Wednesday, February 21, 2018

Uchaguzi mdogo na mlolongo wa malalamiko

 

By Elias Msuya, Mwananchi

Uchaguzi mdogo katika majimbo ya Kinondoni jijini Dar es Salaam na Hai mkoani Kilimanjaro umemalizika na CCM imeibuka na ushindi kwa kuyachukua majimbo yote mawili. Pia, ilinyakua kata zote tisa zilifanya uchaguzi huo Jumamosi.

Uchaguzi huo ulifanyika baada ya wabunge wa majimbo hayo, Maulid Mtulia - CUF Kinondoni na Dk Godwin Mollel aliyekuwa Chadema, kujitoa na kujiunga na CCM mwishoni mwa mwaka jana.

Katika uchaguzi mdogo uliotangulia Januari 13 katika majimbo ya Singida Kaskazini, Songea Mjini na Longido baadhi ya vyama vya siasa viliususia vikilalamikia unyanyaswajikubadili matokeo na mawakala kutimuliwa vituoni katika uchaguzi uliokuwa umetangulia Novemba katika kata 43.

Hata hivyo, safari hii vyama hivyo vilijitosa katika uchaguzi wa Kinondoni na Hai na hivyo kuufanya kuwa mgumu kutabirika kiushindani. Hata hivyo matarajio yao hayakufiwa badala yake wameishia kwenye mlolongo mpya wa malalamiko na sintofahamu zaidi.

Wakati wa kampeni

Kampeni za uchaguzi huo zilifunguliwa Januari 21, zikiambatana na matukio kadha wa kadha yaliyolalamikiwa na baadhi ya vyama vya siasa. Katika jimbo la Siha, CCM ililaumiwa kwa kumtumia Mkuu wa wilaya hiyo, Onesmo Buswelu kupanda jukwaani kumnadi Dk Mollel, jambo lililoelezwa na Tume ya Taifa ya Uchaguzi (NEC) kuwa si sahihi.

Kama hiyo haitoshi, CCM iliendelea kuwatumia mawaziri ambao walitoa ahadi mbalimbali zikiwamo za kutekeleza majukumu yao ya kiserikali endapo wagombea wa chama hicho watachaguliwa.

Miongoni mwao ni Waziri wa Nchi, Ofisi ya Rais Tawala za Mikoa na Serikali za Mitaa (Tamisemi), Seleman Jaffo, Waziri wa Afya, Ummy Mwalimu, Waziri wa Elimu, Sayansi na Teknolojia, Waziri wa Mambo ya Ndani na wengineo. Pia Naibu Spika wa Bunge, Dk Tulia Ackson naye aliahidi Mtulia kumpa nafasi zaidi bungeni.

Viapo vya mawakala

Wakati kampeni zinaelekea ukingoni Februari 11 ambayo ilikuwa siku ya kuwatambulisha na kuwaapisha mawakala wa vyama vya siasa vilivyoshiriki uchaguzi huo, Chadema ililalamika kwamba mawakala wake katika jimbo la Kinondoni wamekataliwa kuapishwa.

INAENDELEA UK 20

INATOKA UK 17

Ilieleza kuwa katika Kata ya Hananasif, ofisa mtendaji aligoma kuwaapisha mawakala hao akiwataka waache majina yao hadi atakapowaita siku tatu kabla ya siku ya kupiga kura.

Baadaye ilidaiwa karibu watendaji wa kata zote walifanya hivyo katika jimbo hilo na chama hicho kupitia idara ya habari kilisema hakukuna sababu yoyote ya msingi iliyotolewa na wahusika.

Kama hiyo haitoshi, baadaye viongozi wa chama hicho wakiongozwa na Mwenyekiti Freeman Mbowe walifika makao makuu ya NEC kudai viapo vya mawakala wa chama hicho kwa jimbo la Kinondoni, ikiwa ni siku mbili kabla ya uchaguzi huo.

Ujumbe huo ulieleza sababu sita kwa NEC, zote ziliwa ni malalamiko; Mosi, mkurugenzi wa manispaa ya Kinondoni kukataa kuwaapisha mawakala wa ziada.

Pili, ni Msimamizi wa uchaguzi kukataa wabunge na madiwani wa Chadema kuwa mawakala; tatu, msimamizi huyo kuweka sharti jipya la kutaka mawakala wote wawe na vitambulisho; nne, kutotolewa kwa hati za viapo kwa mawakala; tano, kutofahamika kituo cha majumuisho ya kura na wasimamizi kuwa makada wa chama tawala na kuwapo uwezekano wa wao kupiga kura mahali wanaposimamia.

Licha ya malalamiko hayo kupata majibu ya Tume siku moja kabla ya uchaguzi, Chadema haikuridhika kwa kuwa viapo na barua za kuwatambulisha mawakala havikutolewa hadi muda wa kazi unakwisha siku moja kabla ya uchaguzi.

Maandamano

Akizungumza baada ya mkutano wa kufunga kampeni katika uwanja wa Buibui kata ya Mwananyamala, Mbowe aliwaongoza wafuasi wa chama hicho kwenda kudai viapo hivyo kwenye ofisi msimamizi wa uchaguzi kwa maandamano yaliyosambaratishwa na polisi na kusababisha kifo cha kifo cha Akwilina Akwiline aliyekuwa mwanafunzi wa Chuo cha Taifa cha usafirishaji (NIT) akiwa ndani ya daladala.

Pia, wakati kampeni zikiendelea, Chadema ilitangaza kumpoteza aliyekuwa wake katibu wa kata ya Hananasif, Daniel John ambaye mwili wake ulipatikana akiwa ameuawa huku aliyekuwa naye, Reginald Malya akikutwa ufukweni mwa bahari ya Hindi akiwa na majeraha.

Ofisi ya Kamanda wa Polisi wa Kanda Maalumu ya Dar es Salaam ilisema wanaendelea na uchunguzi ili kuwabaini watu waliohusika na kifo hicho, huku askari sita wakiwa wametiwa mbaroni.

Siku ya uchaguzi

Siku ya uchaguzi Februari 17, vituo vilifunguliwa saa 1:00 asubuhi. Hata hivyo, mawakala wa vyama vya upinzani walikataliwa katika baadhi ya vituo kwa kukosa barua za utambulisho.

Katika vituo vingi, hasa Kinondoni walikataliwa kuingia kwenye vituo kwa zaidi ya saa sita, huku mawakala wa CCM na vyama vingine wakiwa ndani ya vyumba vya kupigia kura.

Jambo hilo liliwakasirisha viongozi wa Chadema na Mkurugenzi wa operesheni, Benson Kigaila alidai zilikuwa njama za kupora ushindi wao kwa kuwazuia mawakala kuwapo vituoni.

“Hizi ni njama kwa sababu tumelalamika kwa muda mrefu bila mafanikio. Tulikwenda makao makuu ya NEC tukawaeleza hawakushughulikia, jana (Februari 16 tumekwenda kudai barua kwa mkurugenzi wa uchaguzi hatukupewa,” alisema Kigaila na kuongeza:

“Mimi mwenyewe nimemfuatilia mkurugenzi hadi saa 5 usiku akasema barua ziko kwa wasimamizi wa vituo Biafra. Tulipofika huko wasimamizi walisema hawajapewa barua.”

Kigaila alisema baadhi ya mawakala wao wamepewa barua saa 2 asubuhi licha ya kufika vituoni saa 11 alfajiri. Hata hivyo alisema licha ya kupewa barua, wasimamizi walizikataa wakisema zimeghushiwa saini.

Hata hivyo, madai hayo yalikanushwa na Msimamizi wa Uchaguzi, Aaron Kagulumjuli akisema viongozi wa vyama ndiyo walichelewa kuchukua viapo na barua za utambulisho.

Hata hivyo, Kagulumjuli baadaye alisema wingi wa mawakala ndiyo umemsababisha kuchelewesha barua.

“Tuliwaambia viongozi wa vyama waje wachukue, baadhi hawakuja wengine walikuja na wengine wamekuja saa 11 na saa 12, kwa hiyo kutokana na idadi kubwa ya mawakala nilionao, lazima nichelewe kuwagawia zile barua. Kwa hiyo ni tatizo la viongozi wa vyama,” alisema Kagurumjuli.

Akizungumzia suala la baadhi ya mawakala kutolewa kwenye vituo vya kupigia kura, Kagurumjuli alikiri akiwataka mawakala hao kuwafuata viongozi wao.

“Inawezekana kweli wamezuiwa kama hawana barua za utambulisho, ni wajibu wa mawakala kuwafuata viongozi wao wawape barua za utambulisho kwa sababu wao ndiyo waliopewa ili wawapatie. Msimamizi wa kituo hawajui mawakala. Kama kiongozi hajampa basi ni mpango wa kiongozi huyo ambayo haituhusu sisi kabisa.”

Sanduku kuibwa

Madai mengine ambayo yamebaki mjadala bila uthibitisho ni la kituo cha kupigia kura kwenye eneo la Magomeni, mtaa wa Idrisa, ambako wananchi walisema sanduku la kura lilichukuliwa katika kituo hicho na mtu asiyejulikana wakati upigaji kura ukiendelea.

Wakala wa chama cha SAU, Edmund Mato aliyekuwa katika kituo hicho alisema lilikuja gari na kuegeshwa karibu na kituo hicho na ndipo mtu mmoja alikuja na kuondoka na sanduku mbele ya wasimamizi na askari polisi.

“Sisi tumekaa hapa na tulikuwa hatujasinzia, wametoka watu, gari lilikuwa pale, jamaa amechukua kachukua lile box kaondoka nalo.

“Ameenda nalo hivi, wakati Polisi wanahangaika kwanini limechukuliwa, baada ya muda kadhaa box ndiyo limerudishwa, wanadai tuendelee na uchaguzi na box limefungwa vilevile, hatujui huko wamelifanyia nini,” alisema Mato.

Hali hiyo imelalamikiwa na Mkurugenzi wa mawasiliano wa CUF (Lipumba), Abdul Kambaya akisema uchaguzi huo umepoteza sifa.

Aliyekuwa mgombea wa jimbo hilo kupitia Chadema, Salum Mwalimu alifika katika kituo hicho na kuwahoji wasimamizi kwa kuruhusu uchaguzi kuendelea katika hali hiyo, akakamatwa yeye na kupelekwa kituo cha Polisi Magomeni, kisha kuachia baada ya kitambo.

Polisi baadaye walikanusha kumkamata wakisema alijipeleka mwenyewe.

Msimamizi wa uchaguzi, Kagurumjuli alisema hana taarifa ya tukio hilo.

Makada wa CCM

Licha ya Mkurugenzi wa uchaguzi wa NEC, Kailima Ramadhani kufafanua hivi karibuni utaratibu wa kuwapata wasimamizi wa vituo vya kupigia kura, taarifa zilizotolewa kwenye mitandao ya jamii zimewaonyesha baadhi ya wasimamizi wa vituo kuwa makada wa CCM.

Picha zilizotumwa kwenye mitandao ya jamii zimewaonyesha wasimamizi hao wakiwa wamevalia sare za CCM na wengine wakitajwa kusimamia kampeni za chama hicho.

Akifafanua utaratibu wa kuwapata wasimamizi, Kailima alisema taratibu zote za kuwapata wasimamizi hao zilifuatwa ikiwa pamoja na kutangaza nafasi za kazi na waliohitaji kuchujwa kwa kuangalia sifa zao na majina ya walioteuliwa kubandikwa kwenye mbao za matangazo katika kata 10 za jimbo la Kinondoni.

Wengi hawakupiga kura

Kulingana na matokeo yaliyotangazwa watu waliojiandikisha walikuwa 264,055, lakini waliopiga kura ni 45,454 na kura zilizoharibika ni 587, hivyo kura halali ni 44,867. Kwa hiyo waliopiga kura ni asilimia 17.21 ya waliojiandikisha. Hivyo asilimia 82.79 hawakupiga kura.

Wednesday, February 21, 2018

Watanzania tushindane bila kupigana, kuuana



Peter Saramba

Peter Saramba 

“Binadamu wote ni ndugu zangu na Afrika (weka Tanzania) ni moja. Nitaitumikia nchi yangu na watu wake wote. Nitajitolea nafsi yangu kuondoa umaskini, ujinga, magonjwa na dhuluma. Cheo ni dhamana. Sitakitumia cheo changu wala cha mtu mwingine kwa faida yangu...”

Hizi ni miongoni mwa ahadi kumi za Mwana Tanu (chama kilichopigania na kupata Uhuru wa Tanganyika iliyozaa Tanzania baada ya kuungana na Zanzibar Aprili 26, 1964.

Nimejikuta nafikiria na kusoma kwa kurejea mara kadhaa ahadi hizi wakati Taifa likimlilia Akwilina Akwiline, mwanafunzi wa Chuo cha Taifa cha Usafirishaji (NIT), ambaye ndoto na maisha yake yamekatishwa kwa risasi.

Akwiline aliuawa Februari 16 akiwa ndani ya daladala kwa safari iliyohusiana na harakati zake za kutafuta elimu, wakati gari hilo liliposhambuliwa katika tukio linalohusu uchaguzi mdogo wa ubunge wa Kinondoni.

Uchaguzi huo pia umeondoka na maisha ya Katibu wa Chadema Kata ya Hananasif, Daniel John ambaye maiti yake ilikutwa ufukweni mwa Bahari ya Hindi Februari 13, baada ya kutoweka siku moja kabla. Mwenzake Reginald Mallya alijeruhiwa katika tukio hilo linaloendelea kuchunguzwa.

Yapo matukio kadhaa yanayohusishwa na harakati za kisiasa lakini nitaje mauaji ya mwandishi wa habari Daudi Mwangosi, Alphonce Mawazo aliyekuwa mwenyekiti wa Chadema Geita na Msafiri Mbwambo aliyekuwa mwenyekiti wa Chadema Kata ya USA-River, Arusha, aliyeuawa Aprili mwaka 2012. Kutokana na matukio haya, sifa ya Tanzania ya kisiwa cha amani inaporomoka kutokana na harakati za vyama vya siasa kuwania madaraka ya kisiasa.

Hivi sasa, kuna viashiria vya Watanzania tulioishi kwa amani, umoja na mshikamano bila kujali tofauti zetu, kuanza kunyukana, kujeruhiana na hata kutoana roho kwa tofauti za kisiasa.

Itikadi za kisiasa zimetugawa kuanzia ngazi ya familia, mtaa/kijiji, kata, wilaya, mkoa hadi Taifa.

Si chama tawala, wala vyama shindani vyenye utetezi katika hilo. Wote wako kundi moja la wavunja amani kwa maslahi ya kisiasa.

Lugha na kauli za wao na sisi kwa misingi ya kisiasa zimezoeleka midomoni mwa wanasiasa na viongozi wetu ambao sasa hawauonei aibu ubaguzi huo.

Ukizitazama ahadi 10 za mwana Tanu, hasa hizo nilizoanza nazo makala haya, unapata maswali mengi ya kujiuliza. Ninajiuliza iwapo viongozi wetu wa kisiasa na kiserikali na wananchi wengine bado tunaamini na kuishi katika misingi ya ahadi hizi zilizotumiwa na waasisi wa taifa hili kuijenga Tanzania ya amani na utulivu.

Inawezekana ninapotoka au kujielekeza. Lakini, nahisi viongozi wetu na Watanzania kwa ujumla wetu tumezipa mgongo ahadi hizi, badala yake tumegeukia tabia ya makaburu za kubaguana kwa tofauti zetu, siasa ikiwemo.

Kwangu mimi; ahadi hizi bado ni ziko hai. Zinaishi. Zitaendelea kuishi dahari dumu.

Si tu ahadi hizi zinastahili kuendelezwa kwa kuwa zimebeba utu, bali zinatakiwa kulindwa, kutetewa na kuhifadhiwa na kila Mtanzania.

Kwa bahati mbaya, miongoni mwa wanaovunja ahadi hizi wamo viongozi wa vyama vya siasa na Serikali na wanaotokana na CCM ambayo ni zao la Tanu na ASP. Mkuu wa mkoa wa Manyara, Alexander Mnyeti ni mfano hai kupitia kauli yake kuwa hawezi kushirikiana na viongozi wa kuchaguliwa na wananchi kisheria na kikatiba wanaotokana nje ya CCM.

Maoni psaramba@gmail.com, 0766 434 354.

Wednesday, February 21, 2018

Taifa limetikiswa, polisi wajitafakari

 

Kifo cha mwanafunzi wa Chuo cha Taifa cha Usafirishaji (NIT), Akwilina Akwiline kimeliacha taifa katika simanzi kubwa na kuamsha hisia na haja kwa Jeshi la Polisi kujitafakari upya.

Akwilina aliuawa Ijumaa iliyopita eneo la Mkwajuni jijini Dar es Salaam kwa risasi na polisi wakati wakikabiliana na viongozi na wafuasi wa Chadema waliokuwa wakiandamana kufuatilia barua za utambulisho wa mawakala wao.

Binti huyo alikuwa ndani ya daladala akipeleka barua yake ya kuomba nafasi ya kufanya mafunzo kwa vitendo. Ni tukio linaloumiza sana.

Tunamshukuru Rais John Magufuli ameonyesha kuguswa na tukio hili na kuagiza polisi kuchunguza na kuwakamata waliohusika na mauaji hayo na kuwafikisha katika vyombo vya sheria.

Ingawa tunaambiwa askari polisi sita na silaha zao wanashikiliwa na polisi kwa uchunguzi, lakini bado sisi kama Watanzania, tunajiuliza hivi polisi wana weledi wa kutosha kukabiliana na waandamanaji?

Ukisikiliza simulizi za kondakta na dereva wa daladala alilokuwamo binti huyo, ni wazi kulikuwa na mvua ya risasi, kwa sababu ukiacha waliokuwa ndani ya basi, wapo raia wengine waliojeruhiwa.

Chuki kubwa inaanza kujengeka ndani ya nchi yetu dhidi ya polisi na utendaji wao, hasa linapokuja suala linalohusiana na kukabiliana na vyama vya upinzani. Mwelekeo huu hauna afya kwa nchi yetu.

Kwa uelewa wangu, kabla ya polisi kutumia silaha za moto, wanapaswa kuchukua hatua mbalimbali ikiwamo kupeperusha bendera nyekundu na kuwataka waandamanaji kutawanyika.

Polisi wanaweza kutumia mabomu ya machozi kuwatawanya waandamanaji na baadaye kutumia risasi za plastiki na ikitokea wanatumia risasi za moto kwa kufyatua juu. Hivi watu wakishatawanyika kukimbia moshi wa mabomu, unatumia risasi za nini?

Kufyatua inaweza kuwa hatua ya mwisho kabisa baada ya kuona maisha ya polisi yapo hatarini. Tujiulize, polisi wanayatenda haya kwa weledi wa kazi au baadhi yao nao wana mihemko ya kisiasa?

Maelezo yaliyotolewa na Kamanda wa Polisi Kanda Maalumu ya Dar es Salaam, Lazaro Mambosasa, yanajichanganya na yanazidi kuwatia hasira Watanzania.

Kwanza alisema polisi walifyatua risasi hewani kuwatawanya waandamanaji na kwa bahati mbaya risasi moja ikampata Akwilina, tunajiuliza, hivi risasi ikienda juu huwa inarudi chini na kasi ileile?

Kwa idadi ya waliojeruhiwa katika tukio lile, ni wazi risasi zilielekezwa moja kwa moja kwa waandamanaji na hapa ndipo tunapoanza kuhoji weledi na lengo la baadhi ya polisi wetu.

Kamanda Mambosasa amegeuka na sasa anasema katika kundi lile la waandamanaji wapo waliokuwa na silaha za jadi kwa hiyo huenda kuna waliokuwa na silaha za moto na ndio waliofyatua risasi.

Watanzania tunaowaelewa na siasa za Tanzania, tunapata wakati mgumu kumwelewa Mambosasa, kwamba jeshi lake linafikia hatua ya kupiga ramli badala ya weledi.

Kwa mtazamo wangu ambao naamini pi ni mtizamo wa wengi, huenda polisi hawapati mafunzo ya kuwawezesha kwenda na wakati na taaluma yao.

Mitaala ya kukabiliana na waandamanaji ni kama ni ileile aliyoiacha mkoloni hadi leo na hili unaweza kuliona ukilinganisha polisi wa hapa wanavyoshughulika na waandamanaji na wenzao katika nchi nyingine. Ukiangalia jinsi maandamano yanavyotawanywa huko kwa wenzetu utaona tofauti kubwa mno lakini hapa kwetu wanawapiga watu wasio na silaha utadhani wanaua nyoka.

Katika enzi hizi ambapo watu wengi wamepata mwamko wa kudai haki ni lazima tutarajie maandamano mengi tu na lazima polisi wapate mafunzo stahiki kukabili hali hiyo. Huu ndio ukweli.

Kifo cha Akwilina kiwarudishe polisi wetu kwenye msitari, wajue kuwa chuki hii wanayoitengeneza ni zimwi ambalo haitakuwa rahisi kuliangamiza katika siku za usoni.

Ni dhana iliyo wazi kwamba kundi moja likihisi linakandamizwa na watawala hasa kwa sababu za kisiasa, litatafuta njia ya kujitetea, hivyo polisi lazima wajiweke tayari kukabiliana na hali hiyo bila kuleta madhara.

Wednesday, February 21, 2018

Mkutano wa usalama Munich ulivyogeuka eneo la vita vya maneno na vitisho kibao

 

Mkutano wa 54 wa Usalama uliofanyika Munich na kuhudhuriwa na viongozi mbalimbali wa dunia badala ya kuakisi lengo lake la kuwa jukwaa la kujadili amani, wajumbe waliugeuza eneo la vita vya maneno na vitisho, huku Israel ikiendelea kuilaumu Iran na kutaka ichukuliwe hatua.

Mbali na Iran, Israel iliinyooshea kidole Poland kwa mauaji ya Wayahudi wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia na Russia kwa kuingilia uchaguzi wa Marekani. Mapambano dhidi ya vikundi vya jihadi na suala la usalama pale Uingereza itakapojitoa kwenye Umoja wa Ulaya pia vilitikisa mkutano huo.

Waziri Mkuu wa Israel, Benjamin Netanyahu ambaye polisi wa nchi yake wanashinikiza ashtakiwe kwa tuhuma za rushwa na ufisadi, wiki ya jana amewashtua wajumbe wa mkutano huo kutoa madai kwamba n Iran baada ya kulitokomeza kundi linalojiita dola ya Kiislamu (IS), sasa inajaribu kujenga njia ya ardhini itakayounganisha nchi tano.

Mkutano huo ambao wito wake ni ‘amani kwa njia ya mazungumzo’ hufanyika Februari ya kila mwaka tangia mwaka 1963 kwa kuwakutanisha wakuu wa nchi, wataalamu wa usalama na wanasiasa, viongozi wa kijeshi na sekta ya ulinzi kutoka duniani kote.

Katika kipindi cha miongo mitano iliyopita mkutano huo umedhamiria kukuza dhana ya kutatua migogoro na kuhimiza amani na ushirikiano wa kimataifa, lakini tofauti na lengo hilo, mkutano wa 54 ulikuwa wa kutoleana nyongo. Mkutano huo uliasisiwa na kuendeshwa hadi sasa na mwanadiplomasia wa zamani wa Ujerumani, Wolfgang Ischinger.

Kuhusu madai ya Netanyahu ya kuchimbwa njia ya chini ya ardhi, tayari kuna taarifa kwamba majeshi ya Iran na washirika wake vikiwamo vikundi vya wapiganaji wa Hezbollah na Lebanon wameingia Syria kupitia njia ya chini ya ardhi waliyoichimba na wamekaribia Israel kupitia milima ya Golan, eneo linalokaliwa na Israel.

“Kitu cha kusikitisha ni kwamba wakati IS inapotea na Iran inachukua maeneo yake, pia inajaribu kujenga himaya inayoendelea ikizunguka eneo la Mashariki ya Kati kutoka kusini nchini Yemen lakini pia ikijaribu kujenga njia ya ardhini kutoka Iran kwenda Iraq, Syria, Lebanon na Gaza. Hizi ni hatua za hatari kwa eneo letu,” anasema Netanyahu.

Netanyahu alidai Iran inajenga njia za chini ya ardhi kwenda Ukanda wa Gaza ambayo iko umbali wa kilomita 1,813 kupitia nchi za Iraq iliyo umbali wa kilomita 941, Syria iliyo umbali wa kilomita 1,387 na Lebanon iliyo umbali wa kilomita 1,669 nchi zote hizo ziko eneo la kaskazini. Lakini, inajenga njia nyingine ya ardhini kwenda Yemen iliyo kusini, umbali wa kilomita 1,947.

