alikwenda kusoma China kisha akafanywa ofisa Ubalozi wa Zimbabwe nchini China.

Grace ambaye amezidiwa umri wa miaka 41 na Mugabe, alizaliwa Afrika Kusini na wazazi wahamiaji. Aliungana na mama yake nchini Zimbabwe, akaolewa na Goreraza kabla ya kupata kazi ya ukatibu muhtasi Ikulu, Harare.

Baada ya ndoa na Mugabe, alijiingiza kwenye biashara ya madini lakini alianguka kila siku, hata hivyo alitia fora kwa kuishi maisha ya anasa mpaka akapewa jina la Grace Gucci. Alijilimbikizia mali na kusababisha Mugabe achekwe maana alionekana hana ubavu kwa mkewe.

Hali ikawa mbaya Grace alipotokeza na kukanusha madai hayo kisha akamwambia Mnangagwa: “Naweza kuwa Makamu wa Rais mzuri kuliko wewe, nipishe kwenye hiyo nafasi.” Kauli hiyo ya Grace ilichochea moto na kusababisha Novemba 6, Mugabe amfukuze kazi Mnangagwa na kuanza mchakato wa kumteua Grace.

Kitendo hicho ndicho kilibeba maudhui kuwa Grace alikuwa njiani kurithi urais, hivyo kuibua taharuki, jeshi likaingilia kati na kuidhibiti Serikali, chama (Zanu-PF) kikamuondoa Mugabe kwenye uongozi na Bunge likaanza mchakato wa kumvua madaraka, mwisho Novemba 21, alijiuzulu baada ya kuongoza nchi miaka 37.

Saturday, November 25, 2017

Woga wa Mugabe au usaliti wa Mnangagwa?

 

By Profesa Abdallah Saffari

Kabla ya mkasa mzima Rais Robert Mugabe wa Zimbabwe alimfukuza kazi makamu wake wa Rais Emmerson Mnangagwa. Wachambuzi wa siasa na diplomasia wametoa nadharia na sababu ambazo zimezua tukio hilo kwa vile Emmerson Mnangagwa hakuwa tu makamu wa Rais, bali alikuwa miongoni mwa mashujaa wa Zimbabwe waliokuwa mstari wa mbele kupambana kwa silaha na Serikali ya kikoloni ya nchi hiyo iliyoongozwa na Ian Smith.

Akapewa lakabu Crocodile yaani mamba. Ni kawaida kwa viongozi wengi duniani kujipachika au kupewa lakabu zinazoshabihi matendo yao. Mathalan, aliyekuwa Rais wa Zambia hayati Michael Satta aliyeitwa King Cobra.

Wachambuzi wengi wa kisiasa waliamini kuwa Rais Mugabe alimfukuza kazi makamu wake ili mke wake Grace Mugabe achukue nafasi hiyo na hatimaye awe Rais wa Zimbabwe. Matokeo yake jeshi la nchi hiyo – wapiganaji walioshirikiana na Mugabe kumng’oa mkoloni, chama chake Zanu-PF, Umoja wa Vijana wa chama hicho na takriban wananchi wote wa Zimbabwe walicharuka kumtaka Mugabe ajiuzulu.

Mke wake, ambaye kwa wengi ndiye amekuwa chokochoko ya tukio hilo, amemkimbia mumewe na inadaiwa amekwenda Namibia. Grace alivuma kwa ulafi wa mali, ufedhuli na ubarakala. Miezi michache tu iliyopita alimpiga msichana na kumjeruhi vibaya kichwani kule Afrika Kusini alikokwenda kwa matanuzi. Mpaka sasa amekimbia kushtakiwa kwa kosa hilo.

Kwa kweli Mugabe amefanyiwa stahamala kubwa mno na watu wa Zimbabwe. Yangeweza kumkuta kama yale ya Haile Sellasie, aliyekuwa Rais wa Ethiopia; Tsar aliyekuwa kiongozi wa Urusi au Ceusesku na mkewe Helena aliyekuwa Rais wa Romania. Wote hao walidhalilishwa na kuhilikishwa kwa izara kubwa na viongozi waliochukua nafasi zao.

Itakumbukwa kwamba hayati Mwalimu Nyerere alimwomba Mugabe aachie ngazi kwa viongozi wengine baada ya kuiongoza nchi hiyo kwa miaka mingi. Isitoshe, hata Rais wa zamani wa Zambia Keneth Kaunda, alimnasihi afanye hivyo lakini akakaidi.

Hakika la kujitakia halina majuto na wa kiranga haliliwi wala hawekewi matanga. Hatimaye Novemba 21, Mugabe alikubali kujiuzulu.

Wakati dunia ikisubiri nini kitajiri Zimbabwe baada ya kujiuzulu kwa Mugabe, yafaa kutafakari; hivi hii tabia ya viongozi duniani kote kufarakana na kuwafukuza, kuwaachisha kazi au hata kuwaua makamu au watu wao wa karibu kisiasa, inatokana na woga wa viongozi hao au usaliti wa wale wanaoshutumiwa na viongozi hao?

Mifano ipo mingi mno lakini hebu tuangalie Lin Piao kule China, Jenerali Ochoa kule Cuba, Diallo Telli wa Guinea, Chris Hani wa Afrika Kusini, Josiah Magama Tongogara wa Zimbabwe na Oscar Kambona wa Tanzania.

Lin Piao alikuwa Katibu Mkuu wa Chama cha Kikomunisti cha China wakati wa uongozi wa Mwenyekiti Mao Tse Tung. Ukiachia Mao mwenyewe, Lin Piao alikuwa na umaarufu mkubwa sawa au pengine zaidi ya Waziri Mkuu wa nchi hiyo wakati huo, Hayati Chou en Lai.

Watu wa China na nje ya nchi hiyo waliamini Lin Piao angekuwa mrithi wa Mao. Lakini ghafla, katika kile kilichoitwa mapinduzi ya kitamaduni yaliyolengwa kwa walioitwa ‘The Gang of Four’ yaani genge la watu wanne, Lin Piao alipotezwa mpaka leo. Hata picha zake alizopiga na Mao ziliondolewa. Imebaki kumbukumbu ya haiba, umbo jamali na bashasha yake tu, ambavyo ni silaha kwa wanasiasa wengi maarufu duniani.

Mwingine ni Jenerali Ochoa. Yasemekana huyu alikuwa miongoni mwa majemedari wachache waliotunukiwa nishani za juu za ushujaa nchini Cuba. Kwa Afrika, hususan Angola, Ochoa alitoa mchango mkubwa mno kuihami nchi hiyo dhidi ya majeshi ya uvamizi ya Afrika Kusini wakati wa uongozi wa Rais wa kwanza wa nchi hiyo, Agostinho Neto.

Rais Neto alimwomba msaada wa kijeshi Rais Fidel Castro wa Cuba wakati wa uvamizi huo miaka michache tu baada ya uhuru wa nchi hiyo 1975. Kwa ustadi na ushupavu usiomithilika Jemedari Ochoa aliyaongoza majeshi ya nchi yake yaliyokuwa yakisaidiana na yale ya Angola kupambana na makaburu katika jiji la Quito Quanavalle! Vita hivyo vimebaki kuwa rejea ya ustadi mkubwa wa majeshi ya Cuba duniani.

Lakini baadaye, Fidel Castro akadai kuwa Jemadali Ochoa alikuwa anauza dawa za kulevya wakati akiwa Angola. Hatimaye alishtakiwa katika mahakama ya kijeshi akapatikana na hatia. Dunia nzima ilimwomba Rais Castro asimpige risasi Jemadali Ochoa, lakini alikataa. Wengi waliingiwa na simanzi kubwa lakini ukawa mwisho wake.

Tukirejea Afrika tuanze na Diallo Telli wa Guinea ya Conakry. Huyu alikuwa katibu mkuu wa kwanza wa Umoja wa Nchi Huru za Afrika (OAU). Kwa wanadiplomasia na wanasiasa wengi yeye ndiye aliweka misingi ya utendaji wa Umoja huo na kwamba aliwazidi wote waliomfuatia. Alizungumza Kiingereza na Kifaransa kwa ufasaha mkubwa. Aidha, kama vile Lin Piao wa China, alikuwa na mvuto na ucheshi mkubwa. Katika mazingira ya kutatanisha Diallo Telli alifungwa gerezani ambako inasemekana alinyimwa chakula kwa maelekezo ya Rais wa nchi hiyo, Ahmed Sekoui Toure. Akapewa maji tu mpaka mauti yakamkuta.

Wachambuzi wengi wa siasa na wanadiplomasia wanadai kuwa baada ya kukosa tena mvuto kwa raia wake alihofia Diallo Telli angechukua nafasi yake.

Tukimgeukia Chris Hani wa Afrika Kusini huyo alitoa mchango mkubwa kabisa katika ukombozi wa nchi hiyo. Wakati Madiba Nelson Mandela yuko gerezani na hata baada ya kufunguliwa, Chris Hani aliendelea kutoa mchango mkubwa wa ukombozi wa nchi hiyo. Miezi michache tu kabla ya uhuru wa nchi hiyo televisheni moja ya Uingereza iliendesha kipindi kilichoitwa Talking to Generals yaani Mazungumzo na majemadari ambapo Chris Hani alihojiwa yeye kwanza na baadaye Jenerali Daniel Otega wa Jeshi la Sandinista kule Nicaraguay ambako nako kulikuwa na harakati kama vile Afrika Kusini.

Kwa kifupi mabeberu, pamoja na makaburu wenyewe, walimuhofu zaidi Chris Hani kuliko Mandela. Yeye walimuona mithili ya Patrice Lumumba mwingine. Kwa hiyo kinadharia Hani alikuwa anahofiwa si na mabeberu tu bali pia na mabarakala waliotaka kutwaa uongozi wa nchi hiyo baada ya Mandela kuondoka.

Wako wanaoamini kuwa Thabo Mbeki na Jacob Zuma wasingethubutu kuwa marais wa nchi hiyo achilia mbali Cyril Ramaphosa ambaye dhahiri sasa anapigana kufa na kupona kuchukua nafasi ya Jacob Zuma licha ya kushtumiwa mno kutokana mauaji ya wafanyakazi wa kiwanda cha Platinum nchini humo miaka michache tu iliyopita.

Chris Hani alipigwa risasi na Kaburu mmoja siku chache tu kabla ya Uhuru wa nchi hiyo. Kitendo cha Kaburu huyo kutoa ushuhuda mbele ya Tume ya Ukweli na Upatanishi kiliamsha chuki zaidi kuliko upatanishi uliokusudiwa.

Naam, twende kwa Josiah Magama Tongogara wa Zimbabwe. Mkasa wake yeye unashabihiana na ule wa Chris Hani kwa kiasi fulani. Tongogara alikuwa kiongozi wa majeshi ya Zimbabwe dhidi ya akina Ian Smith na Serikali yao ya kikoloni wakati Mugabe anaongoza mapambano ya kisiasa hususan katika Mazungumzo ya Lancaster kule Uingereza yaliyoratibiwa na Serikali ya Uingereza kupata mustakabali wa uhuru wa Zimbabwe kati ya Ian Smith na wenzanke kwa upande mmoja na vyama vya upinzani kwa upande mwingine. Wakati huo Nyerere alikuwa ni mwenyekiti wa Nchi zilizo mstari wa mbele, ambazo ziliteuliwa na OAU kuratibu mazungumzo hayo.

Hivyo mara nyingi Robert Mugabe na akina Joshua Nkomo na Ndabaningi Sithole walikuja Dar es Salaam kutoa mrejesho wa maendeleo na kupata mustakabali maridhawa. Wakati mmoja mazungumzo yalisuasua na Ian Smith akatia nyodo ya kujitoa. Mwalimu akashauri kuwa njia nzuri ya kumrejesha Smith ni kumtia adabu ya kumpiga katika kitali, na kweli Tongogara aliifanya kazi hiyo vyema!

Siku chache kabla ya uhuru wa Zimbabwe, Tongogara alikufa katika ajali ya gari akitokea Msumbiji kurejea Zimbabwe. Haya, tumalize na Oscar Kambona.Ukimwacha Mwalimu Nyerere mwenyewe wengi wanaona hakuna waziri ambaye alikuwa na mvuto katika Baraza la Mawaziri wakati huo kama Kambona. Alikuwa na umbo jamali, mtanashati, mzungumzaji mzuri. Mtindo wake wa kupiga mpaka na kulaza nywele upande mmoja ulipata umaarufu na kuigwa na vijana wa wakati huo hasa wanafunzi. Pale wilayani Pangani alifungua bomba la maji katika kijiji ambacho hadi leo kilibatizwa jina la Kambona. Yeye aliwahi kuwa Katibu Mkuu wa Tanu na kushika nyadhifa za uwaziri katika wizara nyingi tu kama Tawala za Mikoa, Mambo ya Nje pia Ulinzi. Umaarufu wake uliongezeka wakati alipokuwa Waziri wa Ulinzi pale Jeshi lilipoasi mwaka 1963. Yumkini kuanzia hapo uhusiano wa Kambona na Mwalimu ulitetereka. Siku moja nilimuuliza kiongozi mashuhuri mno wa Tanu hadi CCM anieleze Mwalimu na Kambona waligombania nini? Akafikiri sana, kisha akanijibu taratibu, sijui! Akakaa kimya huku nikimkazia macho. Akahisi yaliyopita akilini mwangu, akajibu tena kwa mkazo, sijui.

Na kwa kweli hatujui tafrani kati ya marais au viongozi waliopo madarakani na makamu wao inaletwa na woga wao tu au usaliti wa kweli kama inavyodaiwa. Ila tuna hakika kabisa kuwa yaliyomkuta Rais Mugabe dhahiri yatawakuta viongozi wengine wote wa aina yake hususan Afrika.

Juzi tu Rais mpya wa Angola amemfukuza kazi Isabela Dos Santos binti wa Rais aliyetoka madarakani hivi karibuni Jose Dos Santos. Mwanamke huyo ambaye inasemekana Dos Santos alimzaa na Mrusi wakati akiwa mafunzoni nchini humo, aliwekwa katika wadhifa wa Mkuu wa Shirika la Petroli la Taifa na baba yake mwaka 2014. Ndani ya miaka michache tu amekua tajiri kupindukia. Ikumbukwe Angola ni moja ya nchi chache ambazo zimekuwa zikichimba na kuuza mafuta kwa miaka mingi kama Nigeria. Lakini vilema walioathirika wakati wa mapambano ya kudai Uhuru wa nchi hiyo kutoka kwa wareno yaliyoongozwa na Rais wa kwanza wa nchi hiyo Agostinho Neto hawajafaidika kabisa na utajiri wa nchi hiyo. Angola ina wenye ulemavu wengi waliokatika miguu kutokana na mabomu ya kufukia ardhini yaliyotegwa wakati wa vita vya ukombozi.

Zamani, aliyekuwa Rais wa kwanza wa Ghana, Dk Osagyefo Kwame Nkrumah alisema kuwa Afrika itakuja tawaliwa na wakoloni weusi.

Miongo kadhaa baadaye Profesa Kunde wa Cameroon aliunga mkono utabiri huo. Na mara kwa mara Mwalimu Nyerere alikuwa akisema, “Madikteta wengi ni wa kwetu,” dhahiri akiwalenga viongozi wa Afrika.

Afrika ina viongozi ambao wamekaa madarakani zaidi ya miaka ishirini na hawataki kuondoka kwa kudai eti wanaleta maendeleo nchini mwao na kupendwa na raia wao. Hao ni pamoja na Rais Kabila wa Congo Kinshansa, Yoweri Museni wa Uganda, Paul Bia wa Cameroon, Pierre Nkurunzinza wa Burundi, Paul Kagame wa Rwanda, Yumkini pamoja na kupendwa sana kulikuwa na majaribio mawili ya kutaka kuipindua Serikali ya Mwalimu Nyerere ambayo yaliisha kwenye kesi mbili maarufu za uhaini.

Ya kwanza ni ile ya Gray Likungu Mattaka na Wenzake ambayo ilimhusisha Bibi Titi Mohamed, aliyeshiriki kikamilifu katika harakati za uhuru wa Tanganyika. Ya pili ni ile ya Khatibu Ghandi kwa lakabu McGhee na wenzake. Na wala mambo hayataishia kwenye viongozi tu. Yatavikumba vyama vyote tawala vinavyokandamiza upinzani kwa madai ya kuleta maendeleo. Watu hawataridhika na kile kinachodaiwa kubadilisha awamu za urais tu ndani ya vyama hivyo. Leo takriban vyama tawala vyote vilivyoanzishwa kugombea uhuru wa nchi za Afrika vimekufa. Daima watu wataendelea kudai demokrasia ya kweli kwa manufaa na ustawi wa raia wote. Chambilecho Nabii Issa Bin Mariam, yaani Yesu Kristo, “ Maisha si mkate na siagi tu.”

Saturday, November 25, 2017

Nini siri ya vigogo kuhama vyama vyao?

Msajili wa Vyama vya Siasa nchini, Jaji Francis

Msajili wa Vyama vya Siasa nchini, Jaji Francis Mutungi (kulia) akizungumza katika mkutano na wahariri wa vyombo vya habari nchini, Dar es Salaam hivi karibuni. Picha ya Maktaba 

By Njonjo Mfaume

Habari kubwa wiki hii ni kuhama vyama kwa baadhi ya waliokuwa vigogo wa vyama vya upinzani na kuhamia chama tawala, CCM. Vyama vilivyoathirika zaidi ni Chama cha Demokrasia na Maendeleo (Chadema) na ACT – Wazalendo.

Vigogo waliohamia CCM na kutangaza uamuzi wao katika kikao cha Halmashauri Kuu (NEC) ya chama hicho ni pamoja na aliyekuwa Mwenyekiti wa Baraza la Vijana Chadema (Bavicha), Patrobas Katambi na Waziri wa zamani wa Mambo ya Ndani, Lawrence Masha.

Wengine walitoka ACT – Wazalendo, ni aliyekuwa mshauri wa chama hicho (sasa ni Katibu Mkuu wa Wizara ya Maji na Umwagiliaji), Profesa Kitila Mkumbo; aliyekuwa Katibu Mkuu, Samson Mwigamba, Mshauri wa Sheria, Albert Msando na aliyekuwa Mjumbe wa Kamati Kuu, Edna Sanga.

Siku hiyo pia, Rais Magufuli alitangaza kumsamehe kwa aliyekuwa Mwenyekiti wa Umoja wa Wanawake (UWT) na Mjumbe wa Kamati Kuu ya CCM, Sophia Simba. Sophia alifukuzwa uanachama kwa madai ya kukisaliti katika Uchaguzi Mkuu wa 2015.

Hatua hii ya vigogo hao kuhama vyama vyao imekuja wakati tukielekea katika uchaguzi mdogo wa madiwani kujaza nafasi 43 kwenye halmashauri tofauti 36 zilizobaki wazi kwa sababu mbalimbali. Wengi wanaona kuwa usajili huu mkubwa ni njia ya kuongezea nguvu kampeni ya CCM katika uchaguzi huu.

Wengine wanasema labda hiki ni kisasi cha CCM dhidi ya upinzani uliofanikiwa kumpata Waziri wa zamani wa Maliasili na Utalii, Lazaro Nyalandu ambaye pia alikuwa mbunge wa Singida Kaskazini aliyejiondoa kwenye chama hicho.

Vyama vijiulize

Ni rahisi sana kupuuza waliohama na kudai wana njaa, wana tamaa na kadhalika. Inawezekana kuwa ni kweli, lakini inawezekana hoja walizozitoa dhidi ya vyama vyao vya upinzani pia zina uzito wake na hazingefaa kupuuzwa.

Ufuatiliaji wangu katika uendeshaji wa vyama, nimegundua jambo moja, wanaohama CCM mara nyingi ni kwa sababu ya udhaifu wa sera na utekelezaji wa sera hizo; lakini kwa upande wa upinzani wengi wanaovihama vyama hivyo ni kwa sababu ya muundo na uendeshaji wenyewe wa vyama, usiotoa fursa kwa watu wapya kupenya nafasi za juu.

Kwa vyama vya upinzani, inaonekana kuna genge la wachache ambao ndio huamua kati yao nani ashike madaraka, badala ya kuachia demokrasia ifanye kazi. Mwaka 2015 na miaka yote ya kupokezana vijiti vya urais, ndani ya CCM kumekuwa na kinyang’anyiro cha kupigania tiketi ya urais kupitia mchakato mzuri na shirikishi katika vikao mbalimbali vya chama, hadi kufikia mkutano mkuu.

Watu huchujwa kwa vigezo vya kimaadili vinavyojulikana. Ni michakato kama hii ndiyo inayotoa fursa kwa akina Magufuli waliokuwa nje ya waliotarajiwa kupata madaraka.

Nimeandika sana hili na sitaacha kuliandika, kwamba, umefika wakati sasa vyama vya upinzani viboreshe demokrasia ya ndani ya vyama vyao, na waache kufikiria kuwa wachache miongoni mwao ndio wanaojua nani anafaa kuwa kiongozi mkuu.

Suala la ajenda pia ni la kuzingatiwa, kama ambavyo liliibuliwa na David Kafulila ambaye pia amehama Chadema. Yeye anaamini vyama vya upinzani vimehama katika ajenda ya kupambana na ufisadi. Mimi naamini ufisadi ungalipo, ila umebadilika sura yake tu.

Hivyo basi, vyama vya upinzani vinapaswa kuendelea na kupambana na ufisadi uliochukua sura mpya katika awamu hii.

Ufisadi mpya katika awamu ya tano unaweza kuuona katika ukiukwaji wa sheria na maadili ya kiuongozi kwa baadhi ya maofisa wa umma, kwa kisingizio cha maslahi ya umma, taifa na kadhalika pamoja na undumilakuwili (double standard) katika kuchukua hatua mbalimbali.

Kuhama haki ya kiraia lakini...

Kuhama chama, kimsingi, ni haki ya kiraia. Kama ambavyo, mtu ana haki ya kujiunga na chama, pia anayo haki ya kujitoa. Hakuna kulazimishana. Hata hivyo, chama kimoja kinapotumia faida ya kuwa madarakani na uwezo wa kifedha ‘kuhamasisha’ walio katika vyama vingine kuhama, hapo pana tatizo.

‘Uhamasishaji’ wa kumfanya mtu ahame unaweza kufanyika kwa namna mbili, uhamasishaji chanya na uhamasishaji hasi.

Uhamasishaji chanya ni kumhonga mtu ama kwa pesa au cheo. Mfano wake ni kama zile tuhuma zilizowahi kutolewa na chama kimoja cha upinzani, na kufikishwa Takukuru, kuwa madiwani wao walihongwa pesa au kuahidiwa ajira ili wajiuzulu nafasi zao. Uhamasishaji hasi ni pale chama kimoja kinapotumia vitisho dhidi ya ‘uwekezaji’ au ‘biashara’ ya mtu.

Kama hamahama hii inayoendelea inatokana na mapenzi yao, kwa hiari yao, bila ushawisho wa kihalifu au mbinyo wowote, hakuna tatizo. Lakini tukumbuke kuwa, kumekuwa na tuhuma za rushwa katika kuchochea wanasiasa kuhama vyama, huku wengine wakidhaniwa kuwa wametishwa na hali inavyoendelea. Kama ni kweli, basi uhamaji huu wa vigogo, unaweza kudhoofisha demokrasia na siasa za ushindani.

Hakuna ushahidi wa moja kwa moja uliothibitika katika mahakama unaoonyesha kuwa kulikuwa na uhongaji wa vigogo waliohama karibuni au wale madiwani waliojiuzulu, lakini ushahidi wa mazingira ya jumla ya siasa za Tanzania katika awamu hii unaweza kushawishi watu kuamini kuwa kuhama huku siyo kwa kutaka bali ni kukidhi maslahi binafsi.

Si siri kuwa wapinzani katika awamu ya tano wapo katika mazingira magumu. Licha ya vikwazo vingi katika ufanyaji siasa, wengi wamejikuta wakikamatwa na kufunguliwa mashtaka mbalimbali ya uchochezi na mengineyo. Kwa ujumla, mazingira si rafiki kwa siasa za upinzani.

Ni hoja yangu kuwa, kama Serikali inaona haja na umuhimu wa kuwa na siasa za ushindani, ni bora iangalie upya mazingira inayoyajenga ya ufanyaji siasa. Ama la, kama imeonekana, siasa za ushindani hazina umuhimu tena, tunaweza kuendelea katika hali hii na hakika upinzani utadhoofika na karibuni tunaweza wote tukawa CCM.

Kwa dhana ile ya kuwa waliohama walibinywa wakashindwa kuvumilia na hivyo kuamua kujisalimisha, kuna baadhi ya watu wanawalaumu hao waliohama na kujisalimisha kuwa ni wajinga na waoga.

Ninachoamini mimi ni kuwa, ikiwa Serikali inataka kweli kuua upinzani, inaweza kwa sababu ukweli ni kwamba kila chuma kina kiwango chake cha kuyeyuka, kadhalika sisi binadamu. Kuna mahali tukifikishwa, tunakubali yaishe.

Katika maisha, kuna mambo muhimu kuliko chama, kama familia kwa mfano. Kama kuna jambo unafanyiwa ambalo linaenda kuathiri familia yako, unawezaje kuitoa kafara eti ili tu kuthibitisha uzalendo wako kwa chama.

Hoja yangu ni kwamba, kama kuna mbinyo usio wa haki, tusiwalaumu waliohama vyama, bali chama tawala na Serikali yake. Uhai wa upinzani unategemea sana dhamira nzuri ya Serikali.

Wanasiasa vigeugeu

Kuhama chama ni haki ya mtu, lakini kuna gharama kubwa kwa hao wahamaji. Na hapa zaidi nazungumzia zaidi aina ya wahamaji sugu – kama Kafulila, Masha, Kitila n.k- ambao hutoka chama A, akaenda chama B kisha akarudi chama A.

Ukihama vyama kwa aina hii, kuna namna ambayo watu wanaweza kukutazama – kama vile mtu asiyeaminika, muongo, mnafiki, anayeangalia tumbo lake zaidi asiye na msimamo, anayeyumba, asiye tayari kupambana na changamoto bali huzikimbia.

Hata wale wahamaji wa mara moja akina Katambi na Msando nao wanatia shaka ukizingatia matamshi yao ya ukosoaji dhidi ya CCM, tena siyo ya zamani bali ukosoaji dhidi ya Serikali ya awamu hii ya sasa. Katika muktadha mpana uhamaji huu wa wanasiasa kutoka chama kimoja hadi kingine, unatupa picha juu ya ‘tasnia’ ya siasa na hali ya wanasiasa.

Wanasiasa wetu, wanaweza kukwambia jambo moja asubuhi lakini mchana akatoa lugha tofauti kabisa. Hali hii inakufanya ujiulize, wanaposimama majukwaani wanamaanisha wanachokisema au tuwazingatie kama wana tasnia wenzao- wa Bongo Movie,

Saturday, November 25, 2017

Vigogo CCM waibuka dakika za lala salama

Mgombea Udiwani wa Kata ya Nangwa Wilaya ya

Mgombea Udiwani wa Kata ya Nangwa Wilaya ya Hanang’, Mkoani Manyara kwa tiketi ya CCM, Portajia Baynit akiomba kura kwa wananchi wa kata hiyo katika kampeni ziliyofanyika Kijiji cha Nangwa hivi karibuni. Picha ya Maktaba 

By Tausi Mbowe, Mwananchi queentaus@mwananchi.co.tz

Dar es Salaam. Wakati kampeni za uchaguzi mdogo wa madiwani katika kata 43 nchini zinamalizika leo wananchi katika kata hizo kesho watawachagua madiwani wao baada ya kushuhudia mpambano mkali katika dakika za lala salama.

Tofauti na kampeni za miaka mingine ambapo vyama vya siasa vilikuwa vikichuana tangu Tume ya Uchaguzi (NEC) inapopuliza kipenga kuashiria kuanza kwa kampeni, safari hii hali imekuwa tofauti; Awali chama tawala kilionyesha kusuasua huku vyama vya upinzani vikiwekeza nguvu zaidi tangu mwanzo.

Tangu NEC ilipotangaza kuanza kwa kampeni za uchaguzi huo mdogo viongozi wa juu wa vyama vya upinzani, hasa Chadema na ACT wamekuwa wakionekana katika majukwaa hayo huku CCM wakificha silaha zao.

Lakini mara baada ya mikutano juu ya CCM – Kamati Kuu (CC) na Halmashauri Kuu Taifa (NEC) iliyomalizika mwanzoni mwa wiki, vigogo wa chama hicho, bila shaka baada ya kupokea tathmini ya kampeni hizo, walianza kuonekana katika majukwaa wakiwanadi wagombea.

Hali hii imeongeza chachu kwenye kampeni hizo na kuamsha ushindani katika siku za mwisho.

Chadema ilivyotumia fursa

Mwenyekiti wa Chadema, Freeman Mbowe na viongozi wengine wa chama hicho kwa zaidi ya wiki tatu mfulululizo walipita katika mikoa mbalimbali ambako uchaguzi wa marudio unafanyika.

Mbali na Mbowe, wengine waliokuwa katika misafara ya kampeni za chama hicho ni pamoja na Mawaziri wakuu wa zamani, Edward Lowassa na Frederick Sumaye, Katibu Mkuu wa chama hicho, Dk Vincent Mashinji, Mkurugenzi wa Itifaki, Mawasiliano na mambo ya Nje, John Mrema, wajumbe wa Kamati, Baraza Kuu pamoja na wabunge wa chama hicho.

Pengine chama hicho kiliona kiu ya wananchi ambayo walikosa mikutano ya kisiasa muda mrefu na kuonekana kutamani kusikia kinachoendelea kwenye ulingo wa siasa za mageuzi nchini, hivyo kuamua kuitumia fursa hiyo kikamilifu kwa kutuma viongozi wazito.

Hili lilijidhihirisha katika msafara wa kampeni za chama hicho kutokana na wananchi wengi kujitokeza kwenye mikutano hiyo na kusababisha misafara mirefu ya pikipiki, baiskeli na wengine kujipanga kandokando ya barabara wakiwalaki viongozi wa chama hicho.

Hata hivyo, hatua hiyo ilionyesha wazi kuwapa wakati mgumu polisi na kutumia mabomu ya machozi katika baadhi ya maeneo kama jijini Mwanza na Moshi kuwatawanya mashabiki waliojitokeza kuwalaki viongozi wa kuu wa chama hicho.

Mbowe aliwahi kunukuliwa na gazeti hili akisema mikutano hiyo ya uchaguzi ina umuhimu mkubwa tofauti na ya hadhara huku mbunge wa Singida Mashariki Tundu Lissu alituma salamu kutokea Hospitali ya Nairobi, ambako anatibiwa baada ya kushambuliwa kwa risasi mjini Dodoma Septemba 7, akitaka wananchi kutumia nafasi hiyo kutoipigia kura CCM.

Akizungumzia hilo, Mkurugenzi wa Itifaki, mawasiliano na mambo ya nje wa chama hicho, John Mrema anasema kwa muda wa miaka miwili viongozi wa chama hicho walishindwa kuongea na wananchi hivyo chama kiliona ni fursa ya kipekee kuwafikia.

“Haikuwa mikutano tu ya kata pekee tulitumia mikutano hiyo kuzungumza na Taifa, tulitumia fursa vizuri ndiyo maana leo sasa kila mmoja anajua kinachoendelea.”

Anasema kuwa pia walitumia fursa hiyo kuwaleza wananchi ahadi ambazo ziliahidiwa na Rais John Magufuli, mfano ile ya Sh50 milioni kwa kila kijiji ili wajue Serikali yao imeshindwa kutekeleza ahadi zake.

Anaongeza kuwa kwa kuwatumia viongozi wake wakuu wamepata manufaa makubwa na wanaamini itachochea ushindi katika uchaguzi huo.

“Leo tunashuhudia hata wenzetu wamezinduka, wakati tunaanza waliona kama hili haliwahusu lakini sasa unasikia Lukuvi yupo mkoa huu na Kinana yupo Arusha,” anasema.

ACT-Wazalendo hawakuwa nyuma

Kama ilivyokuwa kwa Chadema, Kiongozi wa Chama hicho, Zitto Kabwe hakuwa nyuma, alitumia kampeni hizo kukinadi chama chake katika mikoa mbalimbali kuhakikisha anatoa fursa ya kuzungumza na wananchi kuhusu hoja mbalimbali za kitaifa.

CCM waibuka

Hata hivyo, hali ilikuwa tofauti kwa CCM ambayo katika kipindi chote ilionekana kutumia vigogo wake wachache tofauti na miaka iliyopita.

Waziri wa Mambo ya Ndani ya nchi, Mwigulu Nchemba na baadaye mbunge wa Mtama, Nape Nnauye ndiyo walionekana katika wiki za kwanza za kampeni katika mikoa ya Dar es Salaam na Mtwara.

Lakini tangu kumalizika kwa vikao vya uongozi vya chama hicho ambavyo pamoja na mambo mengine vilikuwa na jukumu la kufanya tathimini ya uchaguzi huo mdogo, vigogo kadhaa wa chama hicho walianza kuonekana wakiongeza nguvu katika maeneo mbalimbali.

Mara baada ya chama hicho kumsamehe aliyekuwa Mwenyekiti wa Umoja wa Wanawake (UWT), Sophia Simba siku inayofuata alionekana katika kampeni akimnadi mgombea wa chama hicho jijini Dar es Salaam.

Si Simba pekee pia Katibu Mkuu wa chama hicho Abdulrahman Kinana na Nape nao waliibukia katika majukwaa ya kampeni mkoani Arusha wakiongeza nguvu ili kuhakikisha chama chao kinapata ushindi.

Vilevile, kada maarufu na waziri wa zamani, Stephen Wasira na Mwenyekiti wa wazazi anayemaliza muda wake, Abdallah Bulembo pia waliibukia Mwanza.

Wachunguzi wa masuala ya siasa wanasema hatua ya chama hicho tawala kuamua kupeleka vigogo wao katika kampeni dakika za lala salama utakisaidia kukiongezea kura.

Makamu Mkuu wa Chuo Kikuu cha Kikatoliki Ruaha, Profesa Gaudens Mpangala anasema kipindi cha kampeni ndiyo muda mzuri wa kutumia fursa ya kuzungumza ajenda za chama ili zieleweke kwa wapiga kura.

“Ni fursa nzuri. Wapinzani wameliona hili ndiyo maana wakaamua kutumia nafasi hiyo kupeleka hoja kwa wananchi ili kupinga yale yote yaliyokuwa yakiwaminya ili wananchi waamue.”

Profesa Mpangala anatoa mfano kuwa kwa muda wote wa miaka miwili hakukuwa na usawa katika shughuli za kisiasa nchini kutokana na chama tawala kutumia shughuli za kiserikali kufanya siasa huku upinzani ukikatazwa kufanya hivyo. Hawakuwa na njia nzuri kama wasingetumia nafasi hiyo walioipata katika kampeni.

Alisema mara kadhaa Rais akiwa katika ziara za kiserikali amekuwa akichomekea masuala mbalimbali ya kisiasa. Hakukuwa na usawa hata kidogo kwani walizuiwa kufanya siasa, hivyo fursa waliyoipata wameitumia vyema.

Hata hivyo, Profesa Mpangala anatahadharisha kuihusu mwenendo wa polisi wa kupiga mabomu ya machozi na kuwakamata wapinzani akisema ni kunanyima haki za msingi.

Anasema kipindi cha kampeni wanasiasa waachiwe wafanye kampeni za kistaarabu ili kuweka usawa badala ya kuwatisha kwa kuwakamata.

Hata hivyo, Mhadhiri wa Chuo Kikuu cha Dar es Salaam (UDSM), Dk Benson Bana anasema tafiti mbalimbali zinaonyesha kuwa chaguzi za marudio kwa sehemu nyingi hazina mvuto sana na haziwezi kubadili upepo wa kisiasa nchini.

“Watu wanachagua mbunge au diwani katika kata moja, unawezaje kubadili matokeo ya kata zaidi ya 2,000 zilizokuwepo,” anasisitiza Dk Bana.

Wednesday, November 22, 2017

Mjue Mnangagwa na yaliyo nyuma ya pazia la Mugabe

 

By Luqman Maloto

Wapenda demokrasia wengi wanaamini Zimbabwe mpya inakuja. Novemba 15, mwaka huu Jeshi la Zimbabwe lilimweka katika kizuizi cha nyumbani Rais wa Zimbabwe, Robert Mugabe na kufanya hivyo kwa siku mbili mfululizo, huku wakidai hawajafanya mapinduzi na usalama wa kiongozi wa nchi uko vizuri.

Pamoja na Mugabe kugoma kujiuzulu wala kugusia hilo kupitia hotuba yake kwa Taifa Jumapili iliyopita, ni dhahiri kuwa kiongozi huyo mkongwe Afrika yupo ukingoni. Jumapili mchana, chama tawala cha Zanu-PF kilimuondoa Mugabe kwenye uongozi.

Uamuzi wa Zanu-PF kumuondoa Mugabe katika uongozi wa chama, ulifanywa na Kamati Kuu, ikiwa ni hatua ya kuelekea kumnyofoa kwenye urais wa nchi kupitia Bunge.

Zaidi Kamati Kuu ya Zanu-PF ilimtangaza Emmerson Mnangagwa kuwa kiongozi wake.

Kitu ambacho watu wanapaswa kufahamu ni kwamba hata Mugabe akiondoka, Zimbabwe inayokuja itaendelea kuwa ya hovyo kwa sababu mipango ya kumuondoa Mugabe madarakani imesukwa na tabaka ambalo limehusika kuiharibu nchi hiyo.

Mambo matatu ya kuzingatia, mosi; viongozi wa Jeshi la Zimbabwe hawana tatizo hata robo na Mugabe. Hata taarifa yao ya Novemba 15, mwaka huu, ilieleza kuwa shida yao ni wahalifu ambao wamemzunguka Mugabe.

Kauli hiyo ilikwenda pamoja na kumtambua Mugabe kuwa ni Rais wa Zimbabwe, Mkuu wa Nchi na Mkuu wa Serikali, vilevile Amiri Jeshi Mkuu wa majeshi ya ulinzi na usalama Zimbabwe.

Haitoshi, Novemba 17, mwaka huu, ikiwa ni siku mbili baada ya kumweka chini ya ulinzi, Mugabe akiwa na timu yake kamili ya ulinzi kama Rais wa nchi, alihudhuria mahafali ya Chuo Kikuu Huria cha Harare.

Nyongeza ya hapo ni kwamba Novemba 19 usiku, Mugabe alihutubia taifa akiwa amezungukwa na wakuu wa vikosi vya ulinzi na usalama vya Zimbabwe.

Badala ya kutangaza kujiuzulu kwa sababu ndicho kilichosubiriwa kwa hamu zaidi, aliahidi kuhutubia Mkutano Mkuu wa chama chake, Zanu-PF mwezi ujao, ingawa alikiri kutambua hisia za watu wengi.

Jambo la pili kufahamu ni kuwa mipango ya kumuondoa madarakani Mugabe siyo ukombozi, kwamba Jeshi liliona nchi inakwenda vibaya, hivyo kuchukua hatua za kuinusuru, bali kiini ni mgogoro wa nani anastahili kumrithi Mugabe.

Maofisa waandamizi wa Jeshi la Zimbabwe wamechagua hatma yao zaidi kuliko ya wananchi. Wametazama ni upande gani wenye kuwapa nafuu baada ya Mugabe kukabidhi nchi, hivyo kuchukua hatua ambayo imeonekana.

Jambo la tatu ni uzee wa Mugabe. Wameona kuwa kwa umri wa miaka 93 wa Mugabe hivi sasa, ni dhahiri yupo ukingoni, hivyo watu wengi, kwa wazi na siri, wamekuwa wakisuka mipango ya kumrithi, ndiyo maana Jeshi limeshika mpini ili kuzuia wale ambao watapunguza au kuondoa masilahi yao.

Jambo la nne ambalo ndilo msingi wa tatizo ni mke wa Mugabe, Grace Mugabe kuonekana kuwa hatari kwa masilahi ya watu wazito ambao wamekuwa wanufaika wakuu wa mfumo mbaya wa kugawana rasilimali za Zimbabwe.

Grace amekuwa kipenzi cha vijana wa chama tawala, Zanu-PF na nchi kwa jumla. Vijana ambao wanaona fursa zimebanwa na wazee wenye kujipambanua kama wanamapinduzi waliolikomboa taifa hilo.

Hivyo, Grace amemponza Mugabe kwa sababu aliamua kuchuana waziwazi na Mnangagwa ambaye ni Makamu wa Rais aliyeondolewa na Mugabe.

Upande wa pili, Mnangagwa kwa sababu za umri, ushawishi na kwa vile naye ni mmoja wapigania uhuru, jeshi na chama (Zanu-PF) wameona bora Mnangagwa kuliko Grace.

Hali hiyo inakwenda na matokeo ya Mnangagwa kuteuliwa kuwa kiongozi wa Zanu-PF, wakati Mugabe amevuliwa uongozi, kisha Grace na watu ambao iliaminika walikuwa nyuma yake kufutwa uanachama.

Sanaa ya mapinduzi

Jeshi la Zimbabwe linataka lisionekane limempindua Mugabe, isipokuwa “linashughulika na wahalifu wanaomzunguka”, upande wa pili likachukua uongozi wa nchi na kukamata viongozi ambao wameonekana kuwa wenye kumuunga mkono Grace.

Tayari Waziri wa Fedha, Ignatius Chombo ambaye alikuwa nyuma ya harakati za Grace, ameshawekwa chini ya ulinzi. Bila shaka Chombo ni mmoja wa walioitwa “wahalifu waliomzunguka Mugabe”, kama Msemaji wa Jeshi, Meja Jenerali Sibusiso Moyo, alivyosema Novemba 15. Vilevile Chombo ni mmoja wa waliofukuzwa uanachama Zanu-PF.

Sura halisi baada ya Jeshi kuchukua uongozi wa nchi ilikuwa kulazimisha mazungumzo kufanyika kati ya Mugabe, viongozi wa dini, Makamu wa Pili wa Rais, Phelekezela Mphoko pamoja na Mnangagwa ili Mugabe akabidhi nchi lakini msisitizo ni kumkabidhi Mnangagwa.

Kwa mujibu wa Katiba ya Zimbabwe, nchi inakuwa na Makamu wa Rais wawili, wa kwanza na wa pili. Nafasi ya Makamu wa Kwanza wa Rais ndiyo inatolewa macho zaidi, kwani mwenye cheo hicho ndiye anakuwa na hadhi ya kumrithi Rais aliye madarakani.

Kitendo cha Mugabe kumwondoa kazini Mnangagwa kisha kuanzisha mchakato wa kumsimika Grace kuwa Makamu wa Kwanza wa Rais, huku vijana wa Zanu-PF wakimpigia debe mama, kilimaanisha nchi inakwenda kuwa keki ya kizazi kipya, hivyo kuwatisha wakongwe waliopigania uhuru.

Utaona sasa, Jeshi la Zimbabwe linataka lionekane lenyewe halikuwa na dhamira ya kuingilia siasa za nchi, wakati tayari limeshaingilia. Linajifanya kumheshimu Mugabe wakati tayari limeingilia utawala wake na kuzuia matakwa ya Mugabe kumteua Grace kuwa Makamu wa Kwanza wa Rais ili aje kumrithi.

Jeshi la Zimbabwe lilianza kumtisha Mugabe mara tu alipomwondoa Mnangagwa na kukaribisha mchakato wa kumpitisha Grace kuwa Makamu wa Rais kupitia Zanu-PF. Mkuu wa Majeshi, Jenerali Constantino Chiwenga alitishia kuwa kuendelea kwa misuguano kwenye chama kungesababisha jeshi liingilie.

Kweli Jeshi likaingilia kati na kudhibiti nchi. Mnangagwa na Chiwenga ni marafiki, kwa hiyo Jeshi la Zimbabwe liliamua kudhibiti nchi kwa malengo mawili kwa mpigo. Mosi ni kumtetea rafiki wa mkuu wa majeshi, pili ni kulinda masilahi ya mabosi wa jeshi pamoja na maveterani wake, maana ni tabaka la wala nchi (wapigania uhuru).

Zimbabwe na uhuru

Katika ufafanuzi wa Baba wa Taifa la Tanzania, Mwalimu Julius Nyerere kuhusu mantiki ya kutungwa kwa Azimio la Arusha mwaka 1967 ni baada ya kuona baadhi ya viongozi wakianza kujinufaisha kwa mali za umma kwa kigezo cha kuwa tabaka la wapigania uhuru.

Hiyo kansa aliyoikataa Mwalimu Nyerere kupitia Azimio la Arusha, ya watu ambao wamepigania uhuru wa nchi kujiona wao ni tabaka maalumu sana na kutaka kujilimbikizia mali na kupata upendeleo mkubwa kwenye nchi ndiyo ambayo imeiharibu Zimbabwe.

Tangu Zimbabwe ilipopata uhuru mwaka 1980, ilihama kutoka kwa wakoloni wa Uingereza (Wazungu) na kuwa chini ya tabaka la Wazimbabwe wachache ambao walijiona wanastahili kuliko wananchi wengine kupitia jina la “wapigania uhuru”.

Mugabe akiwa Waziri Mkuu na Mkuu wa Serikali kuanzia mwaka 1980 mpaka 1987 kisha Mkuu wa Nchi, Amiri Jeshi Mkuu na Mkuu wa Serikali mwaka 1987 mpaka 2017, alilea mfumo huo wa Wazimbabwe wachache kunufaika kuliko walio wengi.

Watu hao, wakiwamo Mnangagwa na Chiwenga walitumika vizuri na Mugabe kukandamiza walio wengi na kutoa fursa nyingi kwa wachache. Hao ambao wamezoea kufaidi kuliko wengi, ndiyo ambao leo wanagombana ili kuulinda upendeleo waliozoea.

Hiyo inakupa tafsiri kuwa Zimbabwe mabadiliko ni vigumu kutokea kutokana na mazoea ambayo wamejitengenezea. Hawataki kutengeneza nchi iwe ya fursa sawa kwa kila mwananchi, wanahitaji taifa libaki kuwa la wakoloni weusi wenye jina la “wapigania uhuru”.

Ni kama ambavyo vijana wa Zanu-PF na wengine ambao walimtaka Grace, waliona bora nchi iwe kwenye hakimiliki ya familia ya Mugabe kuliko kukabidhiwa mtu ambaye ni jamii ileile ya maveterani waliopigania uhuru wa nchi. Kwao, utawala kuondoka kwenye tabaka hilo ni ukombozi wa mara ya pili.

Mnangagwa ni nani?

Akiwa na umri wa miaka 75 sasa, Mnangagwa alikuwa na siri ambayo ilidhihirika kuwa alikusudia kumrithi Mugabe ambaye bila kujua, alimwamini na kumteua nafasi nyeti serikalini mpaka kufikia hatua ya kumfanya kuwa Makamu wa Rais.

Kitabia Mnangagwa anatajwa ndani ya Zanu-PF kuwa ni mkorofi mno, hivyo watu wengi hawampendi. Hata hivyo, linapokuja suala la mnyukano na Grace, kisha kuona Jeshi kama lipo pamoja naye, wanaona bora huyohuyo Mnangagwa ili kutetea masilahi yao.

Mnangagwa ni mwanamapinduzi hasa, ni mwanajeshi na jasusi aliyepitia mafunzo Misri na China. Alikuwa mpiganaji wa mstari wa mbele katika vita ya ukombozi Zimbabwe miaka ya 1970 mpaka mwaka 1980, nchi ilipokabidhiwa uhuru wake.

Ni mtu wa jamii ya Karanga ambalo ni kundi dogo katika kabila la Washona. Kwa Wakaranga mamba huaminika ni mwenye nguvu kubwa kiimani. Hiyo ndiyo sababu Mnangagwa huitwa kwa utani Mamba. Kampuni ya mavazi ya Lacoste, nembo yake ni mamba, hivyo wafuasi wa Mnangagwa hujiita Lacoste.

Miaka ya 1970, Mnangagwa aliwahi kukamatwa na kuteswa na Waingereza chini ya Serikali ya Rhodesia Kusini, ambavyo ndivyo Zimbabwe ilitambulika hivyo wakati huo. Mnangagwa alikamatwa na kuteswa kwa sababu aliasisi kikosi alichokiita Crocodile Gang (Genge la Mamba) na kuliongoza kupambana na wakoloni.

Miaka 1980, Mnangagwa alikuwa sababu ya vifo vingi vya wafuasi wa chama cha Zapu waliopingana na Zanu-PF cha Mugabe katika vita ya kiraia Zimbabwe. Mnangagwa ndiye aliyekuwa gwiji la ushushushu na kuua watu wengi wasio na hatia. Vurugu nyingi za kudhibiti wapinzani, zilitekelezwa na Mnangagwa.

Mbunge wa Jimbo la Kwekwe Kati, Blessing Chebundo, alipata kusimulia kuhusu Mnangagwa: “Yule mtu siyo wa amani. Wakati wa kampeni za ubunge mwaka 2000, alipoona naelekea kumshinda alituma vijana wa Zanu-PF waniue kwa petroli, nikatoroka kimiujiza na baadaye nikamshinda.”

Huyo ndiye Mnangagwa, ambaye amesababisha nchi iingie kwenye misukosuko na hata kumuweka Mugabe katika mlango wa kutoka. Huyo ndiye Mnangagwa ambaye bila shaka anachukiwa mno na Grace.     

Wednesday, November 22, 2017

Kampeni zinavyoamsha hamu ya mikutano ya siasa

 

Kampeni za uchaguzi wa mdogo madiwani katika Kata 43 unaotarajiwa kufanyika Jumapili, zinaendelea kwa kasi.

Uchaguzi huu wa madiwani, ni moja ya vipimo vya kujua uhai wa vyama vya siasa katika ngazi za chini.

Vyama vyote vikubwa vya siasa, CCM, Chadema, CUF, NCCR-Mageuzi, ACT-Wazalendo na vingine zimesimamisha wagombea na vinaendelea kuwanadi kwa wananchi.

Tofauti na chaguzi ndogo zilizopita, hadi sasa hakuna mgombea yoyote wa udiwani ambaye amepitia bila kupingwa, japo jaribio la kuwaengua baadhi yao lilifanyika na kukataliwa na Tume ya Taifa ya Uchaguzi.

Hii ni ishara nzuri ya kukua kwa demokrasia nchini, ingawa kuna kata ambazo uchaguzi unafanyika kutokana na madiwani kujiuzulu kwa sababu mbalimbali yakiwamo madai ya kurubuniwa au kuhongwa.

Tofauti na chaguzi zilizopita za udiwani, hivi sasa tunashuhudia vyama vya siasa vikiwatumia viongozi wake wa kitaifa katika kampeni.

Vilevile tunashuhudia baadhi ya mawaziri, wakuu wa mikoa na wakuu wa wilaya wakipanda katika majukwaa ya kampeni kuwaombea kura wagombea wa vyama vyao.

Hatua hii inaonesha ni jinsi gani, uchaguzi huu ulivyopewa uzito na vyama vyote vya siasa.

Jambo zuri zaidi hadi sasa kampeni katika maeneo mengi ni shwari japo kuna maeneo ya kuanza kuumizana miongoni mwa wafuasi wa vyama, jambo ambalo halina tija kwa nchi wala vyama vyao.

Vilevile katika siku za karibuni, tumeanza kuona kukamata ya wanasiasa kutokana na kauli zao majukwaani au mizozo baada ya kampeni.

Ingawa sheria zinaruhusu kukamata watuhumiwa wanapovunja sheria wakati wowote, lakini naamini ni busara sasa vyama vya siasa vikaachwa kupambana vyenyewe kwa hoja.

Kamatakamata ikiendelea inaweza kuathiri uchaguzi huu mdogo jambo ambalo sio zuri katika kushamirisha demokrasia.

Naamini kutokana na kuzuiwa mikutano ya hadhara kwa vyama vya siasa, sasa wamepata fursa ya kuwasiliana na wananchi, hivyo wangeachwa kufanya kazi hiyo ambayo ni kwa mujibu wa Katiba kwa kuwa katika mazingira ya sasa, uvumilivu wa kisiasa ni jambo jema sana kwani taifa linapita katika kipindi kigumu ambacho wanasiasa wengi hawakukizoea.

Vyama vya siasa vilizoea mikutano na maandamano, kila kukicha lakini sasa utaratibu umewekwa kuzuia maandamano na mikutano isiyo na tija kwa Serikali.

Ingawa suala hili linakinzana na sheria ya vyama vya siasa, lakini limeanza kuzoeleka taratibu, hivyo uchaguzi mdogo wa madiwani umekuwa ni fursa kwa vyama vya siasa kurejesha siasa za majukwaani walau kwa mwezi mmoja.

Wanasiasa wakipata nafasi ya “kupumua” ni afya katika ujenzi wa demokrasia kuliko kukaa wakiwa wananung’unika na mwisho wanaweza kuibuka na mambo ambayo yanaweza kuyumbisha utulivu na amani.

Lakini ni vizuri vyombo vyetu vya dola sasa vikawavumilia wanasiasa wetu kidogo, kwa kuzingatia kuwa wamepata fursa kupumua yaliyo moyoni mwao, la sivyo vinaweza kuwa na utaratibu wa kuwaita viongozi wa kisiasa na kuwapa onyo na wakirudia makosa wawachukulie hatua.

Kufanya hivi wataacha uwanja ulio sawa wa kisiasa katika kampeni hizi za madiwani ambazo kimsingi hazina madhara makubwa.     

Wednesday, November 22, 2017

Vyama vya siasa viachwe vipambane majukwaani



Musa Juma.

Musa Juma. 

By Kalunde Jamal, Mwananchi

Kampeni za uchaguzi mdogo wa madiwani zinazoendelea katika kata 43 nchini zimeibua mambo mengi, kubwa ni kuwa wananchi wanaonyesha kuwa kiu ya kuona mikutano ya kisiasa.

Hayo yamedhihirika katika ziara ya Mwenyekiti wa Chadema, Freeman Mbowe na viongozi wengine wa chama hicho ambayo imeingia wiki ya pili katika mikoa mbalimbali ambako uchaguzi wa marudio unafanyika.

Katika ziara hizo, viongozi hao na wengine wa vyama vingine vya siasa huzungumza na wananchi wa kata hizo pamoja na kuwanadi wagombea udiwani huku wananchi wakionekana kutamani kusikia kinachoendelea kwenye ulingo wa siasa za mageuzi nchini.

Hilo halina ubishi katika msafara wa kampeni za Chadema kutokana na wananchi kujitokeza kwa wingi kwenye mikutano na kusababisha misafara mirefu ya pikipiki, baiskeli na wengine kujipanga kando ya njia wakipungia mkono kuonyesha ishara ya vidole viwili.

Hayo yameonekana katika maeneo mengi hata vijijini ndani, katika maeneo ya Mtwara Mjini, Masasi, Rungwe, Mbeya, Tunduma, Sumbawanga, Mwanza, Arusha na Kilimanjaro.

Katika baadhi ya maeneo, polisi wameamua kutumia mabomu ya machozi katika baadhi ya maeneo kama Mwanza na Moshi kuwatawanya mashabiki waliojitokeza kuwalaki viongozi, Edward Lowassa na Mbowe.

Kutokana na hali iliyojitokeza mkoani Mtwara, Mkazi wa Kata ya Reli, Emmanuel Kagenzi anasema, “Ni kama ndoto, tuliambiwa mkutano utakuwa saa tisa alasiri, lakini nimefika hapa tangu saa sita mchana, lengo ni kuhakikisha napata majibu ya maswali niliyokuwa nayo.

Anasema haamini kama nchi imefikia ilipo kiasi cha wananchi kushindwa kuzungumza na viongozi wao na kusikia misimamo na mwelekeo wa vyama vyao kutokana na zuio la mikutano ya kisiasa alilosema linawakosesha haki yao ya msingi.

Katika uwanja wa mkutano uliofanyika Kata ya Chanikanguo, wilayani Masasi ambako Mbowe alimnadi mgombea udiwani wa kata hiyo, James Kaombe umati wa watu ulionekana kuzidi ule wa Mtwara.

“Nimewahi na familia yangu, nilitaka kusikia mambo mengi na undani na ukweli kuhusu tukio la (kupigwa risasi) Tundu Lissu.

“Nimesikia kwenye vyombo vya habari, lakini mwenyekiti wetu ambaye tunamshukuru kwa kutuokolea jembe letu ana maelezo mazuri, ametueleza kuwa Lissu hayupo kwenye hatari ya kifo na anaendelea vema,” alisema Azidu Juma.

Juma anasisitiza kuwa wapo pamoja na viongozi wao licha ya kuwakosa katika majukwaa ya siasa kwa zaidi ya miaka miwili.

Kadri ziara ilivyoendelea ndivyo mapokezi ya Mbowe yalivyokuwa yakiongezeka. Katika Kata ya Ibhigi wilayani Rungwe mkoani Mbeya watu waliongezeka zaidi na katika baadhi ya maeneo walitanda barabarabi wakitaka mwenyekiti huyo azungumze nao.

“Haya ni madhara ya kutaka kuwaweka watu ndani ya chupa wasizungumze, hata mtoto ukimfungia muda mrefu anaweza kupoteza uelewa na kujifunza anavyoviona tu hata kama ni tabia za wanyama,” anasema Mbowe.

Hali hiyo iliendelea katika wilaya ya Momba Kata ya Ndalambo, mkoani Songwe ambapo wananchi walimpokea Mbowe kilomita 20 kabla ya kufika eneo la tukio.

Muda mwingi wakati anahutubia, Mbowe alilazimika kuzuia mihemko ya furaha ya wananchi ili waweze kusikilizana.

Kwa upande wa Kusini na Nyanda za juu Kusini, funga kazi ilikuwa Rukwa katika Kata ya Sumbawanga Asilia ambako Jeshi la Polisi lililazimika kuharakisha kumuondoa kiongozi huyo wa Chadema.

Katika uwanja wa Momoka ambako alihutubia kumnadi mgombea udiwani, kulijaa watu hadi ungeweza kudhani ni kampeni za kuwania urais.

Gari la Polisi lenye askari wenye silaha lilitangulia mbele, katikati la Mbowe na lingine nyuma na kwa umbali na kumsindikiza kwa kilomita tano ambako walishuka na kumtaka Mbowe na msafara wake kuondoka eneo hilo haraka kuelekea Iringa.

Lissu aibua simanzi

Mapema katika mkoa huo, kila wakati Mbowe alipokuwa akimtaja Mbunge wa Singida Mashariki, Tundu Lissu aliyepigwa risasi na watu wasiojulikana shangwe iligeuka simanzi.

Kila anapopita ilionekana watu walikuwa wanataka kufahamu nini kilitokea kwa Lissu, kila Mbowe alipotaka kuzungumzia hakutumia nguvu kuwatuliza wananchi, walinyamaza wenyewe huku baadhi yao wakisikika wakieleza masikitiko yao.

“Mbowe ameokoa kiumbe tulicholetewa na Mungu kama zawadi, Lissu ni wa kipekee ni zawadi kutoka mbinguni,” alisema Zephania Kalinga mkazi wa kata ya Sumbawanga Asilia mkoani Rukwa.

Mbowe alitumia mikutano hiyo kuelezea kilichotokea na hali ya Lissu ambaye bado anaendelea kupatiwa matibabu nchini Kenya.

Utekelezaji ahadi

Wananchi katika maeneo mengi walionekana kutaka kufahamu hatma ya ahadi walizoahidiwa wakati wa kampeni za Uchaguzi Mkuu wa 2015, huku Mbowe akiwataka kuacha ushabiki wa kisiasa kwenye mikutano, badala yake waitumie kuwabana watawala wanapokwenda kuwaomba kura.

“Kuna suala la milioni 50 kila kijiji, kuna suala la wazee, watoto kutibiwa bure, dawa kupatikana kila kona, hayo ni miongoni mwa mambo mnayopaswa kuhoji badala ya kushangilia na kupuliza mavuzezela kwenye mikutano ya watawala,” anasema Mbowe

Akizungumzia suala la ahadi Mkazi wa Mtwara, Johari Kidugo (46), anasema chama tawala kinapaswa kujitafakari kabla ya kurudi na kuomba kura hata ya uchaguzi mdogo wa madiwani.

Anasema hafahamu watakuja na sera na ahadi gani ilihali zile walizotoa hazijatimia. “Sikatai yapo mazuri wanafanya, lakini yanamezwa na hali ngumu ya wananchi, kama hakuna unafuu katika maisha ya mwananchi wa kawaida” alisema Kidugo.

Akizungumzia mwamko wa wananchi kwenye kampeni hizo, Mbowe anasema unatokana na kilichotokea baada ya uchaguzi mkuu 2015 baada ya taifa kukumbwa na ganzi na wananchi wakibaki na maswali mengi juu ya matokeo ya uchaguzi huo.

Alisema kabla hawajakaa vizuri majukwaa mawili muhimu ya kuwapa taarifa wananchi, matangazo ya moja kwa moja ya Bunge na mikutano ya hadhara, yalizuiwa.

Aliongeza, wapinzani walichoambulia ni kamatakamata, kufungwa, kubezwa na kutumika nguvu nyingi isiyohitajika dhidi yao.

Alisema hamu kubwa ya wananchi katika mikutano ya kampeni za uchaguzi mdogo imechangiwa na kukaa miaka miwili bila mikutano ya hadhara.

“Hili unaweza kuliona katika mikutano hii, si mashabiki tu wa Chadema wanaojaa kwenye mikutano, bali wa vyama vyote, huku wote wakiwa wahanga wa kunyimwa haki yao muhimu kikatiba,” anasema Mbowe.     

Wednesday, November 22, 2017

Ziara ya JPM yapunguza machungu Kagera

 

By Phinias Bashaya, Mwananchi pbashaya@mwananchi.co.tz

Ziara ya karibuni ya Rais John Magufuli mkoani Kagera, imemalizika kwa kuziba sehemu ya maumivu yaliyoachwa kwa wananchi wakati wa ziara yake ya mwanzoni mwa mwaka huu.

Katika ziara iliyotangulia Rais Magufuli alitumia nafasi hiyo kuwaeleza wananchi ukweli mchungu ambao walitakiwa kuupokea bila ganzi.

Kilikuwa kipindi ambacho wananchi walikuwa wanalia na msaada baada ya kupata maafa ya tetemeko la ardhi la Septemba 2016, lakini yeye akawaeleza ukweli kuwa Serikali haiwezi kumjengea nyumba kila mmoja na kwamba sehemu ya michango iliyotolewa na wasamaria ingesaidia ujenzi wa miundombinu ya jumla kama barabara, madaraja, hospitali na shule.

Ni ukweli uliotakiwa kupokewa kama ulivyo kwamba badala yake wananchi wafanye kazi na wasibweteke kusubiri chakula cha msaada kwa kuwa tetemeko halikusomba migomba.

Lakini katika ziara ya hivi karibuni, Rais Magufuli alikuwa katika sura tofauti na kutoa maamuzi ambayo yalisahaulisha waathirika hata makali ya janga la tetemeko.

Hata hivyo, pamoja na hali hiyo, Mbunge wa Jimbo la Bukoba Mjini, Wilfred Lwakatare alimweleza Rais Magufuli kuwa wapo waathirika wa tetemeko ambao bado wanalala nje kwa kukosa uwezo wa kurejesha makazi.

Kauli ya mbunge huyo ilitegemewa kuungwa mkono kwa makofi na vifijo na wananchi waliohudhuria uzinduzi wa kiwanja cha ndege cha Bukoba uliofanywa na Rais Magufuli, mbunge huyo alijikuta peke yake badala yake akiombwa amalize salamu zake mapema na kuwapa nafasi wengine.

Hata Rais Magufuli alipozungumza na wananchi hakujishughulisha kujibu ombi la Lwakatare.

Pengine hata Rais alijua kuwa shauku ya wananchi haikuwa kusikiliza tena habari za misaada ya tetemeko la ardhi, bali kujua ziara yake mpya itakuja na jipya gani.

Rais alitoa ufumbuzi wa kero zinazowakabili wananchi akiwa palepale jukwaani, hatua iliyoshangiliwa na kuonekana kama faraja inayofuta machungu yaliyopita.

Mambo mapya

Ziara hiyo ilitawaliwa na mambo mapya yaliyowahusu wananchi wa Kagera moja kwa moja na mengine kubeba mijadala ya kitaifa.

Aliruhusu wananchi wanaosubiri malipo ya kupisha ujenzi wa kiwanja cha ndege cha Omukajunguti waendelee na kilimo kwakuwa suala hilo halitakuwepo tena.

Alisema badala yake Sh9 bilioni ambazo zingetumika kulipa fidia kwa wananchi hao wa Missenyi zitumike kuboresha zaidi kiwanja cha Bukoba.

Wakati wa ziara hiyo baadhi ya watendaji wa Serikali walipoteza nafasi zao baada ya kushindwa kujibu maswali mbele ya wananchi, hali iliyotafsiriwa kuwa ni kushindwa kumudu majukumu waliyopewa.

Ulikuwa ni wakati mwingine mgumu kwa watumishi wa halmashauri za Bukoba, Missenyi na Karagwe kwa kuwa hawakuwa na uhakika wa usafi kwenye maeneo yao endapo Rais angehitaji maelezo.

Kama si mvua kunyesha wakati Rais akiwahutubia wananchi wa Karagwe katika eneo la Kayanga, pengine kuna jambo kubwa lingetokea kama ilivyokuwa katika maeneo mengine alikopita.

Wakurugenzi kutimuliwa

Kabla ya kutenguliwa kwa kushindwa kutaja fungu la fedha la mfuko wa barabara, rungu lilimshukia Mkurugenzi wa Halmashauri ya Bukoba, Mwantumu Dau pale Rais Magufuli alipofika eneo la Kemondo na kusikiliza kero za wananchi.

Rais Magufuli alitoa maelekezo ya wananchi kutoendelea kutozwa ushuru katika soko, kwa kuwa Serikali ilipunguza mzigo huo kwa wananchi.

Alimuonya mkurugenzi kuwa suala la kukusanya ushuru lisijitokeze na halmashauri itafute vyanzo vingine vya mapato ambavyo havimuumizi mwananchi wa daraja la chini.

Mkurugenzi wa Manispaa ya Bukoba, Erasto Mfugale kama ilivyokuwa kwa jirani yake, naye alijikuta matatani baada ya uteuzi wake kutenguliwa kwa kushindwa kutoa maelezo ya zilipo fedha za mfuko wa barabara.

Mkurugenzi huyu alirithi nafasi ya Kelvin Makonda ambaye mwaka mmoja uliopita uteuzi wake ulitenguliwa baada ya kutuhumiwa kufungua akaunti isiyo rasmi kwa ajili ya kukusanya fedha za waathirika wa tetemeko la ardhi.

Siku chache kabla ya uteuzi wake kutenguliwa, habari za ndani zinasema walikuwa na vikao na wakuu wa idara wakijipanga kwa ajili ya ziara ya Rais na kufanya mazoezi kwa njia ya kuulizana maswali.