Kiongozi huyo wa Israel mwaka 2014 akiwa kwenye mkutano wa Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa, New York nchini Marekani alitoa hotuba kali huku akionyesha picha yenye watoto wakishambuliwa akidai kitendo hicho kinafanywa na Iran na kwamba kwa nchi hiyo kuwa na silaha za nyuklia ni tishio kwa amani ya dunia kuliko kundi linalojiita Dola la Kiislamu (IS).

Netanyahu kwenye mkutano wa Munich, alikwenda na kipande cha mabaki ya ndege isiyokuwa na rubani (Drone) na kukionyesha kwa wajumbe kwamba ni ushahidi wa Iran kuyashambulia majeshi ya Israel.

Huku akiwa amekasirika, Netanyahu alimgeukia Waziri wa Mambo ya Nje wa Iran aliyekuwapo kwenye mkutano huo, Mohammad Javaz Zarif na kumwambia huku akimuonyesha kipande cha mabaki ya drone; “Unaitambua hii? Lazima uitambue ni yenu. Peleka ujumbe kwa madhalimu wa kwenu kwamba msijaribu kuichokonoa Israel?

Kama hiyo haitoshi, Netanyahu aliendelea kutoa onyo kwa Iran, “kama mtaendelea, Israel haitavumilia, siyo kwa Wairan wanaotuvamia, bali kwa Iran kama nchi.” Akimaanisha wako tayari kuingia vitani na Iran.

Hata hivyo, muda mfupi baada ya kumaliza hotuba yake iliyojaa vitisho hivyo, Waziri wa Mambo ya Nje wa Iran, Zarif alimpuuza kiongozi huyo wa Israel kwa kusema “alikuwa kama kikaragosi kinachochekesha jukwaani ambacho hakistahili heshima ya kujibiwa.”

Zarif alimtuhumu Netanyahu kwa kuchochea hali ya hatari kwenye anga ya Syria, huku akiwa kwenye shinikizo la tuhuma za rushwa nchini mwake.

Netanyahu licha ya kuwa mgeni rasmi, amehudhuria mkutano huo kwa mara ya kwanza na amewataka maofisa wa Marekani na Ulaya waliokusanyika pamoja na wanadiplomasia kupambana na Iran haraka, huku akionyesha ramani kuthibitisha kile alichosema kuwa ni uwepo wa Iran Mashariki ya Kati. Anasema Iran inaongeza nguvu zake wakati muungano unaoongozwa na Marekani dhidi ya kundi linalojiita Dola la Kiislamu nchini Iraq na Syria unakomboa maeneo kutoka kwa wanamgambo hao.

Hofu ya Netanyahu iliongezeka baada ya kombora la kutungua ndege za kivita lilipoiangusha ndege ya kivita ya Israel ilipokuwa ikirejea kufanya mashambulizi katika maeneo yanayodhibitiwa na Iran nchini Syria. Hayo ni mapambano halisi hadi sasa kufanywa na Israel na majeshi yanayoungwa mkono na Iran yaliyoko katika mpaka.

Mbali na mashambulizi ya maneno kati ya Israel na Iran, Netanyahu pia aliishambulia Poland akidai inahusika na mauaji ya Wayahudi, Holocaust. Hata hivyo, msemaji wa waziri mkuu wa Poland, Mateusz Morawiecki, ameamua kutotilia maanani maneno ya Netanyahu kwa maelezo ni madai ya “Wayahudi wakosaji” wanaotaka kukaribisha mjadala wa wazi juu ya uhalifu wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia dhidi ya Wayahudi.

Wanasiasa wa Israel wamemshutumu waziri mkuu wa Poland kwa chuki dhidi ya Wayahudi kufuatia matamshi yake hayo yanayodaiwa kulenga kuanzisha mzozo wa hasira kuhusiana na sheria mpya ya Poland inayopiga marufuku baadhi ya hotuba za mauaji ya Holocaust.

Hali mkutanoni

Kwa kawaida mkutano huo huakisi hali halisi ya usalama, lakini mwaka huu, mkutano ulikumbwa na hali ya kunyosheana vidole au kulaumiana. Kaulimbiu ya mwaka huu ilikuwa ‘kufikia ukingoni na kurudi tena’. Kulikuwa na miaka ambapo mkutano wa Usalama wa Munich ulitoa ishara ya maelewano na matumaini ambapo matatizo mengi yanayoikabili dunia hutajwa, hujadiliwa na kutathminiwa.

Lakini, mkutano wa 54 ulionekana kugeuzwa kuwa jukwaa la kusigana, kutofautiana sambamba na kuwepo misimamo iliyotengana na isiyoweza kusawazishwa. Waliotarajia kuona ishara za maelewano, na mapendekezo muhimu ya kusuluhisha masuala tete waliambulia patupu.

Kutoweka kwa diplomasia ya kuchagua maneno ya kuzungumza hadharani ni suala lililodhihirishwa na Rais wa Poland, Mateusz Morawiecki, kutumia maneno makali alipokuwa akizungumza na waandishi wa habari na hasa alipoulizwa kuhusu sheria mpya inayokataza hotuba za mauaji ya Wayahudi.

Pia, mkutano huo ulitawaliwa na uhusiano mgumu kwa nchi za Magharibi ambazo badala ya kutumia diplomasia katika mijadala ziliishia kushutumiana na kulaumiana. Mfano, Rais wa Ukraine, Petro Poroshenko aliielezea Russia kama chanzo cha matatizo yote yanayoikumba Ulaya.

Rais huyo alitaka Russia ibanwe zaidi na alipinga hatua ya kuilegezea vikwazo nchi hiyo huku akitaka Ukraine ipewe uanachama wa Umoja wa Ulaya na NATO.

Pia, mara kadhaa nchi za Ulaya zimekuwa zikiulalamikia utawala wa Rais Donald Trump wa Marekani kwa kushindwa kuitafsiri kwa vitendo diplomasia hasa baada ya kupunguza bajeti yake ya mambo ya nje.

Wednesday, February 21, 2018

Uwezekano wa vita Korea Kaskazini waongezeka

 

By Othman Miraji

Iko hatari ya kweli ya uwezekano wa kutokea vita katika Korea Kaskazini. Hii si dhihaka. Na ikiwa hakutapatikana suluhisho katika mgororo wa eneo hilo, basi mzozo wa kiuchumi pia utaweza kusababisha kuzuka uasi wa kimapinduzi huko Korea Kaskazini. Matokeo yake? Hamna mtu anaweza kuyatabiri.

Kila baada ya miaka michache vichwa vya habari duniani hunadi: “Korea Kaskazini iko ukingoni mwa vita.” Watu wenye uzoefu wa kufuatilia mambo katika nchi hiyo hawashtushwi na habari hizo. Wameshazizoea. Lakini mara hii mambo yanaweza kwenda vingine. Kuna uwezekano wa kuzuka mzozo wa kijeshi katika Korea. Si masihara. Hii inatokana na mambo mawili mapya yaliyochomoza, kufanikiwa programu ya nchi hiyo ya kutengeneza maroketi ya masafa marefu, na pia Donald Trump kukamata urais wa Marekani.

Trump ameifanya Korea Kaskazini kuwa moja ya sehemu muhimu ya masuala ya siasa zake za kigeni. Msimamo wake kuhusu kadhia hiyo ni wa uchokozi, hana msalie mtume. Kuna ishara kwamba Trump na duru inayomzunguka wanafikiria kufanya hujuma ya kijeshi dhidi ya Korea Kaskazini.

Pia, kuna uwezekano mkubwa kwamba hujuma kama hiyo itapelekea kuzuka vita vikubwa. Trump hatishiki na uwezekano huo.

Hata hivyo, Serikali ya Marekani inashughulika kuiwekea Korea Kaskazini vikwazo. China, ambayo nayo hadi sasa ilijizuia kujiunga katika kuiwekea vikwazo vikali Korea Kaskazini, sasa imeamua kujiunga katika kuvitekeleza vikwazo hivyo.

Vikwazo hivyo vinakataza aina yeyote ya mabadilishano ya kiuchumi na Korea Kaskazini, hivyo kuinyima nchi hiyo fedha za kigeni. Pia, vinaingiza kupiga marufuku biashara baina ya Korea Kaskazini na nchi za nje, na jambo hilo ni muhimu sana kwa vile asilimia 80 ya jumla ya biashara ya kigeni ya Korea Kaskazini ni pamoja na China.

Sasa China itabidi ihakikishe kwamba biashara hiyo inasita. Hapo kabla China ilikuwa kila wakati ikihofia kwamba vikwazo vikali vitaweza kusababisha mzozo wa kisiasa ndani ya Korea Kaskazini. Viongozi wa China, kutokana na hamu ya viongozi wa Marekani kutaka kuendesha vita huko Korea, wanahisi kuporomoka utawala huko Korea Kaskazini ni hatari iliyo ndogo zaidi ikilinganishwa na hatari ya kuzuka vita vikubwa vya kimataifa ambavyo vinaweza kutokana na hujuma ya Marekani.

China itaendelea kushiriki katika vikwazo dhidi ya Korea Kaskazini, basi nafasi itazidi kwa Trump kuliahirisha shambulio lake hadi pale wakati ambapo athari za vikwazo zitakuwa zinaonekana wazi kabisa.

Vikwazo katika mfumo wake wa sasa havitoi suluhisho la kudumu. Ni kazi bure kutaja, lakini kila mtu anatambua kwamba serikali ya Korea Kaskazini haitaachana na silaha zake za kinyuklia.

Viongozi wa Korea wanatambua nini kilichompata Muammar al-Gaddafi wa Libya – mtu pekee aliyekuwa na nguvu na ambaye katika historia alikubali kuachana na programu yake ya kinyuklia na badala yake kupewa vivutio vya kiuchumi.

Pia, watawala wa Korea Kaskazini wanatambua yale yaliyomfika Rais Saadam Hussein wa Iraq. Israel ilikishambulia kutoka angani kinu cha kinyuklia cha Iraq.

Kwa hivyo, Korea Kaskazini imepata somo na katu haitoachana na mpango wake wa kinyuklia, hata kama vikwazo inavyowekewa vitapelekea kuzuka njaa kubwa miongoni mwa wananchi wake. Kwa vyovyote vile, ni raia wa kawaida ndio watakaokumbana na njaa na si watawala wanaotoa maamuzi.

Hadi sasa vikwazo havijauma, havijawa na athari kubwa. Lakini hilo ni suala la wakati tu, ni kungoja na kuwa na subira. Katika miaka mitano iliyopita uchumi wa Korea Kaskazini umepanda juu, lakini pindi fedha za kigeni zitakapokuwa haba kupatikana, basi uchumi utakwenda chini tena.

Nini ambacho kinaweza kikatokea baadaye? Pindi kutatokea mzozo au njaa kubwa, basi wananchi wa Korea Kaskazini hawatakuwa na la kufanya. Watabakia wanaumia na kufa kimyakimya. Uasi wowote kutoka upande wa raia utamaanisha sawa na raia hao kujiua wenyewe. Pindi wananchi watalalamika na kuandamana basi utawala utawatandika.

Viongozi wa Korea Kaskazini pamoja na tabaka la juu huenda watu milioni moja wanachukulia kwamba kusambaratika kwa utawala huo kutapelekea kuungana tena Korea mbili, ya Kusini na ya Kaskazini. Kwa hivyo, katika hali hiyo watu wa tabaka hilo hawatakuwa tena na mustakabali wa kisiasa. Zaidi ni kwamba kuna hatari watu hao wakaishia magerezani au kuuawa kutokana na kushiriki au kudaiwa kushiriki katika uvunjaji wa haki za binadamu wakati wa utawala wa ukoo wa Kim.

Pia kuna uwezekano, japokuwa mdogo, kwamba mzozo mkubwa wa kiuchumi katika Korea Kaskazini utasababisha uasi wa kimapinduzi. Mapinduzi ya aina hiyo yatakuwa ya aina nyingine kabisa, tofauti na “mapinduzi malaini” yalioshuhudiwa Ulaya Mashariki mwishoni mwa miaka ya themanini.

Watawala wa Korea Kaskazini wanajua fika kwamba pindi utakuja mfumo mpya wa utawala nchini humo, basi wao wataishia gerezani au kwenye vyumba vya kungoja kunyongwa.

Kinyume na wakuu wa vilivyokuwa vyama tawala katika miaka ya thamanini huko Ulaya Mashariki, wao hawatakabidhi madaraka kwa njia ya salama, bali watapigana hadi dakika ya mwisho, hadi kufa.

Mapinduzi huko Korea Kaskazini yatapelekea vurugu kama ile tunayoiona hivi sasa huko Syria, kukichomoza wababe wa kivita watakaopigania madaraka, huku wakitafuta waungwe mkono na madola makuu. Kwa hakika, China, Urusi, Korea Kusini na Marekani zitajiingiza katika mzozo huo, kwa namna moja au nyingine. Zaidi ya hayo, vurugu hiyo itaathiri nchi hiyo licha ya silaha zake za kinyuklia na nyingine za maangamizi. Kwa hiyo mustakabali wa Korea Kaskazini ni wa kiza zaidi.

Wednesday, February 21, 2018

Tupo awamu ambayo viongozi wengi wanapoteza karama zao

 

By Luqman Maloto

Mtaalamu wa nadharia na falsafa za uongozi Marekani, Max De Pree, mwaka 1992 aliandika kitabu kinachoitwa Leadership is an Art (Uongozi ni Sanaa). Inapoguswa sanaa moja kwa moja kinaguswa kipaji au karama. Hivyo, tafsiri iliyonyooka ni kwamba uongozi ni karama, vilevile ni kipaji.

Ndani ya kitabu hicho, De Pree anaandika nadharia mbalimbali za uongozi; mosi, kiongozi lazima atambue karama, vipaji, mawazo, ujuzi wa watu wengine. Pili, kiongozi lazima ahudumie, yaani lazima mhudumu.

De Pree anaandika pia kuwa viongozi hutakiwa kutambua pale mtu mwingine kwa ujuzi na karama yake, anaweza kufanya kazi bora kuliko wenyewe. Katika Nadharia nyingine anasema kwamba kiongozi anatakiwa kujiweka pembeni na kuacha mwingine mwenye uwezo mkubwa zaidi aongoze.

Tunapokubaliana kuwa uongozi ni karama kama alivyosema De Pree, tunakuwa pamoja kwamba uongozi unahitaji mtu awe huru ili aoneshe kile alichonacho katika kuhudumia na kuongoza watu. Kipaji kinatakiwa kiachwe huru kipate kuonekana. Kujiamini kwa mwenye kipaji ni nyenzo muhimu katika kudhihirisha karama yake.

Kuiga mtindo wa kuongoza ni kuficha karama binafsi. Kuongoza kwa presha, hofu au shinikizo ni hatari mno, maana kipaji hufichwa. Kuongoza kwa kutekeleza maagizo ya kiongozi wa juu, husababisha kufichwa kwa karama ya yule anayetekeleza, badala yake karama ya mtoa maelekezo ndiyo huchanua.

Kiongozi huhitaji kuwa huru ili aonyeshe kile alichonacho katika kuongoza. Hakuna wakati ambao kiongozi anaweza kupoteza karama yake kama anapokuwa anafanya kazi kwa kumtazama mtu mwingine. Anakuwa hajiamini, maana akili yake inamwelekeza kuwajibika kwa kipimo ambacho ni mtu aliyemkadiria na kumtazama kama kioo chake.

Kumtazama mtu mwingine kama kioo kuna vipengele vitatu. Kwanza, mtu anamkubali na kumpenda sana kiongozi fulani, kwa hiyo anaamua kuongoza kwa kumuiga. Pili, kiongozi wa juu anakuwa anataka atukuzwe kwa kuonekana ni bora, kwa hiyo anaelekeza walio chini yake waongoze kwa kuiga mtindo wake.

Eneo la tatu ni hofu ya kiongozi wa chini kuona kwamba akiongoza tofauti na mtindo wa bosi wake, anaweza kutimuliwa, hivyo anaamua kumuiga kwa kila kitu.

Tafsiri ya jumla ya vipengele hivyo vitatu ni kwamba ama kiongozi wa chini ananyimwa au anajinyima uhuru wa kuonyesha kile alichonacho binafsi katika kuongoza.

Wakati wa sasa

Uongozi wa nchi hukutanisha karama nyingi, kwa hiyo kila mmoja hutakiwa kuitumia ya kwake kadiri alivyojaliwa ili kuihudumia nchi vizuri. Nchi si sawa na shule ambayo huwekewa sheria, kisha viranja huwapo kuwasimamia na kuwalazimisha wanafunzi kuzitii. Nchi inahitaji maarifa na ubunifu wa kiuongozi.

Ubunifu ni eneo lingine linalohitaji uhuru. Ubunifu unataka mtu ambaye anaweza kuthubutu kufanya jambo tofauti na yale yaliyozoeleka. Yeyote ambaye anajiona hayupo huru ama kwa kujinyima au kunyimwa, hawezi kuthubutu kutenda tofauti. Atatenda kwa mazoea.

Baada ya uchambuzi uliotangulia, tunapoupitia mtindo wa viongozi wapya, inakuwa rahisi kubaini jinsi ambavyo karama za viongozi wa sasa zinavyopotezwa kwa sababu kila anayepewa nafasi anataka kuongoza kwa ama kumtazama au kumuiga Rais John Magufuli kwa namna anavyofanya kazi.

Mfano, suala la utumbuaji majipu lilichukuliwa na viongozi wa chini kama agizo, wakati ulikuwa ni utaratibu alioufanya Rais kuwawajibisha wateule wake wanaoshindwa kuwajibika.

Kwa mtindo huo wa kuwawajibisha wateule wake, baadhi ya viongozi wa chini nao wakataka kutekeleza majukumu yao kwenye nafasi zao za uongozi kwa mtindo wa kutumbua wa chini yao.

Ukimpenda sana mtu, isikufanye ushindwe kuonesha karama yako. Mkubali anavyofanya kazi, kisha na wewe ongezea kile ulichonacho ili kuupambanua uwezo wako wa kuongoza katikati ya kivuli cha yule unayemhusudu.

Ukifanya kazi kwa hofu ndiyo kabisa, hapo utakuwa kama bendera inavyofuata upepo. Ukivuma Kaskazini utaelekea hukohuko, kadhalika ukitokea Kusini.

Hii inatukumbusha maneno ya mwandishi wa Marekani mwenye asili ya Misri, Suzy Kassem aliyesema, “Kuwa tofauti na kufikiri tofauti hufanya mtu asisahaulike. Historia huwa haiwakumbuki wenye kusahaulika.”

Nukuu ya ofisa mwandamizi wa zamani wa Jeshi la Marekani, George Patton, inaweza kuwa kilainishi kingine cha hoja hii. Patton alipata kusema: “Kama kila mmoja atakuwa anafikiri kwa kufanana, basi kuna mmoja anakuwa hafikiri kabisa.” Tafsiri ni kwamba haiwezekani watu wote wafikiri kitu cha aina moja.

Watu wenye kufikiri tofauti husababisha kuwapo njia tofauti za utatuzi wa changamoto. Kitendo cha kuwa na aina moja ya mtindo wa kushughulikia matatizo ya nchi, kinakaribisha hisia kuwa viongozi wengi hawafikiri, bali wananakili namna anavyofanya kiongozi wa wa juu.

Hiyo ndiyo sababu kwamba karama nyingi za uongozi zinakufa, maana viongozi wanashindwa kujipambanua kwa namna wanavyoweza kuongoza, badala yake wanafanya bidii kubwa kuiga mtindo wa viongozi wao.

Ni awamu ya uongozi ambayo viongozi wengi hawajivunii karama zao, pengine inawezekana wanaona mtindo huo unapendwa, hivyo wanaogelea humohumo.

Inatakiwa kama ambavyo imewezekana Rais Magufuli kujipambanua kwa aina yake ya uongozi mpaka amekuwa Rais, basi na viongozi wa chini yake nao wajipambanue, siyo kujificha.

Vipaji visipotee

Haya mambo ya viongozi kukosa kujiamini, wanashindwa kujadili masuala na kuyashughulikia kwa mujibu wa sheria na utaratibu, badala yake wanakimbilia kumtaja Rais Magufuli, yanajenga hali ya kutojiamini miongoni mwao. Kwamba hawafanyi kwa namna wanavyoona inafaa.

Mkuu wa mkoa hatoi hotuba mpaka aseme “hii awamu ya Rais Magufuli lazima watu wafanye kazi sana”, mwingine naye anahutubia: “Hii awamu ya Rais Magufuli ni ya kutenda haki tu.” Ukitafsiri maneno hayo ni sawa na kusema kama Rais asingekuwa Magufuli basi watu wasingelazimika kufanya kazi au haki isingetendeka.

Waziri yeye anasema “Rais Magufuli hataki kabisa huo utaratibu” badala ya kukemea jambo fulani kwamba halitakiwi kulingana na mwongozo wa Serikali, Katiba au sheria za nchi. Viongozi wengi wanaficha uwezo wao wa kushughulika na matatizo ya nchi kwa kuliweka mbele jina la Rais.

Watu wa familia tunatambua uwepo wa baadhi ya akina mama ambao hujipa udhaifu wa kuwashughulikia watoto wao pindi wanapofanya makosa. Unasikia mama anamwambia mwanaye “ngoja baba yako aje”.

Hiyo mimi huwa naita uchonganishi wa mama kwa mtoto dhidi ya baba, kwamba mtoto amwogope baba yake kuwa ni hatari.

Mama anaficha wajibu wake wa kumkemea na kumkanya mtoto kupitia baba. Halafu baba asiyetambua mtego huo, anaweza kweli kumtandika mtoto. Baba anavimba kichwa kwamba yeye ndiye kiboko, maana mama huwa hamuwezi mtoto mpaka asubiriwe yeye. Halafu mtoto mwenyewe ni wa miaka minne tu.

Hivyo, nauona mtindo wa viongozi wengi wanaotanguliza jina la Rais Magufuli katika kushughulikia matatizo ya wananchi kama wachonganishi. Wao wanajikosha kutaka waonekane wao siyo tatizo, isipokuwa wanaamua kuzikabili changamoto husika kwa sababu ya maagizo au shinikizo la Rais.

Viongozi wengi, mawaziri, wakuu wa mikoa, wilaya na maeneo mengine, hawaongozi kama wao, isipokuwa wanajipambanua kwamba wao ni Rais Magufuli ndani yao.

Magufuli alikuwa waziri wakati wa awamu za marais, Benjamin Mkapa na Jakaya Kikwete. Magufuli hakutekeleza majukumu yake chini kivuli cha Mkapa au Kikwete, aliipambanua karama yake ndiyo maana aling’ara na leo ni Rais. Kama mnajua kuiga, basi igeni na hilo.

Wednesday, February 21, 2018

Tanzania yetu ni umoja wetu,tuujenge pamoja

 

Baada ya kupata uhuru wetu, kazi kubwa ilikuwa ni kuimarisha umoja wa kitaifa na kupandikiza moyo wa kizalendo kwa Watanzania wote. Maana mkoloni alikuwa amefanya kazi ya kuwafanya Watanzania kujichukia, kuchukia mila zao, miungu wao na hata lugha zao.

Mkoloni alitawala nchi, miili yetu na fikra zetu. Jukumu hili la kujenga umoja wa kitaifa na kuimarisha uzalendo lilikuwa ni la kila Mtanzania mwenye upeo wa kuona mbali. Mwalimu Julius Nyerere, kwa kutumia chama cha siasa kilichoshiriki kuleta uhuru, alijitahidi kujenga umoja na kupandikiza uzalendo.

Tanu na baadaye CCM, kwa wakati ule ilikuwa na picha tofauti, kutojiunga na chama kulionekana kama usaliti. Sababu kubwa ikiwa kwamba wakati wa mkoloni, kuna vyama vilivyounga mkono wakoloni. Kuna vyama vilivyotaka wakoloni waendelee kutawala. Lakini pia kulikuwa na vyama ambavyo, havikulenga kujenga umoja wa kitaifa, vilitaka Tanzania ibaki ni ya watu weusi tu, vilitaka kuifuta historia, kitu ambacho ni kigumu kufanyika.

Siasa ya Ujamaa na Kujitegemea iliyoanzishwa na Mwalimu Nyerere chini ya Azimio la Arusha, lengo lake kubwa ilikuwa ni kujenga umoja wa kitaifa na uzalendo. Mwalimu alitaka kutufikisha katika hatua ya kuutanguliza utaifa kabla ya kitu chochote kile. Alitaifisha shule na hospitali za mashirika ya dini ili kuhakikisha Watanzania wote wanapata haki sawa.