Wakati mkurugenzi huyo aliposhindwa kutoa ufafanuzi wa fedha za mfuko wa barabara, mmoja wa wakuu wa idara alinyanyuka kwenda kuokoa jahazi baada ya Rais Magufuli kusema anayefahamu ajitokeze.

Hata hivyo, hakutimiza azma hiyo na badala yake ufafanuzi wa kuridhisha ulitolewa na Meya wa Manispaa hiyo, Chief Karumuna.

Mabango yayeyuka

Kumekuwa na utamaduni mpya wa wananchi kuonyesha mabango yenye ujumbe wa kero zao katika mikutano ya Rais John Magufuli, ambao umewavutia wengi.

Hata hivyo, mabango hayo hayakuonekana sana kwenye mikutano Kagera ikilinganishwa na mikoa mingine aliyopita hivi karibuni.

Hii ilitokana na baadhi ya mabango kuzuiwa wakati wa kuingia kwenye eneo la ufunguzi wa kiwanja cha ndege cha Bukoba, ingawa wachache walifanikiwa kupenyeza mabango yao kwa siri.

Hata hivyo, kulikuwapo na woga wa kunyanyua mabango hayo kutokana na baadhi yao kudhibitiwa na kuondolewa eneo la mkutano.

Hata mabango machache yaliyonyanyuliwa baada ya Rais kuwasili hayakuleta msisimko, ingawa mwanamke mmoja alipewa nafasi ya kuwasilisha kero zake.

Baadhi ya wananchi waliokosa nafasi ya kuwasilisha kero zao wakati Rais Magufuli akiwa Bukoba, walifunga safari na kumfuata kwenye mkutano wa Karagwe ambapo hata hivyo mvua iliyonyesha ilipunguza wingi wa matukio.

Miongoni mwa mabango hayo yalieleza kero ya Manispaa ya Bukoba kufyeka mazao ya wananchi kando ya mto Kanoni bila kuwapa muda wa kusubiri yakomae na kuvunwa.

Katika mkutano huo, Rais Magufuli aliwaeleza wananchi kama wapo wenye mabango yanayotaja kuondolewa kwenye vyanzo vya maji wajiondokee mapema kwa kuwa iliyofanyika ni kazi nzuri ya kulinda mazingira.

Hata hivyo, kauli hiyo ya Rais ilizua mjadala kutokana na mkanganyiko wake, kwani akiwa Kyaka njiani kwenda Karagwe aliruhusu wananchi kufanya shughuli za kilimo cha mazao ya muda kando ya mito.

Katika eneo hilo, alielezwa jinsi mahindi yanavyofyekwa na maofisa wa mazingira wa Wilaya ya Missenyi wakati yeye anasisitiza wananchi wafanye kazi na hapo wananchi wakataka ufafanuzi.

Rais Magufuli alieleza kuguswa na hali hiyo na kuamua kumchangia Sh300,000 mwananchi aliyeibua kero hiyo na kuagiza waendelee na shughuli za kilimo bila kuondolewa.

Akiwa katika mkutano wa kuzindua barabara ya Kyaka-Bugene Rais Magufuli alisisitiza agizo lake alilolitoa akiwa Kyaka kuwa wananchi waachwe kuendelea na shughuli za kilimo kando ya mto maadamu shughuli hizo hazifanyiki kwenye vyanzo.

Vibali vya sukari

Katika ziara hiyo ilizuka hoja ya wananchi wa Missenyi kununua sukari kwa bei kubwa ikilinganishwa na walaji walio mbali na eneo hilo lenye Kiwanda cha sukari cha Kagera.

Akiwa eneo la Bunazi wananchi walilalamika kununua sukari kwa Sh2,800 tofauti na maeneo mengine inaponunuliwa kwa Sh2,500.

Walisema sukari ya kiwanda hicho kabla ya kuwafikia walaji wa Missenyi lazima kwanza isafirishwe hadi Mjini Bukoba (umbali wa kilometa 61) na baadaye kurudishwa ikiwa imepanda bei ili kufidia gharama za usafiri.

Kutokana na madai hayo, Rais Magufuli aliacha amemsimika wakala wa bidhaa hiyo kutoka kiwandani ili wananchi wa Missenyi wapate sukari kwa bei nafuu. Pia, Rais Magufuli aliagiza wawekezaji wa viwanda vya sukari wakutane na kujadili jinsi ya kuongeza uzalishaji wa bidhaa hiyo ili kuziba pengo la upungufu wa tani 130,000 unaojitokeza kila mwaka.

Alisema kama watakutana na jambo hilo kuwezekana, atapiga marufuku moja kwa moja uagizaji wa sukari kutoka nje ya nchi.

Magufuli na Museveni

Ziara ilihitimishwa kwa kukutana na Rais wa Uganda, Yoweri Museveni katika mpaka wa Mutukula ambapo walizindua kituo cha pamoja cha forodha ili shughuli zote za forodha zifanyike eneo moja.

Rais Magufuli alisema hatua hiyo pamoja na kuokoa muda kwa wasafirishaji wa bidhaa mbalimbali mpakani pia itaongeza makusanyo ya kodi kwa nchi zote mbili na kukuza uchumi.

Rais Museveni alisema hatua hiyo ni muhimu kwa ukuaji wa uchumi wa nchi hizo na kuwataka wafanyabiashara kutumia fursa zinazopatikana katika nchi hizo kwa kuwa wanapunguziwa vikwazo vilivyokuwepo.     

Wednesday, November 22, 2017

Kwa hili, nakupa tano Spika Ndugai

 

        Nimefarijika sana nilipomsikia Spika wa Bunge, Job Ndugai akiwataka wabunge wa CCM watimize wajibu wao wa kikatiba wa kuwasemea wananchi badala ya kupongeza hata pasipostahili kupongeza.

Ibara ya 63(2) ya Katiba ya Tanzania iko wazi kuwa Bunge ndicho chombo kikuu ambacho kitakuwa na madaraka kwa niaba ya wananchi, kuisimamia na kuishauri Serikali na vyombo vyake.

Kauli hii ya Spika, naamini imewapa faraja Watanzania walio wengi, ambao wanaona kama uchangiaji wa baadhi ya wabunge hauna tija kwa sababu unatawaliwa na dhihaka na vijembe.

Ni dhahiri Spika aliona mwelekeo usioridhisha wa baadhi ya wabunge, hawa wa chama hicho tawala ambayo haikulenga kuboresha mpango huo bali kupongeza na kujikita kwenye majimbo yao.

Lakini, bahati mbaya sana wako wabunge wanaoomba kuchangia na kutumia karibu muda wote kujibu hoja za wabunge wa upinzani, ilihali wapo mawaziri ndani ya Bunge ambao wana wajibu huo.

Labda kabla sijaingia kwa undani katika mada hii, ni vyema nikawakumbusha kile ambacho alikisema Spika, ambacho naamini kinapaswa kiende hadi kwenye Bunge la Bajeti na wakati wa kujadili miswada mbalimbali.

Ndio maana Spika akasema, “Katiba iliweka utaratibu kwamba mipango ya nchi itapita hapa (bungeni) kwanza nyinyi muijadili. Halikuwekwa hivyo kwa bahati mbaya. Liliwekwa hivyo ili nyinyi mseme kwa niaba ya wananchi.

Akaongeza, “katika mambo ya msingi kama haya fungukeni. Msijifunge funge hapo ooh mimi CCM. CCM haitaki mipango mibovu. Ni wakati wenu wa kusema tumsaidie Waziri na tuisaidie Serikali ili tusonge mbele.”

Baada ya hali hiyo, Spika akasema “Na unapoomba nafasi ya kusema hapa uwe umejiandaa. Sio ile tu naunga mkono nafanya hivi unakaa chini”.

Kwa mtizamo wangu na kwa wosia huu wa Spika Ndugai, nafikiri sasa huu ni wakati muafaka kwa wabunge bila kujali wa CCM au wa upinzani, kuisimamia Serikali pasipo hofu ya kuhojiwa katika vikao vya chama.

Wapo wabunge ambao wameusoma ujumbe wa Spika na kuuelewa na kweli “wamefunguka” kama ambavyo Spika alitarajia wote wafanye hivyo.

Lakini mimi ningependa kwa moyo huo huo, wabunge hao waisimamie Serikali ili iendeshe nchi kwa utawala bora unaoheshimu utawala wa sheria.

Sote tunafahamu tuna mihimili mitatu ambayo ni Serikali, Bunge na Mahakama ambayo inaoongozwa kwa kanuni kuu moja ambayo ni kutoingiliana katika utekelezaji wa majukumu yake ya kila siku.

Bunge kazi yake ni kutunga sheria na kupitisha bajeti, Serikali ni kusimamia utekelezaji wa sheria na shughuli za kila siku za Serikali na mahakama ni kutafsiri sheria na kutoa haki.

Ukiona mhimili mmoja unajiona ni bora na kudharau mwingine kama ilivyotokea katika suala la bomoabomoa, ujue uko mgogoro wa kukosekana kwa utawala bora unaoheshimu utawala wa sheria.

Sote ni mashahidi kwamba zipo nyumba zimebomolewa kibabe licha ya kuwapo amri za mahakama, haya ni mambo ambayo Bunge linapaswa kuisimamia Serikali ili iheshimu utawala wa sheria.

Ni lazima tujitafakari kama taifa ni mbegu ya aina gani tunaipandikiza katika taifa linalojipambanua kuheshimu misingi ya utawala bora inayoheshimu utawala wa sheria na kuheshimu Katiba.

Ibara ya 3(1) ya Katiba yetu ya mwaka 1977 imeeleza wazi kuwa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ni nchi ya kidemokrasia na kijamaa, yenye kufuata msukumo wa vyama vingi vya siasa ulioanza 1992.

Takwa hilo la kikatiba likaongezewa nguvu na Kanuni za Maadili vya vyama vya siasa za mwaka 2007, kama zilivyotangazwa katika gazeti la Serikali namba 2015 ya Oktoba 12 mwaka 2007.

Kifungu cha 4(1) (c), kimetaja kazi nyingine ni kujadili na kushindanisha sera zake na zile za chama kingine kikiwamo chama tawala kwa lengo la kutaka kukubalika kwa wananchi.

Leo vyama vya siasa vimezuiwa kufanya mikutano ya hadhara kwa tamko la Rais ambalo kwa ujumla wake linalalamikiwa kukiuka katiba, lakini wabunge wamekaa kimya. Hili la Ndugai liende na kuhoji hili.     

Wednesday, November 22, 2017

Ahadi ya Sh50 milioni kila kijiji isisubiri 2020

 

        Mwaka 2015 CCM iliahidi kuwa iwapo ingeshinda Uchaguzi Mkuu, ingetekeleza programu maalumu ya kutoa Sh50 milioni kwa kila kijiji ili fedha hizo zitumike kuchochea maendeleo ya watu wa vijiji hivyo. Jambo hili halikuwa wazo baya, lakini tulitahadharisha kuwa CCM isingeweza kulitekeleza kwa ufanisi.

Machi 2016 Baraza la Taifa la Uwezeshaji (NEEC), lilitangaza kuwa Serikali imetenga Sh800 bilioni kwenye bajeti yake ili kuanza utekelezaji huo. NEEC ilirudia tena tangazo lake hilo Septemba 2016 kuwa fedha hizo zitaanza kutolewa mapema mwaka 2017.

Mpaka sasa hakuna kijiji ambacho kimepata hata senti tano ya mkoloni.

Katika kugonga msumari wa mwisho kwenye jeneza, majuzi Rais Magufuli akiwa Mwanza ametamka rasmi kuwa yeye hana hizo fedha na kwamba anasafisha kwanza ili aweze kuzipata. Kwa hiyo CCM imetoa ahadi isiyotekelezeka. Ni dhahiri kuwa wamewahadaa wananchi. Lakini duru nyingine zinaonyesha kuwa CCM inataka kulifanya jambo hili mwaka 2019/2020, si kwa lengo la kuchochea maendeleo ya watu, bali kwa lengo la kutapanya fedha ili kupata kura.

Rai yetu ni kuwa, kama lengo ni kuinua maisha ya watu, programu hii ilipaswa kutekelezwa sasa, ili itumike kuchochea uchumi wa wananchi wa vijijini nchini.

Sisi ACT Wazalendo tunakubaliana na wazo hili, japo uzoefu wa miaka iliyopita unatuonyesha kuwa CCM haina uwezo, maarifa na njia nzuri za kutekeleza mipango na programu za namna hii. Pia ni lengo letu kupitia makala hii kutoa njia nzuri mbadala ya utekelezaji wa programu hii.

ACT Wazalendo ingefanya nini?

Sisi tuliwaahidi kwenye ilani yetu mwaka 2015 kuwa iwapo tungechaguliwa na kushika madaraka tungetekeleza sera ya hifadhi ya jamii kwa wananchi wote nchi nzima. Hifadhi ya jamii ni mfumo wa kuweka akiba kwa muda mrefu na kupata mafao kama vile fao la matibabu, fao la uzazi, fao la mikopo ya ujasiriamali, fao la bei na fao la ukame.

Mafao ya muda mrefu ni pensheni ambapo mwanachama wa hifadhi ya jamii hulipwa baada ya kupoteza nguvu za kufanya kazi. Tungetekeleza wazo hili zuri la Sh50 milioni kila kijiji kwa kutumia ahadi yetu hii ya hifadhi ya jamii kwa wote.

Tanzania ina jumla ya vijiji 15,000. Jumla ya Sh750 bilioni zingehitajika kutekeleza ahadi ya Sh50 milioni kila kijiji. Kwenye ilani yetu ya Uchaguzi ya mwaka 2015 tulipendekeza mfumo wa akiba wa Serikali kuchangia sehemu na mwananchi kuchangia sehemu iliyosalia.

Katika Manispaa ya Kigoma Ujiji ambayo sisi ACT Wazalendo tunaiongoza, tunatekeleza wazo hili kwa kutumia fedha za Mfuko wa Maendeleo ya Jimbo (CDCF), ambapo mwananchi anachangia asimilia 50 kwenye hifadhi ya jamii na Manispaa inachangia asilimia 50 iliyobakia.

Iwapo Serikali ingetumia mfumo huu ingeweza kuwa na Skimu ya Hifadhi ya Jamii yenye jumla ya Sh1.5 trilioni kwa yenyewe kumchangia kila mwananchi anayeingia Sh10,000 na mwananchi kuchangia Sh10,000 iliyobaki kila mwezi.

Kwa Sh750 bilioni za Serikali, watu 6,250,000 wangeweza kulipiwa na kuingizwa kwenye hifadhi ya jamii kwa wao kuchangia nusu tu ya michango ya kila mwezi.

Idadi hii ni wastani wa watu 400 kila kijiji na Mitaa kwa maeneo ya mijini. Watu hawa wanakuwa kwenye chama cha msingi cha ushirika kwa madhumuni haya. Na wote, pamoja na wategemezi wao watano kila mmoja angekuwa anapata bima ya afya na mikopo ya ujasiriamali ilhali akiba yao ipo palepale.

Katika vijiji na mitaa mingi nchini tatizo la huduma za afya lingekwisha kabisa, wananchi mngeweza kutibiwa kwa bima na wajibu wa Serikali ungebaki kwenye kushirikiana nanyi kujenga vituo vya afya na zahanati tu. Kwa wafugaji, skimu hii ingekuwa ni mkombozi mkubwa, vikundi vya ushirika vya wafugaji vingeweza kupata mikopo pamoja na kujengewa uwezo wa kuanzisha ranchi ndogondogo za ufugaji na kuondoa kabisa tatizo la kuhamahama na mifugo, huku ukame ukitokea wanalipwa fidia kutokana na fao la ukame kwa mifugo.

Skimu hii ingewakomboa wakulima pia, ambao ni asilimia 75 ya Watanzania wote vijijini, karibu robo tatu ya wananchi wote. Kwanza ingetoa urahisi kwa mikopo kupitia vyama vya ushirika, ingechangia uanzishwaji wa viwanda vidogo vya kuongeza thamani ya mazao ya kilimo na uwepo wa fao la bei ungewahakikishia uhakika wa soko na fidia iwapo bei ya mazao yao ingeporomoka.

Jambo muhimu zaidi, kwa mfumo huu, Serikali itaweza kuwa na Watanzania milioni 36 wenye bima ya afya, ndoto ya bima ya afya kwa wote ingetimia.

Programu hii ingefanyika kwa miaka mitano tu mfululizo basi wananchi wangeweza kufikia uwezo wa kujilipia wenyewe akiba kwa asilimia 100 na kuukuza Mfuko wa Skimu hii mpaka kufikia jumla ya Sh7.5 trilioni.

Jambo hilo pia lingeweza kukuza uchumi kutokana na uwekezaji wake kwenye maeneo yanayohusu wananchi wa chini na kwenye miradi yenye masilahi kwa Taifa, ukijengwa utaratibu utakaofanya maamuzi ya kiuwekezaji kuamuliwa na bodi huru ya wadhamini yenye uwakilishi wa wananchi waliomo kwenye Skimu hiyo.

Hivyo kuifanya skimu hii shirikishi na iliyo wazi kwenye uendeshaji wake, ili kuziba mianya ya maamuzi mabaya pamoja na rushwa na ufisadi.

Faida ya yote haya isingekuwa kwa wananchi, Serikali nayo ingefaidika, kwani fedha za mifuko ya hifadhi ya jamii huwekezwa kwenye miradi ya Serikali kupitia hati fungani na hata uwekezaji wa moja kwa moja kwenye miradi mikubwa kama ya kilimo, mifugo na viwanda vya kuongeza thamani za mazao ya kilimo na mifugo.

Skimu hii pia ingesaidia kuongeza uwezo wa uwekaji wa akiba katika nchi yetu, kwa sasa uwiano wa uwekaji wa akiba nchini ni asilimia 16 tu ya Pato la Taifa, wakati kwa muundo wa uchumi wetu tulipaswa kufikia hata asilimia 30 tu, nchi kama China wamefikia asilimia 50. Kuwa na akiba ndani ya nchi kutaongeza uwezo wa uwekezaji utokanao na fedha za ndani nchini.

Lakini pia Serikali ingetumia fedha kidogo kwenye bajeti ya afya kwani zaidi ya nusu ya wananchi wangekuwa na Bima ya Afya kupitia skimu hii, na uchumi wa nchi yetu usingesinyaa kama ilivyo sasa kwa sababu mikopo ya ujasiriamali na kwa vikundi vya ushirika wa wakulima na wafugaji kupitia mifuko hii ya hifadhi ya jamii ingeongeza mzunguko wa fedha kwenye uchumi na kuchochea uzalishaji wa mali.

Ni jambo la kushangaza kuwa Serikali inasema haina fedha za kutekeleza ahadi yake yenyewe. Utekelezaji wa Sh50 milioni kila Kijiji kupitia Skimu ya Hifadhi ya Jamii ingeifanya Serikali iwe na fedha zaidi za kutekeleza miradi yake.

Hivi majuzi Serikali imekwenda kukopa Sh1 trilioni kwenye benki moja kwa riba kubwa ili kutekeleza miradi yake, ingekuwa imetekeleza hifadhi ya jamii isingehitaji kwenda huko nje kukopa kwani ingekopa fedha hizo ndani na malipo ya riba yangebaki ndani na kurudi kwa wananchi kupitia bima ya Afya, uwekezaji kwenye kilimo, mifugo na viwanda, pamoja na mikopo kwa Wajasiriamali.

Tungeweza kuupanua uchumi wa nchi yetu kupitia hifadhi ya jamii, ni bahati mbaya kuwa CCM hawayafanyi haya.

Kila wakati nasema Serikali ya CCM inasumbuliwa na ukosefu wa maarifa, si dhamira. Sina mashaka na dhamira yake bali maarifa ya kuchambua matatizo ya nchi yetu na kuyatatua.

Katika nchi yeyote ya Kidemokrasia, nakisi ya maarifa hutatuliwa kwa mijadala. Serikali ya Awamu ya Tano haitaki mijadala, haitaki mawazo mapya ambayo yangewasaidia kuongeza maarifa.

Ndio maana uchumi unaporomoka, na wananchi wanalia na hali mbaya lakini mawazo mazuri ya kutatua hali hiyo kama haya, hayasikiki, kwa sababu haki na uhuru wa kujieleza vinaminywa.

ACT Wazalendo pamoja na mazingira haya ya kuminywa kwa nafasi ya kutoa mawazo mbadala, bado tunaendelea kutimiza wajibu wetu kwa Taifa kwa kuhakikisha tunakosoa na kushauri juu ya sera mbadala. Suala la kusikia na kutekeleza litabaki kwa Serikali.

Zitto Kabwe, ambaye ameandika haya, ni Kiongozi wa ACT Wazalendo.     

Wednesday, November 22, 2017

Mijadala ya Bungeni tuna jambo la kujifunza?

 

        Asilimia kubwa ya Watanzania bado wanatamani Bunge kuonyeshwa moja kwa moja kwenye televisheni. Tafiti nyingi zilizofanywa na hasa ule wa Twaweza zilionyesha kwa takwimu ukweli huu. Ukizingatia ukweli kwamba Serikali imefanikiwa kusambaza umeme vijijini na hivyo maeneo mengi hapa Tanzania yana umeme, watu wanaweza kuona televisheni majumbani kwao au vijiweni.

Kiu hii ya Watanzania ya kutaka kuona na kusikia yale ambayo wabunge wao wanayajadili bungeni ni vigumu kuipima faida yake. Ingawa ni wazi, ni haki yetu sisi wapiga kura kusikiliza na kuyaona yale tuliyowatuma, kama kweli tunawatuma wabunge wetu.

Swali la msingi hapa ni je, mijadala hiyo ina maana yoyote? Serikali inafuatilia mijadala hiyo? Inawasikiliza wabunge wetu? Inayafanyia kazi yale yanayotolewa na wabunge wetu? Tunajifunza kutokana na mijadala ya Bunge au tunaendeleza mipasho na ushabiki?

Majuma mawili yaliyopita, kulikuwa na mjadala mkali bungeni juu ya mpango wa maendeleo uliotolewa bungeni na Waziri wa Fedha na Mipango, Dk Phillip Mpango.

Mmoja wa wabunge walioshiriki katika mjadala huo ni aliyekuwa waziri wa habari, vijana na michezo,Nape Nnauye, ambaye alielezea juu ya hatari ya Tanzania kupoteza sifa ya kukopa ikiwa itatekeleza miradi yake mitatu mikubwa ya maendeleo.

Nape iliitaja miradi hiyo kama ujenzi wa umeme wa kutumia nguvu za maji katika Stiegler’s Gorge katika pori la akiba la Selous, ununuzi wa ndege sita ili kufufua shirika la ndege na ujenzi wa reli ya standard gauge.

Kufuatana na maelezo ya Nape, ufufuaji wa shirika la ndege utaigharimu serikali dola za kimarekani billion moja, mradi wa umeme utagharimu Serikali dola bilioni tano na ujenzi wa reli ya kati katika kiwango cha kisasa utaigharimu Serikali dola 15bilioni.

Nape alidai kuwa mpaka sasa deni la taifa ni dola za Marekani 26 bilioni. Na kwamba ili Tanzania ipoteze sifa ya kukopa, deni lake la taifa linatakiwa lisifikie dola za Marekani 45 billion.

Ukijumlisha dola bilioni moja za ufufuaji wa shirika la ndege, dola bilioni tano za ujenzi wa bwawa la umeme na dola 15bilioni za ujenzi wa reli ya kati katika kiwango cha kisasa, utapata jumla ya dola 21 bilioni ambazo ukijumlisha na deni la taifa la dola bilioni 26, unapata dola 47 bilioni ambazo ni zaidi ya ukomo, kwa dola bilioni mbili.

Akijibu hoja ya Nape, Waziri Mpango alisema hakuna kitu kama ukomo wa kukopa na akatoa mifano ya nchi kama Uingereza na Marekani ambazo zimepita ukomo huo, lakini bado zinakopesheka.

Hata hivyo, pamoja na majibu ya Dk Mpango, tuna mifano ya nchi kama Ugiriki ambazo si tu zimefikia mwisho ya ukomo wa kukopa, bali zimeshindwa kulipa madeni kiasi ya uhuru wa nchi hiyo kama kuingiliwa na wakopeshaji kama vile Serikali ya Ujerumani.

Kwa hiyo, si ukweli kwamba hakuna ukomo wa kukopa kwa nchi, ukomo upo na si busara kwa nchi kuendelea tu kukopa, kwa ajili ya ujenzi wa miradi ambayo uwezo wa miradi hiyo kurudisha madeni ni mdogo.

Hapa, ni kujitahidi kuzitoa hoja hizi kwa uangalifu mkubwa. Wakati watu wana mpango wa kwenda kwa kasi, hoja kama hizi hazifurahishi.

Kwa vile Tanzania ni yetu sote, madeni haya yatatugusa wote, sisi na vizazi vyetu, ni muhimu kujadiliana hadi kufikia maelewano. Hakuna asiyependa maendeleo, lakini tusitake maendeleo kwa kuangamiza vitu vingine muhimu kwetu na kwa taifa letu.

Tukiangalia miradi hii mitatu, ni muhimu tujiulize maswali muhimu na ya msingi, je ni miradi ipi ina uwezo wa kurudisha madeni hayo. Kwa harakaharaka tunaweza kusema ni mradi wa ufufuaji tu wa shirika la ndege la Tanzania ambao si tu una faida kwa taifa, bali pia una uwezo wa kurudisha deni lake la dola bilioni moja za marekani. Hoja hii inatolewa kwa kuzingatia upepo wa biashara hii ambayo kwa upande mwingine ni ngumu maana tunashuhudia makampuni makubwa ya ndege na ya miaka mingi yakishindwa biashara hii na kuifunga.

Mungu, atubariki tuiendeshe biashara hii kwa ufanisi na kwa faida.

Uwezo wa mradi huu wa ndege kurudisha deni hili unatokana na ukweli kwamba mradi huu una nia ya kuboresha biashara ya utalii nchini ambayo kwa sasa inaliingizia taifa dola bilioni mbili za kimarekani kwa mwaka.

Ili ufufuaji wa shirika la ndege la Tanzania uwe na tija kwa taifa na kuweza kulipa deni hilo kwa muda mfupi, Tanzania inatakiwa kuboresha biashara ya utalii hasa katika pori la akiba la Selous, na hifadhi za Ruaha na Katavi.

Umuhimu wa kuboresha maeneo hayo matatu unatokana na ukweli kwamba mpaka sasa zaidi ya dola bilioni moja na nusu kati ya dola bilioni mbili zinazoingizwa na utalii hapa nchini zinatokana na utalii unaoletwa na vivutio vilivyoko kaskazini ya nchi kama vile Mlima Kilimanjaro, hifadhi za Serengeti, Tarangire na Ngongoro.

Hivyo, ili kuboresha utalii, Serikali inapaswa sasa kusimamia utalii kusini mwa nchi ambako kuna vivutio vizuri zaidi kuliko vile vilivyoko kaskazini mwa nchini.

Kwa mfano, Ruaha ni mbuga ya wanyama pori kubwa kuliko nyingine zote hapa nchini. kadhalika pori la akiba la Selous ni kubwa kuliko mapori yote ya akiba barani Africa na pori hilo lina wanyama wengi zaidi kuliko mapori mengine. kwa mfano tembo tu hivi sasa ni zaidi ya 15,000. Kabla ya ujangili wa miaka 40, Selous lilikuwa na tembo 110,000.

Kadhalika hifadhi ya Katavi ina twiga weupe, jambo ambalo ni kivutio kikubwa kwa utalii. Kuboreshwa kwa shirika la ndege la Tanzania na vivutio vya utalii kusini mwa Tanzania kunaweza kabisa kuongeza pato la utalii kutoka dola bilioni mbili hadi dola bilioni 12 na hivyo kushindana na Morocco.

Kwa hiyo badala ya kujenga bwawa la umeme Stiegler’s gorge na hivyo kuharibu mapitio ya wanyama pori, tunapaswa kuboresha pori la akiba la Selous na kuboresha pori hilo hatupaswi kujenga miundo mbinu itakayokaribisha watu wengi ambao wataendeleza ujangiri katika pori hilo la akiba la Selous.

Inapaswa kukumbukwa kuwa wakati Serikali inajenga hoja kwa Unesco kulifanya pori la akiba la Selous liwe urithi wa dunia mwaka 1976, pori hilo lilikuwa na tembo 110,000, vifaru zaidi ya 2,000 na mbwa mwitu wengi kuliko pori lolote barani Afrika.

Lakini, pia ikumbukwe kwamba ni wakati huohuo mwaka 1976, ambapo Reli ya Tazara yenye umbali wa kilomita 1,800 kutoka Dar es Salaam mpaka Kapiri Mposhi inayokatisha katika pori hilo ilikuwa inafunguliwa rasmi baada ya ujenzi wa reli hiyo kwa msaada wa Serikali ya China, na hivyo kufungua pori hilo kwa dunia. Na katika miaka 40 iliyopita mpaka mwaka 2014, pori hilo lilipoteza asilimia 90 ya tembo kutoka tembo 110,000 mpaka tembo 15,000. Idadi ya vifaru hivi sasa inasemekana kuwa chini ya 30.

Hayo ndiyo madhara ya kuweka miradi ya miundombinu katika maeneo yanayopaswa kuwa ya kulinda mazingira kwa faida ya utalii.

Kitu kimoja tunachopaswa kujiuliza ni kwamba mpaka sasa tuna mabwawa ya kufulia umeme makubwa matatu ya Kidatu, Mtera na Kihansi. tunapaswa sasa kujiuliza tumekidhi mahitaji yetu ya umeme?

Ili mabwawa haya ya kufulia umeme yawe na faida, tunapaswa kulinda vyanzo vya mito yetu. Je, tumefanikiwa katika hilo. Ijapokuwa ujenzi wa reli ya kati katika kiwango cha kisasa pia hauwezi kulipa haraka, lakini kwa nchi inayohudumia nchi zaidi ya sita zisizo na bandari kama vile Malawi, Zambia, Congo ya DRC, Burundi, Rwanda and Uganda, tunahitaji si reli tu, bali reli ambayo iko katika kiwango cha kisasa, ambayo ina uwezo wa kubeba mizigo mingi zaidi na inayokwenda nchi hizo kwa chini ya saa 12.

Kwa hiyo, hapa nieleweke kwamba, sipingi kwa sababu ya kupinga tu; natoa maoni hayo ili Serikali ifikirie mara mbili kabla ya kujiingiza katika mradi ambao unaweza kuigharimu na kutugharimu sote pia.

Kwa hiyo, kwa maoni yangu, ningeacha mradi wa stiegler’s hasa wakati huu ambapo tuna gesi zaidi ya mahitaji yetu.

Kwani kama mradi wa Kinyerezi II unaweza kuingiza megawati 600, hii ina maana miradi minne ya aina ya Kinyerezi inaweza kutupa megawati 2,400 ambazo ni zaidi ya umeme wa stiegler’s gorge ambao unataraajiwa kupata megawati 2,100.

Wito wangu ni kwa viongozi serikalini ambao wengi wao walikuwa waalimu vyuo vikuu kutumia elimu zao za juu, kufikiri namna ya kuipeleka nchi yetu juu. Hakuna faida ya kuwa na shahada ya uzamivu ambayo haiwezi kumsaidia rais katika kupanga maendeleo ya nchi.

Padre Privatus Karugendo

+255 754633122

pkarugendo@yahoo.com     

Wednesday, November 22, 2017

‘Tume itamtangaza mshindi, si vinginevyo’

 

By HUSSEIN MAKAME

Uhuru wa Tume ya Taifa ya Uchaguzi ni moja kati ya hoja zinazoulizwa mara kwa mara hasa pale watendaji wa Tume wanapokuwa katika jukumu la kutoa elimu ya mpiga kura.

Wakati siku zikihesabika kuelekea siku ya kupiga kura kwenye uchaguzi mdogo wa madiwani katika kata 43, Tume imetembelea baadhi ya vyombo vya habari na kutoa elimu hiyo.

Akizungumzia Uhuru wa Tume kwenye kipindi cha Joto la Asubuhi cha Redio E FM, Mkurugenzi wa Uchaguzi, Kailima Ramadhani anataja majukumu ya Tume kwa mujibu wa Ibara ya 74 (6) ya Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania.

Anasema ni kusimamia na kuratibu uandikishaji wa wapiga kura na kusimamia na kuratibu uendeshaji wa uchaguzi wa Rais na wabunge katika Jamhuri ya Muungano na uchaguzi wa madiwani kwa Tanzania Bara.

Majukumu mengine anayataja kuwa ni kuchunguza mipaka na kugawa majimbo, kutoa elimu ya mpiga kura na kuteua na kuwatangaza wabunge na madiwani wanawake wa Viti Maalum.

“Ibara ya 74 (11) ya Katiba, inasema katika kutelekeza majukumu hayo, Tume haitafuata amri au maelekezo ya mtu yeyote, idara yoyote ya Serikali au maoni ya chama chochote.

“Na kwenye ibara ya 74 (12), Tume ikishatekeleza majukumu yake, hakuna mahakama yoyote itakayohoji. Huo ndio uhuru wa Tume,” anasema Kailima.

Kailima anasema uhuru huo hauna mashaka ingawa wengi wanahoji uteuzi wa watendaji wa Tume.

Asema kuwa pamoja na mashaka hayo, hakuna shinikizo lolote Tume imewahi kupata katika kuteleza majukumu hayo.

Anabainisha kuwa majukumu yote ya Tume yaliyotajwa kwenye ibara za Katiba kuanzia ibara ya 5 hadi Ibara ya 98 na yote ya Sheria ya Taifa ya Uchaguzi, Sheria ya Uchaguzi ya Serikali za Mita, yaliyotajwa kwenye Sheria ya Serikali za Mitaa Mamlaka za Wilaya Namba 287, Sheria ya Serikali za Mitaa Mamlaka za Miji Namba. 288, hakuna ambalo linasemwa na Tume haijalitekeleza.