Vijiji vya ujamaa, Jeshi la Kujenga Taifa na Azimio la Musoma vililenga kumtengeneza Mtanzania mwenye mshikamano na uzalendo. Wakati ule tulikuwa na chama kimoja cha siasa. Ingawa si watu wote waliojiunga na chama cha siasa, ingawa wengi walikuwa na imani juu ya nia ya chama hicho.

Na kusema kweli chama hicho kiliangalia maslahi ya kila Mtanzania – ni tofauti kabisa na sasa hivi tunaposikia misemo ya CCM ina wenyewe. Na kweli kimatendo ni kwamba CCM ina wenyewe.

Na kwa fikra potovu, fikra ambazo ni lazima zifanyiwe kazi kubwa, ni kwamba baadhi ya hawa wana CCM wanafikiri wao ndio Watanzania peke yao na wana haki zaidi ya wengine.

Mwalimu alitengeneza falsafa ya chama kimoja. Aliielezea watu wakaielewa. Watanzania walio wengi walipenda sana mfumo wa chama kimoja, maana waliona umuhimu wake. Lakini hasa waliona umuhimu wa chama cha Mwalimu, ambacho kilikuwa na lengo na kuunda umoja wa kitaifa na kuimarisha uzalendo.

Upepo wa kuanzisha vyama vingi vya siasa ulioikumbwa dunia nzima, ulipoingia Tanzania, asilimia 80 ya Watanzania walipenda nchi yetu kuendelea na mfumo wa chama kimoja. Asilimia 20 tu ndio walikubali mfumo wa vyama vingi, lakini Mwalimu akasema hao wachache wasikilizwe.

Bahati mbaya tulikubali kuingia katika mfumo wa vyama vingi kabla ya kuimarisha umoja wa kitaifa na uzalendo wa kweli. Vitu hivi viwili ni vigumu kuvijenga katika mfumo wa vyama vingi vya kisiasa.

Au niseme kwa maneno mengine, kwamba mfumo wa vyama vingi vya kisiasa unafaa kwa nchi ambayo imefanikiwa kujenga umoja wa kitaifa na uzalendo wa kweli, si chini ya miaka 100.

Nchi changa kama yetu ni vigumu kuendesha siasa ya vyama vingi bila kuleta mtengano na wakati mwingine vita au mapambano ya dola na vyama ambavyo havikushika madaraka.

Baada ya kuwa na mfumo wa vyama vingi kwa kipindi cha miaka 26 sasa, tunaweza kuona wazi kwamba vyama hivi havijengi umoja wa kitaifa na kuimarisha uzalendo.

CCM imeendelea kuwa na nguvu na kuendelea kuimarisha “UCCM” badala ya “Utanzania”. Mikakati ya chama hiki kikongwe, kukomboa majimbo yaliyo kwenye mikono ya vyama vya upinzani si ya kuimarisha umoja wa kitaifa. Kinachofanyika ni kupandikiza mapenzi ya chama hadi watu wakakipenda zaidi ya taifa lao.

Hili ni zuri upande mmoja na upande mwingine ni baya. Ni zuri watu kukipenda chama chao, lakini ni baya pale wanachama wanapofikia hatua ya kufikiri kwamba wao ndio wana haki zaidi katika taifa kuliko watu wengine.

Wakati wa mkoloni, kigezo cha kupima uzalendo wa mtu ilikuwa ni uanachama wa chama cha siasa, na hasa chama kilichokuwa kikilenga kuleta ukombozi, kama Tanu, chama ambacho baadaye kiligeuka na kuwa CCM, baada ya kuungana ASP cha Zanzibar.

Mtazamo huu ambao ulikuwa na maana wakati ule umeendelea leo hii. Watu wengi na hasa wale wanachama wa CCM, bado wanafikiri kigezo cha uzalendo ni kujiunga na CCM. Na wana mawazo kwamba yule aliye nje ya CCM ni msaliti.

Tatizo hili limejitokeza kwa vile wimbi la kuanzisha vyama vingi lilikuja kabla ya wakati wake. Lilikuja bila maandalizi. Kwa upande mmoja ni vizuri na kwa upande mwingine ni vibaya. Ni vizuri kwa sababu chama kimoja, kinawafanya watu kuwa vipofu na kushindwa kuona ukweli wa mambo katika jamii.

Vyama vingi vya siasa vinasaidia kufichua dosari na kukifanya chama kinachotawala kisijisahau. Lakini, kwa upande mwingine ni vibaya maana, kinachotokea kuanzisha vyama vingi bila msingi imara, matokeo yake ni kuendeleza chama kimoja, kama ilivyo sasa hivi kwa CCM.

Kama tungelikuwa tumefikia ukomavu wa kisiasa, kabla ya kuanzishwa kwa mfumo wa vyama vingi, CCM ingevunjwa kwanza, na vyama vyote vikaanza upya.

Tungeanzisha vyama ambavyo nia na lengo kubwa lingekuwa ni kujenga taifa letu kwa kuleta mshikamano na kuimarisha uzalendo. Vyama vingekuja na sera mbalimbali za kutimiza lengo hilo.

Kwa vile CCM inatokana na vyama vilivyoshiriki kumfukuza mkoloni na ni chama kilichoendelea kutawala hadi tunaingia mfumo wa vyama vingi, kinapata upendeleo wa kihistoria.

CCM, ambayo ilitokana na Tanu, lengo lake la msingi lilikuwa ni kupambana na mkoloni na kuleta uhuru. Kazi hii ilifanyika vizuri. Baada ya hapo iliendelea kufanya kazi ya kuimarisha uhuru. Kwa maoni yangu mimi, kazi hii ingeendelea zaidi ya miaka 50, kabla ya kuanza mfumo wa vyama vingi vya siasa. Maana, tungeanza na mfumo wa vyama vingi tukiwa na agenda tofauti na ile ya ukoloni.

Mwelekeo wa CCM, wa ‘kuchinjachija’ na ‘kuwatupa’ wapinzani, kukomboa majimbo yote, kuwakomboa watu walioikimbia CCM na kuwarudisha kundini, si mwelekeo wa kujenga umoja wa kitaifa na kuimarisha uzalendo. Ni mwelekeo wa kukijenga chama kimoja, ni ishara mbaya kwa siku za usoni.

Tumeshuhudia wabunge na madiwani wakivikimbia vyama vyao vya siasa na kujiunga na CCM, na kwa kufanya hivyo wanatuingiza kwenye gharama kubwa ya kufanya uchaguzi. Lakini kama hilo halitoshi sasa tumeshuhudia mtoto wa chuo kupoteza maisha kwenye harakati hizi za kurudia uchaguzi.

Ni nani aliwaambia askari wetu kutumia risasi za moto katika kutawanya maandamano ya kisiasa. Duniani kote maandamano yanatawanywa kutumia risasi za mpira na maji ya kuwasha. Kwetu hapa Kinondoni, risasi za moto zimetumika. Kwa nini, tunataka kufahamu. Si ule uchunguzi unaofanyika bila kutoa majibu.

Tuelezwe ni kwa nini binti huyu amepoteza maisha yake? Kwa nini kutumia risasi za moto kwa watu ambao hawana silaha ni jambo ambalo halikubaliki ni la kulaani kwa nguvu zote.

Kama tunalenga kujenga umoja wetu, ni lazima sote tupaaze sauti zetu na kulaani tukio hili. Ni lazima mhusika afikishwe kwenye vyombo vya sheria. Tukikaa kimya na kuogopa kusema, tutajenga utamaduni mbaya wa kutumia bunduki kujenga umoja wetu.

Hatuwezi kujenga umoja kwa kukubali kupoteza maisha ya Watanzania. Damu ya binti huyu, ambaye hakuwa hata na ushabiki wa kisiasa, alikuwa kwenye masomo yake, iwe juu ya wale wote walioelekeza risasi za moto kutumika kwenye maandamano ya kisiasa.

Nyakati hizi tulizomo, ni vigumu chama cha siasa kujenga umoja wa kitaifa. Tunahitaji chombo cha kujenga umoja wa kitaifa. Tunahitaji chombo cha kuwakusanya Watanzania wote bila kuangalia mapenzi na imani yao kwenye vyama.

Bila kuwa na lengo moja kama taifa, mfano kama lengo letu la zamani la kumfukuza mkoloni, ni vigumu kuyafikia maendeleo ya kweli. Ni lazima tuwe na chombo cha kutuunganisha, kiasi kwamba Chadema, ikiingia madarakani ifanye kazi na Watanzania wote, bila kuangalia imani zao za vyama.

Ikitawala TLP, ifanye kazi na Watanzania wote bila kuangalia imani zao za vyama. Na ikitawala CCM ifanye vilevile. Chombo hiki ni lazima kiende sambamba na juhudi za kuandika Katiba mpya ya taifa letu.

Rais John Magufuli ni muhimu atambue hili. Pamoja na jitihada zake za kutaka kuijenga upya Tanzania, hawezi kufanikiwa kiasi kizima akifungamana na chama chake cha siasa na kuvimaliza vyama vingine.

Upinzani ni muhimu sana kwenye siasa, bila upinzani mambo mengi yatalala na hakutakuwa na mkosoaji. Ni muhimu Rais atambue kwamba tunahitaji chombo cha kutuunganisha kama taifa, ambacho kinakubalika kwa Watanzania wote.

Mwelekeo wake ulikuwa mzuri, lakini dalili hizi za kuikumbatia CCM, na kukubali mfumo huu wa wawakilishi wa wananchi kubadilishabadilisha vyama, na kuendelea kulikingia mkono jambo hili kutaweka doa kwenye uongozi wake.

Pia, matumizi ya silaha za moto yamekuwa mengi. Watanzania hatukuzoea utamaduni huu. Tumeshuhudia watu wakitishiwa kwa silaha za moto mchana kweupe, watu wakishambuliwa na silaha za moto – wengine wakipotea kama mwandishi wa gazeti hili na wale waliotangulia. Huu ni utamaduni mpya na mbaya ambao hauwezi kujenga umoja wa taifa letu.

Tunahitaji chombo cha kututoa usingizini na kutufundisha kwama chama, si kitu cha kwanza katika taifa, utaifa ndicho kitu cha kwanza na vingine vinafuata. Leo hii chama ndicho kitu cha kwanza na mengine yanafuata. Huku ni kupotoka.

Daima tukumbuke kwamba Tanzania yetu ni umoja wetu na ni wajibu wetu kuujenga umoja wetu.

Padri Privatus Karugendo.

+255 754 633122

pkarugendo@yahoo.com

Wednesday, February 21, 2018

ANC, CCM marafiki, uwezo wao mbingu na ardhi

 

CCM inapopata wasaa wa kujilinganisha huwa inavitaja baadhi ya vyama kadhaa vya ukombozi kikiwamo Chama cha African National Congress (ANC) cha Afrika Kusini.

Hivi ni vyama vinayofanana katika historia ya kupigania ukombozi wa nchi zao kutoka kwa wakoloni, japokuwa vinazidiana sana kiumri.

ANC ina umri wa miaka 105 na CCM kimetimiza miaka 41 mwaka huu. Kwa mujibu wa taarifa za ANC kupitia tovuti yake, sera, malengo, mgawanyo wa majukumu ya wanachama, muundo wa chama kuanzia tawi hadi taifa kwa sehemu kubwa vinaonekana kufanana na CCM.

Ukubwa dawa. Pamoja na kufanana kwa mambo mengi yapo mengine ambayo ni dhahiri ANC iko mbele zaidi ya vyama vingine vya ukombozi, ikiwamo CCM.

Wiki iliyopita tumeshuhudia chama hicho kikimlazimisha Rais Jacob Zuma kujiuzulu nafasi hiyo baada ya mjadala mrefu kuhusu tuhuma zilizokuwa zinamkabili.

Saa chache baada ya kujiuzulu, Rais wa ANC, Cyril Ramaphosa aliapishwa kubeba majukumu ya uongozi wa nchi hiyo kabla ya uchaguzi mkuu kufanyika mwakani. ANC imefanya uamuzi huo ili kujisafisha madoa yake kabla ya uchaguzi mkuu ujao mwakani.

Hii ni mara ya pili kwa ANC kuonyesha makucha yake katika kusimamia na kuadhibu viongozi waliopo madarakani. Mwaka 2008, aliyekuwa Rais wa Afrika Kusini, Thabo Mbeki naye alishinikizwa na chama hicho kujiuzulu kwa tuhuma za kutumia vibaya madaraka yake.

Ingawa hata hapa CCM imewahi kuonyesha makucha yake mwaka 1984 kwa kumlazimisha Rais wa Zanzibar, Aboud Jumbe Mwinyi kujiuzulu kutokana na kilichoelezwa ni ‘kuchafuka hali ya kisiasa visiwani’, kinachotokea kwa ANC kina mafunzo makubwa, hakuna mtu mkubwa kuliko chama hasa pale zinapotenganishwa kofia za urais na uenyekiti wa chama.

Kabla uchaguzi 2010, kuliibuka vuguvugu la chinichini ndani ya CCM la kutaka kutenganisha kofia hizo lakini lilishindwa.

Pia, Mei 2016 wakati wa Rais mstaafu, Jakaya Kikwete anaelekea kumrithisha Rais John Magufuli nafasi ya mwenyekiti wa chama pia ziliibuka hoja zenye kusukuma asite kukabidhi chama kabla ya muda wake kumalizika.

Hoja zinazojengwa katika hilo, ingawa halijawezekana, ni kujenga ukuu wa chama ili kiweze kuisimamia vizuri Serikali, jambo ambalo linakuwa gumu kutokana na mwenyekiti wa chama kuwa yeye ndiye Rais.

Akichambua suala hilo, msomi wa sayansi ya siasa katika Chuo Kikuu cha Dar es Salaam, (UDSM) Dk Richard Mbunda anasema mahitaji ya kisiasa hapa nchini hayatoi nafasi kwa CCM kufikia uamuzi wa juu kwa kiwango cha ANC.

Anasema ANC inafikia uamuzi wa kumwondoa mkuu wa nchi madarakani kwa kutegemea aina ya utawala uliopo, inaona unalalamikiwa na wananchi na hivyo chama kinalazimika kumwajibisha kiongozi ili kujinusuru na anguko.

“Kwa hapa nchini hatujafikia huko. Jambo jingine tunaloweza kutazama ni kiwango cha ukuaji wa demokrasia kwa Watanzania, japokuwa mitandao ya kijamii imeanza kuongeza uhuru wa kuhoji masuala yanayohusu Serikali lakini hakuna matukio yanayoweza kushawishi wananchi kuondoa uongozi uliopo madarakani,” anasema.

Dk Mbunda anasema hata ANC haikufanya maamuzi ya kumwajibisha Rais akiwa na mamlaka ndani ya chama, badala yake ilitumia njia ya kumwondolea nguvu ndani ya chama. Anasema ANC inafanikiwa kupitia ukomavu wa demokrasia pamoja na uhusiano wa Katiba ya nchi na chama.

Anasema jambo la kujifunza kwa CCM ni kuwa makini na dalili zozote za kupunguza umaarufu na kukubalika kwake kwa wananchi kwa kushughulikia dosari zinazojitokeza kwa viongozi na watendaji wake serikalini.

“ANC ilikuwa na wafuasi wengi sana hadi mwaka 1994, viongozi wake wakaanza kubweteka, wakajisahau kuwajibika wakidhani wanaweza kudumu miaka yote kwa umaarufu waliokuwa nao. Hata Desmond Tutu (Askofu na mshindi wa tuzo ya Nobel nchini Afrika Kusini) aliwahi kuwaonya mapema ANC kwamba inaweza kuondolewa madarakani endapo itashindwa kuwawajibisha viongozi wake, kwa hivyo CCM inaweza kujifunza hilo,” anasema.

Mbali na hilo, Dk Mbunda anasema pengine kuna haja ya CCM yenyewe kuibua hoja ya kutenganisha kofia mbili za madaraka ya rais na mwenyekiti wa chama ili kutoa nafasi ya uwajibikaji zaidi.

Lakini, Profesa Abdul Sherrif kutoka Zanzibar anapata hofu na uamuzi wa ANC ambao umekuwa ukifanyika kwa presha za kuelekea Uchaguzi Mkuu. Profesa anahoji kwa nini ANC ikusanye udhaifu wa muda mrefu na kufanya uamuzi wa aina hiyo kwa presha za kuelekea uchaguzi?.

Kwa upande wake, Profesa Mohammed Bakari kutoka UDSM anasema katiba ya ANC iko wazi kuhusu kumwondoa kiongozi wake madarakani kwa kura ya kutokuwa na imani naye. Anasema kwa hapa nchini, hata katiba ingeruhusu, bado ingekuwa ni vigumu kuchukua uamuzi unaofanywa na ANC kutokana na mfumo wa siasa hapa nchini.

“Ipo nadharia kwamba CCM inaisimamia Serikali, lakini Katiba inatoa madaraka makubwa kwa Serikali. Ukitazama ndani ya chama wanachama wanaweza wasifurahishwe na uongozi wa juu lakini watabakia kulalamika tu nje, uongozi wa juu ukiamua hakuna wa kupinga ndani ya chama. Wapo wanachama na wabunge ambao wanakosoa wazi lakini wanavumiliwa kwa sababu hoja zao zinakosa madhara makubwa,” anasema Profesa Bakari.

Wednesday, February 21, 2018

Tukifumbia uchafuzi wa mazingira tutajutia

 

Katika kila nchi siku hizi zinasikika mara kwa mara kelele za shida za maisha na maafa kutokana na mabadiliko ya hali ya hewa yaliyopewa jina la tabia nchi.

Hii inatokana na uchafuzi mkubwa wa mazingira ya ardhi, bahari na anga unaofanywa na binaadamu.

Katika kukabiliana na hali hii yapo makubaliano ya kimataifa na yale ambayo kila nchi imejiwekea.

Hapa kwetu tumeona namna ambavyo joto lilivyoongezeka katika miaka ya karibuni na mvua kuwa haba katika sehemu nyingi za nchi yetu, hali iliyopelekea baadhi ya vyanzo vya maji vilivyokuwa tegemeo la maelfu ya watu miaka iliyopita kukaribia kukauka au kukauka kabisa.

Miongoni mwa mambo yaliyosababisha kuwa na hali hii ni ukataji ovyo miti na kutokupanda mingine au kuacha kuitunza iliyopandwa.

Katika miaka ya karibuni Serikali ya Mapinduzi Zanzibar (SMZ), imechukua hatua za kuhifadhi mazingira na kuweka sheria na taratibu za kuhifadhi misitu na fukwe za bahari.

Vilevile imeweka taratibu za kukata miti ili kuzuia uharibifu wa mazingira ikiwamo utungaji wa sheria zinazohimiza utunzaji wa mazingira.

Lakini, inasikitisha kuona wapo watu ambao wamekuwa hawazijali sheria na taratibu zilizowekwa kama vile haziwahusu.

Kwa bahati mbaya katika orodha hii ya waharibifu wa mazingira ni taasisi za Serikali

Ripoti ya karibuni ya Mamlaka ya Kusimamia Mazingira Zanzibar imevitaja vikosi vya Serikiali kuwa vinaharibu mazingira ya maeneo yanayozunguka kambi kwa uchimbaji ovyo wa mchanga.

Hii si mara ya kwanza kusikika habari kama hizi za kusikitisha. Tuliwahi kuelezewa yaliyotokea baada ya askari wa kituo wa kituo kimoja wawakamata askari wenzao wa kikosi cha SMZ wakitoka katika msitu wa Jozani kukata kuni.

Wale polisi walikuwa na mamlaka kisheria kuchukua hatua kwa kuwa kazi ya Jeshi la Polisi ni kulinda usalama wa raia na mali zao. Miongoni mwa mali za raia zinazohitaji kulindwa kwa nguvu zote na kuwa salama ni misitu na fukwe za bahari.

Kwa hiyo, polisi wanapowahoji watu, hata wakiwa askari wenzao wanaoshukiwa kuharibu misitu au kufanya uharibifu wowote wa mazingira huwa wanafanya kazi waliyokuwa na mamlaka nayo kisheria.

Wengi tungelitarajia askari waliodaiwa kufanya uharibifu wa msitu wa Jozani wangewajibishwa kisheria au kuchukuliwa hatua za kinidhamu. Lakini, hakuna kilichosikika baada ya pale na hii imetoa tafsiri kwamba lile suala lilimalizwa kimyakimya.

Katika hali ya kawaida ungetarajia askari wetu wote kuwa mstari wa mbele katika kampeni ya kuhifadhi mazingira ya maeneo ziliopo kambi zao na kwingineko.

Lakini, badala yake tunapata taarifa zisizofurahisha kwamba baadhi yao ndio wapo mstari wa mbele kuyaharibu.

Panapokuwepo mazingira kama haya mtu hujiuliza kwa misingi gani raia wa kawaida anahojiwa na hata kushtakiwa anapojitafutia kuni za kupikia katika hifadhi ya msitu au anapokata mti ulipo ndani ya shamba analolimiliki?

Hivi sasa maeneo mengi ya Unguja na Pemba, yakiwemo yale yaliopo pembezoni mwa mito na chemchemu za maji yameharibiwa vibaya sana.

Baadhi ya sehemu zimekuwa na mashimo makubwa na hazifai tena kwa shughuli za kilimo na yanahatarisha maisha ya watoto pindi mvua zikinyesha.

Wakati mwingine unakuta mtu mwenye mizigo miwili au mitatu ya kuni kavu na viroba vya mkaa anabanwa atoe maelezo ya wapi ameupata mzigo huo na kama alikuwa na kibali, lakini hao walinzi wetu wanajiona huru kukata miti na kuchimba mchanga watakavyo.

Ni vizuri kwa malalamiko ya mamlaka ya Kusimamia Mazingira ambayo imesikitishwa na kuwepo kwa kiwango kikubwa cha uvunaji wa mchanga kwa ajili ya kazi za ujenzi.

Wakati zikifanyika juhudi za kuzirejesha baadhi ya sehemu katika hali ya kawaida ni vizuri tukafanya kila juhudi kuzuia uharibifu zaidi usitokee sehemu nyengine.

Ni vizuri vikosi vyetu vya ulinzi vikaelewa kwamba tunapozungumzia ulinzi huwa si wa mipaka yetu na raia tu, bali ni pamoja na ulinzi wa rasilmali za nchi yetu tuliorithi kwa wazazi wetu.

Watu katika nchi nyingi hivi sasa wanalia kwamba maeneo mengi katika nchi zao yamegeuka majangwa na hayafai kwa kilimo na mvua zimepotea kutokana na uchafuzi wa mazingira.

Tujifunze kutokana na makosa waliyofanya wenzetu katika nchi mbalimbali na uzoefu tuliopata nchini kwetu juu ya ukataji ovyo wa miti na uchimbaji holela wa mchanga.

Ni lazima sheria zilizowekwa za kuhifadhi mazingira ziheshimiwe na kila mtu na zisimamiwe kikamilifu na asiwepo mtu au kikundi cha watu kuwa juu ya sheria.

Vinginevyo tutakuja kulia na hakuna wa kutunyamazisha pale tutakapokabiliwa na shida kubwa zaidi ya ardhi ya kilimo na uhaba mkubwa wa maji kwa matumizi muhimu katika maisha yetu.

Kila kitu huhitaji matunzo mazuri ili kudumu na kuendelee kutumika na kuleta faida, vivyo hivyo ni kwa ardhi na vianzio vya maji.

Zanzibar tayari ina matatizo ya uhaba wa ardhi kuliwa na bahari katika maeneo mengi ya Unguja na Pemba na hii imetokana na ukataji ovyo wa mikoko na miti mingine iliyokuwapo pembezoni mwa ufukwe wa bahari.

Juhudi za kujenga uzio hazikusaidia kuzuia nguvu ya maji ya bahari kula ardhi wakati miti ilikuwapo hapo kabla iliweza kuifanya kazi hiyo vizuri.

Hivi sasa mabonde mengi ya mpunga na kilimo cha mbogamboga Unguja na Pemba hayafai kwa kilimo kutokana na kuwa na maji ya chumvi yaliyofika sehemu hizo.

Hili ni somo ambalo Wazanzibari hawatakiwi kulifumbia macho hata kidogo na hapana njia ya kukwepa kujifunza, la sivyo baadaye watapata fundisho litakalowabakisha wakilia na kusema laiti tungejua.

Ni lazima kila mtu awe askari mwaminifu na mwadilifu wa kuhifadhi mazingira yanayomzunguka na ya sehemu nyingine za nchi yetu na si kuiachia kazi hii kwa wafanyakazi wa Mamlaka ya kusimamia mazingira.

Vinginevyo tusubiri kuja kujuta sote na kuangua kilio cha pamoja kwa haya tunayoyafumbia macho hivi sasa wakati hali ikiwa mbaya sana na haiwezi tena kufanyiwa marekebisho.

Wapo wanaosema kilio cha wengi ni harusi, lakini balaa la jangwa na shida ya maji kutokana na mvua kutoweka ni maafa yasiyoelezeka.

Sunday, February 18, 2018

Afrika ina la kujifunza kutoka Ethiopia

 

Wiki hii Waziri Mkuu wa Ethiopia, Hailemariam Desalegn amejiuzulu wadhifa wake. Hailemariam Desalegn ambaye pia ni Mwenyekiti wa Muungano wa vyama vinavyotawala Ethiopia, ameeleza kuwa machafuko na migogoro ya kisiasa ambayo inaikumba nchi yake na kupelekea watu wengi kukimbia makazi yao au na kuuawa, ni moja ya sababu zilizomfanya achukue uamuzi wa kukaa pembeni.

Akizungumza kupitia Televisheni ya Taifa hilo mchana Alhamisi, kiongozi huyo ameeleza “...kujiuzulu kwangu ni sehemu ya jitihada za lazima za kuiruhusu nchi ifanye mabadiliko yanayohitajiwa na wananchi na ambayo yataleta amani ya kudumu na demokrasia ya kweli kwa wananchi wa Ethiopia” Kwa wale wasiofahamu, demokrasia ya Ethiopia kwa muda mrefu imekuwa na viashiria sawia na hali halisi ya kidemokrasia katika nchi nyingi za Afrika, ikiwamo Tanzania. Mazingira ya Ethiopia yanafanana na nchi nyingi za bara letu, hivyo zinaweza kujifunza kwake.

Nasaha za wahenga

Baba wa Taifa, Mwalimu Nyerere amewahi kutuonya kuilinda amani, umoja, mshikamano na utangamano wa taifa huku akisisitiza kuwa nchi ambazo hazina amani kwa sasa ziliwahi pia kuwa nchi zenye amani, mshikamano, umoja na uzalendo. Mwalimu alisisitiza, vitu hivyo vikipotezwa kwa sababu yoyote ile Taifa linalohusika linaweza kuingia matatizoni kirahisi.

Ili kuendeleza taifa lenye mshikamano, utulivu, umoja, udugu, uzalendo na sifa nyingine nyingi – Mwalimu Nyerere alitaka kuwa tujenge mifumo ambayo kila mwananchi atapata haki na azione zinatendeka, mwalimu alieleza, haki ndiyo msingi wa amani.

Mahali popote penye amani ya kudumu, haki zinapoanza kuvunjwa na kupuuzwa mahali hapo huweza kutumbukia kwenye machafuko, vita ya wenyewe kwa wenyewe na mauaji yasiyokwisha. Haki kuu za raia zinapovunjwa zinaweza kuonekana kwa vitendo, mathalani kwa sababu nchi zote duniani kazi yake ya kwanza ni kulinda maisha na mali za raia, inapotokea katika nchi yoyote ile maisha ya raia yanapotea kirahisi au yanapotezwa kienyeji tu, mahali hapo kuna uvunjifu wa haki na hali hiyo ikiendekezwa huleta balaa kubwa sana.

Tusisubiri kuzima moto

Kwa miaka mingi sana raia wa Ethipia wamevumilia kuminywa na kudhitibiwa na dola. Wamebaniwa uhuru wa habari, uhuru wa vyama vya siasa ukaota mbawa na wanasiasa wanaoikosoa serikali, wakapotea, wakakimbia nchi, na au wakashtakiwa na kufungwa kwa makosa ya kutungwa. Haya yote yanatokea mahali pengi hasa Afrika.

Manung’uniko ya wananchi wa Ethiopia ndiyo yamepelekea kuwepo kwa machafuko yasiyokwisha tangu mwaka 2014. Hivi karibuni katika juhudi za kurejesha amani, Waziri Mkuu Hailemariam Desalegn aliwaachia huru wanasiasa wote kutoka magerezani, baada ya kukubali kuwa wanasiasa hao wakosoaji wa serikali wanateseka bure.

Haile Mariam ameona haitoshi na nafsi imemsuta sana, ameona ajitoe madarakani ili kupata kiongozi atakayejenga Ethiopia yenye utangamano na umoja, ukizingatia kuwa yeye binafsi

Inaendelea uk 24

Inatoka uk 23

amekuwa sehemu ya utawala ambao uliendeleza ukandamizaji tangu na kabla ya kuwa waziri mkuu.

Wakati nafsi inamsuta Hailemariam na anaamua kusimamia haki kwa kuondoka madarakani, ukweli mchungu ni kwamba raia wa Ethiopia wameshaumia sana, wamekufa mno na wamekandamizwa kweli kweli na hakuna namna ya kuwalipa - kama tujuavyo kazi ya ujenzi huchukua miaka lakini ubomoaji ni sekunde moja.

Wapambe wa watawala

Kama ilivyo kwa nchi nyingi leo, wakati wote wa ukandamizaji wa raia wa Ethiopia, wako wapambe wa serikali na dola ambao huyaishi na kuyafurahia maisha hayo ya ukandamizaji wa raia - watu wakiuawa wapambe hao wa serikali wanasema sawa, watu wakitekwa wao wanasema wamejiteka, wanasiasa wakifungwa wao husema “dola haichezewi, tena iwafunge miaka mingi zaidi, ikiwezekana milele.”

Wakati wa uongozi wa Hailemariam, wapambe hao wa dola walimsifia kweli kweli, walisifia kila anachofanya na wakapongeza kila anachokosea, hawakuweka mipaka wala akiba. Leo baada ya Mariam kujiuzulu na kukiri kuwa utawala wake umefanya makosa mengi, wapambe walewale waliokuwa wanamsifia tayari wameshaonekana kwenye TV ya taifa ya Ethiopia wakisifia uamuzi huo wa Haile.

Si Ethiopia tu, hata nchi nyingine na hata hapa kwetu, yako masuala muhimu unakuta uongozi wa nchi umeyafanya kwa haki na kizalendo. Na yako masuala mengine uongozi yanafanyika bila kutenda haki, kufuata sheria wala katiba. Athari ya wapambe wa utawala kwenye hali kama hiyo ni wao kusifia mazuri ya serikali na kusifia mabaya ya serikali, wanasifia yote.

Mfano, kiongozi wa nchi akisimama hadharani na kusema utawala wake umeminya mno demokrasia, umeua uhuru wa habari na vyombo vya habari na mengine utasikia viongozi wa chini, baadhi ya vyombo vya habari na wapambe wengine wakijimwaga mitaani kumpongeza kwa kueleza ukweli huo.

Lakini wapambe hao hao siku kiongozi huyo anapotoka madarakani watajitenga naye mita 1000. Ndivyo ilivyokuwa Ethiopia.

Tusipite njia ya Ethiopia

Kwa hiyo, yale yanayotokea katika nchi zetu za Afrika leo, yametokea Ethiopia kwa miongo kadhaa na wapambe wa watawala wakasema hayana uzito - leo, kiongozi wa utekelezaji wa madhambi hayo amejiuzulu na kuieleza dunia kuwa utawala wa chama chake na yeye mwenyewe wemetenda vibaya dhidi ya mustakabali na demokrasia ya Ethiopia - ni jambo kubwa sana.

Tunapaswa kujifunza Ethiopia, kwamba vitendo vya kikatili na kinyama vinavyotokea katika nchi zetu, si jambo la kujivunia na halikubaliki. Leo Ethiopia inavurugika na ina majeshi imara, kumbe majeshi si kila kitu, wananchi wana ukomo wa uvumilivu, na ukomo huo ukifika ni vigumu kuwadhibiti tena na kwa sababu ya maslahi ya mama nchi. Ni mwendawazimu tu ndiye anaweza kupuuza jukumu la kuipigania amani na utangamano wa nchi yake na bara zima la Afrika.

Ethiopia ilianza kuvurugika polepole, wanasiasa wakapigwa vita, shughuli za kisiasa za vyama mbadala zikapigwa marufuku, Bunge la Ethiopia likatulizwa, mahakama, majaji na mahakimu wakadhibitiwa, chanzo cha habari kwa wana wa Ethiopia kikabakizwa kuwa televisheni ya taifa hilo tu huku vyombo vingine vikifungwa, vikivurugwa, vikinyimwa leseni na kunyanyaswa na ikahakikishwa kwamba televisheni ya taifa na redio ya taifa ndivyo vinabaki ulingoni.

Fikra mbadala si dhambi

Uvunjifu wa haki za wana Ethiopia haukuishia hapo, waandishi wa habari wakateswa, wanasiasa wakafungwa, wafanyabiashara wasiounga mkono serikali wakafilisiwa, wakosoaji wa serikali wakateswa sana, wanaharakati wakatishiwa na wengine wakapotea kwenye mazingira ya kutatanisha. Mambo mengi sana yametokea Ethiopia na wananchi wakayavumilia.

Tangu mwaka 2014 wananchi wa Ethiopia wakaanza kudai haki zao zote za msingi, haki za kiuchumi, haki za kisiasa, haki za kijamii, haki zikawa haki juu ya haki. Serikali ya Ethiopia chini ya Hailemariam ikatoa matamko mengi kuonyesha kuwa wanaodai haki hizo ni makundi ya watu waliotumwa na wazungu, na mataifa ya magharibi na maadui wa serikali.

Miaka minne baadaye, Hailemariam yule yule anasimama hadharani na kukiri kuwa utawala wa nchi yake na yeye akiwa kiongozi mkuu, haujawatendea haki wananchi wa Ethiopia. Hailemariam anaomba msamaha na anajiuzulu, lakini anajiuzulu wakati mgawanyiko umekuwa mkubwa sana, Ethiopia ile iliyosimama imara na ikakataa kutawaliwa na wakoloni si hii ya leo – na waliosababisha Ethiopia ya sasa ikagawanyika na kukosa uzalendo, utu, ubinadamu na mengine ni watawala wa taifa hilo akiwemo waziri mkuu aliyeondoka.

Jinsi ya kukwepa

Nchi nyingi za Afrika zinapita kwenye wakati mgumu sana kukiwapo dalili za kuhodhi haki za msingi za raia, hali ambayo tunapaswa kuikwepa kwa nguvu kubwa.

Katika baadhi ya nchi, leo tumefikia mahali kauli za mgawanyiko, kuvunja umoja wetu, kufurahia watu wanaopotea na kutekwa, kufurahia mauaji ya raia wenzetu na vitendo vya kikatili – vimekuwa vitu vya kawaida na vilivyoanza kuzoeleka.

Leo chaguzi nyingi Afrika zinaendeshwa kwa gharama kubwa hadi ya maisha ya watu wasio na hatia kupotea. Mwalimu Nyerere kila mara alitukumbusha kuwa amani isipotunzwa hupotea na tena akihitimisha kuwa ili amani isipotee lazima kuwepo na haki.

Wanasiasa wengi husubiri hadi mambo yaharibike kabisa ndipo huchukua hatua kama alivyofanya Waziri Mkuu wa Ethiopia. Amesubiri mambo yamekuwa magumu mno ndipo akachukua hatua za kurejesha utangamano, kuwaachia wafungwa wa kisiasa na hatua zingine – hata hivyo raia wa Ethiopia walishaingiwa na usugu na walishazoea vurugu. Hatua za Waziri Mkuu hazikufua dafu hadi ameamua kujiuzulu.

Funzo muhimu

Kwa kuyatazama yaliyofanyika Ethiopia, Waafrika kwa ujumla tunapata funzo kubwa kwamba tunao wajibu wa kufanyia kazi haraka mambo yanayotokea katika nchi zetu. Si jambo sahihi akiacha watu wakaendelea kufunzwa usugu, wakaanza kuona mapambano ya dola na wananchi ni jambo la kawaida.

Viongozi wa nchi hizi wasikubali kamwe misingi iliyokuwapo iendelee kuvunjwa, wasiruhusu haki za msingi za wananchi zivunjwe, wawazuie wasaidizi wao na wachukue hatua kali pale ambapo haki hizo zimevunjwa.

Pia, kama alivyofanya Waziri Mkuu wa Ethiopia, viongozi wasione aibu, inapotokea wao au wasaidizi wao wamevunja misingi ya utangamano wa watu wao wajitokeze hadharani na kuomba radhi na kueleza taifa hatua wanazochukua ili makosa ambayo serikali zao zinayafanya yasiendelee.

Viongozi hao pia wajipange na kuwawajibisha wasaidizi wao ambao wanavunja Katiba na sheria, wasikubali kusubiri hadi mambo yaharibike ndipo wasimame na kuchukua hatua za juu sana wakati wanao wasaa wa kuchukua hatua za kawaida mapema.

Julius Mtatiro ni mchambuzi na mfuatiliaji wa utendaji wa serikali barani Afrika; ni mtafiti, mwanasheria, mwanaharakati na ni mwenyekiti wa Kamati ya Uongozi ya Chama cha Wananchi (CUF). Simu; +255787536759. Barua Pepe; juliusmtatiro@yahoo.com

Sunday, February 18, 2018

Leo Rwanda, kesho Kagame atafaulu Afrika nzima?

 

Paul Kagame ni rais wa moja kati ya nchi ndogo sana katika Bara la Afrika, lakini yeye sasa amekamata uenyekiti wa Umoja wa Afrika, AU, baada ya mkutano wa kilele wa Umoja huo mjini Addis Ababa, Ethiopia, mwezi Januari.

Ameshaweka wazi kwamba anataka kulifanya Bara hilo kuwa “kubwa“. Hilo ndilo jambo muhimu kwake. Alitangaza hayo katika hotuba yake kwenye ufunguzi wa mkutano wa kilele wa AU.

“Hakuna nchi au kanda ambayo yenyewe tu inajitosheleza, lazima mambo yetu yaende, na lazima tushikamane,” alisema kiongozi huyo.

Mwaka uliopita Kagame alishirikiana na Rais wa AU aliyemwachia wadhifa huo, Alpha Conte, Rais wa Guinea. Waliingiza ‘hewa’ mpya katika AU iliyokuwa imelemaa. Kama kiongozi wa kamati ya kuifanyia marekebisho AU, alikuwa na usemi mkubwa mwaka 2013 katika kupitishwa mpango wa AU wa miaka 50 uliopewa jina la Ajenda 2063. Jambo muhimu katika mpango ni kuiunganisha Afrika.

Mpango huo unataka Waafrika wote wasilazimike kuwa na viza wanaposafiri baina ya nchi moja ya Afrika kwenda nyingine au pale wanapoivuka mipaka ya nchi zao; unataka kuweko pasipoti ya aina moja kwa nchi zote za Afrika.

Yaani, unataka kuondosha mtindo wa kutakiwa vibali vya kufanyia kazi kwa Waafrika pale wanapokuweko katika nchi yeyote ya Kiafrika; na bidhaa zipite bila ya ushuru miongoni mwa nchi za Kiafrika.

Katika mkutano huo wa kilele wa 30 wa AU, Kagame ametaka pia kuweko soko la usafiri la pamoja la Afrika nzima; kuweko anga ya pamoja na usafiri wa pamoja wa mizigo, huku mipaka baina ya nchi za Kiafrika ikitoweka.

“Tumo tayari kuamua kuwa na eneo huru la biashara ya pamoja - jambo hilo lazima lifanyike mwaka huu,” alisema Rais huyo wa Rwanda. “Watu wanastahili kuwa na mustakabali wenye kung’ara,” aliongeza.

Waafrika wengi wanamsifu na kumshangilia kiongozi huyo. Wanamuona kuwa ni mwanamageuzi aliyefanikiwa kuituliza Rwanda, nchi ambayo mwaka 1994 ilishuhudia mauaji ya kimbari ambapo watu milioni moja waliuawa, pia kuwezesha nchi hiyo ipige maendeleo, kutokuwa na ufisadi na rushwa na kuvutia uwekezaji.

Waafrika wengi wanatarajia kwamba Kagame ataweza pia kuisukuma mbele Afrika nzima. Katika hotuba yake alitoa wito moja kwa moja kwa vijana wa Kiafrika wanaopoteza maisha yao wakitafuta bahati kwa kukimbilia Ulaya.

“Hatuwezi kuijenga Afrika bila ya nyinyi,” alisema. Kwa vijana wengi wa Kiafrika, AU ni klabu ya wazee isiyokuwa ya kidemokrasia. Japokuwa pia udemokrasia unaodaiwa na Kagame mwenyewe katika nchi yake una alama nyingi za kuuliza.

Hata hivyo, yaonyesha yeye ana nia ya kweli ya kutaka mambo yaende mbele, na vijana wanaweza kuweka matarajio kwake.

AU iko katika mzozo. Umoja huo uliundwa mwaka 2011 kutokana na fikra ya Rais wa Libya wa wakati huo, Muammar Gaddafi, na kugharimiwa kutokana na fedha za nchi hiyo ya Afrika Kaskazini zilizotokana na petroli.

Lakini AU, baada ya kuuawa Gaddafi na kuangushwa utawala wake, ilikosa amani na maono. Mwaka 2015 karibu robo tatu ya bajeti ya AU ilitolewa na wafadhili wa kimataifa, kama vile Marekani na Umoja wa Ulaya.

Katika mkutano wa kilele uliofanywa Rwanda mwaka 2016 iliamuliwa kufanya marekebisho juu ya namna ya kuzigharimia shughuli za AU. Ilitakiwa kwamba asilimia 0.2 ya kodi ya mapato ya bidhaa zinazoingia Afrika iende AU. Lakini ni nchi za Kiafrika 14 tu kati ya 55 zilizotekeleza jambo hilo.

AU kutegemea wafadhili ni jambo la hatari. Kuna tuhuma kwamba jengo la AU lililoko Addis Ababa na ambalo lilijengwa na Wachina na kufunguliwa mwaka 2012 lilipachikwa vifaa vya kusikilizia mazungumzo ya watu.

Iligunduliwa kwamba vifaa hivyo vilikuwa vinanasa sauti vikiwa chini ya meza za ofisi katika jengo hilo. Wachina wamezielezea tuhuma hizo kuwa ni “upuuzi mtupu“.

Hata hivyo, tuhuma juu ya mkasa huo inaonyesha vipi ilivyo muhimu kwa Afrika kutegemea nguvu zake zenyewe.

Unaweza kusema kwamba Afrika inaungua kutokana na matatizo yake mengi ya kijamaa, kiuchumi, achilia mbali yale ya kisiasa.

Kila mwaka zaidi ya vijana milioni kumi wanaingia katika soko la kutafuta ajira, asilimia kubwa yao wanamalizikia patupu, na hivyo kulifanya Bara hilo lizidi kukosa usalama: Miji mikubwa, kutoka Cairo hadi Kinshasa inapasuka, hamna mtu anayewekeza katika miundombinu ya maana kwa ajili ya wananchi.

Maeneo makubwa ya ardhi yanakaliwa na watu waliopoteza matarajio juu ya hali zao za kijamaa kuwa bora, huku watu wakikosa hifadhi ya kukabiliana na uharibifu mkubwa wa mazingira unaofanywa mbele ya macho yao.

Wakati wako watu wachache fulani pembeni wananeemeka na kunenepa kupita kiasi kutokana na utajiri wa kuiba, nchi nyingine zinaangukia zaidi kwenye mizozo mikubwa. Matokeo ni mawimbi makubwa ya wakimbizi wanaotangatanga huku na kule.

Mara nyingi sisi Waafrika tunapozongwa na migogoro ambayo kwa sehemu kubwa tunaisababisha wenyewe, hutoa miito na kusema: “Matatizo ya Kiafrika yapatiwe ufumbuzi wa Kiafrika”.

Ndio na ni vizuri, lakini huo tunaoita ufumbuzi ya Kiafrika huwa ni chanzo kingine cha matatizo mapya ya Kiafrika. AU ambayo mwanzo wa karne hii iliundwa kama jumuiya kubwa ya kimataifa ya ushirika wa mataifa mbalimbali, pembeni mwa Umoja wa Mataifa, ilitakiwa iyatanzue matatizo ya Afrika.

Hilo halijawezekana na yote imetokana na ukosefu wa uwezo wa kuongoza, ukosefu wa nia safi, ukosefu wa umoja, na bila shaka yeyote ukosefu wa fedha.

Je, sasa Paul Kagame ataweza kuibadilisha hali hii? Huenda. Anatoa matumaini, licha ya mtindo wake wa utawala wa kibabe katika nchi yake. Ameiongoza Rwanda kuwa nchi ya kisasa, dirisha la kuonyesha kwamba Waafrika wanaweza kuendesha vizuri mambo yao, tena kwa mipango.

Amedhihirisha ana nguvu za kuongoza kuelekea kwenye njia iliyo bora na pia ana nia. Yeye anategemea umoja miongoni mwa viongozi wenzake wa Kiafrika na pia fedha kutoka hazina za nchi zao. AU haiwezi kuendeshwa kwa sadaka za nchi za nje. Katika dunia ya sasa ni nadra kutolewa sadaka, bali kinachotawala ni maslahi. Yule anayefadhili anataka aimbiwe nyimbo zake anazozipenda tu.

Kagame atahitaji afanye kazi bega kwa bega na marais wengine wa Afrika, angalau kuifanya AU ifanye kazi vizuri zaidi kuliko hapo kabla. Iko tamaa, kwani hata marais wenzake wanathamini maendeleo makubwa ambayo Rwanda imeyafanya.

AU itakayofanya kazi vizuri haitobadilisha maisha ya Waafrika wengi, lakini jambo moja ni wazi: Itaonesha kwamba Afrika inaweza kutanzua matatizo yake kwa mikono yake yenyewe. Sura hiyo nzuri itawafanya watu wa mataifa mengine nje ya Afrika mwishowe watambue haja ya kumimina fedha zao na kuziweka Afrika.

Afrika inahitaji uwekezaji huo, tena kwa haraka iwezekanavyo. Pindi Kagame anafaulu katika hilo, basi atakuwa amelifikia lengo lake.

Sunday, February 18, 2018

Maisha ya Ellen Sirleaf nyuma ya Tuzo ya Mo-Ibrahim

 

By Luqman Maloto

Januari 22, mwaka huu, Ellen Johnson Sirleaf alikabidhi uongozi wa Liberia kwa mrithi wake, George Weah baada ya kuongoza kwa miaka 12. Ndani ya mwezi mmoja tangu aondoke madarakani, Sirleaf ametunukiwa tuzo ya uongozi uliotukuka ya Mo Ibrahim akiwa wa tano Afrika.

Hii ni tuzo ngumu kwa viongozi wa Afrika. Tuzo ambayo imekuwa na matundu mengi kwa sababu ya kupitisha miaka bila kupata washindi.

Kamati ya tuzo ya Mo Ibrahim, imeona Sirleaf anastahili kutunukiwa tuzo hiyo kwa sababu ya namna alivyoituliza nchi na kuunganisha watu wa Liberia kuwa jamii moja katika mazingira magumu na kurejesha utu, haki na demokrasia baada ya miongo minne ya machafuko.

Sirleaf ni kielelezo cha kila mwenye kuonekana hawezi kuwa anaweza. Akiwa na umri wa miaka 17, baada ya kuona hali ngumu nyumbani kwao, Sirleaf aliona bora aolewe. Alichagua kuolewa na kuacha kwenda chuo kwa sababu ya kutafuta urahisi wa maisha.

Aliolewa na mtaalamu wa kilimo, James Sirleaf na aliishi katika ndoa iliyojaa manyanyaso na alizaa mfululizo.

Unyonge hadi ushujaa

Juhudi za Sirleaf kubadili unyonge kuwa ushujaa zilianza mwaka 1961. Mwaka huo mume wa Sirleaf, alipewa udhamini wa masomo Serikali ya Liberia, kwenda Marekani kusomea shahada ya umahiri wa kilimo. Sirleaf aliona hiyo pia ni fursa kwake.

Ikabidi naye aombe udhamini serikalini kwenda Marekani. Awali alitegemea angepata kwa urahisi kwa sababu baba yake alikuwa seneta na alikuwa akifahamika mno ndani ya ofisi za Serikali lakini matokeo yalikuwa tofauti.

Kwa vile Sirleaf aliona hiyo ndiyo ilikuwa fursa pekee ilibidi apande na kushuka kubembeleza serikalini, hatimaye alifanikiwa kupata udhamini wa kwenda kusoma Marekani, changamoto kubwa ikawa watoto wake.

Kusafiri nao kwenda Marekani kwenye masomo ilikuwa ni jambo gumu. Kwanza kiuchumi, pili mateso, maana wao wangekuwa wanabanwa na masomo, nani angewatazama?

Kuwaacha Monrovia ulikuwa ni mtihani mwingine kwa sababu walikuwa wadogo na wa mwisho alikuwa hajatimiza hata mwaka mmoja, wa tatu akimzidi kidogo. Jumla watoto wote wanne walikuwa chini ya umri wa miaka minne.