“Dhana yao ni kusema nani kamteua nani. Hoja si nani kamteua nani, hoja mlipoteuliwa uhuru wenu ulioko kwenye Katiba mmeutekeleza?”

Alitolea mfano wa nchi za Ghana, Kenya na moja ya Ulaya na kueleza kuwa:

“Hakuna Tume ya Uchaguzi iliyokuwa inaaminiwa kama Tume ya Ghana kwa sababu haiteuliwi na Rais, lakini bado wanailalamikia. Kenya jirani zetu nadhani mmeona, iliyopo ni Tume ya pili baada ya Katiba Mpya ya Kenya, Rais wa Kenya hateui na mchakato uko wazi na watendaji wanasailiwa kila mtu anaona lakini wanailalamikia.

“Nimekwenda nchi moja ya Ulaya kuangalia uchaguzi wao karibu mwezi mmoja uliopita, Tume yao inateuliwa na wanaogombea, lakini ukiwauliza wanakwambia Tume yetu ni huru kwa sababu Katiba imesema tutekeleze haya na tunatekeleza majukumu hayo.

“Hapa kwetu kuna maeneo mengi tu hicho chama tawala kimekosa ushindi na tukakitangaza chama cha hao wanaolalamika, hata hicho chama tawala wanailalamikia Tume, kwamba mbona hapa hivi, tunawaambia ‘no’, ni kwa mujibu wa Sheria na Katiba tumetekeleza majukumu yetu.”

Kuhusu maandalizi ya uchaguzi mdogo, Kailima anasema yanakwenda vizuri na wagombea 151 wakiwemo wanaume 140 na wanawake 11 kutoka vyama 12 ndio watakaopigiwa kura.

Anasema baadhi ya vifaa vya uchaguzi vimeshakwenda kwenye kata zinazofanya uchaguzi na vilivyobakia ni karatasi za kura ingawa karatasi za mfano za kura zimekwenda ili zitumike kuwanadi wagombea kwenye mikutano ya kampeni.

“Vyama vyote vimethibitisha usahihi wa karatasi kwa hiyo Tume inatarajia tarehe 23 karatasi za kura halisi na karatasi za matokeo zitasafirishwa” anasema Kailima.

Akizungumzia siku ya uchaguzi, Kailima anavishauri vyama vya siasa kuzingatia amani na utulivu kwa sababu vyama ni wadau wakuu wa uchaguzi.

Anaongeza kuwa uchaguzi utakuwa wa amani na utulivu iwapo vyama vitaamua vyenyewe kuwa na utulivu na namna ambavyo vitasimama kwenye mikutano ya kampeni na kuwashawishi wanachama wao wafanye nini itachangia utulivu wa hali ya juu.

“Tume tumejiandaa na tunategemea kutakuwa na uchaguzi wenye amani na utulivu na tunavisihi na kuvishauri vyama vya siasa viwashawishi wapenzi na wanachama wao wafuate utaratibu kwenye vituo vya kupigia kura na baada ya kupiga kura waenda nyumbani matokeo yatatoka,” anasema.

Kailima anakumbusha kuwa Tume imetoa fursa kwa ambao kadi zao zimepotea, zimeharibika au zimechakaa kutumia leseni za udereva, vitambulisho cha Taifa na hati za kusafiria.

“Watumie fursa hiyo wakapige kura lakini masharti ni lazima awe ameandikishwa, jina lake liwepo kwenye daftari na majina yafanane kwenye daftari na kwenye vitambulisho,” anasema.

Anaviasa vyama vya siasa vitumie kampeni kunadi sera zao na kuhamasisha wapenzi na wanachama wao kwenda kupiga kura na wananchi wajitokeze kwa wingi kwenda kupiga kura na wahudhurie kampeni zinazoendelea.

“Tume itatangaza yule ambaye atakuwa ameshinda kwa mujibu wa kifungu namba 70 cha Sheria ya Uchaguzi ya Serikali za Mitaa na si vinginevyo,” anasema Kailima.

Uchaguzi mdogo wa Madiwani katika kata 43 unatarajiwa kufanyika Novemba 26, 2017 na kampeni zinamalizika Novemba 25 mwaka huu.

Mwandishi ni Afisa Habari wa Tume ya Taifa ya Uchaguzi. Kwa maswali na maoni tuma kwenda info@nec.go.tz     

Saturday, November 18, 2017

Anguko la Mugabe, nguvu ya mwanamke na siasa za Afrika

 

By Luqman Maloto

Mwanaume hajawahi kuwa salama mbele ya mwanamke mwenye kutaka kutimiza lengo lake. Pamoja na yote bado wanaume hujiamini kuwa wao ndiyo wenye nguvu, akili na ujasiri wa kutenda, kisha huwadharau wanawake kwamba ni dhaifu, waoga na stahili yao ni kutawaliwa tu.

Ni jeuri hiyo ya kujidanganya waliyonayo wanaume, ndiyo ilimfanya gwiji wa muziki wa Soul, James Brown, mwaka 1966 kutoa wimbo “It’s a Man’s Man’s Man’s World”, akimaanisha kuwa dunia ni ya mwanaume.

Katika wimbo huo ambao Brown aliimba na Betty Newsome, waliimba kuwa magari, treni, barabara, umeme, ndege na kila kitu vimeletwa na mwanaume. Hata hivyo, wanaimba kwamba dunia haiwezi kuwa tamu kwa mwanaume bila uwepo wa mwanamke.

Tangu Kabla ya Kristo (BC), dunia imekuwa ikishuhudia nguvu ya mwanamke inavyoweza kumwingiza mwanaume kitanzini akijiona na kwa ridhaa yake. Samson na nguvu zake zisizomithilika, alikuwa laini kwa Delila licha ya kuonywa na wazazi wake, mwisho akatobolewa macho na kugeuzwa kipofu.

Rais wa 29 wa Marekani, Warren Harding kabla ya kushika madaraka alikuwa amekata tamaa ya kupata tiketi ya kuwa mgombea urais wa Marekani kwa tiketi ya Republican, hivyo aliandika barua ya kujitoa. Mkewe, Florence Harding aliichana barua hiyo kisha akamwambia mumewe: “Mume wangu hapaswi kuwa mtu wa kukata tamaa na kujitoa kwenye mbio.”

Haitoshi, Florence alitumia ujanja wake wa kucheza na vyombo vya habari kuwachafua wagombea wengine ili kumpa sifa mume wake ambaye alikuwa hafikiriwi hata kati ya watatu wenye nafasi ya kupitishwa na chama.

Ni mpango huo uliofanikisha wagombea waliokuwa na nafasi kubwa kuondolewa kwa kashfa ya matumizi makubwa ya fedha kwenye uchaguzi. Mwisho Harding alipitishwa na chama kisha akachaguliwa kuwa Rais wa 29 wa Marekani.

Tuendelee; baada ya Harding kushinda urais, Florence alikuwa kila kitu mpaka ikaripotiwa na vyombo vya habari kuwa nchi ilikuwa inaendeshwa na mke wa Rais. Mwisho Harding alifariki ghafla kwa kifo kinachoaminika kuwa alipewa sumu na Florence, kisha mwanamke huyo akapiga marufuku mwili wa Harding kuchunguzwa.

Tukio la Zimbabwe

Grace Mugabe ni mke wa Rais aliyewekwa kuzuizini nyumbani kwake, Robert Mugabe. Grace alijaribu kupita njia iliyomgharimu Rais wa 10 wa Ufilipino, Ferdinand Marcos na kung’olewa madarakani. Mke wa Marcos, Imelda Marcos baada ya kuona mume wake amedhoofu kiafya, alianza kuchukua hatua za kumrithi.

Imaendelea uk 26

Hata katika kifo cha aliyekuwa kiongozi wa upinzani Ufilipino, Ninoy Aquino alitajwa Imelda kuhusika, ikielezwa lengo lilikuwa kumaliza nguvu za watu wenye uwezekano wa kumrithi Marcos ili kujitengenezea nafasi ya kuwa Rais baada ya mume wake.

Jitihada za Imelda ambazo zilikwenda pamoja na kumtia ‘upofu’ Marcos kung’ang’ania madaraka hata baada ya kushindwa mwaka 1986, huku afya yake ikiwa dhaifu, ndiyo sababu ya kiongozi huyo kupinduliwa kwa aibu na wananchi.

Imelda aliota mapembe mpaka akajiona ndiye msemaji wa Serikali. Akawa mtapanya pesa za umma na aliishi maisha ya kifahari mpaka kuogopwa. Wakati mumewe anapinduliwa, alikutwa na jozi za viatu zaidi ya 2,700.

Kama Imelda, Grace naye akataka kumrithi Mugabe ili naye atamkwe Rais. Kasi ya Grace kujichomeka kwenye chama na kugombana na wasaidizi wa mume wake ilipanda kwa kiasi cha kumwogopesha kila mtu. Mugabe hakumdhibiti mkewe, akamwacha atende atakavyo.

Kama Imelda, Grace akashutumiwa kwa kuishi kifahari na kujilimbikizia mali nyingi, huku kiasi kikubwa akiwa amekificha Malaysia. Kama Imelda alivyosababisha Marcos achukiwe na wananchi, Grace amekuwa sababu ya Mugabe kuonekana hafai wakati alikuwa kiongozi lulu kwa Wazimbabwe na Afrika kwa jumla.

Kama Imelda alivyotumia mwanya wa udhaifu wa afya ya Marcos kutaka kurithi urais wa Ufilipino, Grace naye aliutumia uzee wa Mugabe kujiandalia mazingira ya kujisimika uraisi. Ni jitihada hizo ambazo zilimfanya aguse pabaya na kusababisha mumewe awekwe kando.

Kwa yaliyomkuta Mugabe kama Marcos kupitia wake zao, Grace na Imelda, ujumbe ni mmoja tu; tamaa huwa na matokeo mabaya. Wanawake hao waliona kuishia kuitwa wake wa rais haivutii mpaka wawe marais kamili.

Anguko la Mugabe

Novemba 6, mwaka huu, sinema ya anguko la Mugabe ilianza alipomwondoa kazini aliyekuwa Makamu wa Kwanza wa Rais, Emmerson Mnangagwa kwa kile kilichoelezwa ni kutengeneza mipango miovu dhidi ya Serikali.

Hata hivyo, ukweli ambao ulikuwa dhahiri ni kuwa kuondolewa kwa Mnangagwa ilikuwa kumwandalia nafasi Grace kuwa Makamu wa Rais wa nchi hiyo, ikiwa ni hatua iliyokosa soni kuelekea kumpa urais wa nchi hiyo baada ya mumewe.

Mnangagwa aliondolewa si kwa bahati mbaya au kwamba alionewa, la! Ilikuwa inafahamika kuwa Mnangagwa naye alikuwa anajiandaa kuchukua mikoba ya Mugabe ambaye alishaonekana kuwa yupo ukingoni kiumri.

Hatua ya Mugabe, 93, kumwondoa Mnangagwa iliwachukiza wengi, ikionekana kuwepo na hali ya kuifanya Serikali ya Zimbabwe na mamlaka ya utawala wa nchi kuwa mali ya familia. Mzozo ukaanza ndani ya chama tawala, Zanu-PF.

Mnangagwa baada ya kuona usalama wake upo shakani, alikimbilia Afrika Kusini. Novemba 8, mwaka huu, Mugabe na Grace kupitia Zanu-PF walifanya mkutano wa hadhara jijini Harare na kumnanga Mnangagwa. Mugabe alisema, Mnangagwa alitaka kupita njia ya mkato kurithi urais.

Mugabe alisema Mnangagwa alifanya kosa kama la Joice Mujuru kutaka kupita njia ya mkato kuwa Rais. Mujuru alikuwa Makamu wa Rais wa Zimbabwe kwa miaka 10 kabla ya Mugabe kumuondoa mwaka 2014. Mugabe alimtuhumu Mnangagwa pia kwa kumwendea kwa waganga wa kienyeji.

Grace acheka mamba

Mnangagwa mwenye umri wa miaka 75, ni mpigania uhuru shupavu wa Zimbabwe. Ni mmoja wa watu wachache ambao wamekula vizuri mkate wa nchi kama sehemu ya wapigania uhuru. Ni mwanajeshi na jasusi aliyepewa mafunzo Zimbabwe na China.

Kumfananisha Mnangagwa na Mujuru lilikuwa kosa kubwa kufanywa na Mugabe pamoja na Grace. Uzuri ni kuwa Mugabe alimfahamu kwa undani Mnangagwa kwa sababu amekulia kwenye mfumo chini ya utawala wake na alishamtumia kutekeleza mipango mingi ya kijasusi.

Mnangagwa ni wa jamii ya Karanga ambayo ni kundi dogo kwenye kabila la Washona. Wakaranga huamini mamba ni mnyama mwenye nguvu kubwa kiroho, hiyo ndiyo sababu kwa jina la utani la Mnangagwa huitwa mamba na wafuasi wake kisiasa hujiita Lacoste kwa sababu mavazi ya kampuni hiyo huwa nembo ya mamba.

Hivyo, mkutano wa Mugabe na Grace kupitia Zanu-PF ambao agenda yake ilikuwa kumnanga Mnangagwa, tafsiri yake ilikuwa kucheka mamba kabla ya kuvuka mto, maana Mnangagwa ni mamba. Kilichotokea Grace na Mugabe wamemezwa na mamba.

Mnangagwa ni mwenye ushawishi mkubwa ndani ya mfumo wa usalama na Jeshi la Zimbabwe. Zaidi, Mnangagwa ni rafiki hasa wa Mkuu wa Jeshi la Zimbabwe, Constantino Chiwenga ambaye kwanza alimuonya Mugabe kuhusu vitendo vyake kisha Novemba 15, mwaka huu akamweka kizuizini.

Hata sasa, Mnangagwa ndiye inaaminika atakuwa Rais wa mpito, kwa hiyo yeye ndiye mshindi wa mtifuano wa kuwania kumrithi Mugabe. Zaidi Grace amemponza mumewe na familia yake kwa tamaa zake za kumuona mume mzee hivyo kumpelekesha bila tahadhari.

Anguko la Mugabe na Afrika

Aprili 2011, Laurent Gbagbo alitiwa nguvuni baada ya kugoma kuachia madaraka baada ya kushindwa na Alassane Ouattara nchini Ivory Coast. Alikutwa amejificha na mkewe, Simone Gbagbo, wakiongopeana kuwa wangevuka.

Kama Gbagbo na Simone, ndivyo Mugabe na Grace walifikia tamati. Hii ni shule kuwa hakuna mamlaka ya nchi yenye hatimiliki ya familia. Tatizo viongozi wengi Afrika wanajisahau mno, matokeo yake Afrika ndiyo bara linaloongoza katika Karne ya 21, viongozi wake kung’olewa kwa lazima.

Uganda, Yoweri Museveni kwa utawala wake wa miaka 31, haoni kama imetosha kupumzika. Hivi karibuni Kanisa lilijitokeza na kueleza kuwa inaonekana Museveni hajafikisha umri alionao sasa, ili apate kukidhi masharti ya Katiba na kugombea tena urais kwenye uchaguzi ujao. Hili lilifanyika nje ya mpango ya kubadili Katiba kufuta ukomo wa umri unataka kufanywa na Bunge la Uganda.

Kama Mugabe na Grace, Museveni naye ameona Serikali ya Uganda ni kama mali ya familia yake, kwani mwaka jana alimteua mkewe, Janet Museveni kuwa Waziri wa Elimu, wizara ambayo bajeti yake ni kubwa mno, vilevile mtoto wake, Muhoozi Kainerugaba amempandisha madaraja jeshini hadi Meja Jenerali, kisha akamteua kuwa mshauri wa Rais.

Katika kuonyesha kuwa Museveni ameamua Uganda iwe mali ya familia yake, taarifa zipo dhahiri kuwa anamwandaa Kainerugaba kuwa Rais wa Uganda baada yake. Sawa na Muammar Gaddafi baada ya kuitawala Libya kwa miaka 42, akawa anamwandaa mwanaye, Saif Al-Islam kuwa mrithi wake. Hiyo ndiyo Afrika.

Kitabia viongozi wengi wa Afrika ama hufanana au huigana, ni kama wake wa watawala ambao wametokea kuwaponza waume zao, nao ni hulka sawa. Huongea mpaka kuharibu. Grace alitamba kuwa Wazimbabwe wangemchagua Mugabe aendelee kutawala hata akiwa kitandani hajiwezi kwa uzee.

Mke wa Mfalme Louis XVI, Marie Antoinette, mwaka 1793 alikuwa sababu ya mume wake kupinduliwa na wananchi kwa sababu ya kuwajibu wananchi wenye njaa kwa dharau. Wananchi wanazunguka jumba la Mfalme kudai hawana hata mikate ya kula, yeye akasema: “Kama hawana mikate wakale keki.”

Hufanana sana, Marie Antoinette alikuwa mpenda starehe na mtapanya pesa kama Grace ndiyo maana Zimbabwe akaitwa Grace Gucci, sawa na Imelda Marcos aliyeitwa Kleptocrat, yaani tajiri mwizi wa mali za umma.

Mwanazuoni wa Kenya, Profesa Patrick Lumumba amekuwa akisema kuwa Mugabe alipokuwa na mke wake wa kwanza, Sally Hayfron, ambaye ni mpigania uhuru mwenzake, alikuwa kiongozi bora mno, Sally alipokufa mwaka 1992 na Grace kuingia kwenye maisha ya Mugabe kila kitu kilibadilika.

Saturday, November 18, 2017

Ningekuwa kiongozi wa upinzani, nisingepuuza waraka wa Masha

 

By Njonjo Mfaume

“...Natambua kwamba kukosoa ni kazi muhimu ya chama cha upinzani, (lakini) kazi hii pekee haikifanyi chama kuwa chama mbadala cha kuunda Serikali.” Hii ni sehemu ya maneno aliyoyaandika Lawrence Masha katika waraka wake wa kutangaza kujivua uanachama wa Chadema.

Katika aya nyingine ya waraka huo wa Novemba 14, Masha nasema: “Upinzani hauwezi kutegemea kushika dola kwa kutegemea udhaifu wa CCM badala ya uwezo wake kama mbadala.”

Akitumia kanuni hii kuutathimini upinzani wa Tanzania, Masha anasema Chadema imeendelea kujikita katika kukosoa na kuonyesha madhaifu ya Serikali na hasa Rais John Magufuli na kwamba upinzani wa sasa umeridhika na hali ya kuendelea kuwa wakosoaji ili kusaidia CCM kujirekebisha.”

Maana yake ni kwamba, wapinzani wameshindwa kuonyesha uwezo wao kama chama mbadala na kwa sababu hiyo, Masha anamalizia waraka wake kwa kutangaza kujivua uanachama wa Chadema.

Kwa maoni yangu, huu ni waraka wa kujitoa katika chama kistaarabu kuwahi kuandikwa katika siasa za Tanzania za hivi karibuni.

Kauli ya Sugu na Zitto

Akizungumza bungeni hivi karibuni Mbunge wa Mbeya Mjini, Joseph Mbilinyi, ‘Sugu’ alisema: “Tulipofika hapa (bungeni), tulipoanza hili Bunge ilifika sehemu hata sisi wapinzani tulisema, ‘da! Sasa huyu jamaa aliyekuja tutakuwa na hoja gani?’ (Serikali) Mnaleta hoja wenyewe (kwa maana udhaifu wenu unatubeba)”

Nikitumia maneno yangu kufafanua, Sugu anasema ufanisi wao, kama wapinzani unategemea makosa ya Serikali iliyopo, na wala hataji kuwa wanategemea mipango, mikakati na ubunifu wao utakaozidi ile ya Serikali ya chama tawala.

Ni kwa sababu hii wapinzani walihofia mustakabali wao katika siku za awali za utawala wa Rais Magufuli. Kauli hii ya mbunge huyu machachari wa upinzani, inaakisi maono yao na hivyo inadhihirisha ukweli wa kauli ya Masha.

Ni rahisi kutamani kitu kitokee, lakini ni suala jingine kukifanyia kazi kitu husika ili jambo unalolitamani litimie. Wapinzani wanataka watwae nchi 2020, kama Zitto Kabwe, Mbunge wa Kigoma Majini anavyoandika kupitia ukurasa wake wa Facebook.

Maandishi ya Zitto yanaanza kwa kauli “2020 Magufuli kukoma urais, kisha akaendelea... Tunatuma salamu kwake. Mwaka 2020 will be certainly the end of Magufuli’s presidency (Mwaka 2020 ndio mwisho wa Magufuli kuwa Rais wa Tanzania). Watanzania si wajinga kiasi hicho. Watanzania wa sasa tuna akili, tumesoma na tuna uelewa. Hatutamuacha Ikulu.”

Nataka uzingatie kipande cha kauli ya Zitto ya kujiaminisha kuwa upinzani utamshinda Rais Magufuli 2020. Inawezekana kuwa Rais Magufuli, Serikali yake na CCM anayoiongoza wana mapungufu mengi, lakini mapungufu hayo pekee hayatoshi kuwapa wapinzani ushindi, kama Masha anavyoandika.

Bado Watanzania watapima nguvu na udhaifu za kila upande kabla ya kuamua wampe nani ridhaa ya kuwatawala.

Kinachowaongoza watu kuchagua

Ni kweli kuwa kiasi cha udhaifu wa chama tawala kinaweza kuchangia katika urahisi au ugumu wa kushindwa, lakini si kigezo pekee. Hii ndiyo hoja ya Masha, na ni hoja ambayo inaungwa mkono na hata baadhi ya nadharia za siasa zinazohusiana na namna watu wanavyochagua chama au mgombea wa kumuunga mkono.

Katika pitapita yangu kweye vitabu vya sayansi ya siasa, nilikutana na nadharia mbili zinazoongoza watu katika kuchagua chama au mgombea fulani katika mazingira ya upinzani, moja inaitwa ‘spatial’ (kushindanisha sera na nyingine) na nyingine inaitwa ‘valence (imani kwa chama au mgombea).’

Nadharia ya ‘spatial’ inasema kwamba, wapiga kura wanatathmini misimamo ya vyama kuhusu masuala mbalimbali ya kinadharia na kisera, na kisha huchagua chama ambacho kiko karibu zaidi ya wanachoamini kitawapa faida kutoka katika uwanda mpana wa mawazo yanayoshindana.

Ingawa, nadharia hii pia inasema upo uwezekano wa watu kuchagua kwa mazoea, yaani kurejelea uzoefu wa nyuma na kuchagua kile alichokuwa akichagua kule nyuma, lakini kimsingi katika mazingira yenye hali ya kisiasa iliyobadilika, kufuatia uelekeo mpya wa sera za CCM, kwa vyovyote tutegemee 2020 watu wengi kufanya tathmini upya.

Katika muktadha wa siasa zetu, swali ni je, baada ya wapinzani kuonyesha udhaifu wote wa CCM, wao wanakuja na sera, mipango na mikakati gani ambayo ni bora zaidi kuliko ile ya CCM, kwani haitoshi kukosoa tu bila kuleta sera mbadala.

Kauli ya Sugu kwamba, walihofia kuwa kwa Serikali hii wangekosa cha kukosoa ni dalili ya aidha kukosa sera na mipango au kama wanayo kutoizingatia.

Wananchi wanataka kusikia, wapinzani wangefanya nini ili kuletea wananchi maendeleo, kwa haraka, kwa gharama nafuu na kwa namna endelevu. Mipango hiyo inatokana na nadharia gani za maendeleo na wapi mipango ilijaribiwa ikafanikiwa?

Nadharia ya ‘valence’ inasema muhimu katika uchaguzi ni mtazamo wa wapiga kura kuhusu uwezo wa viongozi na chama kupambana na matatizo makubwa yanayoikumba nchi. Kinachofanywa na wapiga kura ni kulinganisha uwezo wa kiutawala au uongozi wa mtu katika kuwaletea wananchi mafanikio katika changamoto zao.

Nadharia hii ni kinyume na ile ya spatial kwa sababu, wapiga kura wanaelewa udhaifu wao wa kuelewa mambo ya kiufundi katika sera na mipango, hususan ya kiuchumi, kwa hiyo muhimu kwao ni imani katika uwezo wa viongozi au chama husika.

Katika muktadha wa siasa za Tanzania, hususan ufanisi wa wapinzani, tunaona kwamba, ni muhimu vyama vya upinzani na viongozi wao wajijengee imani kwa wananchi kwamba kweli wakipewa nchi wanaweza kuiongoza vema, lakini bado vinatia shaka juu ya uwezo wao wa kuiongoza nchi. Nitatoa mifano.

Vyama vya upinzani, havina demokrasia ndani ya chama, ingawa vinahubiri demokrasia kitaifa. Vina migogoro kila uchao inayotishia hata uhai wa vyama vyenyewe. Fikiria, ingekuwaje kama mgogoro wa CUF ungejitokeza wakati chama kipo madarakani? Vyama vya upinzani vinakosa misimamo imara katika masuala ya maadili. Leo kiongozi huyu ni mbaya, fisadi lakini kesho akienda upinzani, ni mwema.

Hakuna jambo ambalo Watanzania wanalithamini kama ‘utaifa’ lakini baadhi ya vyama vya upinzani vinaonekana kuwa na ushawishi katika baadhi tu ya maeneo fulani tu na kutokuwapo kabisa katika maeneo mengine. Kuna hata ‘mitazamo’ kuwa chama kina mvuto kwa Wakristo na kile kwa Waislamu. Katika hali hii, njia pekee ya kuishinda CCM ni kuunganisha nguvu aidha kuunda chama kimoja au muungano, mfano wa Ukawa.

Lakini hebu angalia hali ya Ukawa sasa hivi. Huku kuna CUF – Lipumba ambao hawataki muungano. Chadema na CUF nao wanawawekea ngumu ACT – Wazalendo wasijiunge nao. Katika hali hii, tutakuwa na Ukawa 2020 ambapo upinzani unahitaji kila kura moja kuishinda CCM?

Vyama vya upinzani pia vimeshindwa kujipanga kufanya siasa nzuri ya kupima hoja, kusifu panapostahili na kukosoa inapopasa. Katika hili, kutokana na kauli za kukatisha tamaa za wapinzani, na kutotambua walau hata juhudi tu zinazofanyika kwenye maeneo machache, hata kama hazina mafanikio, na hivyo kuthibitisha dhana kuwa wao kazi yao ni kupinga tu. Haya ni baadhi ya mambo ambayo yanaweza kuwafanya wapiga kura iwawie rahisi kuamini CCM, licha ya kuvurunda kwao kuliko wapinzani.

Wapinzani jipangeni

Kwa ufupi, hoja yangu ni ileile ya Masha, kwamba licha ya udhaifu wa CCM, wapinzani wanatakiwa si tu wakosoe bali waje na mbadala wa sera na mipango ya kuwaletea wananchi maendeleo.

Watu wanaweza kuona wazi kuwa chama tawala na serikali yake wanaendesha nchi hovyo, lakini watajiuliza pia tuna mbadala? Wakati watu wanajiuliza hivi, zingatia pia kuwa kwa kawaida ni jambo ngumu zaidi watu kubadilika kuliko kubaki katika hali iliyopo, yaani unahitaji nguvu ya ziada kushawishi watu kujaribu jambo jipya, kuliko kuwafanya wabakie katika hali iliyopo.

Kubadilika ni kwenda usikokujua hakika yake zaidi ya ahadi, ambayo inaweza kuwa ni fikra zisizo na uhalisia. Kwa kutumia saikolojia hii, CCM wanahitaji kuonyesha mafanikio yao katika miaka mitano 2015 – 2020 na kuwatisha wananchi juu ya hatari ya wapinzani kuwapeleka wasikokujua.

Kwa wapinzani kazi ni ngumu zaidi. Mabadiliko yoyote yanakuja na hatari zake, kwa hiyo ili watu waweze kubadili kilichopo lazima uwashawishi kwelikweli kuwa wakikuchagua wanafanya uamuzi sahihi. Vinginevyo, watu watasema: “Zimwi likujualo halikuli likakwisha.”

Saturday, November 11, 2017

Vyama vinapoendeshwa kwa nidhamu ya kijeshi

Mwenyekiti wa Chadema, Freeman Mbowe

Mwenyekiti wa Chadema, Freeman Mbowe akisikiliza risala ya vijana wa kikosi cha ulinzi cha chama hicho katika moja ya matukio ya kisiasa mwaka 2015 

By Njonjo Mfaume

Wiki hii taifa lilishtushwa na kuzizima kwa habari za Lazaro Nyalandu kujiuzulu ujumbe wa Halmashauri Kuu ya CCM pamoja na nafasi zake zote ndani ya chama hicho kuanzia Oktoba 30, 2017.

Nyalandu, ambaye alikuwa Waziri wa Maliasili na Utalii katika Serikali ya Awamu ya Nne, pia ameachia nafasi yake ya ubunge wa Jimbo la Singida Kaskazini. Sambamba na kujivua nyadhifa pia alitangaza kuomba kujiunga na Chadema.

Lazaro kaeleza mengi kuhusu sababu za kujitoa CCM na kujiuzulu nyadhifa zake, lakini tunaweza kueleza kujitoa kwake kwa maneno machache kuwa Nyalandu ametofautiana mawazo na uongozi wa chama chake.

Kitendo cha Nyalandu kujiuzulu kinanipeleka kwenye hoja yangu ya leo: Je, hivi ni lazima kweli watu ndani ya chama kimoja wakitofautiana mawazo na mitazamo, basi kundi moja lijitoe au lifukuzwe? Je, ni wakuu wa vyama vya siasa pekee ndiyo wenye haki ya kufikiri na kutoa maoni yao? Je, hakuna uhuru wa kufikiri vinginevyo kwa wanachama wengine?

Naandika makala haya kwa dhana kuwa Nyalandu aliwekwa katika mazingira magumu ya kiuadui ambayo yalisababisha ajiuzulu. Ingekuwa si hivyo nimehoji pia, kwa nini wanachama wenye mawazo tofauti wasipambane ndani ya chama kusukuma ajenda zao badala ya kujitoa?

Siulizi maswali haya kwa sababu ya suala la Nyalandu pekee, bali ni hoja ninayoiibua ifikiriwe na vyama na wanasiasa wote kwa sababu Nyalandu si mtu wa kwanza kulazimika kuachana na chama chake ama kwa kujitoa au kufukuzwa.

Kabla ya Nyalandu walikuwapo wakina Profesa Abdallah Safari aliyetoa CUF na kujiunga na Chadema, Hamad Rashid (aliyeondoka CUF na wenzake na kujiunga na ADC), na Zitto Kabwe aliyetoka Chadema na wenzake na kujiunga na ACT- Wazalendo.

Hawa nao waliondoka kwa sababu walikuwa na mawazo tofauti na viongozi wao. Walidhani, kama alivyodhani Nyalandu, kuwa vyama vyao vilipoteza dira. Kwa hiyo, kwa kanuni za Tanzania, ukiwa kwenye chama ukawa na mawazo tofauti, ni lazima utoke.

Ndiyo maana, kila palipoibuka tofauti ya mawazo, badala ya tofauti hizo kuchukuliwa kwa mtazamo chanya, kuwa ndiyo afya ya chama; ilikuwa kinyume. Tofauti ya mawazo iligeuzwa kuwa mgogoro ambao ili uishe lazima kundi moja litoke.

Hakuna siasa bila mijadala

Hakuna chama cha siasa kinachostahili kuitwa kwa jina hilo la chama cha siasa kama hakuna tofauti ya mawazo na kuwepo mijadala ya masuala ya kimaendeleo katika kuunda sera mtakazouza kwa wananchi.

Ni kwa sababu hii, inaniwia vigumu kuelewa mantiki ya kuwa na vyama bila uwepo wa uhuru wa fikra kwa wanachama, ikizingatiwa kuwa vyama hivyo vipo katika nchi ambayo inatajwa kufuata siasa za kidemokrasia, tena katika karne ya 21.

Moja kati ya kanuni muhimu za demokrasia ni uwepo wa uhuru wa fikra na uhuru wa kujieleza. Mijadala kuhusu masuala mbalimbali ni muhimu sana sio tu katika siasa bali katika kila sekta ya maendeleo ya nchi kwa jumla.

Ni kwa kutambua umuhimu wa kupata mawazo tofauti ndiyo maana kila Serikali inapotunga sera, sheria au kanuni, wadau mara nyingi hudai nao washirikishwe. Na Serikali hukubali. Ni wazi wadau hushirikishwa kwa lengo la kukusanya maoni tofauti, yanayokinzana, ikitegemewa kuwa kwa nafasi, majukumu na uzoefu wa kila kundi la wadau, watakuwa na uelewa fulani ambao kundi jingine halina.

Mijadala huchochea ushindani wa akili ambazo ndiyo zinazalisha mawazo. Taifa au taasisi isiyo na mijadala ni mfu. Je, vyama vya siasa vinataka kufa kifikra? Au labda viongozi wanataka kuendesha vyama kama jeshi, wakuu wanatoa amri wengine wanatekeleza.

Ukifuatilia baadhi ya migogoro iliyopelekea baadhi ya wanachama kufukuzwa, hususan katika vyama vya upinzani, utagundua kuwa kosa pekee waliofanya ni kuamini kuwa vyama vyao vinahitaji mabadiliko makubwa ya kisera au kiuongozi. Hilo linakuwaje ni kosa katika chama chenye demokrasia?