Baada ya kutafakari kwa muda mrefu, uamuzi ukawa ni kuwaacha watoto Liberia. Waligawanywa, wawili walilelewa na mama yake Sirleaf, wengine walibaki mikononi mwa mama yake mumewe, maarufu kama Doc.

Walisafiri vizuri kwenda Marekani, Sirleaf anasema: “Nilipokuwa nawaaga watoto wangu niliumia sana. Upendo wangu kwa watoto wangu ni mkubwa lakini sikuwa na jinsi, niliwaacha.”

Wakati mumewe anasoma shahada ya uzamili katika kilimo, yeye alianza shahada shirikishi ya uhasibu.

Mume hakutaka mfanikio yake

Kama ilivyo kwa wanaume wengi kutaka wake zao kuwa chini, ndivyo ilivyokuwa kwa Doc. Basi, ilikuwa kawaida kwa Sirleaf kupokea mkong’oto na kutishiwa bastola.

Shida kubwa ambayo ilianza kuwagombanisha nchini Marekani, ni pale Sirleaf alipoamua kufanya vibarua vya hapa na pale ili aweze kusaidiana na mume wake kujikimu kiuchumi.

Miongoni mwa kazi ambazo Sirleaf alizifanya ni ufagiaji. Doc hakupenda mkewe afanye kazi hiyo, aliona kama anamdhalilisha. Sirleaf alisimamia ukweli kuwa walihitaji fedha. Aibu aliweka pembeni.

Kwa uamuzi huo, Doc alishamvamia Sirleaf eneo lake la kazi, akamnyang’anya ufagio na kuutupa, akampiga vibao mbele za watu kisha akamshinikiza atangulie mbele kurudi nyumbani.

Doc alikuwa mlevi, asiyemjali mkewe, tatizo dogo lilimuongoza kumpiga na kumtishia bastola. Na vile alikuwa mwanajeshi, basi mafunzo yote ya kijeshi alitamani kuyamalizia kwa Sirleaf.

Sirleaf alikuwa anafanya kazi ya ufagiaji kwenye duka la Rennebohm Drug Store na kwa kitendo cha Doc kumvamia na kumfanyia fujo eneo la kazi, ilikuwa kidogo aachishwe kibarua hicho.

“Kazi ilitupa fedha ambazo tulizihitaji sana, nilikwenda kwa bosi wangu, akaniambia Ellen wewe ni mchapakazi mzuri, sasa kama kweli hii kazi unaipenda basi mwambie mumeo asije tena.

“Nilimwambia Doc asije tena pale kazini na kweli hakuja ila migogoro ikawa inahama kutoka hatua mbaya hadi kuwa mbaya zaidi. Doc alitaka akiwa nyumbani anione, nami nilikuwa napambana kutafuta fedha,” anasema Sirleaf.

Ndani ya kitabu chake kinachoitwa This Child Will Be Great (Huyu Mtoto Atakuwa Mtu Mkubwa), Sirleaf anaeleza kuwa kutokana na juhudi zake kazini, alipandishwa daraja kutoka mfagiaji hadi kuwa ofisa malipo.

Kwa kupandishwa kwake cheo na fedha ziliongezeka lakini Doc alinuna. Alitamani kumuona akiwa mama wa nyumbani tu. Sirleaf anasema: “Jinsi nilivyofanikiwa ndivyo alivyonikasirikia, na ndivyo ugomvi ndani ya nyumba ulivyopamba moto.”

Doc alikuwa wa kwanza kumaliza shahada yake ya uzamili, akarejea Monrovia na kumwacha Sirleaf akiendelea na masomo ambaye naye baada ya kuhitimu, alirudi Liberia na kuajiriwa serikalini kama ofisa wa hazina.

“Nilifanya kazi kwa bidii sana. Kila nilivyojituma ndivyo nilipanda ngazi kikazi lakini ndivyo na mume wangu alivyopoteza furaha. Tukaendelea kuishi maisha ya migogoro nchini Liberia, ugomvi ulikuwa mkubwa na mume wangu alinipiga sana.

“Kuna siku nilimkuta nyumbani akiwa ameshika bastola, akaniambia siku hiyo ndiyo kifo changu, akanielekezea kuwa anataka kuniua. Mtoto wangu wa kwanza ambaye wakati huo alikuwa na umri wa miaka nane, alilishuhudia lile tukio, yeye ndiye aliniokoa, alimvamia baba yake na kumwambia asinifanye chochote,” anasema Sirleaf.

Anaongeza: “Doc alichanganyikiwa kwani hakutegemea kama mtoto angeona. Clave aliniambia kumng’ang’ania Doc ni sawa na kulazimisha kifo. Nilimwelewa na tulikubaliana kufungua mahakamani madai ya talaka.

Sirleaf aliamini kuwa kwa vile Doc alikuwa na wanawake wengine, asingepinga kumpa talaka lakini hakuhudhuria mahakamani na alikuwa akimfuata kwenye nyumba aliyohamia kumfanyia fujo. Pona ya Sirleaf ilikuwa pale Doc alipooa mwanamke mwingine kisha akaenda Marekani ndipo akajikita kuyatafuta maendeleo ya kimaisha ambayo yamemfikisha alipo leo.

Sunday, February 18, 2018

Sudan Kusini imewakatisha tamaa Waafrika kama Zuma

 

Mwaka 2007 nikiwa kwenye mafunzo ya uandishi wa habari nchini Ujerumani, nilikutana na waandishi wengine kutoka, Zambia, Vietnam, Zimbabwe, Sudan, India, Mauritania na Laos.

Kati ya wote nilikuwa karibu zaidi na waandishi kutoka Sudan, Charles Ruganya Ronyo kutoka Juba na Abdelshafii Abdallah kutoka Khartoum.

Wasudani hawa wakati huo nchi yao ikiwa moja walikuwa wakifanya mambo yao pamoja, dukani (supermarket) wataenda pamoja, watapika pamoja, kula pamoja na mambo mengine.

Pamoja na ukaribu wao hali ilikuwa mbaya walipoanza kujadili mambo ya nchi yao, Charles alikuwa akiulaumu utawala wa Omar al Bashir kwa ubaguzi na kutowajali Wasudan walio Kusini jambo ambalo Abdelshafii alilipinga.

Mijadala yao ilifikia kutoleana lugha za ukali kiasi kwamba wakati mwingine waliacha kuzungumza Kiingereza na kuzungumza Kiarabu, mwisho wakanuniana, umoja wao ukatoweka, kila mmoja akawa anapika chumbani kwake na hata kuongozana ikawa ni mara chache.

Hoja kuu ya Charles ilikuwa ni kutaka nchi hizo zigawanywe kwani watu wa Kusini walichoka kunyanywaswa na utawala wa Al Bashir huku akidai Kusini kuna rasilimali nyingi lakini watu wake ni masikini na hata kwenye michezo wanabaguliwa, vijana wenye vipaji hawapewi nafasi.

Mwaka 2011 ilipoamuliwa Sudan Kusini iwe nchi huru na kujitenga na Sudan (Kaskazini) nilijiambia kwamba ndoto za watu wa Kusini zimetimia na tutarajie maendeleo baada ya kuipigania nchi yao kwa miaka mingi.

Hata hivyo, kilichotokea ni tofauti, hali Sudan Kusini ni ya hovyo, vita vya wenyewe kwa wenyewe vimeshika hatamu, ni kama vile Wasudani Kusini walipigania kujitenga ili wapate uhuru wa kupambana wao kwa wao na hata kuuana, hicho ndicho kinachoendelea sasa Sudan Kusini.

Awali waliona wanabaguliwa, wakataka kuwa na taifa lao, baada ya kupewa taifa lao mwaka 2011, mwaka 2013 wakaanza kupambana wao kwa wao kwa misingi ya kikabila na uchu wa madaraka.

Nchi hii yenye watu wasiozidi milioni 13, iliingia katika vita ya wenyewe kwa wenyewe baada ya Rais Salva Kiir ambaye kiasili ni wa kabila la dinka kutofautiana na aliyekuwa makamu wake, Riek Machar wa kabila la neuer.

Ugomvi wa watu hawa ambao iliaminika kwamba umoja wao ungekuwa silaha ya kuikomboa Sudan Kusini chanzo chake ni uchu wa madaraka huku ukabila nao ukiwa na nafasi yake, walitibuana baada ya kuibuka madai kwamba Machar alikuwa akijipanga kumpindua Salva Kiir katika urais.

Kuanzia hapo wamekuwa wakipambana, inasadikiwa tangu nchi hiyo iingie katika vita vya wenyewe kwa wenyewe wananchi wapatao 300,000 wamepoteza maisha wakiwamo waliouawa katika Mauaji ya Bentiu ya mwaka 2014 ambayo yalitokea katika mji wa Bentiu na kusababisha vifo vya watu 400. Hadi sasa haijulikani nani aliyehusika katika mauaji hayo ya raia wasio na hatia, upande wa Serikali unaulaumu upande wa Machar ambao pia umepinga kuhusika kwa namna yoyote.

Zipo habari kwamba mmoja wa viongozi aliyehusika na mauaji hayo aliwaonya watu ambao si wa kabila la Nuer, kauli iliyowafanya wananchi kukimbilia kwenye nyumba za ibada ili kujinusuru lakini walifuatwa huko huko wakauliwa huku wanawake wakibakwa na kuteswa kabla ya kuuliwa.

Rekodi kwa ujumla zinaonyesha kwamba wananchi milioni 3 waliyahama makazi yao kwa hofu ya kuuliwa, kati yao milioni mbili wanaishi kwenye makambi na wengine milioni moja wamehamia nchi jirani za Kenya, Sudan na Uganda.

Hao ni Sudan Kusini ambao wameipigania nchi yao kwa nguvu zote ikiwamo kulalamika kwenye jumuiya za kimataifa lakini baada ya kuipata wakaanza kupambana wao kwa wao huku matatizo ya wananchi wao yakiongezeka, umasikini, maradhi, njaa na mengineyo vimetamalaki. Ilitarajiwa uhuru wa mwaka 2011 ungewafanya wawe kitu kimoja lakini uhuru huo ni kama imekuwa sababu ya wao kutengana.

Kwa mtu kama Donald Trump ambaye anachukizwa na Afrika, kilichotokea Sudan Kusini anaweza kukitafsiri kwamba kinaakisi hoja yake ya kwamba Waafrika ni watu wa kutawaliwa, hawajawa tayari kujitawala wenyewe.

Vyovyote itakavyokuwa kama kuna tatizo katika nchi nyingi za Afrika basi tatizo hilo ni mtu wa kuwa kiongozi. Viongozi wa Afrika kama ukiamua kuiangazia Sudan Kusini unaweza kusema kwamba Trump alikuwa sahihi, hajakosea hata kidogo.

Viongozi wanaoangalia watu wao 300,000 wakifa kwa sababu ambazo wangeweza kuzizuia ni kwanini mtu wa nje asitilie shaka uwezo wa watu hao kujitawala? Tena viongozi ambao walikuwa wamoja wakitaka nchi yao baada ya kuona wanabaguliwa.

Unapoishangaa Sudan Kusini iangalie na Afrika Kusini, nchi ambayo ipo katika kundi maarufu la G Five linalojumuisha mataifa ambayo uchumi wao unakuwa vizuri, nchi nyingine ni Mexico, India, China na Brazil.

Baada ya Nelson Mandela kung’atuka mwaka 1999, Thabo Mbeki akachukua madaraka, uongozi wa Mbeki ulitawaliwa na mgogoro kati yake na aliyekuwa makamu wake Jacob Zuma.

Mgogoro huo ulikuwa mkubwa hadi Mbeki kumtimua Zuma kwa tuhuma za rushwa lakini Zuma alishinda mahakamani kabla ya kibao kumgeukia Mbeki ambaye alijiuzulu baada ya kukosa kuungwa mkono ndani ya chama chake ANC ambacho hata bungeni, wabunge wake hawakuwa wakimuunga mkono.

Wakati Mbeki akiandamwa kabla ya kujiuzulu mwenyewe mwaka 2008, wananchi wengi Afrika Kusini waliamini Zuma ndio kila kitu, fulana za kumuunga mkono Zuma zilivaliwa kwa wingi katika mikutano na hafla mbalimbali za ANC. Kung’oka kwa Mbeki ikawa mwanzo mpya wa Zuma kutawala Afrika Kusini.

Kama ilivyo kwa Mbeki, Zuma naye kabla ya kuwa rais alikuwa mwanaharakati aliyepambana kupiga vita ubaguzi wa rangi hadi kufikia hatua ya kuishi uhamishoni nchini Msumbiji hivyo kuingia kwake madarakani wananchi wengi wa Afrika Kusini waliamini wamempata rais mzalendo wa kweli huku wengine wakimtaja kwa jina la Rais wa Watu au People’s President.

Imani ya wananchi wengi ilikuwa kubwa kwa Zuma kwa sababu kama ilivyo kwa kipenzi chao, Nelson Mandela, Zuma naye aliwahi kufungwa Robben Island kwa miaka 10, jela ambayo Mandela alifungwa kwa miaka 27. Yote hayo yalitosha kuibua matumaini ya Peoples President na hivyo kung’oka kwa Mbeki haikuwa tatizo kwa wananchi wa Afrika Kusini hasa weusi.

Hata hivyo hali ikawa tofauti, Zuma hakuwa yule waliyemfikiria, akaanza kuingia katika kashfa za rushwa na matumizi mabaya ya ofisi.

Mwaka jana mahakama ya juu nchini Afrika Kusini ilifikia uamuzi wa Zuma kushitakiwa kwa makosa ya rushwa ikiwamo kashfa ya biashara ya silaha ya mwaka 1999.

Sambamba na hilo, Zuma pia anahusishwa na familia ya tajiri Gupta ambaye inadaiwa kwamba kwa kumtumia Zuma familia hiyo iliiweka mfukoni Serikali ya Afrika Kusini.

Kati ya kashfa nyingi za rushwa na matumizi mabaya ya ofisi zinazomuandama Zuma, iliyozungumzwa zaidi ni ile ya kutumia dola 15 milioni zaidi ya Sh 33 bilioni za Kitanzania kukarabati nyumba yake binafsi.

Ikumbukwe kwamba pamoja na Afrika Kusini kuwa ni nchi tajiri lakini wapo wananchi masikini wa kutupwa hivyo kwa kiongozi kutumia kiasi hicho kikubwa cha fedha kwa matumizi binafsi ambayo hayakuwa na ulazima ni sawa na dhihaka kwa wananchi masikini hasa kwa mtu ambaye walijiaminisha kwamba angekuwa mkombozi wao.

Na ingawa alitakiwa kurudisha sehemu ya fedha hizo na mahakama, bado kashfa hiyo ilimtia doa kubwa Zuma na hivyo anaondoka akiwa anaingia katika orodha ya viongozi wa Afrika wanaoondoka madarakani kwa kashfa tofauti na matarajio ya awali.

Zuma ambaye inadaiwa ni baba wa watoto zaidi ya 20 ni dhahiri amewakatisha tamaa wananchi wa Afrika Kusini waliokuwa na matumaini naye, ni hivyo hivyo kwa Salva Kiir amewakatisha tamaa wananchi wa Sudan Kusini, matumaini makubwa waliyokuwa nayo kwa viongozi hao yamekuwa kinyume.

Sunday, February 18, 2018

Ramaphosa alivyosubiri urais kwa miaka 22

 

By Joster Mwangulumbi, Mwananchi jmwangulumbi@tz.nationmedia.com

Baada ya kuongoza mchakato wa mazungumzo kati ya chama cha African National Congress (ANC) na serikali ya kibaguzi Afrika Kusini uliohitimishwa kwa utawala wa wazungu wachache kukabidhi kwa amani mamlaka kwa mpigania uhuru mashuhuri Nelson Mandela, Cyril Ramaphosa alianza kuwa na matarajio makubwa.

Akiwa Katibu Mkuu wa ANC (1991-1996), Ramaphosa alitamani urais. Matarajio yalikatika mwaka 1996 baada ya Thabo Mbeki kuteuliwa kuwa Naibu Rais wa Mandela kuchukua nafasi ya Frederik Willem de Klerk. Mwaka 1997 akajiuzulu siasa akahamia sekta binafsi, ingawa aliendelea kujihusisha na ANC.

Matumaini yalifufuka mwaka 2012 alipoteuliwa kuwa Naibu Rais katika ANC chini ya mkuu wa chama Jacob Zuma na mwaka 2014 alipanda alipoteuliwa kuwa Naibu au Makamu wa Rais wa Zuma.

Ndoto yake ilitimia Alhamisi ya Februari 15 baada ya kuteuliwa na wabunge na kuapishwa siku hiyo hiyo baada ya Rais Zuma kujiuzulu Jumatano usiku akiridhia shinikizo la chama kumtaka ang’atuke. Ni rais wa tano mweusi baada ya Mandela (1994-1999), Mbeki (1999 – 2008), Kgalema Motlanthe (2008-2009), na Zuma (2009-2018).

Safari ya maisha yake

Safari yake ya maisha ilianza Novemba 17, 1952 alipozaliwa akiwa mtoto wa tatu kwa mama Erdmuth na baba Samuel Ramaphosa – polisi mstaafu. Alizaliwa katika kitongoji cha Soweto, Johannesburg; alisoma Shule ya Msingi ya Tshilidzi na Sekano Ntoane High School na mafunzo kutoka Shule ya High School ya Mphaphuli huko Sibasa, Venda.

Baadaye aliingia Chuo Kikuu cha Kaskazini (Turfloop) mwaka wa 1972 ambako alisomea sheria na huko alijihusisha na harakati za siasa za wanafunzi.

Chuoni alikamatwa mara mbili miaka ya 1970 na kufungwa na serikali ya kibaguzi. Mfano mwaka 1974 alitumikia kifungo cha miezi 11 jela akiwa katika chumba cha peke yake lakini baadaye akawa karani katika kampuni ya sheria Johannesburg ambako alikamilisha masomo yake ya kisheria kupitia elimu kwa njia ya posta (Unisa).

Baada ya kuhitimu, aliingia kwenye vyama vya wafanyakazi - mojawapo ya njia za kisheria za kupambana dhidi ya serikali ya weupe wachache.

Kisha alijiunga na Baraza la Vyama vya Wafanyakazi wa Afrika Kusini (CUSA) akiwa mshauri katika idara ya kisheria ambako baadaye aliombwa aanzishe tawi la wafanyakazi wa mgodi. Mwaka 1982 alianzisha Chama cha Wafanyakazi wa Migodini (NUM).

Mwaka 1985 NUM ilijiondoa CUSA na akashiriki kuanzisha Shirikisho la Vyama vya Wafanyakazi (COSATU). COSATU iliunganisha nguvu na chama cha siasa cha United Democratic Front (UDF) dhidi ya serikali ya P. W. Botha. Mwaka 1987 Ramaphosa aliongoza mgomo mkubwa, ambao ulitikisa misingi ya uchumi wa enzi za utawala wa ubaguzi wa rangi.

Majukumu ndani ya ANC

Mandela alipoachiwa mwaka 1990 baada ya kutumikia miaka 27 gerezani kwa kupinga ubaguzi wa rangi, Ramaphosa alikuwa muhimili wa kamati iliyopewa jukumu la kuongoza mabadiliko kuelekea kwenye demokrasia. Aliongoza kamati ya mapokezi ya Mandela kutoka gerezani na aliongozana naye katika safari ya Zambia.

Mwaka 1991 alichaguliwa kuwa Katibu Mkuu wa ANC. Aliinuka na kufahamika kimataifa kama mjumbe wa kuongoza mashauriano ndani ya ANC, na mchango wake ulionekana kuwa kiini cha mafanikio katika mazungumzo yaliyowezesha makabidhiano ya utawala kwa amani mwaka 1994.

Pia alishiriki kuandaa katiba mpya ya baada ya ubaguzi wa rangi, iliyoonekana kuwa moja ya katiba zinazotoa uhuru mkubwa ulimwenguni.

Mandela wakati fulani alimwelezea Ramaphosa kama mmoja wa viongozi wengi wenye vipawa katika “kizazi kipya” - wanaharakati vijana ambao waliongezeka katika miaka ya 1970, wakijaza nafasi iliyoachwa na wazee wao waliofungwa.

Lakini matumaini yake ya kupakwa mafuta kuwa mrithi wa Nelson Mandela yalipotea baada ya kuteuliwa Thabo Mbeki katika mbio za kuwa Naibu wa rais wa Afrika Kusini chini ya Mandela.

Miaka michache baadaye, Ramaphosa alijiondoa katika siasa na kuingia sekta binafsi. Kampuni yake ya Shanduka ilinunua hisa katika makampuni ya madini, simu na kampuni za McDonald na Coca Cola. Kufikia mwaka 2015 utajiri wake ulikuwa zaidi ya dola za Marekani 580 milioni.

Desemba 2007 alichaguliwa kuwa mjumbe wa Halmashauri Kuu ya Taifa (NEC) na mwaka 2012 alichaguliwa kuwa naibu wa rais katika ANC.

Mwaka 2014 baada ya kuteuliwa makamu wa rais aliamua kujiweka kando kwenye uongozi wa kampuni ili kuondokana na mgongano wa maslahi.

Kashfa dhidi yake

Kwanza alishutumiwa kwa kukaa kimya chini ya utawala wa Zuma. Wakosoaji walidai kuwa nafasi yake katika uongozi wa ANC ilimsaidia kupata taarifa za ndani.

Wengine walidai alikuwa na mkono katika mauaji makubwa yaliyofanywa na polisi tangu ulipokomeshwa utawala wa wachache mwaka 2012, polisi walipoua wafanyakazi 34 katika mgodi wa Marikana. Kipindi hicho Ramaphosa alikuwa mkurugenzi katika kampuni ya kimataifa ya Lonmin ambayo ilikuwa inamiliki mgodi huo.

Pili alilaumiwa kwa kuwa upande wa menejimenti dhidi ya wafanyakazi wakati barua pepe zilipojitokeza zikimwonyesha wakihusisha na migomo ya wachimbaji kwamba amejiingiza katika “vitendo viovu vya uhalifu.”

Kamati iliyoongozwa na I.G. Farlam ilijikita kuchunguza kama menejimenti ya Lonmin iliihimiza serikali na polisi wapelekwe maofisa wengi kwenye mgodi huo na pia kuelezea kile kilichofanyika kama uhalifu dhidi ya maandamano ya wafanyakazi.

“Tume ilikuwa na maoni kwamba haiwezi kusema kwamba Ramaphosa alikuwa ‘sababu ya mauaji’,” ripoti hiyo ilisema. “Hakuna msingi wowote kwa tume kumhusisha na kumwona Ramaphosa kuwa na hatia ya makosa ambayo anadaiwa kufanya.”

Baadaye Ramaphosa aliomba radhi kupitia redio ya taifa ili kuokoa uadilifu wake katika ANC na umoja wa wachimbaji.

Katika uchaguzi wa rais wa ANC Ramaphosa aliimarisha kampeni zake kwa kuelezea mapambano dhidi ya rushwa, ambazo zilimfanya awe kipenzi cha watu wa daraja la kati, wapigakura wa vijijini na viongozi wa wafanyabiashara.

Mara baada ya Ramaphosa kuwa rais wa ANC, shinikizo lilianza ndani ya chama kumtaka Zuma aondoke na amwachie nafasi hiyo naibu wake. Vikao vya ngazi ya juu vilifanyika na vilituma ujumbe kwa Zuma kwamba ajiuzulu.

Zuma alikataa kujiuzulu lakini tangazo lake la Jumatano usiku kwamba aliamua kuachia nafasi yake ya urais akitii uamuzi wa chama kumtaka ajiuzulu lilimtengenezea Ramaphosa njia ya kurithi kiti hicho alichokiota miaka 22 iliyopita.

Tatu mwaka 2017 alishutumiwa kwa kujihusisha na mapenzi na mabinti kadhaa lakini alikanusha.

Alikiri baadaye kwamba ni kweli alikuwa na mwanamke nje ya ndoa lakini aliviambia vyombo vya habari kwamba alimjulisha mkewe suala hilo.

Baadhi ya watu waliona kuwa kufichuka ghafla kwa suala hilo zilikuwa kampeni chafu za washirika wa Zuma ambao walikuwa wanamuunga mkono mgombea mwingine kuelekea uchaguzi mkuu – mtalaka wake Nkosazana Dlamini-Zuma.

Ramaphosa ana watoto wanne.

shfa hiyo hayakuu, Ramaphosa aliimarisha kampeni zake katika ujenzi wa uchumi wa nchi, kuongeza ukuaji na kubuni nafasi nyingi za kazi zinazohitajika.

Matarajio

Ramaphosa ambaye kwa kiasi kikubwa anaonekana kuwa mjuzi wa biashara, anasubiriwa kusaidia uimarishaji ustawi wa kisiasa na kusaidia kushawishi uwekezaji kwa Afrika Kusini.

Kashfa dhidi yake

Lakini alishutumiwa kwa kukaa kimya chini ya utawala wa Zuma. Wakosoaji walidai kuwa nafasi yake katika uongozi wa ANC ilimsaidia kupata taarifa za ndani.

Wengine walidai alikuwa na mkono katika mauaji makubwa yaliyofanywa na polisi tangu ulipokomeshwa utawala wa wachache mwaka 2012, polisi walipoua wafanyakazi 34 katika mgodi wa Marikana. Kipindi hicho Ramaphosa alikuwa mkurugenzi katika kampuni ya kimataifa ya Lonmin ambayo ilikuwa inamiliki mgodi huo.

Alilaumiwa kwa kuwa upande wa menejimenti dhidi ya wafanyakazi wakati barua pepe zilipojitokeza zikimwonyesha wakihusisha na migomo ya wachimbaji kwamba amejiingiza katika “vitendo viovu vya uhalifu.”

Kamati iliyoongozwa na I.G. Farlam ilijikita kuchunguza kama menejimenti ya Lonmin iliwahimiza serikali na polisi kwanza wapelekwe maofisa wengi kwenye mgodi huo na pili kuelezea kile kilichofanyika kama uhalifu dhidi ya maandamano ya wafanyakazi.

“Tume ilikuwa na maoni kwamba haiwezi kusema kwamba Ramaphosa alikuwa ‘sababu ya mauaji’,” ripoti hiyo ilisema. “Hakuna msingi wowote kwa tume kumhusisha na kumwona Ramaphosa kuwa na hatia ya makosa ambayo anadaiwa kufanya.”

Baadaye Ramaphosa aliomba radhi kupitia redio ya taifa ili kuokoa uadilifu wake katika ANC na umoja wa wachimbaji.

Katika uchaguzi wa rais wa ANC Ramaphosa aliimarisha kampeni zake kwa kuelezea mapambano dhidi ya rushwa, ambazo zilimfanya awe kipenzi cha watu wa daraja la kati, wapigakura wa vijijini na viongozi wa wafanyabiashara.

Mara baada ya Ramaphosa kuwa rais wa ANC, shinikizo lilianza ndani ya chama kumtaka Zuma aondoke na amwachie nafasi hiyo naibu wake. Vikao vya ngazi ya juu vilifanyika na vilituma ujumbe kwa Zuma kwamba ajiuzulu.

Zuma alikataa kujiuzulu lakini tangazo lake la Jumatano usiku kwamba aliamua kuachia nafasi yake ya urais akitii uamuzi wa chama kumtaka ajiuzulu lilimtengenezea Ramaphosa njia ya kurithi kiti hicho alichokiota miaka 22 iliyopita.

Maisha ya ndoa

Ramaphosa ana watoto wanne kwa mke wake wa pili Tshepo Motsepe, ambaye ni daktari.

Mwaka 2017 alishutumiwa kuwa alikuwa akijihusisha na mapenzi na mabinti kadhaa lakini alikanusha.

Ramaphosa alikiri baadaye kwamba ni kweli alikuwa na mwanamke nje ya ndoa lakini aliviambia vyombo vya habari kwamba alimjulisha mkewe suala hilo.

Baadhi ya watu waliona kuwa kufichuka ghafla kwa suala hilo zilikuwa kampeni chafu za washirika wa Zuma ambao walikuwa wanamuunga mkono mgombea mwingine kuelekea uchaguzi mkuu – mtalaka wake Nkosazana Dlamini-Zuma.

Madhara ya kashfa hiyo hayakudumu, Ramaphosa aliimarisha kampeni zake katika ujenzi wa uchumi wa nchi, kuongeza ukuaji na kubuni nafasi nyingi za kazi zinazohitajika.

Matarajio

Ramaphosa ambaye kwa kiasi kikubwa anaonekana kuwa mjuzi wa biashara, anasubiriwa kusaidia uimarishaji ustawi wa kisiasa na kusaidia kushawishi uwekezaji kwa Afrika Kusini.

Saturday, February 17, 2018

Kenya itaheshimu uamuzi wa kumrejesha Miguna?

 

Hata kabla ya wino uliotumika kuandika uamuzi wa mahakama kukauka, Serikali ya Kenya imepinga vikali uamuzi kwamba kutimuliwa kwa kiongozi wa vuguvugu la National Resistance Movement (NRM) ulikwenda kinyume cha sheria.

Jaji wa Mahakama ya Juu, Luka Kimaru alitoa uamuzi huo Alhamisi alasiri baada ya mawakili wa Miguna, Otiende Amollo na James Orengo kuwasilisha kesi ya kutaka kiongozi huyo matata arejee Kenya kwa kuwa “Kenya ni nchi yake ambapo alizaliwa na ana haki ya kuishi hapa bila kushurutishwa kuhamia nchi nyingine.”

Serikali inasema uamuzi huo wa Jaji Kimaru hauna msingi kisheria kwa sababu Miguna alifukuzwa kihalali.

Kauli ya Serikali ilisema; “uamuzi wa Kimaru unaenda kinyume na azimio la nchi kuhusu watu wasiotakikana.”

Lakini, Kimaru aliweka wazi kwamba Serikali ilifanya makosa kumfukuza Miguna kutoka nchi yake aliyozaliwa.

Huku Serikali ikionyesha kuudhika na uamuzi huo, Kimaru aliendelea na kuiamuru serikali imrejeshee Miguna hati yake ya kusafiria inayoshikiliwa.

Mahakama ilitoa notisi ya siku saba kwa Serikali ya kuwataka wawasilishe mahakamani pasipoti ya Miguna.

Miguna alifukuzwa Kenya Februari 7 baada ya kukamatwa na kuzuiwa katika vituo mbalimbali vya polisi kwa siku nne.

Waziri wa Mambo ya Ndani, Fred Matiang’i alisema Miguna si Mkenya halisi na alipata pasipoti kwa njia za ujanja.

Hata hivyo, wengi walishangaa kwa nini mwanasiasa huyo aliyejitangaza kama Jemedari mkuu wa vuguvugu la NRM alikubaliwa kuwania ugavana wa Jimbo la Nairobi mwaka jana ilhali alikuwa mgeni nchini.

Matiang’i alisisitiza kwamba mwanasiasa huyo ni raia wa Canada na kwa hivyo ilifaa arudi kwao kwa sababu nchi hiyo inamuhitaji sana.

Wafuasi wa NRM na Nasa walihuzunishwa mno na kufurushwa kwa Miguna. Maandamano yalitokea maeneo ya Kisumu na Migori lakini polisi waliyazima.

Lakini, kilio kiligeuka furaha baada ya Jaji Kimaru kutangaza kwamba Miguna ni Mkenya na anafaa kurejea nyumbani haraka iwezekanavyo.

Wafuasi hao walikejeli Serikali katika mitandao ya kijamii kufuatia taarifa yake ya kupinga uamuzi wa mahakama.

Dalili ya mvua ni mawingu na kulingana na matamshi ya Serikali kufuatia uamuzi huo, ni wazi kwamba maagizo hayo yanaweza kupuuzwa na Miguna ataendelea kuishi Canada. Hata hivyo, ni ombi la upinzani kwamba Serikali ya Uhuru Kenyatta itaheshimu amri za mahakama na kukubali Miguna arudi nyumbani.

Huku hayo yakiendelea, Miguna alianzisha kampeni inayolenga kuandikisha wafuasi wengi wa vuguvugu hilo la NRM lilioharamishwa na Serikali. Miguna anasema zoezi hilo litaanza kutimua vumbi kuanzia keshokutwa Februari 19 nchini kote.

Haijulikani mwanasiasa huyo atatumia mbinu gani katika kuhakikisha zoezi hilo linashika kasi ikikumbukwa kwamba bado yuko Canada.

Alifukuzwa baada ya kushiriki katika hafla ya kuapisha Raila Odinga Januari 30, huku Serikali ikisema Miguna ni hatari kwa usalama wa nchi na ikaharamisha vuguvugu lake.

Matamshi yake katika ukurasa wake wa Twitter muda mfupi baada ya kesi yake kutolewa huku, Miguna alimwambia Rais Uhuru amfukuze mkewe Margaret Kenyatta ambaye ana uraia wa nchi mbili—moja ya Kenya na mwingine wa Ujerumani ambapo mamake alitoka.

Pia, Miguna anamtaka Uhuru amfukuze binamu yake Anna Nyokabi kutoka Kenya kwa sababu pia ana uraia wa Canada na Kenya. Nyokabi alikuwa mbunge mwakilishi wa Wanawake wa jimbo la Kiambu tangu 2013 hadi mwaka jana.

Uzoefu wa Jaji

Hii si mara ya kwanza kwa Jaji Kimaru kuharamisha kufukuzwa kwa raia wa Kenya.

Mnano 2008 alikomesha kufukuzwa kwa mwanasiasa Muhammad Sirat. Mwanasiasa huyo baadaye alichaguliwa Mbunge wa Wajir Kusini katika jimbo la Wajir. Kimaru ameonyesha tena kwamba anazingatia sheria kwa kutangaza kwamba Miguna ni Mkenya na anafaa kurudi nyumbani haraka iwezekanavyo.

Seneta wa Busia, Moses Wetangula anasema amesikishwa na jinsi Serikali inawatesa viongozi wa upinzani.

Kuna wengine wasiofurahia ushindi wa kesi ya Miguna na wanauliza kwa nini akaenda kortini ilhali alikuwa ametisha kurejea nchini kwa vyovyote vile.

Akizungumza wiki jana baada ya mumewe kufurushwa, mke wa Miguna alisema mwanasiasa huyo alikuwa amepanga kusafiri hadi Canada baada ya kuapishwa kwa Raila, lakini hakufika hadi Februari 7 alipofukuzwa.

Mwanamke huyo anaishi Canada alizungumza na Jarida moja la Canada linaloitwa Maclean, muda mfupi baada ya mumewe kufukuzwa.

Alisema watoto wao hawakuwa wanajua kwamba baba yao alikuwa amenaswa na kuzuiliwa na polisi ijapokuwa yeye alikuwa ana habari hizo.

Mwanamke huyo alisema hakuwa anajua kama mumewe angetoka katika mikono ya polisi akiwa hai.

Miguna alipokuwa mikononi mwa polisi hakuruhusiwa kuwasiliana na mawakilii wake, familia yake au mtu yeyote.

“Polisi walinidhalilisha kwa siku tano mfululizo huku wakiniweka katika mazingara maovu ambayo hakuna binadamu anafaa kuishi,” alisema.

Kufukuzwa kwake kulichochewa na amri ya mahakama kwamba, Serikali isitishe kesi zote zinazomkabili Miguna. Hata hivyo, idara ya upelelezi haikujali chochote zaidi ya kuharakisha hatua za kumfukuza nchini humo Miguna.

Huku Wakenya wakisubiri ikiwa Miguna atarejea, wabunge wa Bunge la Kitaifa kutoka mrengo wa Nasa wanaendelea kususia shughuli za Bunge.

Wabunge hawakushiriki kwenye zoezi la kuwahoji mawaziri wapya wakisema kamwe hawatambui Serikali ya Uhuru.

Ingawa walifanya hivyo, wabunge wa Jubilee hawakutishwa na wakaendelea kuwahoji na kupitisha majina yote ya mawaziri wateule. Mawaziri hao waliapishwa Februari 16.

Baada ya kuwahoji watu hao tisa walioteuliwa, wabunge hao wa Jubilee walikuwa na tashwishi kuhusu waziri mteule wa Michezo, Mohammed Achesa kwa sababu ya tabia yake ya kujihusisha na uhalifu.

Pia, walikuwa hawajaridhishwa na elimu yake. Achesa ana cheti cha Shahada cha Chuo Kikuu lakini hakuna anayefahamu jinsi alivyokipata. Habari za kuaminika zinasema kisomo chake kiliishia Darasa la Saba.

Lakini, Jubilee ambayo imemteua haina tatizo lolote na elimu yake; cha muhimu ni kwamba anatosha kuchapa kazi.

Wabunge wa upinzani licha ya kususia shughuli za Bunge, hawajasusia kupokea mishahara kila mwezi.

Je, ukisusia kitu, si ususie hadi malipo yanayoambatana nayo? Ya nini kujifanya ilhali unameza mate huko nyuma?

Na je, wabunge hao wataendelea kususia shughuli hizo hadi lini ilhali wanafaa kuwa wanawakilisha maazimio ya waliowachagua?

Hatua hii ya wabunge wa upinzani inaathiri vibaya maendeleo katika maeneo yao ya ubunge.

Wanafaa kufahamu kwamba, wanajidanganya kama wanafikiri kwamba uchaguzi mwingine utafanywa Agosti.

Hayo tisa, kumi ni kwamba nchi inasubiri kuona sinema itakayochezwa wakati Miguna atarejea nchini.

Saturday, February 17, 2018

Zuma amejiuzulu, sheria inamsubiri

 

Afrika Kusini imepata rais mpya. Jumatano iliyopita aliyekuwa rais wa nchi hiyo, Jacob Zuma alitangaza kupitia televisheni kwamba anajiuzulu papohapo. Kwa hiyo, njia ilikuwa wazi kwa makamu wake, Cyril Ramaphosa aliyechaguliwa mwezi Desemba kuwa mkuu wa chama tawala cha African National Congress (ANC) kuukamata wadhifa huo.

Utawala wa karibu miaka kumi wa Zuma uligubikwa na tuhuma kali za rushwa, jambo ambalo limekigharimu Chama cha ANC kupoteza sana umaarufu miongoni mwa wananchi. Pia, uchumi wa nchi hiyo umekwenda chini.

Kamati Kuu ya ANC Jumanne iliyopita pia ilimpa Zuma kauli ya mwisho: Aachie nafasi yake ili ikamatwe na Ramaphosa, ama sivyo ilimtishia kwamba Alhamisi inayofuata atakabiliwa na kura ya kutokuwa na imani naye bungeni. Kinyume na tamko lake la hapo kabla la kuibishia Kamati Kuu ya chama chake na kudai kwamba hajatendewa haki kwa vile hajafanya kosa lolote – na kama liko, basi aarifiwe. Usiku wa Jumatano alibwaga manyanga.

Alifanya hivyo kwa huzuni kubwa. Aliomba abakishwe madarakani hadi Juni mwaka huu ili akabidhi madaraka kwa utaratibu mzuri, lakini hajapewa nafasi hiyo. Wabunge wa ANC walikuwa tayari kuungana na wale wa vyama vya upinzani kumng’oa kutoka kiti cha urais, na hata kumshtaki, ikiwa lazima, kwa kuvunja Katiba.

ANC ilibidi itengane na Zuma kwa vile alikuwa mzigo mkubwa kwa chama hicho. Tuhuma za rushwa pamoja na kashfa nyingine zilimwandama kiongozi huyo, na bila shaka ANC sasa inapumua kwa kuondokewa na mzigo huo.

Chama hicho kimewataka wafuasi wake wamuunge mkono rais mpya na kinatarajia kwamba Ramaphosa atakirejeshea heshima na ataweza kuwashawishi wananchi wakipigie kura kwa wingi katika Uchaguzi Mkuu wa mwaka 2019.

Chama cha ANC kimekuwa kikiitawala nchi hiyo ya Ras ya matumaini mema tangu ulipotokomezwa utawala wa ubaguzi wa rangi mwaka 1994.

Chama Kikuu cha Upinzani katika Afrika Kusini, Democratic Alliance (DA), kimeitaka ANC iwaandame washirika wa Zuma ambao wanatuhumiwa kuhusika katika vitendo vya rushwa na kuziendesha vibaya taasisi za Serikali. Kiongozi wa DA, Mmusi Maimane, alisema: “Zuma alijenga mfumo wa rushwa uliokwenda ndani kabisa na ambao ulipenya katika kila sehemu ya Serikali na nyendo za kihalifu.”

Afrika Kusini sasa inamuangalia Ramaphosa atachukua hatua gani. Je, atazifumbia macho tuhuma zote na nyingi zinazomkabili Zuma?

Maimane anataka Bunge la nchi hiyo livunjwe kwa haraka na uchaguzi mkuu mpya uitishwe. Anasema: “Hatuna tatizo la Zuma, tuna tatizo la ANC. Huu ni wakati ambapo turejee kwa wananchi wa Afrika Kusini na lazima tuombe kibali chao kipya.”

Chama cha mrengo wa shoto cha Economic Freedom Front (EFF) kilitoa ombi Alhamisi kwamba Bunge lijivunje lenyewe na mwishowe uchaguzi mkuu mpya uitishwe kabla ya wakati wake wa Aprili 2019, lakini bila ya kufanikiwa.

Ilivyokuwa uongozi wa Bunge ulilikataa ombi hilo, wabunge wa EFF walitoka kwenye ukumbi wa Bunge hata kabla ya Ramaphosa kuchaguliwa, ishara iliyoonyesha kwamba kutakuwapo mivutano.

Wakati mambo yote hayo yanatokea, Jumatano hiyohiyo polisi wa Afrika Kusini walipekua nyumba za familia ya Gupta, raia mwenye asili ya Kihindi na ambayo ni washirika wa kibiashara wa Zuma.

Inasemekana kwamba ndugu watatu wa familia ya Gupta walitumia uhusiano wao na Rais wa Afrika Kusini kujipatia ushawishi, na hata kufikia hadi kuwa na uwezo wa kushauri ni mtu gani awe waziri, tena wa wizara gani. Pia, waliweza kujipatia kandarasi nono serikalini wakiutumia urafiki waliokuwa nao na Rais.

Akina Gupta na Rais Zuma wote wamekana kama wamefanya jambo lolote kinyume na sheria. Vyombo vya habari vya Afrika Kusini viliripoti kwamba katika msako huo wa polisi watu kadhaa walikamatwa na pengine huo ndio mwanzo wa hatua za kisheria kuchukuliwa.

Ramaphosa itamlazimu ndani ya muda mfupi ujao achukue msimamo imara ili aweze kuonyesha kwamba amepata mafanikio ya haraka. Afrika Kusini hivi sasa imekabwa na ukosefu mkubwa wa ajira, kunakosekana usawa katika uchumi pamoja na matatizo mengine.

Katika hotuba yake ya mwanzo bungeni kama rais wa nchi, Ramaphosa alisema atafanya kazi sana na vyama vingine vya kisiasa ili kutowavunja moyo wananchi wa Afrika Kusini, tena atafanya kazi hiyo kwa unyenyekevu, ukweli na heshima. Vita dhidi ya rushwa kwake yeye ni kipaumbele. Hotuba yake hiyo fupi ilishangiliwa na kupigiwa vifijo.

Cyril Ramaphosa aliwahi kuwa kiongozi wa wafanyakazi wa migodi na pia kuwa mwandani wa shujaa wa uhuru, Nelson Mandela. Rais wa Afrika Kusini hachaguliwi na wananchi, bali na Bunge, akiwa ni kiongozi wa chama kilichopata wingi wa viti bungeni. Yeye huwa mkuu wa nchi na Serikali.

Lakini, katika kijiji cha Nkandla, katika Jimbo la Kwa Zulu Natal, alikozaliwa Zuma, na ambako huko amejenga jumba la kifahari, watu kadhaa waliandamana kumuunga mkono. ANC katika jimbo hilo ilisema kwamba Zuma amefanyiwa njama na wapinga mapinduzi ili aondoshwe madarakani. Baada ya Zuma kujiuzulu, hata hivyo, sarafu ya Rand ya Afrika Kusini ilipanda thamani yake.

Kabla ya kuwa rais wa nchi, Jacob Zuma aliwahi kuwa gerezani kwa miaka 10 katika Kisiwa cha Robben ambako alizuiliwa na madikteta wa Kizungu wa utawala wa ubaguzi wa rangi.

Katika miaka hiyo alikuwa na wakati wa kutosha, hata akaanzisha klabu ya wacheza dama miongoni mwa wafungwa. Kutoka Kisiwa cha Robben alikuwa akiziangalia nyumba kubwa za wazungu zilizokuweko bara, mwisho wa upeo wa macho yake, nyumba zilizojengwa kwa damu na jasho la Waafrika.

Huo ulikuwa wakati uliomfanya Zuma awe alivyo sasa, mjanja, bingwa wa mizengwe, mchezaji wa siasa kama vile anavyolicheza dama – vyeusi dhidi ya vyeupe au sisi dhidi ya wao.

Zuma na ANC walishinda mchezo, na utawala wa ubaguzi wa rangi ukashindwa. Sahibu wake aliyeishi naye gerezani, Nelson Mandela, alibadilika na akawa mpatanishi wa Waafrika Kusini. Lakini, Zuma yeye alisema: Sasa ni zamu yetu, sasa tutavuna kutokana na mapambano tuliyoyaendesha.

Alijilipa kwa kuipora dola kulia na kushoto, alibadilika na kuwa mtuhumiwa wa ufisadi mkubwa kabisa, mla rushwa wa kutupwa, akikubali kutiwa ndani ya mifuko ya matajiri

Sasa Zuma hayuko kwenye madaraka. Hiyo ni habari nzuri kwa Afrika Kusini. Lakini si habari nzuri moja kwa moja. Tusishangilie mapema mno. Bado hadi dakika hii Chama cha ANC hakijayakana waziwazi, bayana kabisa, matendo ya kihalifu yaliyofanywa na aliyekuwa rais wake na aliyekuwa rais wa nchi, mbali na zile tuhuma alizowahi kukabiliana nazo za kubaka. Hata hivyo, angalau sasa Afrika Kusini imepata nguvu na ujasiri wa kutosha kuondokana na “mchezaji huyu wa sinema.“

Zuma amejiuzulu ili kukwepa kupigwa teke na Bunge, amehepa kushtakiwa na kupata aibu kubwa zaidi. Lakini, Mahakama ya Afrika Kusini inabidi sasa imshtaki na impeleke gerezani ili mwanzo mpya kabisa uweko kwa nchi hiyo.

Nchi hiyo imeweza kufikia mambo makubwa – kuutokomeza ubaguzi wa rangi na kipindi cha enzi ya mpito kimeanza. ANC lazima isafishe meza yake, lazima iseme na ikiri kwamba imemwachia kwa karibu miaka 10 Zuma afanye yale aliyoyafanya.

Ramaphosa inambidi aombe radhi kwa mamilioni ya Waafrika Kusini ambao waliachwa bila ya matatizo yao kushughulikiwa huku rais wa nchi akishughulika kupora mali za dola na kukubali kuhongwa na matajiri.

Swali ni kama Ramaphosa ataweza kufanya hivyo au ataendelea na siasa ya mchezo wa dama ya Zuma, akitaka tu kushinda katika michezo ya “danganya toto”. Tunamtakia Ramaphosa kila la heri. Afrika Kusini haistahili wala haistahiki kudidimia chini zaidi kuliko ilivyofikia wakati wa Zuma.

Kuna mtu aliyeniambia kwamba Ramaphosa ni tajiri mno, anabeba magunia mengi ya mamilioni ya Rand za Afrika Kusini juu ya kichwa chake. Kwa hivyo, hatokuwa na haja au sababu ya kutaka kuhongwa. Suala la rushwa kwake yeye huenda lisizuke.

Wednesday, February 14, 2018

Tumegawanyika! Ni kitu gani cha kutuunganisha?

 

Mchakato wa kuelekea kuandika Katiba Mpya ya taifa letu ulifichua siri kubwa ya Watanzania: Tumegawanyika.

Ingawa kwa kiasi kikubwa kila Mtanzania anaililia Katiba Mpya, lakini hatuiangalii kwa jicho moja la utaifa, bali kisiasa, kidini na kijamii.

Vyama vya siasa vinataka kuhakikisha Katiba inalinda maslahi, sera, malengo na matumaini ya vyama vyao vya siasa. Viongozi wa dini nao hawako nyuma, Waislamu wanataka izungumze wazi juu ya OIC na mahakama ya kadhi na mambo mengine muhimu zaidi kwa waumini wa madhehebu haya. Wakristu nao wanataka kuona inahakikisha hakuna ndoa za mashoga na suala la mahakama ya kadhi lisiingizwe; wanapenda kuona inabeba maadili ya madhehebu yao.

Makundi yanayopigania haki za binadamu na usawa wa jinsia yanataka kuzingatia haki za makundi yao, hivyo mchakato wa kuitafuta Katiba mpya uliifichua siri hii ya ufa mkubwa katika umoja wa Taifa letu.