Mwisho wa siku unagundua kuwa watu wanafukuzwa katika vyama si kwa sababu ya maslahi ya chama bali kulinda viongozi waliopo, wasiopenda kukosolewa. Mara nyingi katika kuhalalisha hatua za kupambana na washindani ndani ya chama hutokea wale viongozi madikteta wa vyama kwa kuhofia kupokwa madaraka, hukimbilia kuwapakazia wakosoaji kuwa ni ‘wasaliti’ na kudai kuwa wana ushahidi wa kiintelijinsia kuwa anashirikiana na chama tawala. jiulize, Profesa Safari alikuwa msaliti CUF aliyekihujumu chama lakini ni huyo huyo ambaye alipokewa Chadema. Kwa kinachoitwa ‘inteligensia’ kali ya Chadema, wameshindwa kujua hilo? Au ndiyo ukitaka kumuua mbwa, mpe jina baya kwanza?

CCM na mwelekeo mpya

Nimekuwa nikiamini kuwa CCM ni chama chenye demokrasia imara, si tu wakati wa uchaguzi hata muda mwingine. Kabla ya uchaguzi wa 2015, tofauti za fikra zilizodhihiri kupitia makundi ziliichangamsha CCM, kiasi kwamba baadhi ya watu walidhani chama kingegawanyika.

Kuelekea uchaguzi, kulikuwa na ukosoaji mkali dhidi ya Rais Jakaya Kikwete. Kikwete aliitwa kila aina ya majina na baadhi ya watu: dhaifu, fisadi, mswahili…. lakini, licha ya tofauti hizo, maamuzi yalifanyika kupitia mifumo, sera, sheria na kanuni za chama, kukawa na washindi na walioshindwa.

Kwa kiasi kikubwa, walioamua kujitoa, haikuwa kwa sababu walitimuliwa bali kwa ni sababu walitaka kwenda kutafuta nafasi ya kugombea katika vyama vingine.

Sasa, hali inaonekana kubadilika. Tayari zipo dalili za CCM kupoteza demokrasia ya ndani ya chama. Yale ambayo tumekuwa tukiyaona wakitendewa wapinzani, yaani kukandamizwa kwa uhuru wa kutoa mawazo, yanajitokeza ndani ya CCM sasa.

Baada ya kuondoka Nyalandu, baadhi ya wana CCM tayari wameanza kutaja majina ya watu wengine ambao wanadhani nao wangepaswa kuondoka kwa sababu tu wana mawazo tofauti, jambo ambalo linatishia kuua demokrasia hususan uhuru wa fikra ndani ya CCM.

Kama hali hii itaendelea, tusishangae CCM ikarudi nyuma hadi enzi zile za ‘Zidumu fikra za Mwenyekiti’.

Kurejea kwa enzi zile ni jambo la kuogopwa kwa sababu tushaipitia na kuona madhara yake. Mwalimu Nyerere, labda kwa nia nzuri tu, alitaka kutekeleza ndoto na mradi wake wa ujamaa kwa Tanzania. Hata hivyo, kwa sababu ndoto zake hazikupitia michakato ya ushindani huru wa mawazo; zilishindwa.

Mwendelezo wa watu kufukuzwa kutoka katika vyama au kushinikizwa mpaka wanajitoa, ni dalili ya kuendelea kuporomoka kwa demokrasia ndani ya vyama vya siasa. Viongozi wanataka wanachosema kiwe ndio ukweli pekee, kusiwe na mawazo mbadala.

Vyama vingi vya siasa Tanzania vinapenda demokrasia tu katika siasa za kitaifa zinazopambanisha vyama, lakini havitaki demokrasia ndani ya vyama vyao. Kwa mfano, katika historia ya vyama vingi tumeona mara nyingi vyama vinalalamikia Serikali kukandamiza uhuru wao wa kisiasa lakini wakati huohuo, vyama hivyo hivyo vinavyolalamika vinakandamiza uhuru wa fikra na mawazo wa wanachama wake.

Ifike wakati tutofautishe muundo wa utendaji wa vyama vya siasa na taasisi nyingine. Kwa ilivyo sasa, vyama vinaendeshwa kama jeshi. Amri moja. Umefika wakati sasa, turudi darasani na kusoma upya ni maana ya chama cha siasa hasa katika muktadha wa mifumo ya siasa za kidemokrasia.

Saturday, November 11, 2017

Kamatakamata ya wapinzani yageuka mwiba kampeni za uchaguzi wa madiwani

Kiongozi wa Chama cha ACT-Wazalendo, Zitto

Kiongozi wa Chama cha ACT-Wazalendo, Zitto Kabwe akitoka nje ya Ofisi za Kitengo cha Uhalifu wa Makosa ya Kifedha kilichopo Kamata jijini Dar es Salaam jana. Kushoto ni mdogo wake Thabitha Kabwe na kulia ni Ofisa Habari wa Chama hicho, Abdallah Khamis. Picha na Ericky Boniphace 

By Tausi Mbowe

Kampeni za uchaguzi mdogo wa madiwani zinaendelea kushika kasi katika kata 43 nchini. Ni uchaguzi uliosubiriwa kwa hamu kubwa na vyama vya siasa.

Vyama vya siasa, hasa vya upinzani vinataka kutumia miku-tano hiyo kuzungumzia masuala mbalimbali ya kitaifa na kukiko-soa chama tawala na Serikali yake katika masuala mbalimbali baada ya kukosa nafasi hiyo kutokana na marufuku ya mikutano ya hadhara na maandamano.

Vilevile, vinataka kupima kuku-balika kwake kwa wananchi baa-da ya siku nyingi za kutoonana nao mikutanoni kiasi cha kubadili mkakati na kuanza kuwasiliana na wananchi kwa kutumia katika mitandao ya kijamii na vyombo vya habari, huku chama tawa-la kikitegemea zaidi mikutano ya mwenyekiti wake, Rais John Magufuli.

Hata hivyo, inaelekea wap-inzani hawataweza kukata kiu yao baada ya Jeshi la Polisi kuanza kuwakamata na kuwahoji vion-gozi na wafuasi wa vyama hivyo kwa tuhuma tofauti zitokanazo na mikutano hiyo.

Jijini Dar es Salaam wiki iliyopita jeshi hilo lilimkamata kiongozi wa chama cha ACT- Wazalendo, Zitto Kabwe kwa madai ya kutoa kauli za uchochezi wakati wa uzinduzi wa kampeni za udiwani katika Kata ya Kijichi.

Kiongozi huyo mpaka sasa anaripoti polisi baada ya jeshi hilo kuchukua maelezo yake na kuendelea na uchunguzi na endapo litajiridhisha kuhusu makosa hayo, kiongozi huyo atafikishwa mahakamani.

Wakati kiongozi huyo akiendelea kuripoti polisi, mwishoni mwa wiki jeshi hilo mkoani Arusha liliwakamata wafuasi 12 wa Chadema kwa madai kuwa walimshambulia mgombea wa CCM wa Kata ya Muriet, Francis Mbise.

Miongoni mwa wanaoshikiliwa ni kaimu katibu wa Chadema wilayani Arusha, Innocent Kisanyage.

Mbali na wafuasi hao, polisi pia wamekamata gari la matangazo la Chadema ambalo inaelezwa lilikuwa linatumika kutangaza mikutano ya chama hicho katika kampeni za uchaguzi mdogo.

Katika taarifa yake, kamanda wa polisi wa Arusha, Charles Mkumbo anasema wafuasi hao walikamatwa kwa kuwavamia wafuasi wa CCM wakati wakitoka kwenye mikutano ya kampeni eneo la Muriet na kuanza kuwashambulia na kwamba Mbise alishambuliwa na kuumizwa sehemu mbalimbali mwilini na kupelekwa hospitalini kwa matibabu.

Taarifa zaidi zinasema pia mbunge wa Arusha Mjini, Godbless Lema anatafutwa na jeshi hilo na kwamba wakati wowote atakamatwa kutokana na kauli zake.

Juzi, mbunge huyo alipinga kukamatwa kwa wafuasi hao pamoja na gari la matangazo, akisema kitendo hicho kinalenga kuathiri uzinduzi wa kampeni.

Lema alinukuliwa akisema alikwenda polisi kuwawekea dhamana wafuasi hao, lakini ilishindikana ikielezwa ni kutokana na maelekezo kutoka ngazi za juu.

Si matukio hayo tu, hata Mbunge wa Ndanda ambaye pia ni mwenyekiti wa Chadema Kanda ya Kusini, Cecil Mwambe amejikuta mikononi mwa polisi baada ya kudaiwa kusema maneno ya uchochezi katika mkutano wa kampeni hizo mjini Mtwara.

Kwa takriban miaka miwili sasa, wanasiasa wa vyama shindani wamekosa jukwaa la kuikosoa Serikali mbele ya wananchi, lakini sasa angalau walitegemea wamepata fursa ya sehemu ya kupumulia kutokana na kuwepo kwa kampeni hizo za uchaguzi mdogo utakaofanyika Novemba 26, mwaka huu baada ya waliokuwa wakishikilia nafasi hizo kujiuzulu au kufariki dunia.

Kamatakamata hiyo inayohusisha wanasiasa wa upande mmoja inaweza kuathiri uchaguzi huo na kutafsiriwa kuwa inalenga kuupendelea upande mmoja.

Mwenyekiti wa Chadema, Freeman Mbowe aliwahi kunukuliwa na gazeti hili akisema mikutano hiyo ya uchaguzi ina umuhimu mkubwa tofauti na ya hadhara.

Kauli hiyo iliungwa na Mbunge wa Singida Mashariki, Tundu Lissu aliyetuma salamu kutokea Hospitali ya Nairobi ambako anatibiwa baada ya kushambuliwa kwa risasi, akitaka wananchi kutumia nafasi hiyo kutoipigia kura CCM.

Katika salamu hizo alizotuma kwa njia ya sauti iliyorekodiwa akiwa kitandani, Lissu anasema kuendelea kuipa kura CCM ni kuruhusu hali ya kupigana risasi hadharani, ubomoaji nyumba, ukamataji wanasiasa na ukandamizaji kuendelea na hivyo kuwataka wananchi kujitokeza kuipigia kura Chadema.

Wakati Chadema wakijipanga hivyo, Abdul Kambaya, ambaye ni mkurugenzi wa habari wa CUF upande wa Profesa Ibrahim Lipumba anasema chama chake kitatumia kampeni hizo kukata kiu ya siasa waliyonyimwa kwa karibu miaka miwili.

“Kwanza tulikosa nafasi ya kujenga vyama vyetu kwa mujibu wa sheria na Katiba, hivyo hatua ya kamatakamata haitutishi,” anasema Kambaya.

“Tutaitumia fursa hiyo kuzungumza ajenda zetu katika chama. Kwa mfano, suala la maendeleo na utawala wa sheria. Kwa sasa hali inavyokwenda bila kufuata sheria tunaelekea kubaya.”

Lakini, mchambuzi wa masuala ya kisiasa, Profesa Gaudens Mpangala anasema vyama vya upinzani visiogope na vitumie nafasi hiyo kujipambanua.

Hata hivyo, Profesa Mpangala anaonya tabia hiyo ya Jeshi la Polisi ya kuwakamata wapinzani inaweza kuathiri uchaguzi huo kwa kutotoa fursa sawa kwa washiriki wote.

“Ni fursa nzuri. Watumie nafasi hiyo kupeleka hoja kwa wananchi ili kupinga yale yote yaliyokuwa yakiwaminya ili wananchi waamue,” alisema.

Profesa Mpangala anasema kwa muda wote wa miaka miwili hakukuwa na usawa katika shughuli za kisiasa kutokana na chama tawala kutumia shughuli za kiserikali kufanya siasa, huku upinzani ukikatazwa.

“Mara kadhaa tumeshuhudia Rais akiwa katika ziara za kiserikali akichomekea masuala mbalimbali ya kisiasa. Hakukuwa na usawa hata kidogo,” anasema Profesa Mpangala na kuongeza kuwa hata kinachofanyika sasa kikiendelea hakileti usawa.

Profesa Mpangala alitahadharisha kuwa endapo hali hiyo itaendelea mpaka 2020, Uchaguzi Mkuu utakuwa na kasoro kubwa kutokana na Serikali kushindwa kutoa haki na uhuru sawa kwa vyama vyote.

Anasema kipindi cha kampeni wanasiasa waachiwe wafanye kampeni za kistaarabu ili kuweka usawa badala ya kuwatisha kwa kuwakamata.

Jeshi la Polisi lanena

Wakati hali ikiwa hivyo, Msemaji wa Jeshi la Polisi nchini, Kamishina Msaidizi wa Polisi (ACP), Barnabas Mwakalukwa anasema Jeshi la polisi linaongozwa kwa mujibu wa sheria na wao kama wasimamizi wa sheria hizo ni lazima wahakikishe hazivunjwi.

Mwakalukwa anasema kuwa Jeshi la Polisi linafanya kazi kwa kufuata taratibu na sheria na kwamba kila kamanda wa mkoa ana haki ya kukamata watu wote wanaofanya jinai au kuvunja sheria.

“Hata kama ni kipindi cha kampeni ni lazima kila mmoja afuate sheria, huwezi kujificha katika mwamvuli wa kampeni na kufanya jinai tukuangalie. Tutawakamata na tutaendelea kuwakamata mpaka pale watakapoona umuhimu wa kufuata sheria.”

Anasema jeshi la polisi katika kuhakikisha inafanikisha uchaguzi huo wamejipanga kutoa ulinzi katika kipindi chote kuanzia kampeni, wakati wa uchaguzi na siku ya kutangaza matokeo ili watu wapate haki yao ya kidemokrasia.

“Huo ndiyo utawala bora, haiwezekani wewe kwa sababu tu ni kiongozi wa upinzani ufanye mambo yasiyostahili kwa kisingizio cha kampeni, halafu tukuangalie. Hata uwe nani tutakukamata kwani hayupo aliye juu ya sheria,” anasisitiza.

Alipoulizwa kwamba haoni hatua hiyo itaathiri uchaguzi huo kwani hautatoa fursa sawa kwa vyama vyote, Mwakalukwa anasema jeshi hilo haliangalii itikadi ya kwamba yoyote atakayejihusisha na jinai atakamatwa.

“Sisi tunashughulika na waalifu, haijalishi anatoka chama cha upinzani au tawala wote tutawapatia haki yao endapo watajihusisha na jinai, mwisho wa siku tunachotaka ni iwepo nidhamu kipindi chote kwa watu wote kufuata sheria,” anasema.

Saturday, November 11, 2017

Wasiwasi dhidi ya waangalizi wa uchaguzi barani Afrika

Waangalizi wa uchaguzi nchini Kenya

Waangalizi wa uchaguzi nchini Kenya wakijadiliana jambo jijini Nairobi. Kutoka ushoto ni Rais mstaafu wa Afrika Kusini, Thabo Mbeki, Waziri wa zamani wa mambo ya nje wa Marekani, John Kerry na Waziri Mkuu mstaafu wa Senegal, Aminata Toure Agosti 9, 2017. Picha ya Reuters 

By Othuman Miraji

Katika uchaguzi mkuu wa Kenya wa Agosti 8 mwaka huu na ule wa marudio wa urais wa Septemba 26, nadharia mbili zinazopingana zilichomoza kuhusu matokeo ya chaguzi hizo.

Je, muhimu ni idadi ya kura alizopigiwa mgombea, hivyo akatangazwa kuwa mshindi, au kipaumbele kiwekwe juu ya mwenendo mzima wa uchaguzi - tangu pale wapigaji kura wanapoandikishwa, taratibu na kampeni za uchaguzi, upigaji, ukusanyaji na kuzihesabu kura au namna ya kuyatangaza matokeo.

Katika chaguzi zote hizo mbili Tume Huru ya Kenya ya Uchaguzi na Mipaka (IEBC) imedhihirisha haijaimudu hata kidogo kazi iliyopewa ya kuzisimamia chaguzi hizo, licha ya mabilioni ya shilingi zilizotumika.

Baada ya uchaguzi wa marudio wa Septemba 26, mwenyekiti wa IEBC, Wafula Chebukati alisema asilimia 47 kati ya watu zaidi ya milioni 19 walioandikishwa kupiga kura ndio walishiriki katika zoezi hilo. Baada ya saa chache alidai kwamba asilimia 38 ya watu walio na haki ya kupiga kura ndiyo waliotumbukiza kura zao.

Kila kura kutoka katika wilaya za uchaguzi zilipojumlishwa mwishowe katika makao makuu mjini Nairobi, matokeo yalibadilika.

Huenda hii ilitokana na kuhesabiwa sivyo, kwa makosa, lakini pia isikatalike moja kwa moja kwamba jambo hilo huenda lilifanyika kwa makusudi.

Kilichojidhihirika wazi, hata hivyo, ni kwamba tume hiyo ya IEBC isingeachiliwa hata kidogo kusimamia uchaguzi wa Agosti 8, seuze tena kabisa ule wa marudio wa Septemba 26. Tume hiyo imejifanya kuwa kichekesho kwa Wakenya na kwa walimwengu pia. Lakini kulikuwa hakuna mbadala. IEBC ndiyo inayotakiwa na Katiba ya Kenya isimamie chaguzi za nchi hiyo, tangu za kaunti, bunge, Baraza la senati, magavana hadi ule wa rais wa nchi.

Idadi ya kura zilizopigwa na zile zinazodaiwa amepata Rais mteule, Uhuru Kenyatta zinabishiwa na wapinzani. Katika uchaguzi wa urais wa marudio watu walishuhudia namna vituo kadhaa vya uchaguzi vilivyobakia vitupu au kuwa na milolongo mifupi ya watu waliotaka kupiga kura, wacha kwamba sehemu kadhaa za nchi hakujafanywa uchaguzi kutokana na vurugu na watu walioususia uchaguzi na kuzifunga barabara za kupitia magari ya kusafirisha vifaa vya uchaguzi.

Wiki moja kabla ya kufanywa uchaguzi wa marudio, Chebukati alikiri kwamba asingeweza kuhakikisha kwamba uchaguzi huo ungekuwa wa kuaminika na salama. Lakini siku mbili kabla ya uchaguzi alibadilisha kauli yake na akasema kwamba ana matumaini uchaguzi huo ungekwenda vizuri. Kitu gani kilichomfanya afikie uamuzi huo hajakitaja.

Itakuwa maajabu pindi matokeo ya uchaguzi wa Septemba 26 hayatabishwa na mtu yeyote mbele ya Mahakama Kuu ya Katiba ya Kenya, seuze tena na upinzani.

Mambo yanatazamiwa yatakuwa kama vile baada ya uchaguzi wa Agosti 8, na huenda Mahakama Kuu ya Kikatiba ikaubatilisha tena uchaguzi wa Septemba 26, kwa hoja ya kutoendeshwa kwa mujibu wa katiba na sheria. Dosari ya uchaguzi wa Septemba 26 yanaonekana ni mengi zaidi kuliko yale ya Agosti Nane.

Muda mfupi kabla ya IEBC kutangaza matokeo ya Uchaguzi wa Agosti 8, waangalizi wa kigeni wa uchaguzi huo kwa haraka walianza kutoa taarifa wakidai uchaguzi huo ulikuwa safi kabisa, huru na wa haki, na kwamba ushindi wa Rais Uhuru Kenyatta aliyekiongoza Chama cha Jubilee ulikuwa wa haki na bila dosari.

Walimtaka kiongozi wa Upinzani wa Muungano wa NASA, Raila Odinga akubali ameshindwa, ama sivyo, walimtuliza aende mahakamani kubisha, lakini si kuwaruhusu wafuasi wake waende kulalamika mabarabarani.

Odinga alihisi ameporwa ushindi alioudai ni wake kama ule wa chaguzi tatu za hapo kabla. Alikwenda mahakamani na akashinda, majaji wakiamuru uchaguzi mpya urudiwe. Hilo lilikuwa kofi kubwa lililopigwa juu ya mashavu ya waangalizi wa uchaguzi kutoka ng’ambo, hasa wale wa nchi za Ulaya Magharibi na wa Marekani (Kutoka Wakfu wa Jimmy Carter waliongozwa na waziri wa zamani wa mambo ya kigeni wa Marekani, John Kerry).

Katika Kenya, kama ilivyo katika nchi nyingi za Afrika, kuna desturi ya mgombea aliyeshindwa katika uchaguzi mara nyingi kulalamika kwamba ameibiwa ushindi, kwamba uchaguzi ulifanyika kwa udanganyifu.

Malalamiko hayo mara nyingi huwa yana sababu za kimsingi. Ndio maana kabla ya uchaguzi wa Agosti 8 huko Nairobi, Serikali ya Marekani na Umoja wa Ulaya ziliamua ziipatie Kenya kompyuta mpya za kuhesabia kura ili angalau kupunguza malalamiko ya udanganyifu katika zoezi la kupiga kura. Mfumo wa kuhesabu kura katika Kenya ni wa kielektroni, kinyume na ule wa kuhesabu kwa mkono tu, na ambao unapunguza wizi wa kura.

Hadi Euro nusu bilioni zilitumika kununulia kompyuta hizo, na sehemu kubwa ya fedha hizo zilirejea Ulaya kwani ni makampuni ya Ulaya yaliyopewa kandarasi za kuiuzia IEBC kompyuta hizo.

Hayo yalifanyika licha ya kwamba Kenya inayo makampuni yanayoanza kufanikiwa katika shughuli hiyo. Siku ya uchaguzi kompyuta hizo mpya zilianza kufanya kazi, bila ya shaka kwa furaha ya pia waangalizi wa nchi za Magharibi. Na haijawa pia mshangao kwa waangalizi hao wa Magharibi kutamka mara baada ya uchaguzi kwamba mambo yote yalienda salama na kwa haki.

Mahakama Kuu ya Katiba ya Kenya iliyamulika zaidi matokeo ya Uchaguzi wa Agosti Nane na ikagundua kwamba kompyuta hizo mpya zilitoa uwezekano wa kuchakachua zaidi matokeo.

Siku chache kabla ya kufanywa uchaguzi, mkuu wa kitengo cha mawasiliano ya kompyuta cha IEBC, Chris Msando aliuawa, hivyo kutumia data zake za siri katika kuchakachua zaidi matokeo ya uchaguzi. Kwanini hayo yote hayajatajwa katika ripoti za waangalizi wa nchi za Magharibi?

Jibu ni kwamba wao walitaka uchaguzi ufanyike kwa vyovyote vile bila ya kujali kasoro mbalimbali zilizochomoza ambazo zingewekea alama kubwa za kuuliza juu ya busara ya kufanyika uchaguzi huo wakati huo. Pale Mahakama Kuu ya Katiba ya Kenya ilipogundua kwamba uchaguzi wa Agosti 8 haujawa chochote kingine bali ni uchafuzi, hivyo inabidi ufanyike mpya mwingine, wakaguzi hao wa Magharibi walishangilia na kusifu kwamba tukio hilo ni la mara ya kwanza katika Afrika - ni ushindi wa demokrasia.

John Kerry alijitoa kimasomaso na kufikia karibu kukiri makosa aliyoyafanya ya harakaharaka kuupa uchaguzi huo hati safi kabisa na kuzikubali mbiombio hesabu zilizotolewa na IEBC kwa msaada wa kompyuta za nchi za Magharibi.

Raila Odinga alizikejeli nchi za Magharibi pale aliposema kwamba “ushindi” wa Uhuru Kenyatta ulikuwa wa “Vifaranga vya Kompyuta.” Waangalizi wa nchi za magharibi walisahau kwamba kompyuta hizo za nchi za Magharibi zilikuwa zinasimamiwa na Wakenya waliokuwamo ndani ya sekretariati ya IEBC.

Swali la msingi ni kwanini nchi za Magharibi zilizotuma waangalizi wao huko Nairobi hazijajiuliza kama lilikuwa wazo zuri kwa IEBC, iliyochafua uchaguzi wa mwanzo wa Agosti 8, iruhusiwe isimamie tena uchaguzi wa marudio, tena bila ya kuyasahihisha makosa yaliofanywa katika uchaguzi wa mwanzo, na bila ya kuwawajibisha maofisa waliosababisha uchafuzi katika uchaguzi wa mwanzo?

Nchi za Magharibi, licha ya kuyaona mbele ya macho yao, maajabu yote hayo, zilinyamaza kimya. Demokrasia inayozungumzwa na kushikiliwa katika nchi hizo za Magharibi, si ile ambayo Wazungu wanaitakia Afrika. La mwanzo kwa Wazungu hao ni kuitakia nchi ya Kiafrika “utulivu” pale utulivu huo utaendeleza pia maslahi yao ya kiuchumi au ya kijeshi. Pia cha mwanzo kwao ni “kuchochea vurugu” pale vurugu hizo zitasaidia pia, kwa muda fulani, kupeleka mbele maslahi yao ya kisiasa, kiuchumi na kijeshi.

Kwa nchi za Magharibi hivi sasa Kenya iliyo “tulivu” ndiyo kipaumbele, na jambo hilo ni zuri, lakini nchi hizo hazijali hata ikiwa demokrasia itapigwa teke, utarejea utawala wa kiimla au udikteta utakaowatenga watu wengi mbali na madaraka ya Serikali.

Uhuru Kenyatta ameshinda, amepata karibu asilimia 100 ya kura zilizopigwa katika uchaguzi wa marudio. Lakini ukweli ni kwamba Wakenya sasa wamegawanyika zaidi kuliko wakati wowote mwingine tangu nchi hiyo ilipopata uhuru mwaka 1963.

Raila Odinga aliyeshindwa amesema ataugeuza Umoja wake wa Nasa kuwa vuguvugu la kuukaidi utawala wa Kenyatta. Na magavana wa Mombasa na Kilifi, sehemu ya pwani ya Kenya ambao ni washirika wakubwa wa Raila Odinga, wamezusha suala la uwezekano sehemu yao ya Pwani ya Kenya kujitenge na Kenya kwa vile maslahi yao hayaangaliwi na Serikali kuu ya Jubilee huko Nairobi. Huo si mustakabali mzuri kwa Kenya.

Cha kusikitisha juu ya chaguzi za Kenya ni kwamba uamuzi anakuwa nao mtu anayekamata mwiko jikoni mbele ya sufuria la minofu ya nyama - naye ni rais wa nchi.

Yeye anahakikisha kwamba Tume ya Uchaguzi ina watu wanaomtii au anaoweza kuwatisha pale inapohitajika yeye aendelee kubakia madarakani. Hapo tena haijali nini watakachosema waangalizi wa uchaguzi kama ni wa ndani au wa nje.

Kwa vyovyote waangalizi wa nje hukaa katika nchi inayohusika kwa siku chache. Isitarajiwe kwamba wao ni wajuzi tosha wa siasa na mabishano yalio ndani ya jamii za Kiafrika. Ni makosa kutegemea ripoti zao kuwa ndiyo ukweli wote wa mwisho, asilimia 100, kama uchaguzi uliofanyika ulikuwa wa haki na sawa.

Swali jingine linazuka kwamba inakuwaje chaguzi za Afrika mara nyingi hujiwa na waangalizi wa kutoka Ulaya na Marekani na kinyume na hivyo si sana kusikika?

Karika jibu lake usiusahau ule msemo kwamba anayelipia muziki ndiye mwenye haki ya kuucheza muziki wenyewe. Chaguzi katika nchi nyingi za Afrika hugharimiwa pia na fedha za kutoka nchi wafadhili za Ulaya na Marekani.

Wednesday, October 25, 2017

Ugumu wa chama cha ACT- Wazalendo kusimama upya

Kiongozi wa Chama cha ACT-Wazalendo, Zitto

Kiongozi wa Chama cha ACT-Wazalendo, Zitto Kabwe akizungumza na waandishi wa habari jijini Dar es Salaam mwishoni mwa wiki kuhusiana na mambo mbalimbali ya kitaifa. Kushoto kwake ni kaimu mwenyekiti wa chama hicho, Jeremiah Maganja. Picha ya Maktaba 

By Tausi Mbowe, Mwananchi tmbowe@mwananchi.co.tz

Bundi amezidi kukiandama Chama cha ACT- Wazalendo na safari hii aliyekuwa Katibu Mkuu mwanachama wa chama hicho, Samson Mwigamba pamoja na wanachama 10 wametangaza kujivua uanachama na kujiunga CCM.

Mwigamba ambaye ni mmoja wa waanzilishi wa chama hicho kilichosajiliwa rasmi mwaka 2014 mwishoni mwa wiki alitangaza na kujivua uanachama jijini Dar es Salaam.

Bundi huyo anaonekana kuzidi kukinyemelea chama hicho baada ya siku za hivi karibuni aliyekuwa mshauri wa chama, Profesa Kitila Mkumbo kutangaza kusitisha rasmi uanachama wake, ikiwa ni baada ya kuteuliwa na Rais John Magufuli kuwa Katibu mkuu wa Wizara ya Maji na Umwagiliaji.

Chama hicho kilichoanzishwa chini ya uenyekiti wa Kadawi Limbu kwa lengo la kuwa mbadala wa vyama vyote vya upinzani nchini kwa madai kwamba vilivyopo vimekosa demokrasia ya kweli, kauli ambayo inaonekana wazi kukisulubu chama hicho na sasa hali si shwari tena kwa upande wake.

Hata hivyo, tofauti na ilivyotarajiwa kwa chama hicho kutoa upinzani mkubwa kwa chama tawala na vyama vingine vya upinzani, hasa Chadema ambao wanachama wake wengi walitoka, kimejikuta kikipoteza makada wake wa kutumainiwa baada ya viongozi hao wakuu kujiuzulu nyadhifa na wengine kuachia kabisa uanachama.

Kwa sasa ni wazi chama hicho kinapita katika wakati mgumu na kiongozi wa ngazi za juu aliyeshiriki mchakato wa kuanzishwa kwake, Zitto Kabwe kujikuta anabaki mwenyewe.

Hata hivyo, kiongozi huyo anajipa moyo huku akisema kuwa kamati ya uongozi imejiridhisha na kwamba chama hicho bado kipo imara na kinasimamia misingi yake ikiwamo uzalendo na kupigania haki na demokrasia huku kikiongozwa na kaulimbiu ya utu na uadilifu.

Kwa nini wanaondoka

Akizungumzia hatua hiyo kiongozi huyo wa ACT Wazalendo anasema wanachama wanaoondoka katika chama hicho hawatoki kwa sababu ya kugombana na uongozi, bali wamepata fursa sehemu nyingine ambayo chama hakiwezi kuitoa.

Akizungumza baada ya Mwigamba na wenzake 10 kujiuzulu uanachama, anasema, “Sijawa Rais na siwezi kukuteua kuwa mkuu wa Mkoa wa Kilimanjaro, sijawa Rais bado na siwezi kukuteua kuwa katibu mkuu wa Wizara ya Maji.

“Kuna mambo ambayo siwezi kuyafanya kama kiongozi wa chama au mwenyekiti na katibu mkuu hawawezi na chama hakiwezi. Fursa zilipokuja tuliwaruhusu waondoke, hatukuwakatalia na walivyoondoka hatukuwahi kuwarushia madongo kama chama.”

Zitto ambaye pia ni mbunge wa Kigoma Mjini anasema baada ya Profesa Kitila Mkumbo kuteuliwa kuwa katibu mkuu wa Wizara ya Maji na Umwagiliaji, chama hicho kilimweleza kwa wadhifa wake hawezi kuwa mshauri wao na mwisho wa siku aliandika barua ya kujivua uanachama.

Kiongozi huyo anasema ACT Wazalendo ilishtushwa na kauli ya Mwigamba aliyedai kuwa chama hicho kimekiuka misingi yake na ndiyo sababu iliyomfanya ajivue uanachama.

Anasema baada ya kusikia kauli ya Mwigamba, kamati ya uongozi ilikutana juzi na kumuita mwanachama huyo wa zamani kutoa maelezo ya namna ambavyo chama hicho kinakiuka misingi yake, lakini hakutokea.

“Hii maana yake nini? Maana yake ni kwamba hana cha kutueleza. Hakuna kwenye chama chetu anayeondoka kwa ugomvi au Katiba ya chama inakiukwa, wenzetu wanaondoka kwa sababu wana fursa ya kulitumikia Taifa kwa namna nyingine ambayo ACT-Wazalendo hatuwezi kuwapa,” anasisitiza Zitto.

Katika ya mistari ya maelezo hayo, Kiongozi wa ACT- Wazalendo anasema hali hiyo haiwezi kuwa ndiyo mwisho wa chama hicho au kumomonyoka.

Badala yake anasema kitasonga mbele na kupata watu makini watakaofanya kazi za chama kwa weledi.     

       “Tunawatakia kila heri, lakini chama hakimomonyoki, mwaka jana mwezi kama huu mlikuwa mnamjua Ado Shaibu nyinyi? (katibu wa itikadi, uenezi na mawasiliano kwa umma ACT Wazalendo), niambieni kama mlikuwa mnamjua, lakini leo si mnamtafuta kwa nukuu. Tunaibua viongozi wenye uwezo na tutaendelea kuwaibua wengi zaidi, ndiyo kazi tunayoifanya.”

Hata hivyo, Zitto mbali na kutumia nafasi hiyo kuwashauri watu walioondoka kuacha kuwashawishi waliobaki ili nao waondoke, anajibu pia tuhuma zinazotolewa na baadhi ya watu kuwa chama hicho ni upande wa Serikali.

Anasema ACT-Wazalendo si jukwaa sahihi la kuisifia Serikali kama baadhi ya wanachama wao wanavyodhani bali wao wanaongozwa kwa misingi na taratibu walizojiwekea ikiwamo kuendelea kupambana na umaskini na hali ya maisha ya Watanzania.

Mwigamba agomea wito

Mwigamba anasema hakuona jambo jipya litakalojadiliwa dhidi yake katika kikao cha chama, kwani mengi aliyoyalalamikia alishatolea ufafanuzi katika barua yake ya kujiuzulu.

Mwigamba anasema jambo lingine lililomfanya kutohudhuria kikao hicho ni Kamati ya Uongozi hiyo kuwa na wajumbe 12 kutoka watano waliopo kwa mujibu wa Katiba ya ACT-Wazalendo.

Ibara ya 29 (25) kipengele cha (V1), kinaeleza kwamba Kiongozi wa ACT-Wazalendo na mamlaka ya kuwaalika wanachama wengi wenye mawazo maalumu kuhudhuria vikao vya chama kwa kushauriana na Katibu Mkuu na mwenyekiti.

“Cha kushangaza idadi ya wajumbe walioalikwa ilikuwa kubwa na wote walioitwa walikuwa upande wa Kiongozi wa Chama (Zitto Kabwe) na hawa wageni walipanga kunivua uanachama baada ya mahojiano,” anasema.

Pengine swali la kujiuliza ni je, vikao vya kamati ya uongozi na vingine vya juu vitafanikiwa kurejesha nguvu ya chama hicho iliyokuwepo awali?

Wachunguzi wa masuala ya siasa wanasema kuwa hali sasa kwa Zitto ni mbaya na kwamba asipokuwa makini chama hicho kinaweza kumfia mikononi kama ilivyotokea kwa vyama vingine vya upinzani ikiwamo TLP chini ya uenyekiti wake, Agustino Mrema.

Harakati za ACT-Wazalendo

Vuguvugu la uanzishwaji wa chama hicho linakwenda mbali hadi wakati Mwigamba, Zitto na Profesa Mkumbo walipotimuliwa uanachama Chadema kutokana na kuhusishwa na waraka uliotaka kumwandaa Zitto Kabwe kuwania uenyekiti wa chama hicho.

Mwigamba na Profesa Mkumbo walitimuliwa uanachama wakati Zitto alivuliwa nyadhifa zake zote zikiwamo za Naibu Katibu Mkuu na Naibu Kiongozi wa Upinzani Bungeni, ukisubiri kesi aliyokuwa amefungua mahakamani. Baada ya kesi kuamuliwa na Zitto kupoteza, naye alitimuiwa.

Mara baada ya viongozi hao kutimuliwa walianza harakati za kuanzisha chama kipya huku Mwigamba akitangulizwa katika kukisajili kisha akafuata Profesa Mkumbo. Muda mfupi baadaye Zitto Kabwe ambaye kwa muda mrefu alihuishwa na uasisi wa chama hicho alijiunga rasmi na chama hicho na kupewa kadi yenye namba 007194.

Mara baada ya kujiunga na chama hicho wanachama walimchangua Zitto kuwa kiongozi wa chama huku Anna Mghwira akichaguliwa kuwa mwenyekiti hadi alipoteuliwa na Rais kuwa mkuu wa mkoa.

Hatua hiyo ilikuja siku moja bada ya Zitto kutangaza kuachia ubunge na kuandika barua rasmi huku akiahidi kuendeleza mapambano ndani ya chama hicho.

Mara baada ya kupata usajili wa kudumu chama hicho kilishiriki katika Uchaguzi Mkuu wa mwaka 2015 na kumsimamisha mwenyekiti wake Anna Mghwira aliyeibuka na kura 98,763 sawa na asilimia 0.65, nyuma ya Rais John Magufuli wa CCM aliyepata asilimia 8,882,935 (asilimia 58.46) na Edward Lowassa wa Chadema aliyeibuka 6,072,848 (asilimia 39.97).

Profesa Kitila

Mapema mwezi huu Profesa Mkumbo alitangaza kung’atuka rasmi uanachama wa ACT Wazalendo na kubaki raia wa kawaida.

Hatua ya Profesa Mkumbo aliyekuwa mshauri wa chama ilikuja miezi sita baada ya kuteuliwa na Rais John Magufuli kuwa Katibu Mkuu wa Wizara ya Maji na Umwagiliaji. Hata hivyo, Profesa Kitila alisema uzoefu wa miezi sita wa kutumikia nafasi yake serikalini umeonyesha ni vigumu kwake kuendelea na uanachama na kutekeleza majukumu yote mawili.

Mchange

Mwaka jana pia chama hicho kilishuhudia mwanachama mwingine Habibu Mchange akijiuzulu kwa kile alichodai ili kupata muda mwingi wa kusimamia shughuli zake za kijasiriamali.

Kabla ya kujiuzulu Machange alikuwa kiongozi mwandamizi wa chama hicho, kwa kuwa katibu wa Mipango na Mikakati na baadaye Katibu wa Bunge na Serikali za Mitaa katika sekretarieti ya chama hicho na mjumbe wa kamati kuu na mjumbe wa Halimashauri kuu ya chama hicho.

Hata hivyo, Machange alisema kuondoa kwake kushiriki katika siasa kusihesabiwe kama sehemu ya kukwamisha au kurudisha nyuma matarajio na au malengo ya chama hicho.

Anna Mghwira

Kiongozi mwingine ni Anna Mghwira ambaye alilazimika kukaa pembeni baada ya kuteuliwa kuwa Mkuu wa Mkoa wa Kilimanjaro.

Mapema mwaka huu Rais John Magufuli alimteua Mghwira kushika wadhifa huo akitokea chama cha upinzani na uongozi wa chama hicho kumweka kando.

Akizungumzia hali hiyo, aliyewahi kuwa naibu waziri katika Serikali ya Awamu ya Pili, Njelu Kasaka anasema anaamini chama hicho kikijipanga kitaweza kusimama tena na kuendeleza harakati zake kama iliyokuwa awali.

“Unapoanzisha chama lazima uwe na malengo, makusudio na uwezo wa kuendesha hata kama wakijitoa wanachama wengi ili mradi chama kina katiba na taratibu zake zikifuatwa hakiwezi kufa.”

Anasema chama siyo cha mtu ni lazima kuwe na utaratibu na endapo wataondoka wengine wapande kwenye uongozi.

“Naamini wanayo nafasi ya kujipanga upya na kusimama, changamoto katika jambo lolote ni kawaida kinachotakiwa ni namna ya kutatua changamoto hizo,” anasisitiza.     

Wednesday, October 25, 2017

Uhuru Kenyatta alivyoiva baada ya kuanguka kwenye urais 2002



Rais Uhuru Kenyatta

Rais Uhuru Kenyatta 

By Abdul Mohammed

        Kitabu maarufu cha ‘Not Yet Uhuru’ kilichoandikwa na Jaramogi Oginga Odinga, baba mzazi wa Raila Odinga, mpinzani mkuu wa Uhuru Kenyatta katika mbio za urais nchini Kenya kinaweza kuwa na mantiki katika siasa zinazoendelea sasa nchini Kenya.

Katika kitabu hicho, Oginga Odinga anazungumzia mengi yakiwamo maisha yake binafsi na siasa za Kenya na vipi hakuridhishwa na hakubaliani na mazingira ya Kenya baada ya uhuru.

Wakati hiyo ndiyo iliyokuwa dhamira yake, leo hii ‘Not Yet Uhuru’ ikimaanisha “Uhuru Bado” inabaki kuwa hadithi nyingine ya Rais Uhuru Kenyatta na safari yake ya kisiasa hadi alipofika sasa.

Kenyatta aliyezaliwa, Oktoba 26, 1961, anajianda kusherehekea miaka 56 ya kuzaliwa kwake hapo kesho, sherehe ambayo bila shaka itaandamana na ushindi wa kiti cha urais baada ya mpinzani wake mkuu Raila Odinga kususia uchaguzi.

Kwa Uhuru Kenyatta safari ya kufika alipofika ilikuwa ndefu, dhana isiyo rasmi ya Not Yet Uhuru ilitawala harakati zake za kisiasa tangu alipoanza kuchomoza hadi leo hii akiwa Rais wa Kenya.

Mwaka 1997 akiwa ndio kwanza ana miaka 36, Uhuru alichaguliwa kuwa mwenyekiti wa chama tawala cha wakati huo, Kanu katika tawi la kwao, Gatundu na baadaye akawania ubunge wa jimbo la Gatundu.

Uhuru alipewa nafasi kubwa kushinda jimbo hilo ambalo baba yake Mzee Jomo Kenyatta aliyekuwa rais wa Kenya aliwahi kuwa mbunge kabla ya kufariki dunia mwaka 1978.

Wakati Uhuru akiwania ubunge kwa tiketi ya Kanu, chama kilichokuwa maarufu wakati huo, aliangushwa na msanifu majengo, Moses Mwihia, mtu ambaye hakuwa maarufu yeye pamoja na chama chake cha Social Democratic.

Huo ulidhaniwa kuwa ndio mwisho wa Uhuru katika siasa za Kenya, ilidhaniwa angejikita kwenye biashara kwani ilikuwa aibu kuangushwa katika jimbo ambalo si baba yake tu hata ndugu yake wa karibu, Ngengi Muigai aliwahi kuliongoza.

Hata hivyo, ukweli ni kwamba anguko hilo ni kama lilimuinua Uhuru na jambo la kufurahisha ni kwamba nyuma yake alikuwapo Rais wa Kenya wa wakati huo, Daniel arap Moi ambaye ni dhahiri alimkubali Uhuru na hivyo haikushangaza alipoanza kumpaisha katika siasa za Kenya.

Alimuingiza bungeni mwaka 2001 na baada ya hapo akawa waziri wa Serikali za mitaa na mwaka 2002 akachaguliwa kuwa mbunge wa Jimbo la Gatundu.

Baada ya hapo Uhuru akachaguliwa kuwa makamu mwenyekiti wa kwanza wa Kanu, ushindi ambao ulikuwa kama sehemu ya harakati zake za kuanza safari ya kuisaka Ikulu ya Kenya.

Katika hali ya kushangaza Rais Moi akafanya uamuzi mgumu kwa kumteua kuwa mgombea urais wa Kenya katika uchaguzi mkuu wa mwaka 2002 kwa tiketi ya Kanu.

Uamuzi huo uliwakera wanasiasa maarufu waliokuwa Kanu ambao waliungana na mgombea mwingine wa urais, Mwai Kibaki na kumbwaga Uhuru. Kibaki alishinda kwa asilimia 62 dhidi ya 30 za Uhuru.

Hilo lilikuwa anguko jingine la Uhuru baada ya lile la kwenye ubunge lakini anguko hili nalo lilikuwa funzo, wakati huo akiwa na miaka 41, Uhuru alikubali matokeo kwa ujasiri wa aina yake na hivyo kuonekana ni mfano kwa viongozi wachache wa Afrika kukubali kushindwa.

Uhuru akaahidi kurudi kukijenga chama chake cha Kanu ili kuhakikisha kinarudi madarakani katika uchaguzi wa mwaka 2007.

Nje ya siasa hizo, Moi aliutetea uteuzi wa Uhuru kuwa mgombea urais kwa tiketi ya Kanu akidai kwamba mwanasiasa huyo alikuwa chaguo sahihi katika kukabiliana na ukabila nchini Kenya.

Katika kipindi cha mwaka 2002 baada ya uchaguzi hadi mwaka 2007 kilichoonekana ni usahihi wa ile hadithi ya ‘Not Yet Uhuru’ kwa maana ya kwamba Uhuru hakuwa ameiva, hakutosha, muda wake ulikuwa bado haujafika.

Pengine kwa kuamini kwamba hajatosha au muda wake ulikuwa bado ndio maana alikubali haraka kushindwa na kujipanga upya kwa safari ya kuelekea Ikulu, safari ambayo ilianza kwa kuhakikisha anautwaa uongozi wa chama cha Kanu.

Katika kampeni za kuusaka uenyekiti wa Kanu katika uchaguzi wa mwaka 2005, Kenyatta alishirikiana na William Ruto, ambaye ndiye makamu wake wa rais, kwa pamoja waliendesha kampeni dhidi ya marehemu, Nicholas Biwott, mwanasiasa tajiri na mtu wa karibu wa Rais Moi ambaye pia aliutaka uenyekiti wa Kanu.

Uhuru alifanikiwa kumshinda Biwott ambaye licha ya kuupinga ushindi wa Uhuru, lakini wakati wote Uhuru alisema anamhitaji Biwott katika kuiimarisha Kanu na kuung’oa utawala wa Mwai Kibaki katika Uchaguzi Mkuu wa mwaka 2007.

Ruto akiwa katibu mkuu wa Kanu, alishirikiana vizuri na Uhuru katika kuukosoa utawala wa Kibaki ambao wakati huo Raila alikuwa mmoja wa mawaziri akiongoza wizara ya ujenzi (barabara).

Katika kipindi hicho hicho likatokea tukio kubwa nchini Kenya la kampeni ya mabadiliko ya katiba, hiyo ikawa fursa nyingine ya Uhuru na Ruto kuonyesha msimamo wao katika kupinga katiba pendekezwa iliyokuwa ikipigiwa debe na utawala wa Kibaki.

Jambo la kufurahisha ni kwamba baadhi ya mawaziri wa Kibaki wakiongozwa na Raila walikuwa hawaiungi mkono Katiba hiyo, hivyo Uhuru akajikuta akiungana na Raila katika kampeni za kuipinga katiba hiyo huku wakizunguka nchi nzima.

Kampeni hizo zilihusisha alama za chungwa na ndizi, walioipinga Katiba ya Kibaki alama yao ilikuwa chungwa na walioiunga mkono alama yao ilikuwa ndizi, na hapo ndipo baadaye Chama cha ODM yaani Orange Democratic Movement kilipoibukia mmoja wa viongozi wake waandamizi akiwa ni Raila.

Kampeni za mabadiliko ya Katiba ya Kenya zilianza kuibua hisia kwamba katika uchaguzi mkuu wa mwaka 2007, Uhuru na Raila wangekuwa kambi moja dhidi ya utawala wa Kibaki ambaye alimtimua Raila katika baraza lake la mawaziri kwa kosa la kuipinga Katiba aliyoitaka Kibaki lakini swali kubwa lilikuwa kati ya Uhuru na Raila nani angekuwa mgombea urais.

Hata hivyo, ilipofika 2007, Uhuru alijitoa katika mbio za urais akatangaza kumuunga mkono Kibaki akidai kwamba anataka kushiriki Uchaguzi Mkuu wa mwaka 2012 akiwa na uhakika wa kushinda, pengine pia aliamini muda wake bado au hakuwa ameiva.

Huo pia ukawa wakati mwingine wa kuachana na shwaiba wake wa kisiasa, William Ruto ambaye alitangaza kuwania urais kwa tiketi ya ODM lakini akaangushwa na Raila kwenye kura za maoni.

Pamoja na kuangushwa, Ruto alimuunga mkono Raila katika mbio za kumng’oa Kibaki katika uchaguzi wa mwaka 2007 uliotawaliwa na vurugu na kuwa chanzo cha kuundwa Serikali ya mseto huku Raila akiwa Waziri Mkuu.

Uhuru aliteuliwa kuwa waziri wa fedha na baadaye naibu waziri mkuu, hiyo ikawa kete nyingine ya kuelekea Ikulu, bajeti yake akiwa waziri wa fedha ilisifiwa na wakati wote akawa makini katika kujenga hoja katika matukio mbalimbali.

Huu ni wakati ambao katika kampeni na mikutano mingi ya kisiasa Uhuru alikuwa akisifiwa na wafuasi wake kwamba ameiva. Ile dhana isiyo rasmi ya Not Yet Uhuru ikaanza kutoweka, Uhuru akaanza kuonekana ameiva, anatosha, muda wake umefika.

Na hata katika baadhi ya mikutano, wafuasi wake walifikia hatua ya kumsifia kwa kuimba kwamba ‘Uhuru ameiva’.

Uhuru alikuwa makini lakini alijikuta akiingia matatani akituhumiwa kuhusika na mauaji na mateso ya Wakenya zaidi ya 1,000 katika ghasia za baada ya uchaguzi wa mwaka 2007.

Uhuru na mwenzake Ruto na wanasiasa wengine walishitakiwa katika Mahakama ya Kimataifa ya Uhalifu (ICC), Uhuru alidaiwa kuandaa kundi maarufu la Mungiki lililoshiriki kuua na kutesa wananchi lakini wakati wote alikuwa makini kupinga kuhusika kwake katika mauaji.

Alisikika akisema kwamba anakwenda ICC kujisafisha na kuthibitisha kwamba mkono wake haukuhusika kwa vyovyote katika mauaji na mateso yaliyowakumba Wakenya.

Kesi hiyo pia ilitafsiriwa kuwa pigo jipya kwa Uhuru katika harakati zake za kuwania urais mwaka 2012, kwamba Wakenya wangekubali vipi kuwa na kiongozi tena Rais ambaye anashtakiwa kwa uhalifu kwenye mahakama ya kimataifa.

Hoja hiyo, lilitawala mdahalo wa mwisho wa wagombea urais lakini Uhuru alikuwa makini akidai nafasi anayoitaka ni ya kuchaguliwa na wananchi si ya uteuzi: “Nafasi ninayoitaka ni ya kuchaguliwa si kuteuliwa, ni jukumu la Wakenya kuamua na naamini wataniamini.”

Uhuru akaibuka mshindi na kudhihirisha kwamba huo ulikuwa wakati wake huko nyuma alikuwa hajaiva, licha ya Raila kumpinga mahakamani lakini mahakama ilimpa Uhuru ushindi.

Katika kuelekea uchaguzi wa kesho ambao ni wa marudio baada ya ule wa awali uliofanyika Agosti kufutwa na Mahakama ya Juu, Jumapili, Uhuru alifanya mahojiano na kituo kimoja cha televisheni, aliulizwa uhalali wa ushindi katika uchaguzi huo hasa baada ya baadhi ya Wakenya kutangaza kuususia.

Akijibu swali hilo alisema kinachoangaliwa hapo ni ofisa wa tume ya uchaguzi kuandaa mazingira ya watu kupiga kura kwa mujibu wa Katiba halafu akisema watu hawakushiriki, hiyo ni haki yao watu hao ya kidemokrasia kwa kuwa hata kukataa kupiga kura ni haki ya mtu.

Ama kuhusu kufanya mazungumzo na Raila, Uhuru alikuwa wazi kwamba atakuwa tayari kwa mazungumzo hayo baada ya uchaguzi huku akisema, piga kura kwanza baada ya hapo mazungumzo.

Uchaguzi wa kesho unakamilisha ngwe yake ya mwisho ya urais kwa maana ya muhula wa pili, ni uchaguzi ambao haunogi kwa kuwa mpinzani wake mkuu ameususia.

Pamoja na yote hayo kinachoonekana ni kwamba Uhuru ataingia Ikulu ikiwa ni safari yake ya mwisho kikatiba, safari aliyoipigania kwa muda mrefu huku akipanda na kushuka na kesho anaikamilisha kwa ushindi unaoambatana na sherehe ya siku yake ya kuzaliwa.     

Wednesday, October 18, 2017

Kaburi la mfumo wa vyama vingi linapoandaliwa

 

By Elias Msuya
More by this Author

Historia ya mfumo wa vyama vingi nchini inaanzia miaka ya 1950, wakati Tanganyika ikidai uhuru chini ya chama cha Tanganyika African National Union (Tanu). Vyama vingine vilivyokuwapo ni African National Congress (ANC), All Muslim National Union of Tanganyika (Amnut) na United Tanganyika (UTP).

Uchaguzi wa kwanza wa vyama vingi uliofanyika 1958 na Tanu ilifanikiwa kupata ushindi mnono baada ya kupata viti 28 kati ya viti 30 vilivyokuwa vikishindaniwa. Mwaka 1960 ulifanyika uchaguzi wa wabunge na Tanu kikaendeleza ushindi wake kwa kupata viti 70 kati ya viti 71 vilivyokuwa vikishindaniwa.

Tanganyika ilipata uhuru wake Desemba 9, 1961 chini ya Tanu iliyokuwa ikiongozwa na Mwalimu Julius Nyerere, awali akiwa Waziri Mkuu.

Uchaguzi wa tatu ulifanyika Novemba Mosi mwaka 1962 baada ya uhuru, kabla ya Tanganyika kuungana na Zanzibar.

Hata hivyo, mfumo wa vyama vingi ulifutwa mwaka 1965 na kuanzia wakati huo Tanu kikawa chama kilichoshika hatamu za uongozi.

Mwaka 1977 Tanu iliungana na ASP ya Zanzibar na kuunda Chama cha Mapinduzi (CCM) kilichoendeleza mfumo wa chama kimoja hadi mwaka 1990.

Tanzania ilirejea katika mfumo wa vyama vingi vya siasa Julai 1992. Kilikuwa kipindi muhimu na cha mafanikio kwa wanaharakati wa mageuzi kama Mabere Marando, James Mapalala, Bob Makani na Edwin Mtei na wengine ambao waliongoza harakati hizo za kupigania mfumo huo.

Harakati za kudai kurejeshwa mfumo wa vyama vingi zilikolea nchi nzima na mwaka 1991, Rais Ali Hassan Mwinyi aliteua Tume iliyoongozwa na Jaji Mkuu, Francis Nyalali kukusanya maoni ya wananchi na kutoa mapendekezo kujua kama taifa lilihitaji mfumo wa vyama vingi au kuendelea na mfumo wa chama kimoja.

Harakati hizo zilisababisha kubadilishwa kwa Katiba ili kurejesha mfumo huo ambao ulikuwa umefutwa Januari 14, 1963 kwa Azimio la Halmashauri Kuu ya Tanu.

Kurejeshwa kwa mfumo wa vyama vingi kulisababisha kuanzishwa kwa Ofisi ya Msajili wa Vyama vya Siasa ambayo kwa mujibu wa Sheria namba 5 ya mwaka 1992, mbali na kusajili vyama anapaswa kuhakikisha sheria hiyo inafuatwa na vyama vya siasa.

Chama cha siasa kinatakiwa kuonekana kikifanya siasa wakati wote bila kujali vikwazo na changamoto zilizopo. Hii maana kuepuka vyama ambavyo vinaibuka nyakati za uchaguzi vikidai vinaomba vichaguliwe kuongoza nchi.

Lakini, kwa miaka ya karibuni matumaini ya vyama hivyo kufanya siasa kwa uhuru yamekuwa na wakati mgumu, hasa baada ya Serikali kupiga marufuku shughuli za vyama vya siasa ikiwamo mikutano ya hadhara na maandamano.

Wakati vyama vya upinzani vikikosa fursa ya kufanya mikutano, hivi karibuni Ofisi ya Msajili wa Vyama vya Siasa nchini imeandaa rasimu ya muswada wa Sheria ya Vyama Vingi ambayo itarekebisha sheria ya mwaka 1992.

Hata hivyo, rasimu ya muswada huo ambayo bado haijawekwa hadharani tayari imezua mjadala na baadhi ya vyama vya siasa vimetoa kauli ya kuipinga.

Vyama hivyo vimezua mjadala baada ya kupata mwaliko wa Ofisi ya Msajili wa Vyama vya Siasa uliowataka kupeleka mapendekezo ya marekebisho.

Vyama vya siasa

Kiongozi wa kwanza kuujadili muswada huo alikuwa ni Mbunge wa Kigoma Mjini, Zitto Kabwe ambaye anataja vifungu 71 vya muswada huo akisema ni ‘Hukumu ya Kifo’ Kwa mfumo wa vyama vingi Tanzania.

Katika nadiko lake aliloliweka katika ukurasa wake wa Facebook Agosti mwaka huu, Zitto alionya kuhusu mpango wa Serikali kutunga sheria itakayoweka mazingira magumu kwa vyama vya upinzani kufanya shughuli zake.

“Muswada huo ni hukumu ya kunyongwa mpaka kufa kwa vyama vya upinzani nchini. Ni vifungu 71 vya hukumu ya kifo,” anasema Zitto na kuongeza:

“Kuna watu walipoteza maisha yao kwa ajili ya kupigania uwepo wa demokrasia nchini kwetu. Haikuja tu. Haikushuka kutoka mbinguni, ilipiganiwa. Watanzania wa sasa hawatakubali nchi kurudi kwenye utawala wa chama kimoja kamwe,” anasema Zitto.

Akitaja kifungu cha 45 (1) a-c) vinavyopingana na kifungu cha 45 (2).

“Yaani 45(1) inatoa ruhusa kwa vyama kufanya mikutano halafu 45(2) inasema watakaofanya mikutano ni wabunge na madiwani tu kwenye maeneo yao,” anasema Zitto na kuongeza:

“Tutaipinga sheria hii dhalimu ndani na nje ya Bunge. Tutalinda mfumo wa vyama vingi nchini kwetu kwa gharama yeyote ile kwani uwepo wa vyama ni haki ya kikatiba na haki hiyo haiwezi kunyang’anywa na mtu mmoja.”

Amewataka Watanzania kujiandaa na harakati za kuilinda na kuitetea Katiba.

“Wananchi ndio jeshi la mstari wa mbele la ulinzi wa Katiba. Tusimame kukataa kurudishwa kwenye chama kimoja. Umoja wa ulinzi wa demokrasia (Democratic Front ) Ni muhimu zaidi hivi sasa kuliko wakati wowote katika miaka 25 ya uwepo wa demokrasia yetu.

Vyama vingine vyauzungumzia

Mkurugenzi wa Itifaki, Mawasiliano, Uenezi na Mambo ya Nje wa Chadema, John Mrema anasema wanapinga sheria hiyo kwa kuwa haitekelezeki.

“Hilo jambo tulishalipinga tangu mwanzo, kwa sababu maandalizi ya uchaguzi huanza mara uchaguzi tu unapokwisha. Unapokataza mikutano ya hadhara utakutana vipi na wanachama wako na kutafuta wanachama wapya?” alihoji Mrema na kuongeza:

“Vyama vya siasa ni taasisi zinazoishi, ni sawa na taasisi za dini, huwezi kuzuia mikutano.”

Alisema kama sheria hiyo itapitishwa itasababisha ukabila na ukanda unapigwa vita. “Leo unamtaka Zitto afanye mikutano jimboni kwake Kigoma peke yake wakati yeye ni kiongozi mkuu wa chama chake, atafanyaje? Kwa mfano katika jimbo la Hai CCM haina mbunge wala diwani hata mmoja, kwa hiyo isifanye siasa kabisa? Chadema ina madiwani wanne tu Geita tutafanyaje wakati tunataka kuwaongeza?” alihoji.

Anasema watafanya mkakati wa kuipinga sheria hiyo kwa njia yoyote huku akimtaka msajili wa vyama vya siasa nchini kuachana na sheria hiyo.

“Nchi hii kila mtu yuko huru kwenda kokote anakotaka kwa mujibu wa Katiba, haiwezekani tukawa na sheria ya ajabu kama hiyo. Tunaye msajili ambaye ni jaji hatuamini kama anapeleka sheria mbovu kama hiyo,” anasema Mrema.

Mkurugenzi wa Habari na Mawasiliano wa Chama cha Wananchi (CUF), upande unaotambuliwa na Ofisi ya Msajili wa Vyama vya Siasa, Abdul Kambaya anasema licha ya kutouona muswada huo, hawakubaliani na mapendekezi yake.

“Tulichopewa sisi ni sheria yenyewe ya mwaka 1992 ili tutoe maoni. Lakini, kama ndiyo hivyo hatukubaliani na muswada huo. Kwa mfano, unaposema mkutano ufanywe na mbunge kwenye jimbo lake, kuna vyama ambavyo havina wabunge kabisa, vifanye siasa wapi? kuna vyama havina madiwani vitafanyaje?” alihoji na kuongeza:

“Katika mapendekezo yetu tumepinga kabisa hayo. Halafu unaposema chama kikitaka kufanya mkutano lazima kitoe taarifa kwa ofisa wa polisi aliyepo, hilo pia halikubaliki.”

Katibu wa Halmashauri Kuu ya Taifa (NEC), Siasa na Uhusiano wa Kimataifa, kanali mstaafu Ngemela Lubinga, alipoulizwa kuhusiana na muswada huo alimtaka mwandishi wa habari kumtafuta Katibu wa Itikadi na Uenezi, Humphrey Polepole ambaye naye hakupokea simu licha ya kuita kwa muda mrefu

Wednesday, October 18, 2017

Wimbi la madiwani Chadema kuhamia CCM ni njaa, ukata au?

 

Wimbi la kuhama kwa madiwani wa Chama Cha Demokrasia (Chadema), kwenda CCM hivi karibuni limekuwa kubwa na kushika kasi kipindi hiki. Kiasi kwamba, sasa limewaachia maswali mengi yaliyokosa majibu wananchi wengi, huenda kuliko wakati mwingine katika awamu zilizotangulia.

Licha ya kamba, wasemaji wengi wanalihusisha sakata la wimbi hili na mambo mengi kadha wa kadha. Wapo wanaojiuliza hivi, ni njaa inayosababisha haya, ni ile hali ya ukata uliokithiri na kuwagubika wananchi kila mahali au ni kule kurubuniwa tu? Ila jibu halijapatikana bado.

Hivi karibuni, madiwani wa Chadema kutoka mikoa ya Iringa na Arusha, ndiyo miongoni mwa wahanga wakuu waliokumbwa na kimbunga hicho cha hama-hama na kuwaachia wananchi viulizo vingi bila kupata majibu ya msingi.

Kwa mfano, Julai 11 mwaka huu aliyekuwa diwani wa Kata ya Ngabobo (Chadema) Wilaya ya Meru mkoani Arusha, Solomon Laizer. Aliandika barua ya kujiuzulu udiwani na kujiunga na CCM.

Sababu kubwa ya diwani Laizer kama alivyonukuriwa na vyombo vya habari, ni kuunga mkono jitihada za utendaji wa Rais John Magufuli.

Sababu ambazo Mbunge wa Arumeru Mashariki (Chadema), Joshua Nassari, aliwahi kuzikanusha vikali kabisa. Ambapo yeye mbunge Nassari alisema kuwa, kujiuzulu kwa diwani huyo ni mwendelezo uleule wa michezo michafu inayochezwa na chama kikongwe cha CCM; akidai diwani huyo eti amenunuliwa.

Kimsingi, wananchi hatuwezi kuzikubali sababu hizi moja kwa moja kama zilivyotolewa na Nassari; lakini pia ni vigumu kuzikana na kukubaliana moja kwa moja na sababu za diwani Laizer, mpaka pale ushahidi utakapodhihirishwa bayana.

Akionyesha uhakika wa anachokiongelea, mbunge kijana Nassari alisema, tayari walipata taarifa za diwani huyo kushawishiwa kujiuzulu kwa ‘kitu kidogo’ na kwamba, eti aliwahi kufuatwa na viongozi wa wilaya na kada wa chama hicho. Ambaye inadaiwa ndiye aliyetumika kwenda kumshawishi diwani huyo.

“Baadaye alieleza hataondoka lakini naona wamefanikiwa kumshawishi, tunashangaa viongozi wa Serikali badala ya kufanya kazi za maendeleo wanafanya kazi za kushawishi madiwani wa upinzani kuhama,”alisema Nassari.

Nassari aliyasema hayo akisisitiza kuwa, Laizer ni diwani wa tano katika Halmashauri ya Meru kujiuzulu. Tena kwa kutoa sababu zilezile kama wengine kuwa, anamuunga mkono Rais Magufuli.

Madiwani watano mpaka sasa wa Chadema wanaodaiwa kujiuzulu, na kisha kujiunga na CCM ni pamoja na, Credo Kifukwe, aliyekuwa diwani wa Kata ya Murieti jijini Arusha.

Wakati wengine waliojiuzulu katika Jimbo la Arumeru Mashariki na kata zao, kama zilivyoainishwa kwenye mabano ni pamoja na, Anderson Sikawa (Leguruki), Emmanuel Mollel (Makiba), Greyson Isangya (Maroroni) na Josephine Mshiu (Viti Maalumu).

Wote hawa, walikihama Chadema na kwenda kujiunga na CCM kwa sababu zilezile zenye mwelekeo sawa.......kumuunga mkono Rais Magufuli. Hivi ndiyo siasa!

Lakini, wimbi hilo la kuhama kwa madiwani wa Chadema wanaohamia CCM, limeukumba Mkoa wa Iringa pia. Ambapo, Baraka Kimata,Theodora Mbata, Erick Muyungo na Raymond Kimata, wiki hii waliripotiwa kukihama Chadema rasmi na kujiunga na CCM; ikiwa ni miezi kadhaa tangu watangaze kujiuzulu; kwa kile walichosema kuwa walishindwa kuendana na tabia za ‘kidikteta’ za Mwenyekiti wao, Mchungaji Peter Msigwa, mbunge wa Jimbo la Iringa Mjini.

Baadhi ya maneno waliyoyasema walipokuwa wakikaribishwa kwenye maisha mapya ni kama yafuatayo:

“Tutakitumikia ipasavyo CCM, kama tulivyokuwa tunakitumika Chadema. Na kuhakikisha kuwa CCM wanashinda chaguzi zote watakazo kuwa wanashiriki katika Manispaa ya Iringa,” walisema walipokuwa wakipokelewa.

Ni wazi na ni haki kabisa, kwa mwanachama yeyote na wa chama chochote kukihama chama alichoko kwa sababu zozote zile. Na ni haki ya kikatiba pia, kufanya hivyo na wala siyo dhambi wala kukiuka Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania; kwa kuwa kila mmoja anautumia uhuru wake kikatiba.

Isipokuwa, wasiwasi mkubwa madiwani hawa wanahama huku kukiwa na taarifa nyingi zilizozagaa za kurubuniwa kwa fedha.

Licha ya kwamba, suala hili na hasa linalowahusu madiwani wa kule Arusha, wanaodhaniwa kurubuniwa kwa fedha na baadhi ya viongozi wa Serikali; tayari lipo mikononi mwa vyombo vya uchunguzi kisheria; lakini nalo kama mengine linaleta maswali mengi kuliko majawabu.