Tumemsikia Edward Lowassa akilalamika kwamba Chadema walinyimwa uwanja wa kumuaga marehemu Tambwe Hiza. Kama ni kweli, hii ni dalili mbaya za kuligawa Taifa letu kwenye itikadi ya vyama na kuleta uhasama ambao matokeo yake ni hatari.

Ina maana kila chama kitakachoingia madarakani, kitahakikisha kinachukua kipande kikubwa cha keki tamu ya Taifa letu. Kwanini Chadema wanyimwe uwanja wa shughuli muhimu ya kibinadamu kama msiba? Nani hatakufa? Ni nani hatazikwa? Kweli tumegawanyika, na ni hatari sana.

Kama miaka 15 iliyopita niliandika sana juu ya hekalu. Kwamba Watanzania tunahitaji kitu cha kutuunganisha kama Taifa. Kwamba tunahitaji kitu ambacho kila Mtanzania atalazimika kupiga magoti na kunyenyekea kwa uaminifu na kutoa moyo wake, akili zake, nguvu zake na kila kitu chake kwa heshima na utukufu wa hekalu letu.

Na hekalu hili lisiwe na dini, madhehebu wala makabila. Liwe hekalu la Watanzania wote. Wakati nikiandika haya, kuna watu walifikiri nimechanganyikiwa, kuna watu walifikiri nataka watu wote wawe Wakristo.

Wakati ule baadhi ya watu walikuwa na upofu wa kutoona mbali, maana tulikuwa na Baba wa Taifa, Mwalimu Nyerere. Kwa kipaji chake, hekima na busara, aliweza kuzima kwa nguvu zote dalili mbaya za kuligawa Taifa letu. Daima alikuwa mkali kama pilipili, pale mtu, watu au kikundi cha watu kilipoonyesha dalili yoyote ya kutaka kuleta mgawanyiko. Tunakumbuka kundi la wabunge 55 maarufu G 55 lililotaka Serikali ya Tanganyika, tunakumbuka matukio yaliyomlazimisha Mwalimu kuandika kitabu juu ya Hatima ya Taifa letu, tunakumbuka jinsi alivyokemea kwa nguvu zote Uzanzibari na Uzanzibara, tunakumbuka jinsi alivyotaifisha shule za kidini, ili watoto wote wa Tanzania wapate elimu bila ya ubaguzi.

Kwa vile Mwalimu aliyazima, watu walifikiri tunaweza kuendelea hivyo milele yote. Mbaya zaidi ni kwamba “upofu” huu unaendelea hadi leo hii.

Hoja yangu kubwa wakati nikisisitiza umuhimu wa hekalu ilikuwa kwamba hatuwezi kuendelea bila kuwa na kitu cha kutuunganisha, kujenga uzalendo wetu na kuchochea mshikamano miongoni mwetu.

Ingawa Mwalimu aliweza kutuunganisha, tulihitaji kitu fulani cha kudumisha mshikamano wetu hata baada ya kifo chake; cha kutusaidia lazima kutanguliza utanzania wetu zaidi ya kitu chochote.

Mbali na Muungano wetu kuyumba baada ya kifo cha Mwalimu, matukio mengine ya kidini kama vile OIC na Mahakama ya Kadhi, yaliyochomoza kwa nguvu zote wakati wa mchakato wa Katiba, yalionyesha kwamba mshikamano wetu kama taifa umejengwa mchangani na msingi si imara.

Wakati mjadala wa mahakama ya Kadhi, jambo hili la mgawanyiko lilijionyesha wazi. Wabunge Wakristo walitupitilia mbali tofauti zao za siasa na kushikamana kupinga hoja ya mahakama ya kadhi, vivyo hivyo wabunge Waislamu walitupilia mbali tofauti zao za siasa na kushikamana kutetea hoja hiyo.

Kinachoshangaza ni kwamba hoja hizi zinajadiliwa kwa misingi ya kidini. Hazijadiliwi kwa misingi ya “utaifa” kwa misingi ya “Utanzania”. Tunajigawa kwenye makundi mawili ya Waislamu na Wakristu na kuwaacha nje Watanzania wenye dini zao za jadi. Hawa nao ni Watanzania, ni lazima wawe na haki zote za kikatiba kama wengine

Wakristu wanashindwa kuelewa ni kwa nini Mahakama ya Kadhi iendeshwe kwa fedha za Serikali, fedha za walipa kodi. Waislamu nao wanashikilia hoja ya kwamba Hospitali Teule kwenye Wilaya mbalimbali ni za Wakristu na zinaendeshwa kwa fedha za Serikali, za walipa kodi.

Tunaweza kujiuliza: Je, hospitali hizi teule zinawatibu Wakristu peke yao? Je, zinaajiri Wakristu peke yao? Kwanini tusiangalie huduma zinazotolewa kwa Watanzania wote? Je, mtu anapokwenda kutibiwa anaulizwa dini yake?

Mara kwa mara hujitokeza malalamiko, mara Serikali ya imejaa Wakristu na wakati mwingine kwamba imejaa Waislamu. Nina shaka kama hili huwa ni kweli. Lakini hata hivyo, kwa nini tuangalie dini ya mtu badala ya kuangalia utendaji wake. Je, Wakristo na Waislamu hao waliojazwa serikalini wana sifa? Je, wanafanya kazi kwa moyo wa kizalendo? Je, wanatoa huduma kwa kuangalia kwanza dini ya mtu?

Kuna malalamiko kwamba vyuo vikuu vinachukua namba kubwa ya madhehebu fulani. Hili kweli? Na kama ni kweli, je wanaochukuliwa wana sifa au wanaingizwa bila sifa? Na kama wana sifa, kwa nini tusiwaangalie kama Watanzania badala ya kuwaangalia kama watu wa dini fulani. Na wasomi hawa wanapohitimu, je wakifanya kazi, wanatoa huduma kwa watu wa madhehebu yao peke yao au wanatoa huduma kwa wote?

Ni kipi kinatufanya kuwa Watanzania? Ni dini zetu za kigeni tulizozipokea zaidi ya miaka mia iliyopita, au ni “uzawa” wetu unaokwenda nyumba maelfu ya miaka? Ni kipi kinachotangulia? Ni dini zetu za kigeni au ni “utaifa” wetu? Tukijibu maswali haya, hatuwezi tena kuwa na dukuduku na masuala ya kidini .

Kwenye maandishi yangu ya nyuma, nilishadokeza kwamba dini hizi za kigeni ziliingia na kupokewa “kiushabiki”. Nikimaanisha theolojia ya dini hizi haikufundishwa kwa waumini. Viongozi wa dini hizi waliifanya theolojia, kuwa ni “siri”.

Masuala mazito ya dini yanabaki kuwa wazi kwa viongozi na kuwaacha waumini katika giza nene. Matokeo yake zinapoibuka hoja nzito za kidini mijadala inatawaliwa na ushabiki kama ule wa kwenye viwanja vya mpira. Hakuna hoja za kitheolojia zinazotolewa na waumini wa kawaida.

Hoja ninayoijenga ni kwamba, ni lazima tuwe na kitu cha kutuuganisha kama taifa. Tusitangulize dini zetu, bali tutangulize “Utaifa” wetu. Mtanzania Mwislamu, akiwa serikalini au akiwa anafanya kazi yoyote ya kitaifa, tuamini kwamba anaifanya kazi hiyo kama Mtanzania na wala si kama Mwislamu. Mkristu Mtanzania, akifanya kazi au akiongoza Serikali tuamini kwamba anafanya kazi hiyo kama Mtanzania na wala si kama Mkristu.

Tukiendekeza “udini” tunaweza kufikia hatua ya kuligawanya taifa vipande viwili, kama zilivyofanya nchi nyingine za Kiafrika. Tunahitaji hekima na busara za viongozi wetu wa dini (ninamaanisha dini zote hata na zile za jadi) na viongozi wetu wa Serikali.

Tukishapata kitu cha kutuunganisha kama Taifa, ni lazima tuwe na vipaumbele vya Taifa. Kila Mtanzania hata na mwendawazimu afahamu kwamba kitu fulani ni kipaumbele cha Taifa. Hadi sasa inatia shaka kama kweli kuna vipaumbele vya taifa.

Ukiangalia jinsi tunavyoshughulikia kilimo chetu, huwezi kusema kwamba hiki ni kipaumbele cha taifa. Bado tunatumia jembe la mkono na kumsubiri Mwenyezi Mungu, atuletee mvua. Hatupanui mashamba yetu, kule Kagera, mibuni na migomba iliyopandwa na babu zetu ndio hiyohiyo hadi leo hii. Ukiangalia afya, miundombinu, nishati, elimu na mengine, huwezi kusema kitu fulani ni kipaumbele cha Taifa.

Kila mkulima angekubali kukatwa senti hamsini kwa kila kilo ya zao aliuzalo. Wafugaji nao wangekubali kukatwa senti hamsini kwa kila mfugo wauzao. Na hili lisingefanyika kila mara, maana mikopo ya elimu inazunguka – wanaomaliza wanalipa. Kwa njia hii tungeweza kuwapatia wanafunzi wote wa elimu ya juu mkopo wa asilimia mia moja.

Wimbo kwamba serikali haina fedha, hauna kikomo. Hakuna siku itakayotokea serikali ikawa na fedha. Kazi ya kufanya kama kuna vipaumbele ni serikali kubuni vyanzo vya mapato. Serikali yenye uwezo wa kuwashawishi watu wake kwamba ni maskini, ikibuni vyanzo vya mapato ni lazima wananchi waikubalie.

Tatizo la Tanzania, pamoja na ukweli kwamba vipaumbele vyetu haviko wazi ni kwamba Serikali yetu imeshindwa kuwashawishi wananchi wake kwamba ni maskini.

Kama watu wawili wanaweza kuisababishia Serikali hasara ya bilioni 11, na wengine wakajichotea zaidi ya bilioni 123 Benki Kuu, na wengine kwa ujanja wakawa wanalipwa zaidi ya milioni 152 kwa siku, ni kiasi gani serikali hii ni maskini?

Ingawa haikuandikwa popote, kwa kuangalia tu, mtu unaweza kusema kwamba kipaumbele namba moja katika Taifa letu ni kuboresha maisha ya viongozi. Kuhakikisha wana usafiri mzuri, wana majumba mazuri, wana ulinzi wa kutosha, familia zao zinatunzwa vizuri, wanasafiri daraja la kwanza kwenye ndege na kutibiwa nchi za nje kila wanapokuwa na matatizo kiafya.

Umakini, fedha, juhudi zinazotumika kuhakikisha viongozi wetu wanaishi maisha mazuri – vingeelekezwa kwenye elimu, kilimo na nishati – taifa letu lingepiga hatua kubwa ya maendeleo. Kuna haja ya kutafuta kitu cha kutuunganisha kama taifa, na kuna kazi ya ziada ya kukaa chini na kupanga vipaumbele vya taifa. Hitaji la kuwa na Katiba mpya lituelekeze huko; kujenga taifa moja lenye mshikamano na si kuendelea kutugawanya kwenye makundi ya kisiasa, kidini na kijamii.

Padri Privatus Karugendo.

+255 754 6331 22

pkarugendo@yahoo.com

Wednesday, February 14, 2018

Tuache tabia ya kubembeleza wahalifu

 

Kwa kiasi fulani tunaweza kusema kasi ya biashara na matumizi ya dawa za kulevya Zanzibar imepungua katika siku za karibuni.

Siku hizi utawaona vijana wachache waliokubuhu kwa matumizi ya dawa hizi wakisinzia ovyo katika vijiwe, tofauti na hali ya iliyokuwapo miaka kama mitatu hivi iliyopita.

Hapa watu na taasisi zilizojikita katika kampeni ya kuelimisha vijana kutokana na janga hili na zaidi Jeshi la Polisi kwa kuvalia njuga suala hili wanastahiki kuwavulia kofia na kuwapa pongezi kwa kazi nzuri iliyofanyika.

Hata hivyo, bado kazi iliyobakia ya kuirejesha hali ya visiwani kuwa ya kawaida kama ilivyokuwa miaka iliyopita si ndogo hata kidogo.

Kwa maana hiyo polisi wanapaswa kuwa na mikakati mizuri zaidi kusafisha uozo uliopo kumaliza tatizo la dawa kulevya.

Naamini kwa kuelewa kazi nzito iliyobakia ndio tukamsikia Kamanda wa Polisi wa Mkoa wa Mjini Magharibi, Hassan Nassir Ali ambaye juhudi zake za kuongoza mapambano dhidi ya uhalifu katika mji wa Unguja akiahidi kuwasaka wauza dawa za kulevya.

Kwa kweli ahadi ya kamanda Nassir si tu inafaa kupongezwa bali pia kuungwa mkono na kila raia mwema.

Hata hivyo, ahadi hiyo ingefaa kuonekana utekelezaji wake, badala ya kuwapa wahalifu taarifa ya kuwapo mpango wa kuwasaka.

Biashara ya dawa ya kulevya ni ya hatari na kwa hivyo wanaojiingiza katika biashara hii hawapaswi kupewa fununu ya kuwepo msako mkali wa kuwabana.

Kwa vile watu hawa wamezipa mgongo sheria na wamejitokeza kifua mbele kuharibu maisha ya maelfu ya watu kwa kuwauzia dawa hizi hatari, hawastahiki wema wa aina yoyote ile, isipokuwa kukamatwa na kuwajibishwa kisheria.

Panapotokea mtu hataki kuheshimu sheria ni wajibu wa vyombo vya dola kumuwajibisha kisheria.

Mwaka jana nilielezea katika safu hii kutofurahishwa na tangazo la Kikosi cha Usalama Barabarani cha Zanzibar kuwaambia wanaoutumia gari walizouziwa na Serikali bila ya kubadili namba, badala ya kutangaziwa ni vizuri wangekamatwa na kushtakiwa kwanza.

Sikufahamu mantiki ya tangazo kwa sababu walichofanya watu wale ni uhalifu na hawakustahiki kupewa onyo. Hii ni kwa sababu kila mtu, pamoja na hao waliouziwa hayo magari, anajua kuwa mtu binafsi, hata akiwa waziri, hawezi kutumia gari lake likiwa na namba za Serikali.

Uzoefu umeipelekea jamii kujenga imani kuwa gari lenye namba za Serikali halitumiki kufanya uhalifu, ijapokuwa zimekuwapo taarifa za baadhi ya magari hayo kutumika vibaya na hasa kusumbua raia wasiokuwa na hatia.

Hatari niliyoona wakati ule ni kwamba kuruhusu watu binafsi kutumia magari yenye namba za Serikali ni kutoa mwanya wa kuyatumia kusafirishia majambazi, bidhaa za wizi, gongo, bangi na dawa za kulevya.

Haiwezekani na haikubaliki kuwaambia wanaouza dawa za kulevya kwamba dawa yao ipo jikoni.

Tuiache dawa ichemke polepole bila ya wao kujua, baadaye tuwashtukize na kuwanywesha kwa kuwakamata na kuwapeleka mahakamani.

Hili si suala la kupeana onyo au kubembelezana. Hawa watu ni hatari na hawafai kupewa onyo la aina yoyote kwani kama wangekuwa na chembe za utu basi wangefanya biashara nyingine na sio ya kuuza dawa za kulevya.

Onyo la kuwepo msako linawasaidia hawa majahili kuchukua hatua za kuhakikisha hawakamatwi na ushahidi utakaomtia hatiani wakati nyumba zao zitakapopekuliwa.

Watu hawa wanapopata fununu ya kuwepo msako, basi hulala kifudifudi na kujifanya ni watu wema na wacha Mungu.

Labda hapa kwa mara nyengine nitoe mfano wa namna watu waliojua nyumba zao zingepekuliwa kutafuta gongo walivyofanya waonekane sio tu wahalifu bali ni wanapenda amani na wenye kufuata sheria.

Miaka michache iliyopita Jeshi la Polisi Zanzibar lilitangaza tarehe ya kuanza zoezi la nyumba zinazouza gongo.

Zoezi likafanyika na polisi walipofika katika nyumba moja maarufu inayouzwa gongo wakakuta mazingira safi na kulikuwa sio tu hapauzwi gongo bali hata wateja hawakuwapo.

Askari walipofika hapo waliamini wangefanikiwa kuwanasa wauzaji na watumiaji wa gongo baada ya kuona pikipiki na baisikeli zimeegeshwa nje ya hio nyumba.

Polisi waliingia ndani bila ya kupiga hodi na kukuta watu wamekaa kwenye jamvi, wengi wakiwa na kanzu na wamekamata tasbihi wakifanya ibada.

Pembezoni palikuwapo sanduku kubwa lililojaa misahafu na vitabu vya maulidi, birika la kahawa, bakuli la vikombe vya kahawa, halua, tende na visheti.

Askari walikaribishwa kwa furaha na kuombwa waende uani kutia udhu (kuuweka mwili safi kama wanavyofanya Waislamu wanapotaka kusoma kitabu kitukufu cha Kuran au wanapotaka kusali) ili wajiunge na ibada.

Polisi walibaki wameduwaa na kutazama usoni na hakuna aliyeweza kutamka jambo. Katika baadhi ya nchi hali iliyojitokeza pale hutengenezewa mchezo mfupi wa kuchekesha au wa sinema ili kuifurahisha jamii.

Hapa tujiulize: Hivyo kweli baada ya kutolewa tangazo la kusaka gongo askari watarajie wawakute walevi wakiwa na vinywaji vyao wakati tayari walishaambiwa kuwepo msako wa nyumba hadi nyumba zinazouza gongo?

Au vipi utatangaza msako wa makahaba wanaojificha katika pembezoni mwa barabara usiku na ufike hapo na kuwakuta wanangojea wateja wakati walijua siku ile walikuwa wanasakwa.

Ni vizuri kamanda Nassir na askari wake wakaendeleza mapambano kimyakimya na hata bila ya kuviarifu vyombo vya habari na baada ya kuwakamata wanaouza dawa za kulevya ndio mambo yawekwe hadharani.

Wafanyabiashara wa dawa za kulevya ni wauaji na hawafai kuonewa huruma wala kufanyiwa wema au hisani. Sheria za kupambana nao zipo na tuzitumike bila ya muhali ili kuinusuru Zanzibar na watu wake.

Wednesday, February 14, 2018

Vyombo vya habari na ushiriki katika kampeni

 

Vyombo vya habari vina nafasi kubwa katika kufikia uchaguzi wa kidemokrasia hasa kutokana na umuhimu wake katika kuripoti kwa usawa na usahihi habari za kampeni za wagombea, hata kuelimisha wapigakura kuhusu wajibu wao katika kutimiza haki ya kupiga kura kuchagua viongozi wao.

Pamoja na Sheria ya Taifa ya Uchaguzi Sura ya 343 kutambua nafasi ya vyombo vya habari vya umma katika kushiriki katika kampeni, hata wadau wa habari wanakiri umuhimu wake katika kufikia uchaguzi wa kidemokrasia.

Kifungu cha 53 cha Sheria ya Taifa ya Uchaguzi Sura ya 343 kinaeleza haki ya wagombea wa urais na umakamu wa rais na vyama vya siasa vinavyoshiriki katika uchaguzi, kutumia huduma ya vituo vya umma vya redio na televisheni wakati wa kampeni.

Kwa mujibu wa kifungu hicho, aidha kila chombo cha uchapishaji kinachomilikiwa na Serikali ambacho kinachapisha taarifa zozote kuhusu mchakato wa uchaguzi, kitaongozwa na misingi ya usawa na kuepuka upendeleo na ubaguzi wowote kwa mgombea yeyote kiuandishi wa habari na kwa kiwango cha nafasi iliyotengwa kwa ajili yao.

Katika kutekeleza hilo, Tume ya Taifa ya Uchaguzi (NEC) imepewa jukumu la kuratibu matumizi ya haki za wagombea kutumia vyombo vya umma baada ya kushauriana na wagombea, vyama vya siasa vinavyoshiriki na maofisa wanaohusika na vyombo vya habari vya umma.

Kifungu hicho pia kimeipa mamlaka NEC kutoa maelekezo ya namna bora kwa chombo chochote cha habari kinachomilikiwa na Serikali kutekeleza kifungu hicho kwa kutoa nafasi sawa kwa wagombea wa nafasi ya urais kutoka vyama vyote vya siasa wakati wa kampeni za uchaguzi.

Kwa madhumuni ya utekelezaji wa kifungu hiki, Tume tangu ilipoanzishwa mwaka 1993 ilitekeleza takwa hilo la kisheria kuanzia Uchaguzi Mkuu wa 1995 hadi mwaka 2015 ambapo inapofikia wakati wa kampeni za Uchaguzi Mkuu, Tume huunda kamati za uchaguzi ikiwemo Kamati ya Habari na Mawasiliano.

Wajumbe wa kamati hii hujumuisha vyama vya siasa, vyombo vya habari vya umma na taasisi za umma zinazosimamia masuala ya habari na wakati mwingine taasisi zisizo za umma zinazosimamia masuala ya habari.

Katika chaguzi kuu zilizopita, Tume imekuwa ikiitisha mkutano wa pamoja kujadili rasimu ya maelekezo ya Tume juu ya namna vyombo vya habari vya umma vinavyoweza kutumika wakati wa kampeni kwa kutoa haki sawa kwa vyama vyote vya siasa na wagombea wao.

Baada ya rasimu kukubalika na vyama vya siasa vinavyoshiriki kampeni, ratiba ya vipindi vya Utangazaji wa Habari za Uchaguzi huandaliwa kwa kuzingatia maelekezo ya Tume kuona jinsi vyama vinavyoweza kutangaza ilani na sera zao.

Katika kipindi cha kampeni za chaguzi zilizopita, vyombo vya habari vya umma vilitangaza ratiba ya kampeni kwa wagombea wa urais na kunadi sera za wagombea na vyama vyao.

Wajumbe wa kamati ya Habari na Mawasiliano katika Uchaguzi Mkuu wa mwaka 2015 walikuwa ni vyama vya siasa, Shirika la Utangazaji Tanzania (TBC), Kampuni ya Magazeti ya Serikali (TSN) wawakilishi kutoka Idara ya Habari-Maelezo ya Tanzania Bara na ya Zanzibar na Taasisi ya Vyombo vya Habari Kusini mwa Afrika tawi la Tanzania (Misa-Tan).

Tume pia imekuwa ikikutana na vyombo vya habari binafsi na kuandaa rasimu ya maelekezo ya matumizi ya vyombo vya habari binafsi wakati wa kampeni za Uchaguzi Mkuu na baadaye kuwasilishwa kwa vyama vya siasa na kuridhiwa katika mkutano wa pamoja.

Katika mikutano kati ya Tume na vyombo vya habari binafsi, Maadili ya Vyombo vya Habari katika Utangazaji wa Habari za Uchaguzi na hatua mbalimbali za Uchaguzi, hujadiliwa na kupitishwa kwa maridhiano ya pamoja na mada mbalimbali huwasilishwa ikiwemo Sheria za Uchaguzi na Ushiriki wa vyombo vya habari katika Uchaguzi.

Ifahamike kwamba ushirikishwaji wa vyombo binafsi haukuwa matakwa ya kisheria bali ilikuwa katika kutimiza azma ya Tume kushirikisha vyombo binafsi kwa lengo la kuona uchaguzi unakuwa huru, haki na wa wazi zaidi na kuhakikisha haki inatendeka katika uchaguzi.

Hata hivyo, wakati akihojiwa na kituo kimoja cha televisheni hapa nchini kuhusu nini Tume imejifunza kutokana na Uchaguzi Mkuu wa Kenya, Mkurugenzi wa Uchaguzi Kailima Ramadhani alisema aliona jinsi vyombo vya habari vya Kenya vilivyotumia muda mwingi kuzungumzia uchaguzi.

Mwisho akatoa wito kwa vyombo vya habari vya Tanzania vitoe fursa pana zaidi ya kutoa elimu ya mpiga kura wakati wa uchaguzi na pindi Tume inapotoa tangazo la taasisi na asasi za kiraia kuomba vibali vya kutoa elimu hiyo, vyombo vya habari vya Tanzania vijitokeze kutoa elimu hiyo.

Mwandishi ni Ofisa Habari wa Tume ya Taifa ya Uchaguzi. Kwa maswali na maoni tuma kwenda uchaguzi@nec.go.tz au sms 0767598602.

Wednesday, February 14, 2018

Vijana wajengewe uzalendo kwa Taifa, si kwa vyama vyao

 

Tangu aingie madarakani, Rais John Magufuli amekuwa akisisitiza na kurejea baadhi ya mambo mara kadhaa akisema kuwa ndiyo misingi na malengo ya uongozi wake.