Hasa kuwepo kwa ujumbe uliorekodiwa (clip) ukiwaonyesha baadhi ya viongozi wa Serikali na hasa, Mkuu wa Wilaya ya Arumeru, Alexender Mnyeti, akipanga njama za kuwarubuni madiwani hao; huku akiwaahidi kuwapatia kazi na fedha mara baada ya wao kukubaliana na mpango ule.

Hilo sitalizungumzia sana. Isipokuwa, kama kashfa ile na ushahidi ule utakuwa na ukweli wowote; basi taifa litakuwa linakwenda kuangamia.

Kwa nini? Kwa sababu huu ni utaratibu mbaya, na ukiukwaji mkubwa wa matumizi mabaya ya madaraka; ombwe linalopigiwa kelele kubwa hapa nchini nyakati nyingi. Mara nyingi imedaiwa baadhi ya wateule wa rais, wamekuwa waraibu wa madaraka na kutumia visivyo.

Nikianza na upande wa viongozi wa Serikali waliopewa dhamana ya kuwatumikia wananchi. Ni mwiko na ni kosa la kiufundi, lisilopaswa kufumbiwa macho hata kidogo kwa kuzitumia vibaya ofisi za Serikali kuzibadilisha kwa sababu zao binafsi; kufanyia matendo yanayokinzana na utawala bora kiujumla.

Ikijulikana wazi. Viongozi wa Serikali, mara zote wanatakiwa wawe mfano kwa wanaowaongoza wakikemea vikali vitendo vya rushwa, ubadhilifu wa fedha za walipakodi, unyanyasaji kwa walio chini yao; na vitendo vingine vyovyote vinavyoonyesha kukinzana na utu kiujumla. Yaani wawe mstari wa mbele mara zote, wakiyavaa matendo mema.

Viongozi wa namna hiyo, hutofautiana kabisa na dhima pamoja na mipango ya nchi, hukinzana waziwazi pia na ilani za vyama vyao. Lakini wanakinzana pia na Katiba, inayokataza na kupinga vikali vitendo vya rushwa iwe kwa kiongozi yeyote au kwa raia.

Halikadhalika, baadhi ya nukuu za Baba wa Taifa Mwalimu Julius Kambarage Nyerere, akikemea na kulaani vikali masuala na vitendo vya rushwa aliwahi kusema, “si kwamba enzi zetu rushwa ilikuwa haipo; hapana ilikuwepo isipokuwa tulikuwa wakali sana.....hatukumwachia hakimu kutoa adhabu,” anasema hayati Mwalimu Nyerere na kuongeza:

“Tukithibitisha kuwa ulikula au kupokea rushwa, ulikuwa ukienda jela na ukishatoka unatandikwa viboko 24. Viboko 12 wakati wa kuingia jela, na viboko 12 wakati wa kutoka ili ukamwonyeshe mkeo.”

Mwalimu Nyerere, alikuwa akiwahakikishia wananchi namna walivyokuwa wakiichukia rushwa tangu zamani enzi za utawala wake. Hivyo viongozi wanaotuongoza, wanatakiwa wamuenzi Mwalimu kwa vitendo na si kufanya maigizo.

0713/0765 937 378.

amwambapa7@gmail.com

Adam Mwambapa

Wednesday, October 18, 2017

Siasa ikitawaliwa na ushabiki matokeo si chanya kwa Wote

 

Kwa vyoyote vile siasa ni lazima iwe na kiasi fulani cha ushabiki. Na hasa kama ni siasa ya vyama vingi vya siasa kama ilivyo kwa Tanzania. Penye ushindani lazima ushabiki uwepo. Sera na itikadi ni tofauti na tujuavyo vyama vyote vya siasa vinalenga kushika dola. Hivyo huwezi kukwepa ushabiki ndani ya ushindani.

Lakini, ushabiki kama ule wa kushindwa mpira mtu akamalizia hasira yake kwenye viti kama tulivyoshuhudia kwenye uwanja wetu wa taifa, huo ni ushabiki wa kupitiliza. Au ushabiki wa mtu kuyatoa maisha yake kwa vile timu yake ya mpira imeshindwa, ni ushabiki wa kupitiliza. Labda ni bahati mbaya kabisa kwamba hapa Tanzania, tunataka kufananisha ushindani na ushabiki wa kisiasa na ule wa kwenye timu zetu za mpira. Kwa kiasi kikubwa siasa zetu zinatawaliwa na mapenzi na ushindani.

La kuzingatia hapa ni kwamba ni ushindani ndani ya taifa moja. Ni ushindani wa watu wenye haki sawa ya kuishi na kumiliki rasmali za taifa lao. Ni ushindani ndani ya taifa lenye tunu zake; tunu ambazo haziondolewi na utofauti wa sera wala itikadi. Mfano, lugha ya Kiswahili ni tunu ya taifa letu. Hatutegemei ushindani wowote ule wa kuondoa tunu hii! Madini, mbuga za wanyama ni tunu za taifa letu. Hatutegemei ushindani wa kuziongoa tunu hizi mikononi mwa wananchi. Mito, maziwa na bahari ni tunu za taifa letu. Hatutegemei ushindani wa kuuza tunu hizi! Tanzania ina makabila mengi, hii ni tunu ya taifa letu. Hatutegemei ushindani wa kuondoa tunu hii na kufuta makabila ya Tanzania. Umoja wetu, amani na mshikamano ni tunu za taifa letu. Hatutegemei ushindani wa kuondoa tunu hizi. Ushabiki ukiitawala siasa, kuna wasi wasi wa kuacha kuyaona haya.

Mfano tuna Mwenge wa uhuru. Hii ni tunu ya taifa letu. Rais Magufuli, katika hotuba yake ya kuuzima Mwenge wa uhuru kule Zanzibar ameeleza kwa kirefu faida za Mwenge huu na tunaunga mkono. Hatutegemei ushindani na ushabiki wa kufikia kuondoa Mwenge wetu wa uhuru. Na Rais, asiseme wakati wa utawala wake, ni kwamba Mwenge ni tunu ya kudumu. Ni bahati mbaya kwamba ushabiki wa kisiasa umetawala zaidi hadi Mwenge huu umetekwa nyara na CCM. Sherehe za Zanzibar za kuuzima Mwenge zilikuwa ni za kitaifa! Lakini picha iliyojitokeza hapo ni mkutano wa CCM! Hii ni changamoto kubwa iliyo mbele ya Rais wetu ambaye anatamani kuleta mabadiliko ya haraka. Daima anasema maendeleo hayana chama, lakini bado amefungwa mikono na miguu na chama chake. Mpaka sasa ameshindwa kupammbana na ushabiki wa kupitiliza katika chama chake. Kama alivyosema kwa msisitizo kwamba hana mpango wa kuufuta Mwenge, tunaomba aseme wazi kwamba Mwenge huu ni wa Watanzania wote. Avunjilie mbali utamaduni wa Mwenge huu kukimbizwa na vijana wa CCM. Vijana wote, wenye vyama na wale wasiokuwa na vyama vya siasa wawe na uhuru wa kuukimbiza Mwenge wetu wa uhuru.

Hoja ya msingi hapa ni kwamba, siasa iwe na kiwango fulani cha ushabiki, lakini isitawaliwe na ushabiki.Kwa maana kwamba ushabiki usiwe juu ya fikra. Ushabiki usigeuze ukweli, ushabiki usiwafumbe watu macho kuona mambo mazuri na yenye kujenga ya upande mwingine. Ushabiki usilete ubaguzi na ushabiki usijenge utamaduni wa kukataa kusikiliza hoja! Kawaida hoja hujibiwa na hoja .

Majuma mawili yaliyopita nimekuwa nikijadili juu ya mpango wa kutaka kujenga bwawa la kuzalisha umeme kwenye mbuga za Selous. Kwa bahati mbaya, mjadala huu umepokelewa kisiasa na siasa za ushabiki! Kama nilivyosema hapo juu, ushabiki ukitawala siasa hakuna matokeo chanya. Badala ya kujadili hoja zinazotolewa, wale wanaonipinga wanatanguliza “Kupinga”. Kwamba tunapinga mradi wa kuzalisha umeme, kwamba tunapinga maendeleo. Kuna mtu alipiga simu na kufoka akisisitiza kwamba sisi tunaotoa hoja za kutounga mkono ujenzi wa bwawa hili, hatutaki treni ya umeme ya kutoka Dar hadi Mwanza, kwamba hatutaki viwanda na mengine mengi.

Mbaya zaidi wale wanaoiangalia hoja hii kisiasa na kutawaliwa na ushabiki, wanaenda mbali kwa kusema kwamba tunampinga Rais. Wanataka kutuchonganisha na Rais wetu. Hawa ni watu wabaya kabisa. Wangekuwa na nia njema, basi wangejibu hoja kwa hoja na wala si kujificha kwenye kivuli cha “ Mapenzi ya Rais”. Tunampenda Rais wetu alete maendeleo, tunampenda Rais wetu alijege taifa letu. Na tunaamini kwamba ili Rais wetu afanikiwe ni lazima kila Mtanzania atoe mchango wake. Na mwelekeo si kumwangalia Rais, au mapenzi ya Rais, bali kuiangalia Tanzania ya leo, kesho na vizazi vijavyo.

Tunaamini kuna vyanzo vingi vya umeme wa kuendesha treni na viwanda zaidi ya kutaka kuzima kitu kimoja ili kujenga kingine. Kuzima utalii wa Selous, kuharibu mazingira kwa kutaka kuleta maendeleo ya leo, bila kuangalia kesho na keshokutwa ni kukubali kutawaliwa na ushabiki wa kisiasa. Wanaouona ukweli huu, kukaa kimya kuogopa kuitwa wasiliti ni zaidi ya dhambi ya mauti.

Tujifunze kutoka kwenye historia. Tuangalie kule ambako ushabiki uliitawala siasa na kuona matokeo yake. Inawezekana matokeo chanya kwa muda mfupi, lakini si endelevu. Yanaota kama uyoga na kunyauka haraka. Hivyo wale wanaotaka maendeleo endelevu, wamekuwa wakijitahidi kuweka ushabiki pembeni na kuingalia hali halisi. Wengine wanafikia hatua ya kukubali kufanya kazi na wapinzani wao, ili wajenge kitu cha kudumu. Mnapolijenga taifa lenye watu zaidi ya milioni 50, taifa lenye makabila tofauti na imani tofauti, ni muhimu kujenga utamaduni wa kujadiliana, kuchukuliana na kuvumiliana. Tumejikuta Tanzania, hatuna uchaguzi zaidi ya kukubali kuishi pamoja.

Bahati nzuri katika makala zangu si wote wanapinga! Kuna msomaji wa makala zangu ambaye ameamua kuniandikia. Nimetoa jina lake, lakini ninanukuuu kila kitu alichoniandikia:

“Napenda kukuunga mkono katika hili suala la ujenzi wa Bwawa la Kuzalisha Umeme la Stiegler’s Gorge. Pamoja na historia ndefu ya kulitumia eneo hili kuzalisha umeme lakini uhalisia wa kimazingira unatusuta kwa sasa. Mabadiliko ya Tabia Nchi (Climate Change) katika Ukanda wa Afrika Mashariki unaonesha kinaga ubaga kuwa shughuli za kibinadamu kama vile ujenzi wa makazi, kilimo, ufugaji na nyinginezo zimeleta athari kubwa katika utunzaji endelevu wa mazingira (sustainable environment protection/management). Mito, maziwa na hata mabwawa makubwa yamepungua kina cha maji. Tazama ziwa Manyara, Eyasi na hata Natron kwa upande wa mikoa ya Arusha na Manyara. Kule Mara, kuna athari kubwa katika mto Mara vile vile.

“Tumekuwa tunatumia tu bila kuangalia namna ya kuandeleza. Kama tunazungumzia Maendeleo Endelevu (Sustainabke Development) pia tuzungumzie Matumizi Endelevu (Sustainable Consumption). Vyanzo vya maji vimeharibika, hamna tena ile miti ya asili wala miti ya kupandwa ili kulinda vyanzo vya maji (water resources management). Baba wa Taifa, Mwalimu Nyerere katika hotuba yake kwa viongozi wa Serikali juu ya Umaskini na Uharibifu wa Mazingira alisema Taifa halina mpango wa kufidia misitu inayokwatwa kila siku kwa ajili ya nishati (mkaa),kilimo n.k, aliisauri kuwepo na utaratibu wa kupanda miti kila mwaka kwa kila wilaya, mkoa na hata Taifa. Lakini, kazi hii ilifanyika mara chache mwishoni mwa mwaka 1999 na mwanzoni mwa miaka ya 2000 bada ya hapo hatusikii tena hili suala. Na wazo hili lilipokelewa kwa mikono miwili na Makamu wa Rais, Hayati Dk Omari Ali Juma kabla ya kufariki, waliofuata hamna anayetilia mkazo suala la utunzanji mazingira kwa kuweka mkakati endelevu hususani kuwepo na utaratibu wa kusema katika Wilaya ya Maswa, kwa mfano; tutapanda miti kiasi kadhaa kwa mwaka huu, na iwe hivyo kwa mkoa na Taifa. Ila tumekuwa tunashuhudia matukio ya kustukiza tu na kutoza watu faini bila kuweka mkakati endelevu wa kutunza mazingira.

“Kwa hiyo, kama hatuna mkakati wa kutunza vyanzo vya maji, tutatumia pesa nyingi kujenga bwawa lakini halitakuwa endelevu kwa maana ya kuzalisha umeme uliokusudiwa. Lazima kuwepo na mkakati wa utunzaji wa mazingira unaoenda sambamba na utoaji wa Elimu kwa Jamii juu ya dhana ya kutunza mazingira. Sera na sheria za mazingira zimeshindwa kufanya kazi. Jamii haihusishwi vya kutosha katika kutunza mazingira na wawekezaji ndiyo wamekuwa wa kwanza katika uharibifu wa mazingira, iwe katika vyanzo vya maji, misitu.

Mwisho, Baba wa Taifa, Mwalimu Nyerere alisema uhabifu wa mazingira na umaskini ni ndugu na baba yao ni ujinga!

Kwa hiyo utafiti unaozungumzia katika makala yako ni muhimu sana ila vyuo vyetu vikuu vimekuwa vinakopi na kupesti tu wanapopewa kazi za kuangalia (Environmental Impact Assessment (EIA) mara nyingiine wataalamu hawafiki katika eneo husika ila wanapika data (taarifa)”.

Hoja ya msomaji wangu inajieleza yenyewe na hiki ndicho nimekuwa nikisisitiza kwenye makala zangu mbili juu ya ujenzi wa bwawa la umeme. Kusema kwamba haya ni maneno ya “adui” wa taifa au “adui” wa Rais ni kutotenda haki. Tunaendelea kusisitiza kwa nguvu zote kwamba hata kama uamuzi umepitishwa, maana huwezi kupingana na Rais wa nchi, basi utafiti ufanyike. Tujue kabisa ni athari gani zitafuata baada ya kujenga bwawa hili la umeme. Tuone juhudi za kupanda miti na kulinda mazingira yanayozunguka bwawa hili zikiendelea. Tuone juhudi za kulinda sehemu ya Selous inayobaki zikiendelea. Tuone juhudi za kulinda wanyama kama tembo na wengine wanaopatikana kwenye mbuga hii zikiendelea. Tusipende kutaka kujenga kitu kimoja kwa kuua kingine na tukataee kwa nguvu zetu zote siasa zetu kutawaliwa na ushabiki.

Padre Privatus Karugendo.

+255 754 633122

pkarugendo@yahoo.com

Wednesday, October 18, 2017

Urais wa George Weah Liberia umeshikwa na watu watatu

 

By Luqman Maloto

Kwa mara ya tatu mfululizo, Liberia inaandika historia ya kufanya marudio ya uchaguzi wa Rais, kutokana na matokeo ya mzunguko wa kwanza kukosa mshindi aliyevuka asilimia 50 ya kura kama Katiba ya nchi inavyotaka.

Mchezaji bora wa soka ulimwenguni mwenye tuzo ya Shirikisho la Kimataifa la Soka (Fifa), Ballon d’Or mwaka 1995, ameongoza kwenye matokeo ya uchaguzi uliofanyika Oktoba 10, mwaka huu, lakini hakuvuka asilimia 50, hivyo anarudia ngwe pili dhidi ya Makamu wa Rais, Joseph Boakai aliyetoka wa pili.

Weah wa CDC amepata kura asilimia 39.2 na Boakai wa Unity asilimia 29.6. Uchaguzi wa pili, unafanya Waliberia ndani ya miaka 12 sasa, liwe Taifa ambalo mshindi wa urais hapatikani kwa urahisi. Mwaka 2005 na 2011, Rais wa Liberia alichaguliwa baada ya kufanyika uchaguzi wa marudio.

Ikumbukwe pia Weah hii si mara yake ya kwanza kuongoza. Mwaka 2005 aliongoza kwa tofauti kubwa ya kura dhidi ya Rais wa sasa, Ellen Johnson Sirleaf. Alipata asilimia 28 na Sirleaf asilimia 19. Uchaguzi uliporudiwa, Sirleaf alivuna kura asilimia 59.4 na Weah 40.6. Sirleaf akatangazwa Rais.

Mwaka 2011, Sirleaf akitetea kiti chake kwa muhula wa pili, kwa tiketi ya chama chake cha Unity, alikabiliana vilivyo na Winston Tubman wa CDC, mgombea mwenza wake akiwa Weah. Mgombea mwenza wa Sirleaf alikuwa Boakai. Kwa mantiki hiyo, washindani wa sasa wa urais walikuwa wagombea wenza uchaguzi uliopita.

Matokeo ya awali mwaka 2011 ni kuwa Sirleaf alipata asilimia 43.9, Tubaman asilimia 32.7. Uchaguzi wa marudio ulipofanyika, Sirleaf alishinda kwa kura asilimia 90.7, wakati Tubman alipata kura asilimia 9.3. Sirleaf akawa amefanikiwa kutetea kiti chake.

Mwaka huu, imekuwa sasa mazoea kwamba Liberia hawapati mshindi wa urais katika matokeo ya awali. Tangu kuvunjwa kwa utawala wa Waliberia waliotokea Marekani, Rais wa zamani wa nchi kushinda kwa kishindo katika Uchaguzi Mkuu 1997. Taylor alishinda kwa kura zaidi ya asilimia 75.

Taylor aliweza kuwateka vijana wa Liberia, wakawa hawaambiwi kitu. Hata wazee walipoonya kuwa mtu huyo ni hatari kwa sababu alisababisha mauaji ya watu wengi katika Vita ya Kwanza ya Kiraia nchi humo, vijana waliibuka na kauli mbiu; Killed My Ma, He Killed My Pa, but I Will Vote for Him (Alimuua mama, alimuua baba lakini nitampigia kura).

Taylor alijiuzulu urais mwaka 2003 kwa shinikizo la kimataifa, ikiwa ni baada ya kumalizika kwa Vita ya Pili ya Kiraia Liberia. Hivi sasa Taylor anatumikia kifungo cha maisha jela nchini Uingereza baada ya kukutwa na hatia ya makosa ya kivita na ukiukwaji wa haki za binadamu.

Ugumu ni nini Liberia?

Uongozi wa kura ambao Weah ameupata katika Uchaguzi wa Oktoba 10 si wa kushangaza hata kidogo. Mwaka 2005, Weah alikuwa mtu pendwa zaidi na iliaminika angeshinda kwa urahisi lakini matokeo ya mwisho yalimshangaza.

Mwaka 2005, Weah hakujitokeza yeye mwenyewe kugombea, la! Ilizugushwa hati ya kusaini maombi (petition) yenye kumtaka Weah akubali kugombea urais. Watu wengi walisaini na kwa ombi hilo la saini za Waliberia wenzake, Weah alikubali.

Hata hivyo, baada ya kujitosa ulingoni alipata kura asilimia 28 na katika marudio akapata asilimia 40.6 na kumwacha Sirleaf akiandika rekodi ya kuwa mwanamke wa kwanza Afrika kutawazwa kuwa Rais wa nchi yake.

Kwa nini watu walimuomba Weah kwa wingi agombee urais mwaka 2005 kisha wakamgeuka? Jawabu la swali hilo lipo kwenye neno moja tu; ukabila. Ndiyo, siasa za Liberia zimetawaliwa na ukabila uliopitiliza.

Katika kutawala siasa za ukabila Liberia, hakuna kabila hata moja linalofikia wingi wa watu japo asilimia 25 ya nchi. Kabila kubwa zaidi ni Kpelle ambalo watu wake wanakadiriwa kuwa asilimia 20.3, mengine yote idadi yake ya watu ni chini ya asilimia 14.

Hali hiyo inasababisha mpaka watu wasio na nguvu kabisa kisiasa, wawe na uamuzi kwenye matokeo ya mwisho ya urais. Kwamba uchaguzi wa awali anayeongoza hapati asilimia 50 na katika marudio mshindi ni yule ambaye anafanikiwa kushawishi wagombea wadogo kumuunga mkono.

Hiyo ni sababu ya Sirleaf aliyepata kura asilimia 19 mwaka 2005 katika matokeo ya awali, kuibuka mshindi katika uchaguzi wa marudio, maana aliungwa mkono na wagombea wengi wadogo. Kwa uchaguzi wa tatu sasa, wagombea wadogo Liberia ndiyo wamekuwa wakiamua mshindi wa kiti cha urais.

Mwaka huu na kile ambacho kitaamuliwa Novemba 7, katika uchaguzi wa marudio, hakina tofauti na yaliyojiri mwaka 2005 Weah alipoangukia pua au mwaka 2011 Sirleaf alipompoteza Tubman kwenye kura za mzunguko wa pili.

Waliberia wamekuwa wakihuburiwa ukabila, hivyo hupiga kura kutokana na matarajio ya nafasi za makabila yao serikalini. Nadharia ya utambulisho wa kisiasa kwenye makundi ya kijamii (identity politics), kwa Liberia imeingia moja kwa moja katika ukabila.

Pamoja na sera, misingi ya ujenzi wa nchi, ubora na kuaminika kwa mgombea, kwa Liberia watu hungoja mgombea ajipambanue kikabila ili watu wa makabila wajue wamchague kwa sababu wana maslahi naye au wampigie kura mwingine.

Imekuwa ikitokea Liberia kwa watu kujitokeza kugombea kwa sababu ya kuamini wataungwa mkono na makabila yao. Na kweli watu hupiga kura kwa kutazama makabila ya wagombea. Wengine ambao makabila yao hukosa wagombea huangalia aliye na afadhali kwao.

Ukabila ulivyoota mizizi

Mapema mwaka huu, Boakai alinukuliwa na gazeti maarufu Liberia, Front-Page Africa, akilalamika kuwa Rais Sirleaf ambaye ni wa chama chake, hamuungi mkono katika mbio zake za urais, badala yake anampigia chapuo Charles Brumskine wa chama cha Liberty.

Madai ya Boakai ni kuwa Rais Sirleaf yupo tayari chama chao (Unity) ambacho ndiyo chama tawala, kipoteze uongozi wa nchi kwa sababu ya kabila. Boakai ni kabila la Kissi, Sirleaf ni Kru, ingawa mama yake ni chotara wa Liberia na Ujerumani. Brumskine ni Mkongo (jamii ya wakuja) lakini mwenyewe anajitambulisha kuwa kabila la Bassa.

Mapema kabisa Brumskine alianzisha kampeni kuwa ni zamu ya Bassa kuongoza Liberia kwa sababu tangu uhuru wa nchi hiyo mwaka 1847 wakati wa utawala wa Waliberia waliotoka Marekani (Americo-Liberians) na wazawa asilia, nchi hiyo haijawahi kutawaliwa na Bassa.

Bassa ni kabila la pili kwa kuwa na watu wengi Liberia, likiwa na watu wansokadiwa kuwa asilimia 13.4 nyuma ya Kpelle lenye asilimia 20.3. Utambulisho huo wa Bassa umemuwezesha Brumskine kupata kura asilimia 9.7, hivyo kushika nafasi ya tatu.

Julai mwaka huu, mgombea mwenza wa Weah, Jewel Taylor ambaye ni mtalaka wa Charles Taylor, alifanya mahojiano na Front-Page Africa na kueleza kuwa anaamini sababu kubwa ya kuteuliwa kuwa mgombea mwenza ni kabila lake la Kpelle ambalo lina watu wengi, hivyo itakuwa rahisi kwa Weah kupata kura nyingi za wana-Kpelle.

Hiyo ndiyo Liberia ambayo siasa zake zinazungumzwa kikabila na watu hawaonyani kuhusu hatari yake. Nchi ina historia ya machafuko ya kikabila lakini watu hawajajifunza, ahadi za kikabila zinatolewa mithili ya ujenzi wa miundombinu au ustawishaji wa hali za kimaisha.

Kwa nini ukabila Liberia?

Wakati mataifa makubwa Ulaya yalipoketi kuligawa Bara la Afrika mwaka 1884-1885, tayari Liberia ilikuwa imeshajitangaza kuwa nchi huru na jamhuri, miaka 38 kabla na kuthibitishwa na Uingereza. Hivyo, Liberia kama ilivyo kwa Ethiopia ni nchi za Afrika ambazo hazikugeuzwa makoloni ya Wazungu.

Mwaka 1816, aliyekuwa Mkuu wa Chuo Kikuu cha Georgia, Marekani, Robert Finley aliibua wazo la kutengeneza jamii ya koloni la Marekani barani Afrika (American Colonization Society ‘ACS’). Finley alifariki dunia mwaka 1817 kabla ya mpango huo kuanza lakini uliendelezwa.

Mwaka 1821-1822 (Karne ya 19), Wamarekani Weusi waliokuwa watumwa Marekani, waliachiwa huru na kuelekezwa Pwani ya Afrika Magharibi ili kuunda jamii ya koloni la Marekani (ACS). Hata hivyo, kituo chao kikuu kikawa Liberia.

Hata hivyo, Liberia tayari ilikuwa na wakazi wake walioishi katika jamii za makabila ambayo yalihamia kuanzia Karne ya 13-16 kutokea Sudan (Songhai Empire), Mali na maeneo mengine ya Afrika. Jamii ya waliozungumza Kimende pamoja na makabila ya Dei, Kru, Bassa, Gola, Grebi, Gio na Kissi ni watu wa mwanzoni kuishi Liberia.

Waliberia waliotokea Marekani utumwani walipofika Liberia, nao wakajiona wana hadhi kubwa, wakawatawala wenyeji, wakawanyang’anya ardhi, wakawageuza watumwa kwenye mashamba na shughuli nyingine za uzalishaji mali. Wao walizungumza Kiingereza, hivyo hawakutaka kujifananisha na wenyeji waliowasiliana kwa lugha za makabila yao.

Awali, Waliberia waliotokea Marekani (Americo-Liberians), waliwatawala Waliberia wenyeji kwa msaada wa Marekani, lakini baada ya kufanikiwa kuthibitisha utawala wao, Americo-Liberians waliitangaza Liberia kuwa nchi huru mwaka 1847 na Uingereza ikathibitisha lakini Marekani waligoma.

Tangu wakati huo, Waliberia waliolowea kutoka Marekani wakawa wanatambulika kuwa tabaka la juu kwenye nchi na wenyeji wakikandamizwa. Waliberia wenyeji walinyimwa hata haki ya kupiga kura kuchagua viongozi wao mpaka mwaka 1946 chini ya uongozi wa Rais William Tubman, ndipo Waliberia wenyeji walipewa haki ya kupiga kura kikatiba.

Kulikuwa na sheria ya kukataza Waliberia wenyeji kufika mijini, Rais Tubman aliifuta sheria hiyo, hivyo kuwezesha wenyeji kuwa huru kutoka vijijini na kutembelea na kuishi mijini ambako awali, waliishi Americo-Liberians peke yao.

Hata hivyo ni Tubman huyohuyo aliyeasisi siasa za ukabila baada ya uchaguzi wa Urais mwaka 1951 kukabiliwa na mgombea wa kwanza mwenyeji, Didwho Welleh Twe wa kabila la Kru, aliyekuwa msomi aliyekubalika kwa jamii kubwa ya wenyeji wa Liberia ambao walikuwa wamechoshwa na ubaguzi wa Waliberia waliotokea Marekani.

Tubman alipoona ugumu wa kumshinda Twe kwa kura, alimpachika sifa ya ubaguzi, kwamba ni mkabila. Katika kumgawa Twe na jamii ya Kru, alisema Twe ni Settra Kru, yaani kundi la watu wachache mno kwenye kabila la Kru. Matokeo yake Twe alipingwa na Kru wenzake. Mwisho Twe alikimbia nchi alipoona maisha yake yapo hatarini.

Ni wakati huo makundi mawili yakawa na thamani kubwa kijamii na serikalini. Waliberia waliotokea Marekani na Waliberia wenye asili ya Congo. Wapo wenyeji waliacha kufundisha watoto wao lugha zao za asili na kulazimisha kujifanya Wakongo au Americo-Liberians.

Mwaka 1980, Samuel Doe wa kabila la Krahn alipompindua Rais William Tolbert ndiyo ilikuwa mwisho wa utawala wa Waliberia waliotokea Marekani.

Doe alijitahidi kujenga miundombinu kuliko watangulizi wake wote, alikuza uchumi na kujitenga na siasa za ukabila.

Watu wachache mno kutoka kabila la Krahn ndiyo walipata nafasi serikalini, lakini wengi zaidi walitoka makabila mengine, hata baadhi ya Waliberia waliotokea Marekani. Hata hivyo, Doe alishutumiwa kuua watu na kukiuka misingi ya haki za binadamu, vilevile rushwa ilishamiri katika utawala wake.

Waliompinga Doe walimshutumu kwa ukabila, kwamba Serikali yake ilijaza watu wa Krahn. Shutuma hizo zimeendelea kila utawala. Kutoka kwa Amos Sawyer, Taylor mpaka Sirleaf. Hata hivyo, Doe anabaki kukumbukwa kwa kuumaliza utawala wa Waliberia waliotokea Marekani, maana aliua wanachama na mashabiki wengi wa chama cha Whig.

Mpaka sasa Liberia ni ya ukabila, ukitaka ushinde uungwe mkono na makabila mengi wenyeji. Zaidi ya asilimia 85 ya Waliberia ni Wakristo, ukitaka uambulie sifuri kwenye uchaguzi, jitokeze na jina linalokupambanua kuwa ni Muislam, hutachaguliwa, zaidi utaitwa wa kuja kutoka Mali, Gabon, Gambia na kwingineko.

Nani atashinda 2017?

Sasa basi, kati ya Weah na Boakai, atakayeshinda ni yule ambaye ataweza kushawishi kuungwa mkono na wagombea wengine wadogo ili apate kura za watu wa makabila yao.

Weah ni Kru na anajivunia kabila la mgombea mwenza wake, Jewel Taylor ambaye ni Kpelle. Ipo kampeni inaendeshwa pia kuwa haiwezekani Weah ashinde kwa sababu ni Kru, wakati Rais anayeondoka madarakani, Sirleaf naye ni Kru.

Kingine ni kuwa Jewel Taylor kuwa mgombea mwenza wa Weah, kinasababisha uvumi kwamba nwanasoka huyo wa zamani, atasababisha Charles Taylor aiongoze Liberia akiwa gerezani nchini Uingereza.

Kitendo cha Weah kupata kukiri kuwa alizungumza na Taylor kwa simu akiwa gerezani Uingereza, kiliongeza wasiwasi wa Taylor kuitawala Liberia kwa ‘timoti’ endapo Weah atashinda.

Pamoja na kila kinachozungumzwa, mshindi wa Urais Liberia ataamuliwa na wanasiasa watatu kati ya walioshika Tano Bora lakini hawaingii mzunguko wa pili. Wa kwanza ni Brumskine aliyepata kura asilimia 9.7, Alexander Cummings wa ANC asilimia 6.9 na Prince Johnson wa MDR asilimia 6.6.

Japo wapo wengine kama 15 lakini hao watatu ndiyo wamebeba majaliwa ya Rais anayefuata Liberia. Ama Boakai au Weah, yeyote atakayecheza vizuri na kura za wanasiasa hao watatu pamoja na makabila yao, atakuwa Rais.

Liberia ina watu 4.5 milioni lakini wapigakuta hawazidi 1.2 milioni. Hivyo, mgombea atakayevuna kura 650,000 mpaka 700,000, huyo atakuwa Rais bila shaka. Kila la heri Liberia Novemba 7, 2017.

Mwaka 2005 kampeni kubwa dhidi ya Weah ilikuwa uzoefu, kwamba alitoka kustaafu soka moja kwa moja na kugombea Urais. Hivi sasa Weah ni mwanasiasa kwa miaka 13. Mwaka 2014 alichaguliwa kuwa seneta wa jimbo la Montserrado. Hivyo, uzoefu si tatizo tena.

Sunday, October 15, 2017

Rais ni mlezi wa Katiba na sheria, anapovikiuka ni tatizo

 

By Kabwe Z. Ruyagwa Zitto

Jana ilikuwa ni Siku ya Kumbukumbu ya miaka 18 ya kifo cha Mwalimu Nyerere, Baba wa Taifa na Rais wa Kwanza wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania. Kwangu Nyerere ni Kiongozi wa mfano, najifunza kwa mazuri na mapungufu yake katika uongozi, na huyatumia mafunzo husika kunisaidia kuwaongoza vizuri wananchi wenzangu walionipa dhamana ya uongozi.

Kama sehemu ya kumuenzi Mwalimu Nyerere, nimeonelea nitafakari machache yatokanayo na uongozi wake ambayo ni funzo kwetu viongozi wa sasa, hasa katika nyakati hizi tunazopita. Tafakuri hii itahusu uamuzi wa Mwalimu Nyerere kumteua mzee Chediel Mgonja, kuwa Mkuu wa Mkoa wa Shinyanga kinyume na Katiba na sheria za nchi, na pia nafasi ya viongozi wenzake katika kuhakikisha Katiba na sheria za nchi havivunjwi, hasa na Rais wa nchi.

Chediel Yohane Mgonja ni jina ambalo huwezi kuliepuka kwenye kuijadili historia ya Taifa letu, hasa awamu ya kwanza. Mgonja ana historia ndefu, tangu Chuoni Makerere miaka ya mwishoni mwa 1950 mpaka kuwa mbunge na waziri mwenye umri mdogo zaidi mwaka 1965 kwa kumshinda kwenye nafasi ya ubunge “kingunge” Elias Kisenge, aliyekuwa Katibu Mkuu wa Tanu katika uchaguzi wa Jimbo la Same katika Mkoa wa Tanga (Katika wakati husika Same ilikuwa ni sehemu ya Mkoa wa Tanga).

Mgonja alikuwa pia rafiki wa karibu wa Mwalimu Nyerere, pamoja na kuwa kiongozi mtiifu kwake. Itakumbukwa ni Mgonja aliyekuwa Waziri wa Mambo ya Nje wakati tukitoa msimamo wetu tata wa “Kuitambua Biafra” mwaka 1968. Na pia ni Mgonja aliyesimamia mapinduzi makubwa ya “Kisomo cha Watu Wazima” wakati akiwa Waziri wa Elimu miaka ya mwanzoni mwa 1970.

Katika Uchaguzi Mkuu wa mwaka 1980 kulikuwa na ushindani mkubwa katika nafasi ya ubunge kuliwakilisha Jimbo la Same, pamoja na ushindani huo Chediel Mgonja alishinda uchaguzi ule. Ushindi ule haukuwaridhisha washindani wake, hivyo Mgonja alishitakiwa kwenye kesi ya uchaguzi kuwa aliiba kura za uchaguzi (election irregularities) na kwa hiyo ushindi wake wa ubunge haukuwa halali.

Kesi husika iliunguruma kwa muda wa miaka miwili, kati ya 1980 Mpaka 1982, hatimaye Mgonja alishinda kesi dhidi yake katika Mahakama Kuu Arusha, kwa hoja kuwa wapigakura hawana haki ya kupinga ushindi wa mgombea. Ushindi huo wa kesi dhidi ya Mgonja ukakatiwa Rufani katika Mahakama ya Rufaa nchini.

Katika shauri hilo namba 84 la mwaka 1980 lililofunguliwa na William Bakari na mwenzake dhidi ya Mgonja na Mwanasheria Mkuu wa Serikali (AG), Mahakama ya Rufaa Tanzania iliamua kuwa, mpiga kura ana haki kufungua kesi mahakamani kupinga matokeo, tofauti na maamuzi ya mahakama ya Arusha iliyosema wapigakura hawana haki hiyo. Na hivyo walalamikaji walishinda kesi husika. Mahakama pia ilimhukumu Mgonja kutokujihusisha na siasa kwa muda wa miaka 10.

Licha ya hukumu hii, mwaka 1983 Mwalimu Nyerere alimteua Mgonja kuwa mkuu wa Mkoa wa Shinyanga hali ya kuwa adhabu yake ya kutojihusisha na nafasi za kisiasa kwa muda wa miaka 10 haijatumikiwa hata kwa mwaka mmoja.

Jaji Warioba amueleza Mwalimu

Mwanasheria Mkuu wa wakati ule, Jaji Joseph Warioba anazikumbuka zaidi nyakati husika, amewahi kuelezea yafuatayo juu ya kadhia hii;

“Na kinyume na wale wanaosema (Nyerere) alikuwa haambiliki, si kweli. Alikuwa anakasirika kama mtu mwingine yeyote yule na aliweza kukufokea. Na wakati fulani alikuwa amemteua mtu (Mgonja) katika nafasi fulani (kuwa Mkuu wa Mkoa). Mimi kama Mwanasheria Mkuu wake nikaenda kumwambia: Mwalimu hapa sheria inakataa, huwezi kumteua huyu.

Nikamwambia kuna kikwazo cha kisheria hapa, kwa kuwa alikuwa yule mtu (aliyepaswa kuteuliwa) alikuwa ameonewa (ameonekana ana) mambo fulani. Mwalimu akakasirika, akaniambia wewe ndiye kikwazo. Wewe umezoea kila ukija hapa ni kuniambia usifanye hivi kwa sababu sheria inakataa, hapana hili sikubali.

Nikamwambia Mwalimu, hili ni suala la Katiba, ukifanya hivi kutakuwa na crisis (mgogoro) kwenye Bunge. Akasema si ndiyo demokrasi? Ngoja iende huko. Nikamwambia kwamba ni suala la Katiba, na yeye ndiye guardian (mlezi) wa Katiba.

Nikaendelea kumwambia Mwalimu kwamba ikitokea crisis na yeye ndiye guardian; yaani imesababishwa na guardian, ni kitu serious (kikubwa). Akasema ndiyo demokrasi, haya mambo ya kufichaficha siyo mazuri; ngoja iende huko.

Jaji Warioba anaendelea kulikumbuka tukio hilo na kusema: Nikatoka pale, nikaenda kwa Waziri Mkuu, Sokoine (Edward) nikamwambia; PM sasa kutakuwa na matatizo kwenye Bunge, boss hataki kubadili msimamo, akasema aah hebu twende bwana tumshauri angalau asimwapishe huyu mpaka tuwe tumetoka bungeni.

Kwa mujibu wa Jaji Warioba, walipokwenda kumwona Mwalimu asubuhi nyumbani kwake, Msasani Dar es Salaam, mambo yakawa tofauti. Alipotuona tu akaanza kucheka, akasema; Edward (Sokoine), nilimfukuza huyu jana; lakini aliniambia kitu kimenisumbua sana usiku. Sasa sijui kimekuleta nini hapa? Waziri Mkuu akaelewa na akauliza, sasa nini kimekusumbua?

Mwalimu akasema nimefuata ushauri wake (nimetengua uteuzi wa Mgonja kuwa Mkuu wa Mkoa wa Shinyanga), Akasema: Joseph, wewe ni stubborn (msumbufu) eeh?”

Masimulizi ya Jaji Joseph Warioba, aliyekuwa mwanasheria mkuu wa Serikali mwaka 1983 wakati Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mwalimu Nyerere alipomteua Chediel Yohane Mgonja kuwa Mkuu wa Mkoa wa Shinyanga kinyume na utaratibu.

Funzo kubwa hapa ni juu ya wajibu wa viongozi kuhakikisha wanalinda Katiba na sheria za nchi, na kuhakikishwa havivunjwi, hasa na Rais wa nchi, kwa kuwa huzusha mgogoro zaidi wa kikatiba. Pia, utayari na busara za Rais kuona makosa yake na kujirekebisha.

Nyerere wangu mie alikuwa Rais mwenye nguvu kubwa. Alikuwa Rais nyakati ambazo Rais ni Rais haswa. Hata hivyo Nyerere wangu mie hakutumia urais huo wenye nguvu kubwa kudharau Katiba. Aliiheshimu. Alipata kutuonya kuwa kwa Katiba yetu akitaka kuwa dikteta angeweza. Lakini, aliamua kutokuwa mtawala bali kiongozi.

Mwalimu Nyerere aling’atuka madarakani 1985. Lakini, kabla ya kung’atuka alimpunguzia (kwa mamlaka aliyonayo kikatiba) mzee Mgonja adhabu yake ya kutojishughulisha na siasa kwa muda wa miaka 10. Mzee Mgonja aligombea ubunge wa Same katika uchaguzi wa mwaka 1985, wananchi wa Same walimpa ushindi, na pia wakamchagua tena kuwa mbunge wao katika uchaguzi wa 1990, kabla ya kustaafu siasa za kibunge mwaka 1995.

Kabwe Z. Ruyagwa Zitto

Kiongozi wa Chama, ACT Wazalendo Kigoma Ujiji

Sunday, October 15, 2017

Malumbano ya Serikali, Chadema kuhusu Lissu yanadhalilisha nchi

 

By Luqman Maloto

Miaka iliyopita mdau mkubwa wa vyombo vya habari hasa uchapishaji nchini Uganda, James Tumusiime alikuwa akichora katuni iliyokuwa na uhusika wenye jina la Bogi Benda.

Wakati akichora katuni hizo, Tumusiime ambaye amepata kuwa Waziri wa Kilimo wa Uganda, hivi sasa akiwa mmoja wa Wakurugenzi wa Benki ya Maendeleo Afrika Mashariki (EADB), alimtengeneza Bogi Benda kwa uhusika wa ubishi usio na sababu.

Hata mahali ambapo alitakiwa tu kukubali kwa sababu hoja ilikuwa wazi, Bogi Benda alibisha. Mathalan, Bogi Benda aliambiwa na mzungu kuwa alipotembelea Afrika kwa mara ya kwanza alionywa kunywa maji hovyo kwa sababu si salama.

Ni kweli kuwa Afrika ya miaka ya tisini haikuwa na utaratibu wa kuchemsha maji ili kuyatibu yawe salama kwa kunywa. Utamaduni huo haukuwa umesambaa, lakini Bogi Benda kwa vile anaona mzungu anajidai, naye akamjibu: “Hata mimi nilipotembelea Ulaya mara ya kwanza nilionywa kuhusu kuvuta hewa ya Ulaya.”

Alichomaanisha Bogi Benda ni kuwa hewa ya Ulaya ni chafu, kwa hiyo alionywa asiivute. Swali ni angeishi vipi bila kuvuta hewa? Unakuja kubaini kuwa ilikuwa ni ujuaji tu wa Bogi Benda ili aonekane naye amemshinda mzungu na hoja yake kuhusu maji.

Akili ya Bogi Benda alikuwa anaijua mwenyewe. Siku moja yupo baa analalamika anazidiwa na wategemezi wakati kipato chake ni kidogo. Rafiki yake anamkumbusha mbona nyumbani kwake ana mke na mtoto wake mdogo peke yake? Akajibu: “Unaisahau vipi Idara ya Kodi ya Mapato?”

Alichomaanisha Bogi Benda ni sawa na wewe hapo ulalamike kuwa mshahara wako ni mdogo kwa sababu una wategemezi wengi, unaulizwa wategemezi hao akina nani wakati una mke na mtoto peke yake? Unajibu Mamlaka ya Mapato Tanzania (TRA), kwamba ni moja ya wategemezi wako.

Bogi Benda Tanzania

Ile sifa ya kutotaka kukubali ukweli hata katika maeneo ambayo hayahitaji ubishi aliyokuwa nayo Bogi Benda, ndiyo ambayo naitumia kama mfano, kulinganisha malumbano ya Serikali ya Tanzania na vyama vya upinzani. Jinsi pande hizo mbili zisivyotaka kuelewana kwenye masuala yaliyo wazi kabisa.

Mbunge wa Singida Mashariki (Chadema), Tundu Lissu, alipigwa risasi Septemba 7, mwaka huu akiwa kwenye gari lililoegeshwa nje ya makazi yake, muda mfupi baada ya kutoka kuhudhuria kikao cha asubuhi bungeni mjini Dodoma.

Suala ni Lissu kupata matibabu bora na kupona. Hilo linafahamika kwa kila mtu, kwa hiyo haitakiwi kuwepo kususiana, kukomoana, kutengana wala kupeana masharti. Muhimu kwa kila mtu ni kwamba Lissu apone.

Malumbano yanayoendelea wakati huu ambao Lissu yuko kitandani, yanadhihirisha kuwa Serikali na wapinzani, wanapenda kutofautiana hata mahali ambapo inaonekana wazi kuwa tofauti hazipaswi kuwepo kama ile tabia ya Bogi Benda.

Mtu ameshambuliwa kwa risasi na inaelezwa ameumizwa kwa kiwango kikubwa, sasa inashindikana nini wakati huu kujenga mshikamano wa pamoja, kufanya mashauriano ya namna bora ya kumpa huduma za kiwango cha juu ili apone kabisa?

Picha ambayo wahusika wanaitengeneza ni kama Chadema inamshikilia Lissu kuwa ni mgonjwa wao, halafu Serikali wanamuona Lissu kuwa mgonjwa wa jirani, kwa hiyo kumhudumia hakuna ulazima.

Hoja ya Serikali inakuwa: ‘Ninyi si mlikataa kufuata utaratibu tuliouweka?’ Kwamba kosa la Chadema ni kumuondoa Lissu kwenye mnyororo wa Hospitali ya Taifa, Muhimbili ambao ndiyo rasmi wenye kutambuliwa na Serikali, vilevile Mfuko wa Bima ya Afya wa Taifa (NHIF).

Kwa mujibu wa mwenyekiti wa Chadema, Freeman Mbowe, siku Lissu alipopigwa risasi, wakati Lissu alipokuwa akitibiwa mjini Dodoma kabla ya kupelekwa Nairobi, walifanya kikao kujadili matibabu ya kiongozi huyo.

Kikao hicho kilihudhuriwa na Spika wa Bunge, Job Ndugai, Waziri wa Afya, Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto, Ummy Mwalimu na Waziri wa Mambo ya Ndani, Mwigulu Nchemba. Katika kikao hicho uamuzi wa Serikali ulikuwa kwamba haiwezi kuhusika na matibabu ya Lissu kwa sababu yametoka nje ya mnyororo wa Muhimbili.

Maelezo hapo ni kuwa Lissu alitakiwa kuhamishwa kutoka Hospitali ya Mkoa wa Dodoma kupelekwa Muhimbili ambako kama kungekuwa na ulazima wa kupelekwa nje, rufaa ingetolewa na Muhimbili kisha moja kwa moja angepelekwa India katika Hospitali ya Apollo.

Maswali kila upande

Chadema walipoambiwa kuwa Serikali haiwezi kumhudumia Lissu nje ya mfumo wa Muhimbili walikubali. Wakaamua kumsafirisha kwenda Nairobi kwa gharama zao. Wakachukua uamuzi wa kuchangishana gharama za matibabu.

Sasa manung’uniko ya nini ikiwa walichagua kufuata njia ambayo wao waliamini ni bora zaidi lakini haina baraka za Serikali? Tangu Lissu anaondolewa Dodoma kwenda Nairobi, Chadema walifahamu fika kwamba Serikali haitahusika na matibabu ya Lissu, kwa nini isijikite kumhudumia mgonjwa na kuachana na malumbano na Serikali?

Septemba 8, Spika Ndugai alisema bungeni kuwa familia ya Lissu iliuchagua kuwa matibabu ya mbunge huyo yapo nje ya mfumo wa Serikali na NHIF. Alichokieleza ndicho ambacho kilirejewa na Mbowe. Tafsiri ni moja ingawa uwasilishaji ni tofauti.

Wakati Spika Ndugai akisema hivyo, Bunge analoliongoza pamoja na Serikali, wanatambua umaalumu wa matibabu ya Lissu kwa namna yalivyo. Chadema na familia ya Lissu walikuwa na hofu kuhusu usalama wa mbunge huyo, endapo angeendelea kutibiwa nchini.

Ukitazama pia mazingira ya shambulio, unaona dhahiri kuwa ilikuwa lazima kwa mtu yeyote anayempenda Lissu kutilia shaka usalama wake, siyo tu akiwa anatibiwa nchini, bali popote pale duniani.

Waliomshambulia Lissu bila shaka walitaka roho yake. Na kwa vile wameishia kumjeruhi, ni wazi kazi waliyoikusudia hawajayakamilisha. Kwa maana hiyo, popote pale duniani, wakiweza kumfikia basi maisha ya Lissu yatakuwa hatarini. Hivyo, ulinzi si chaguo bali lazima.

Bunge na Serikali walitakiwa kufahamu hofu ya Chadema na familia ya Lissu, ukizingatia kwamba haukuwa umepita muda mrefu tangu mbunge huyo aviambie vyombo vya habari kuwa anafuatiliwa na watu ambao alidai ama ni polisi au maofisa Usalama wa Taifa.

Ni kwa jicho hilo, Serikali ilitakiwa kufahamu kuwa Chadema na familia ya Lissu hawana imani na ulinzi wa Serikali. Hata hoja yao ya kumpeleka Lissu Nairobi si kwa sababu za ubora wa matibabu, bali usalama. Hivyo, Serikali ilitakiwa kutumia busara ili Lissu atibiwe katika mazingira yenye radhi ya familia na chama chake.

Baada ya Lissu kusafirishwa kwenda Nairobi, hazikuonekana jitihada zozote za Serikali kujishirikisha kwa namna yoyote kumtibu Lissu. Ni kama walisema ‘mmeamua kumpeleka huko mgonjwa wenu, basi mtamtibu wenyewe. Sisi hatuhusiki’.

Kwa vile uamuzi ulikuwa ni huo, kwamba Serikali haitahusika kwa sababu Chadema na familia ya Lissu walichagua mfumo nje ya Muhimbili, je, hata viongozi binafsi wa Serikali kujitoa na kujishirikisha ilishindikana nini?

Tunaweza kubaki hapo kuwa Serikali ilishatangaza kutohusika na matibabu, sasa kauli mpya za Waziri Ummy kuwa familia ya Lissu iandike barua ni ya nini? Kipi ambacho Serikali haikitambui kuhusu matatizo ya Lissu mpaka iandikiwe barua?

Serikali imeshajieleza na imesikika, sasa maneno mengine ya nini? Kama imeona upo mwanya wa kumhudumia Lissu katika hospitali yoyote hata zilizo nje ya mfumo wa Muhimbili, kwa nini isikae chini na familia yake pamoja na Chadema ili kujadili na kuangalia namna bora ya kushirikiana?

Kurushiana maneno, mara Chadema wanasema hawawezi kuiandikia barua Serikali, familia ya Lissu nayo inasema Lissu kakataa barua isiandikwe, huku Serikali ikisisitiza inahitaji barua, ni kuzalisha malumbano ambayo hayatakiwi.

Kipaumbele ni kumhudumia Lissu tu.

Sunday, October 15, 2017

Ushabiki wa Kisiasa: Kansa Inayotafuna Taifa

 

Tunatembea katika kipindi kizito na kigumu kwa mtazamo wa kutojithamini kama Taifa. Tumefikia kiwango cha juu (ijapo siyo cha mwisho) cha uharibifu wa Taifa na tunadhani kwa kufanya hivyo tunajipeleka kwenye mafanikio.

Tumejinyima haki ya kujivunia uzuri wa amani yetu na imekuwa lugha kama ya kawaida baadhi ya wanasiasa kujinasibu kuwa wako tayari kumwaga damu zao. Suala la kujichanganya kuzungumza ujinga huu, linaweza kuota mizizi na likaharibu Taifa, ni heri kulaumiwa sasa kuliko kusubiri sana.

Tumeandika namna wanasiasa wetu wanavyopotea na jinsi ilivyo rahisi wao kuondoka kabisa kwenye medani za kisiasa. Tumetambua wajibu wetu kwa Taifa na tumeamua kuwajibika. Wajibu wetu ni kuona Taifa liko salama. Tumejiaminisha kwa umma na umma umetuamini kwamba tutatumia kalamu zetu kuelimisha, kuonya, kufariji na kamwe, hazitatumika kufurahisha magenge na kupoteza umma.

Mwalimu wangu Mzumbe, Profesa Kamuzora alinifundisha, namna ya kukuza weledi na taaluma ni kuandika na kusoma. Na kuandika yenye tija, kunaleta mantiki kuliko kuandika chochote.

Tunaandika makala ambazo haziwafurahishi wengi na hatuna namna zaidi ya kufanya hivyo. Katika taaluma ya utawala inaaminika, meneja anayefurahiwa na wote huyo nafasi yake ni getini ili awafungulie wote na wafurahie huduma yake. Tukizichukua makala zetu kama sehemu ya utawala wa fikra na mitazamo ya kisiasa na kiuchumi katika Taifa, tunahesabu nukta muhimu kwamba tumefanikiwa. Gazeti la Mwananchi limefanikiwa kusomwa na wengi, na ni weledi utakaowafanikisha zaidi na nitajivunia kuwa sehemu ya mafanikio yao, na nawashukuru kubeba mafanikio yangu.

Taifa linatafunwa na kansa ya ajabu na isiposhughulikiwa kule wanakohubiri kwamba tunaweza kuelekea, tukiwadharau wanaweza kutupeleka. Si mara moja kuwasikia wanasiasa wakisema Tanzania ni sawa na ilivyokuwa Burundi, au ilivyo Sudani Kusini au kwingineko na wanasema haya kwa minajiri tu ya kutaka waungwe mkono. Wanakosoa kila utendaji wa Serikali na hakuna namna wanaridhika na lolote, huo ndio uzandiki unapotufikisha Taifa katika kiwango cha kujiangamiza ikiwa tutawavumilia.

Waongo na wajivuni wamevamia siasa za Tanzania, na haya tunayaona kuwa ni zao la ujenzi wa mfumo haramu kwenye siasa halali za taifa. Ukimsikia mwanasiasa anatuhumu vyombo vya ulinzi na usalama kwamba vinahatarisha uhai wake, kisha kesho anaomba kulindwa na vyombo hivyo hivyo, hata kama wewe si mtaalamu wa magonjwa ya akili utajiridhisha tu, kuwa hapo kuna ukichaa. Wamelizushia Taifa mambo ya hovyo, na wamefanya hayo wakiwa ardhi ya ugenini, hatusemi kwamba walifanya kwa kujifurahisha, ni mpango halisi unaotakiwa kudhibitiwa.

Ujinga wa kupenda unatupotosha

Tumejielekeza sana kwenye ushabiki wa yale tunayoyasikia au ambayo wale tunaowafuata wanasema. Tumejiaminisha katika masuala ambayo kwa uhalisia wengi hawana ufahamu nayo kabisa au ufahamu wao umekuwa juu juu tu.

Tulipouliza; hivi mabadiliko tuliyohubiri 2015 tulimaanisha nini?, wengi waliishia kujichanganya na kelele za wanasiasa bila kujipa ufahamu zaidi kuhusu kelele hizo. Wapo waliojaribu kujenga hoja kuhusu vyama vya siasa vinavyoanzishwa, kwamba vitapata kujulikana vipi endapo havipewi nafasi ya kufanya siasa? Tumelijibu swali hilo kwa ufasaha kabisa kwamba kazi ya Chama cha siasa siyo kujulikana, kazi yake ni kutafuta dola na wakati muafaka wa kutafuta dola upo; kwa sasa ipo njia muafaka ya kujijuza kwa umma, ni kupepea sawa na mwelekeo wa upepo.

Upotofu wa Siasa za 2014-15

Wapo wanaoshindwa kuelewa na kujipa maarifa ya mambo madogo kabisa katika siasa, mfano uwepo wa Ukawa. Na tumeshindwa kuelewa kwa nini hata hawajajifunza tu kutoka Kenya ili angalau tu wajue tofauti ya Ukawa yao na miunganiko ya huko ugahibuni. Niwajulishe na kama walikuwa hawajui, Ukawa ilikufa siku ya Uchaguzi Mkuu, baada ya hapo aliyepata kapata na aliyekosa kakosa, wanajidanganya kwamba Ukawa ipo kwa kudumu, ndipo wanaposhindwa hata kushauri mshirika mwenzao wa Ukawa CUF namna bora ya kuondokana na kadhia waliyo nayo badala yake wanailaumu Serikali kwamba inaikandamiza CUF. Wangejifunza kutoka Kenya kidogo tu, wangeyajua haya.

Ujinga wa kupenda, unawafanaya wanasiasa wanakuwa waongo ndiyo maana unamsikia mbunge anajirekodi na kutangaza eti amefuatiliwa Iringa, na kwingineko na kwa ujuzi hafifu anataja wengine wanaofuatiliwa, lakini uzito kichwani unamfanya ashindwe kusema sababu za kufuatiliwa. Kupenda, kunawafanya wanasiasa wanaamka na uongo na wanajiweka katika mazingira ya kutofikia kutoa ushahidi eti, vielelezo vya rushwa wanataka wampe Rais! Tangu lini Rais ni taasisi ya kuchunguza rushwa? Tunatamani siasa, lakini za aina hii hapana. Tunajengewa mazingira ya kutukanana bila sababu na kwa jinsi hii, vijana wanaanza kugawika kwa sababu wajanja wameamua kuwatumia. Rushwa ipelekwe Takukuru na siasa zipelekwe vyamani, hapo ujanja utakwisha.

Wanasiasa vijana na siasa zetu

Katika Bunge la 11, Uchaguzi Mkuu wa 2015 uliwezesha vijana wengi kupenya na kuingia humo. Vijana wamekuwa chachu ya mijadala ya Bunge, lakini wengine wamejitoa huko na kujielekeza kwenye mambo ya harakati zaidi kuliko kufanya siasa za wakati wao. Vijana walidhani kuingia bungeni ni kwenda kuinyoosha Serikali na kupata sifa nyingi sana. Walichokutana nacho ni kanuni zinazoendesha Bunge zinawanyima fursa ya kuwa maarufu kuliko Bunge, na huo umekuwa mwiba mchungu kwao.

Ipo tofauti kubwa kati ya wanasiasa wa CCM na wale wa upinzani hasa vijana. Mfumo wa CCM unawajenga na kuwarejesha kundini wanaokengeuka. Mfumo unalinda heshima yake, na kwa jinsi hii hata wale wanaodhani kupayuka na kujisemesha wako tayari kufukuzwa uanachama wanadhibitiwa. Kwa mfumi wa CCM ni nadra mtu mmoja kuwa na nguvu kuliko Chama, au kuwa mtovu wa nidhamu kwa kudumu.

Tofauti ya vijana wa CCM na vyama vingine, ni mifumo ya sasa ya vyama vyao. Nasema mifumo ya sasa kwa sababu chama kama Chadema kimepoteza mfumo wake wa udhibiti wa nidhamu ya viongozi wake kilichobaki ni kila mmoja ni mamlaka ya peke yake isipokuwa linapokuja suala la masilahi. Chama cha CUF, tunakosa kukisemea kwa uzuri au kwa ubaya kwa sababu, kama tulivyowahi kusema, kimejipoteza kwa kupata ushauri haramu, hivyo hakina mfumo wa kiutawala unaoweza kudhibiti na kwa sasa wanahangaika na hali yao.

Kwa ajili ya kupenda, tumejikuta hata maovu yanayofanywa na tunaowapenda tunayaona ni sahihi, na hata mema yanayofanywa na tusiowapenda tunayaona ni mabaya. Turejee katika wosia wa Baba wa Taifa Mwalimu Nyerere alioutoa katika andiko lake la “Tujisahihishe”, tutaiona nuru mpya na siasa njema katika Taifa letu.

Mungu Ibariki Tanzania

Mwalimu Falesy Mohamed Kibassa ni Msomaji wa Magazeti ya Mwananchi, Mtafiti na Mkurugenzi Simu: +255716696265/ Barua pepe fmkibassa@gmail.com

Sunday, October 15, 2017

TRA inakusanya mapato kutoka kwa nani?

 

By Julius Mtatiro

Wacha niseme ukweli halisi, kama ulivyo. Kwanza aliyeiibua TRA ni Zitto Kabwe, Mbunge wa Kigoma Kaskazini. Katika utoaji maoni kwenye mitandao ya kijamii, Zitto aliandika kuwa uchumi wa Taifa unaanguka akielezea namna makusanyo yanayofanywa na Mamlaka ya Mapato Tanzania (TRA) yalivyoshuka kutoka makadirio ya trilioni 1.4 kwa mwezi kipindi cha mwaka 2016 na kufikia Sh600-700 Bilioni kwa mwezi kwa mwaka huu 2017, jambo lenye maana kuwa tumeshuka kwa zaidi ya asilimia 60. Zitto alitoa taarifa zingine kadhaa za kiutafiti kushajihisha hoja yake.

Kwa miezi kadhaa iliyopita TRA imekuwa haitangazi hadharani makusanyo ya kila mwezi, Utawala wa Rais John Magufuli ulipoanza kazi Novemba 2015, tuliona TRA ikitangaza hadharani mapato ya nchi kila mwezi lakini baadaye zoezi hilo halikuendelea.

Ukiona mamlaka iliyokuwa inatangaza masuala muhimu kwa wananchi kwa kuonyesha mafanikio makubwa, ghafla mamlaka hiyo haiendelei na zoezi hilo, unajua huenda mafanikio yamekwisha na sasa kuna shida. Ni kawaida kwa Serikali za kiafrika kukwepa sana kutangaza shida zake kwa wananchi wake, Serikali hizo ziko tayari kutumia gharama zozote ili kuwafanya wananchi wasijue linaoendelea.

Baada ya taarifa ya Zitto kusambaa na kuandikwa sana, ndipo TRA ikaamua kuvunja ukimya, ikaja na taarifa muhimu kwa wananchi, ikiwajulisha hali halisi ya ukusanyaji wa mapato nchini Tanzania kwa Julai, Agosti na Septemba. TRA ikaeleza kuwa katika kipindi hicho cha robo ya tatu ya mwaka 2017 ilifanikiwa kukusanya mapato makubwa zaidi kuliko yale ya robo ya tatu ya mwaka 2016.

TRA ikasisitiza kuwa katika kipindi hicho imekusanya juma ya Sh3.65 trilioni kwa mchanganuo wa Julai 2017 Sh1.11 trilioni, Agosti Sh1.21 trilioni, Septemba Sh1.33 trilioni na kwamba jumla ya makusanyo hayo ya miezi mitatu ni sawa na ukuaji wa asilimia 1.2 ukilinganisha na makusanyo ya robo ya tatu ya mwaka 2016.

Bila kumung’unya maneno, taarifa ya TRA inazua maswali makubwa na inatia shaka za kutosha. Ifahamike kuwa lengo la TRA kutoa taarifa hiyo ghafla ni kuonesha kuwa nchi haijayumba kimapato, hapa chini nafanya uchambuzi wa kwa nini taarifa ya TRA imeongeza maswali mengi zaidi kuliko yale yaliyokuwapo awali?

Taarifa iliyotolewa hivi karibuni na Ofisi ya Taifa ya Takwimu (NBS) imetoa viashiria vya kuanguka kwa uchumi kwa tafsiri ya wataalamu wa uchumi, kuwa uchumi unaporomoka na kama si kuanguka lakini mbaya zaidi ni kwamba thamani ya shilingi inashuka kwa kasi huku mfumuko wa bei ukikimbilia juu.

Inafahamika kwamba tangu utawala wa awamu ya tano uanze kazi kumekuwa na mabadiliko mengi chanya na hasi ya kiuchumi na kwa vyovyote vile hasi yakionekana kuelemea chanya kwa nguvu mno. Mfumuko wa bei unaokua kwa kasi umeathiri sana bidhaa ambazo zinatumiwa sana na wananchi ikiwamo bidhaa za chakula na mazao muhimu.Kwa hali hii ni wazi kuwa wananchi wanatumia fedha nyingi kununua chakula kuliko kulipa kodi.

Kwa maana nyingine wananchi wanatumia pesa nyingi kutafuta chakula cha kila siku kuliko kuwekeza kwenye biashara ambazo hawana uhakika nazo kutokana na kutotabirika kwa uchumi, kwa hiyo TRA wanapotangaza mapato ya kila mwezi yanaongezeka sijui wanamaanisha kodi au mapato hayo yanakusanywa kutoka kwenye biashara zipi wakati wananchi wengi wanawekeza kwenye mapambano dhidi ya bei za vyakula.

Hali halisi mtaani

Hali halisi ya kiuchumi mtaani ni ngumu. Wananchi wanajua tunaposema hakuna pesa mtaani ina maana hazipo kweli! Ina maana hakuna wepesi wa mzunguko wa pesa kuwezesha raia wajishughulishe na kuendelea na maisha. Ndiyo kusema kuwa kama mama wa kijijini alitumia siku nzima kuuza vitumbua 100 na kupata Sh10,000 leo hii akiweka vitumbua 100 katika eneo lile lile huenda anaishia kuuza vitumbua 50 kwa sababu wanunuzi wa vitumbua wamebadilisha bajeti zao ili kuendana na hali halisi ya uchumi ambao umekuwa mgumu.

Aina hii ya uchumi inawaumiza wananchi wa kawaida, wafanyakazi wa umma na sekta binafsi pamoja na wafanyabiashara na wajasiriamali. Kwa wale wasiofahamu, maisha yanategemeana sana, ili mama mwenye vitumbua auze anahitaji mwalimu (mnunuzi wa vitumbua) awe na pesa za kununua vitumbua, mama mwenye vitumbua anahitaji fundi wa baiskeli aweze kutengeneza baiskeli na kupata pesa ili zingine anunue vitumbua.

Na ili mwalimu apate pesa za kununua vitumbua anahitaji Serikali imlipe vizuri au iifanye pesa ya mshahara anayolipwa iwe na thamani sokoni. Vivyo hivyo fundi wa baiskeli anahitaji wateja wake wawe na uwezo wa kumudu gharama za matengenezo za mara kwa mara, vinginevyo naye hawezi kununua vitumbua.

Leo ukizunguka mtaani ukazungumza na mwalimu, fundi baiskeli na mama muuza vitumbua na wateja wao, wote watakwambia hali ni mbaya sana, wote watakwambia uwezo wao wa kuuza au kununua umeshuka. Na kumbuka hawa ndiyo walipa kodi, wanapokosa pesa za kununua vitumbua hawawezi kuwa na pesa za kulipa kodi. Ndiyo maana taarifa ya TRA kuwa mapato yanakua bila shida inaleta kigugumizi, mashaka na hofu ya wazi.

Kauli ya Rais JPM

Wakati TRA inatangaza kukusanya kodi nyingi zaidi katika robo ya tatu ya 2017 na kwamba makusanyo hayo ni makubwa; Rais Magufuli juzi ametamka wazi kuwa Serikali yake haitaongeza mishahara y