Rais anasisitiza suala la kufanya kazi kwa kila mtu mwenye uwezo huo. Hii aliianza tangu wakati wa mikutano yake ya kampeni za Uchaguzi Mkuu 2015 alipoanzisha kaulimbiu ya “Hapa Kazi Tu”

Pia uzalendo, uwajibikaji na nidhamu kwa watumishi wa umma, vita dhidi ya ufisadi na ubadhirifu wa mali na fedha za umma pia ni miongoni mwa mambo anayoyahimiza sana Rais Magufuli.

Leo nimechagua kuzungumzia moja pekee. Nalo ni uzalendo ambalo kila mmoja anaweza kuwa na tafsiri yake kuhusu neno hili.

Wapo wanaoamini ni kuonyesha upendo, thamani na imani kwa jambo au kitu ambacho mtu au kundi la watu wanayo.

Nionavyo mimi, uzalendo unaweza kujengwa kwenye utaifa, itikadi, imani ya dini na hata makundi mengine ya kimasilahi. Wakati mwingine uzalendo unaweza kuwa hata kwa makundi ya kimasilahi kama vyama vya siasa na jumuiya mbalimbali za kijamii.

Hata hivyo, Kamusi ya Kiswahili sanifu ya Taasisi ya Uchunguzi wa Kiswahili, inautaja uzalendo kuwa ni “hali ya mtu kuwa tayari kufia nchi yake”; au “hali ya kuwa mzalendo.”

Wapo watu ambao ni wazalendo kwa mambo ya msingi, mema na yenye faida na kulinda maslahi mapana kwa jamii, umma na Taifa kwa ujumla. Vivyo hivyo wapo ambao wanajiona ni wazalendo kwa mambo yaliyo kinyume na jamii au umma.

Lililo dhahiri ni kwamba makundi yote ya Wazalendo (kwa jema au baya), hujivunia, hutukuza, huthamini, hulinda, hutetea na ikibidi hata hufikia hatua ya kupigania wanachokiamini.

Uzalendo kwa kitu, jambo, imani au itikadi wakati mwingine hufifisha uwezo wa kufikiri na kufanya tafakuri.

Uzalendo pia huweza kufifisha utu kwa mtu au kundi la watu na kufikia hatua ya kukiuka au kukanyaga haki za wengine kulinda, kutetea, kutukuza na kuendeleza kile wanachokiamini au wanachotaka kukifia.

Nguvu iliyomo ndani ya neno uzalendo ndiyo husukuma makundi yote kuanzia mataifa, dini na madhehebu, vyama vya siasa na makundi mengine ya kimasilahi kuwafundisha watu au wanachama wao neno uzalendo.

Kwenye majeshi yote duniani, askari au wapiganaji hufundishwa na kujengwa katika misingi, tabia na hulka za uzalendo yaani kufia nchi yao.

Kwa lugha ya mitaani wanasema wananyweshwa maji ya bendera ndiyo maana askari wa Taifa lolote yuko tayari kwenda vitani kupigania Taifa na watu wake dhidi ya adui yeyote.

Uzalendo ndio huwapa ujasiri na utayari wa kuingia uwanja wa vita wakiwa na hamasa, ari na imani kuu ya ushindi bila kujali hatari iliyoko mbele yao, kifo kikiwamo iwapo adui atawawahi.

Tangu wakati wa harakati za ukombozi na hata baada ya uhuru mwaka 1961, Serikali ya awamu ya kwanza chini ya uongozi wa Baba wa Taifa, Mwalimu Nyerere ilijenga Taifa lenye watu wazalendo. Vijana walijengewe uzalendo kwa chama na nchi yao wangali wadogo.

Chama cha Tanganyika African Union (Tanu), kilichopigania Uhuru kilifanya kazi hiyo kupitia kitengo chake cha vijana (TYL) kilichoongozwa na vijana wa wakati huo, Rashid Kawawa, Moses Nnauye na Kingunge Ngombale-Mwiru, nikitaja kwa uchache.

Hata ilipozaliwa CCM mwaka 1977 kwa kuunganisha Tanu na Afro Shiraz Party (ASP) nayo iliendeleza kazi ya kujenga uzalendo wa vijana kwa chama na Taifa kupitia Umoja wa Vijana wa CCM (UVCCM).

Kupitia TYL na baadaye UVCCM, vijana waliandaliwa na kupikwa kuwa viongozi kwa kujengewa uzalendo kwa chama na Taifa lao.

Kipindi kile, uzalendo wa mtu kwa Taifa ulipimwa kwa uzalendo kwa chama. Hakukuwa na maisha kijamii, kiuchumi na hata kiuongozi nje ya Tanu na baadaye CCM.

Kadi za Tanu na baadaye CCM ndizo zilikuwa ufunguo katika kila kitu kuanzia maisha ya kawaida hadi utumishi wa umma au jamii.

Kwa wakati huo, ilikuwa sahihi vijana kujengewa uzalendo kupitia Tanu na baadaye CCM kwa sababu vyama hivyo ndivyo vilikuwa vyama vya siasa na wakati huohuo ndiyo Serikali.

Wakati huo Tanu na CCM vilikuwa sawa na hadithi ya kuku na yai. Hakuna aliyekuwa muhimu kuliko mwingine kwa sababu bila yai hakuna kuku. Vivyo hivyo bila kuku hakuna yai.

Kila eneo la kazi au jumuiya palikuwa ni lazima pawepo ofisi ya chama huku viongozi wa matawi ya chama wakiwa imara na wenye nguvu kuliko hata watendaji wakuu wa taasisi husika kwa sababu walikuwa na jukwaa la kuwajadili na kuwashughulikia kwenye vikao.

Wengi wa viongozi nchini (kutoka vyama vyote vya siasa), wote wametokana au ni matunda ya Umoja wa Vijana ama wa Tanu au CCM.

Hata hivyo, tangu kurejea kwa mfumo wa vyama vingi nchini mwanzoni mwa miaka ya tisini, kumetikisa misingi imara ya uzalendo kwa Taifa na kubadili tafsiri yake.

Kwanza ile kaulimbiu ya chama kushika hatamu ilififia huku ofisi za chama maeneo ya kazi na kwenye taasisi za umma na shuleni zikafutwa.

Kwa bahati mbaya kwa Taifa, CCM haikukubali kuliachia kundi lenye nguvu la vijana kubakia kuwa jukwaa la vijana wote kitaifa bila kujali itikadi zao.

CCM, kama ilivyofanya kwa jumuiya zingine za wanawake na wazazi, ikaing’ang’ania Umoja wa vijana na kuufanya kuwa taasisi ya chama.

Hatua hii ikavilazimisha vyama vingine shindani navyo vikalazimika kuanzisha makundi yao ya vijana, wanawake na wazee, kila moja kwa jina lililoona linafaa.

Hivi sasa tunazo UVCCM ya chama tawala, iko Bavicha ya Chadema na JUVICUF ya CUF nikitaja kwa uchache.

Badala ya uzalendo kwa Taifa, vijana wa makundi haya kwa kiasi kikubwa wanafundishwa na kujengewa uzalendo kwa vyama na makundi yao ya kimaslahi.

Uzalendo kwa Taifa umekuwa si jambo la kipaumbele kwa makundi ya vijana kwenye vyama vyao.

Mara kadhaa tumewashuhudia vijana wa vyama hivi, wengine wakiwa ndugu wa damu wakinyukana kutetea itikadi na maslahi ya vyama na kisiasa zao ambazo zingine zinakinzana na masilahi na faida kwa jamii na Taifa.

Vijana wa Kitanzania waliopigania na kutetea masilahi ya Taifa hivi sasa wanapigania vyama vyao vya siasa na makundi yao ya kimaslahi.

Hakuna baraza wala umoja wa kitaifa linalowaweka pamoja vijana katika kusimamia, kutetea na hata kupigania masuala ya msingi ya Taifa. Kwanini?

Jibu ni rahisi. Hawana uzalendo tena kwa Taifa lao. Uzalendo sasa ni kwa vyama, itikadi na kibaya zaidi, wakati mwingine kwa dini, madhehebu au makundi yao ya kimasilahi.

Kila chama kina wajibu na haki ya kikatiba ya kuwafundisha na kuwajenga vijana katika itikadi zao, lakini wajibu na haki hiyo isiwe juu ya uzalendo na maslahi ya Taifa.

Ingawa tayari tumeshuhudia madhara, naamini bado hatujachelewa. Tunao muda wa kuanza kuwajengea vijana wetu uzalendo kwa Taifa lao badala ya vyama na itikadi za kisiasa.

Tuanzishe Baraza la Kitaifa la Vijana litakalowajumuisha vijana wote kwa pamoja bila kujali tofauti zao kitikadi na kisiasa.

Kwenye baraza hilo, vijana wajengewe uzalendo kwa Taifa na walitumie kujadili, kuweka msimamo, kutetea na kulinda masuala ya msingi yenye maslahi ya umma na Taifa.

Ndiyo. Itikadi kisiasa ni muhimu kwa sababu vyama vya kisiasa ndivyo vinaunda Serikali na kuongoza Taifa baada ya kushinda chaguzi za kidemokrasia, lakini kamwe tusiviweke vyama juu ya utaifa wetu. Tujenge, tulinde, tukuze, tujivunie na kutukuza utaifa wetu juu ya makundi yote ya kijamii na kimaslahi.

Tusiendelee kujenga Taifa lenye vijana waliogawanyika kiitikadi, ambao kwao vyama na makundi yao ya kimaslahi ni bora kuliko nchi.

Tuwajengee vijana wetu uzalendo kwa Taifa. Huu ndio urithi tulioachiwa na waasisi wa Taifa hili ambalo nasi tunapaswa na hakika ni wajibu wetu, kuwarithisha watoto na wajukuu wetu.

Badala ya kutumia nguvu na rasilimali nyingi kuwajengea vijana wetu uzalendo kwa vyama na makundi yetu ya kimaslahi, tufanye hivyo kwa kujenga uzalendo kwa Taifa wenye nguvu juu ya itikadi, dini, makabila, maeneo yetu na makundi yote ya kimaslahi.

Mungu ibariki Tanzania.

Kwa maoni; psaramba@gmail.com, 0766434354.

Wednesday, February 14, 2018

Nafasi ya wanasiasa katika kulinda amani uchaguzi wa Jumamosi

 

Jumamosi ya wiki hii wananchi katika kata tisa na majimbo mawili wanakwenda kupiga kura katika uchaguzi mdogo wa madiwani na ubunge.

Uchaguzi huo utafanyika katika majimbo ya Kinondoni, Dar es Salaam na Siha mkoani Kilimanjaro. Kata ambazo zinafanya uchaguzi ni Isamilo wilaya ya Chamagana, Manzase (Chamwino), Madanga (Pangani), Mitunduruni (Singida), Kanyelele (Misungwi), Buhangaza (Muleba) na kata za Donyomurwak, Gararagua na Kashashi wilayani Siha.

Katika mahojiano haya Mkurugenzi wa Uchaguzi wa Tume ya Taifa ya Uchaguzi (NEC), Kailima Ramadhani anaeleza mambo ambayo wapiga kura na wadau wengine wa uchaguzi wanatakiwa kuyazingatia katika kufanikisha uchaguzi huo mdogo.

Swali: Nani anastahili kupiga kura katika uchaguzi wa Jumamosi?

JIbu. Wenye haki ya kupiga kura Jumamosi ni wale wote ambao walijiandikisha kwenye daftari la wapigakura lililotumika katika Uchaguzi Mkuu wa 2015.

Jumla ya watu 361,781 ndio wanategemewa kupiga kura katika uchaguzi huu. Kati ya hao ukiondoa wapigakura 2,705 wa Kata ya Kimagai katika halmashauri ya Mpwapwa ambako mgombea wa CCM alipita bila kupingwa, wanabaki wapigakura 359,076.

Vyama vyote vya siasa vilishapewa nakala ya daftari hili, hivyo ni vema kila chama kikawapatia nakala mawakala wao ambao watakuwa kwenye vituo vya kupigia kura.

Ila tuwakumbushe tu vyama vya siasa kuwa nakala ya tume katika kituo, ndiyo nakala itakayokuwa sahihi iwapo kutatokea tofauti.

Swali: Itakuwaje kwa wale ambao wamepoteza kadi ya kupigia kura?

Jibu: hao wanaweza kutumia vitambulisho vya taifa, hati za kusafiria au leseni za udereva. Matumizi ya vitambulisho hivyo yatazingatia masharti yafuatayo:

Kwanza, lazima mpigakura awe aliandikishwa kwenye daftari mwaka 2015.

Pili, majina yake yawe katika orodha ya wapiga kura katika kituo husika. Majina na herufi za majina hayo yaliyopo katika kitambulisho yafanane kwa herufi na mtiririko na yale yaliyopo katika daftari.

Sura ya mpigakura iliyopo katika kitambulisho ifanane na iliyopo katika daftari.

Hati ya kiapo (Affidavit) cha kuthibitisha majina zaidi ya yale yaliyomo kwenye daftari hakitaruhusiwa kutumika.

“Lengo la Tume ni kuwapa fursa na haki walioandikishwa kuwa wapiga kura, lakini wangeweza kuikosa haki hayo kwa kukosa kadi za kupigia kura sababu ya kupotea au kuharibika au kuchakaa.”

Swali: Kuna vituo vingapi vya kupigiakura na mambo gani ya kuzingatiwa kwenye vituo?

Jibu: Vituo 907 vitatumika kupiga kura. Vituo hivi ndivyo vilivyotumika mwaka 2015. Lakini, kwa kuwa mgombea wa kata ya Kimagai amepita bila kupingwa, kata hiyo haitafanya uchaguzi.

Kata hiyo ina wapiga kura 2,705 na vituo vinane. Hivyo vituo vya kupigia kura vimebaki 899.

Wasimamizi wa uchaguzi watavipatia vyama vya siasa vinavyoshiriki uchaguzi mdogo orodha ya vituo vya kupigia kura.

Orodha ya wapiga kura ilishabandikwa katika kila kituo cha kupigia kura tangu Februari 9, 2018 ikiwa ni siku nane kabla ya siku ya upigaji kura na hivyo kila mpiga kura aende kwenye kituo chake ambako jina lake limebandikwa.

Kwa wananchi wa kata za Kigogo, Kijitonyama na Mwananyamala kuna vituo ambavyo vimehamishwa kutoka vituo vilivyotumika uchaguzi wa 2015 na kuhamishiwa maeneo mengine kwa sababu mbalimbali. Wananchi wa maeneo hayo wanashauriwa kwenda katika vituo vilikohamia ili wakahakiki majina yao kabla ya siku ya kupiga kura.

Swali: Kwenye vituo vya kupigia kura kutakuwa na mawakala wa vyama, kazi yao ni nini?

Jibu: Kazi za mawakala wa upigaji kura, kutambua wapigakura, kuwakilisha na kulinda maslahi ya mgombea au

wagombea katika kituo cha kupigia kura; na kazi nyingine ni kushirikiana na msimamizi wa kituo na wasimamizi wasaidizi wa kituo ili kuhakikisha taratibu zinazohusu upigaji kura na uchaguzi zinafuatwa.

Swali: Sifa ya wakala wa chama cha siasa ni ipi?

Jibu: Wakala wa chama cha siasa atakubalika kusimamia uchaguzi iwapo atakuwa na barua ya uteuzi kutoka chama chake cha siasa ambayo inafafanua jina lake, anuani yake na kituo atakachoenda kusimamia.

Pia wakala anatakiwa kuwa ameapa kiapo cha kutunza siri kupitia fomu namba sita (6). Kiapo hicho kitafanyika siku saba kabla ya siku ya kupiga kura.

Wakala huyo anakuwa na sifa pia iwapo atakuwa na barua ya kumtambulisha kutoka kwa msimamizi wa uchaguzi wa jimbo kwenda kwa msimamizi msaidizi wa kata. Kama kuna wakala atakuwa hana sifa hizo, huyo hastahili kusimamia uchaguzi.

Swali: Siku ya kupiga kura, vituo vitafunguliwa saa ngapi?

Jibu: Vituo vya kupigia Kura vitafunguliwa saa 1.00 asubuhi na vitafungwa saa 10.00 jioni. Baada ya saa 10:00 jioni askari atasimama nyuma ya mtu wa mwisho aliyepo kwenye mstari.

Swali: Baada ya upigaji kura kukamilika, kura zitahesabiwa wapi?

Jibu: Kura zitahesabiwa katika vituo vya kupigia kura. Kituo cha kupigia kura kitageuka kuwa cha kuhesabia kura baada ya upigaji kura kukamilika.

Hata hivyo, kwa sababu za kiusalama msimamizi wa kituo kwa kushauriana na mawakala wa upigaji kura anaweza

kuelekeza kura zikahesabiwe eneo lililo jirani litakalofaa, tofauti na lile ambalo kura zimepigwa.

Swali: Kitu gani kinafuata baada ya kuhesabu kura?

Jibu: Baada ya kura za kila kituo kuhesabiwa mbele ya mawakala na kubandikwa katika kila kituo, matokeo ya vituo vyote vya kupigia kura katika kata husika hujazwa kwenye Fomu Na. 24C mbele ya mawakala wa kujumlisha matokeo.

Msimamizi msaidizi wa uchaguzi baada ya kujiridhisha na kuthibitisha matokeo ya kura za kila mgombea atatangaza mgombea aliyepata kura halali nyingi zaidi kuwa ndiye mshindi.

Kifungu cha 86 cha sheria hiyo ya uchaguzi kinafafanua kuwa kutokuwepo kwa mawakala wakati wa upigaji au kuhesabu au kujumlisha kura katika muda na mahali palipoteuliwa, hakutabatilisha utekelezaji wa

majukumu ya Tume yaliyofanyika kwa mujibu wa sheria, kanuni na taratibu.

Kifungu cha 82 cha sheria ya uchaguzi, jukumu la kutangaza matokeo ni la Tume ya Taifa ya Uchaguzi.

Swali: Tunafahamu kuwa uchaguzi huu unahusisha waangalizi wa uchaguzi. Nini wajibu wa waangalizi hao?

Jibu: Watazamaji wa uchaguzi wa ndani ndiyo wanaoruhusiwa katika uchaguzi mdogo.

Kazi ya watazamaji wa uchaguzi ni kuona kama uchaguzi unafanyika kwa mujibu wa Katiba, sheria, taratibu, kanuni za uchaguzi na maelekezo yaliyotolewa na Tume ya Taifa yaUchaguzi.

Watazamaji watafanya kazi yao baada ya kukubaliwa na kupewa idhini na Tume ya Taifa ya Uchaguzi.

Mtazamaji hatakiwi kuingilia kwa namna yoyote kazi na majukumu ya Tume ya Taifa Uchaguzi.

Swali: Waandishi wa habari ni muhimu katika kuripoti uchaguzi huu, je Tume imeandaa mazingira yao kufanya kazi kwa ufanisi?

Jibu: Kipengele cha 9.15 cha kitabu cha Maelekezo kwa wasimamizi wa uchaguzi kinafafanua kuwa waandishi wa habari wanaruhusiwa kuingia katika vituo vya kupigia kura kwa idhini ya msimamizi wa uchaguzi.

Swali: Una ujumbe gani kwa wapiga kura na vyama vya siasa?

Jibu: Vyama vya Siasa vitimize wajibu wao ipasavyo kwa kuhamasisha wanachama wao walioandikishwa kuwa wapigakura wajitokeze kwa wingi kwenda kupiga kura siku ya Jumamosi kumchagua mbunge na diwani wanayemtaka.

Ni imani ya tume kuwa viongozi wa vyama vya siasa watakuwa chachu ya kuwaongoza na kuwaelekeza wanachama, wafuasi na mashabiki wao katika kushiriki uchaguzi kwa amani na utulivu.

Mwandishi wa Makala hii ni Ofisa Habari Mwandamizi wa NEC. Anapatikana kwa simu 0788 014 648

Wednesday, February 14, 2018

Wapinzani wanapiga kelele, Uhuru analeta maendeleo Kenya

 

Wahenga hunena kelele za chura hazimzuii ng’ombe kunywa maji. Serikali imevalia njuga juhudi za kuusambaratisha upinzani na kuutawanya kueleka kusini, kaskazini na magharibi.

Licha ya malalamiko ya viongozi wa upinzani kuhusu kuhangaishwa na Serikali, utawala wa Rais Uhuru Kenyatta unajiandaa kuanza utekelezaji wa miradi yake yenye nguzo nne inayolenga kuimarisha maisha ya Wakenya.

Miongoni mwa miradi hiyo ni huduma nafuu za afya, upanuzi wa sekta ya kilimo ili kuimarisha uwezo wa Kenya kujitegemea kwa chakula, mazao yanayoweza kununuliwa kwa bei nafuu na wananchi wa kawaida na utengenezaji wa vitu mbalimbali.

Miradi hiyo minne vya kukuza uchumi inalenga kupunguza siasa na kuweka juhudi zaidi katika maendeleo.

Bunge la Kitaifa likiongozwa na Spika Justin Muturi tayari limewasaili mawaziri walioteuliwa kukamilisha Baraza la Mawaziri, licha ya kuwa wabunge wa Nasa walisusia shughuli hiyo wakisema hawatambui ushindi wa Uhuru Kenyatta.

Pamoja na kuwa ni wabunge wa Jubilee pekee waliowahoji mawaziri hao wateule, kilichosalia sasa ni ripoti ya kamati ya Bunge iliyowahoji halafu waapishwe ili waanze kuhudumu rasmi.

Lakini, uteuzi huo haujawaridhisha wengine kama vile chama cha Kanu ambacho ni miongoni mwa vyama vilivyoungana na Jubilee wakati wa kampeni ili kuunda Serikali pamoja. Chama hicho kinachoongozwa na Seneta wa Baringo, Gideon Moi kinalalamika kwamba Jubilee iliomba ushirikiano na Kanu wakati wa kampeni, lakini sasa imewatenga katika utawala wake.

Miongoni mwa mawaziri 22 walioteuliwa, hakuna hata mmoja kutoka Kanu. Lakini bado kuna nyadhifa nyingine serikalini inazoweza kupewa Kanu. Tatizo ni kwamba, Gideon alikuwa ameahidiwa kwamba mmoja wa viongozi wa chama chake kama vile Nick Salat angeteuliwa kuwa waziri lakini wapi.

Tofauti na Baraza la Mawaziri lililoundwa na Uhuru 2014, baraza la sasa linaonyesha “sura ya Kenya.”

Mwaka jana wakati Kenya ilikuwa inasherehekea miaka 54 tangu kujinyakulia uhuru, Rais aligusia vikwazo vinne lakini hivi sasa ndio ameanza kuvisukuma kwa kasi.

Wakenya wamekuwa wakiteseka mno wanapotafuta huduma za afya kwa muda mrefu. Kwa kuzingatia na kuimarisha sekta ya afya, Serikali itakuwa inafanya jambo ambalo limesubiriwa kwa muda mrefu.

Wengi hutafuta huduma za afya za kutibu saratani na maradhi ya figo nchini India, lakini kuna matumaini kwamba sekta hiyo ikiimarishwa, idadi ya Wakenya wanaougua maradhi hayo watakuwa na fursa ya kutibiwa nchini.

Uhaba wa chakula nchini umeathiri mno ukuaji wa uchumi na sekta za kijamii. Watoto wengi hawaendi shule kwa sababu hawana chakula. Hata watu wazima wanataabika kupata cha kutia mdomoni. Itakuwa vyema kama wizara ya kilimo itaangalia umwagiliaji maji mashambani kuliko kutegemea mvua miaka nenda miaka rudi.

Kilimo kitaweza pia kuinua mapato ya Kenya ikiwa mazao mbalimbali kama vile mahindi, mboga na matunda miongoni mwa mengine, yatauzwa kwa masoko ya nje ya Kenya.

Hii si mara ya kwanza kwa Serikali ya Jubilee kujaribu kuimarisha kilimo. Mradi mkubwa wa unyunyiziaji maji wa Kulana Gulalu katika jimbo la Tana River, ulitengewa mabilioni ya fedha kwa miaka michache iliyopita lakini haukuzalisha mahindi jinsi ulivyotarajiwa.

Je, Serikali itabadilisha namna ambavyo imekuwa ikiendeleza miradi ya kilimo? Jibu litapatikana miradi mipya iking’oa nanga hivi karibuni.

Uhuru amesisitiza hataki kufanya siasa katika muhula wake wa pili na wa mwisho. Rais anataka kuacha nchi yenye uchumi imara atakapoondoka mamlakani 2022.

Kwa kulenga kuimarisha viwanda na utengenezaji wa bidhaa mbalimbali, Jubilee inataka kubuni nafasi nyingi za ajira kwa vijana wa Kenya. Hii itapunguza uhalifu uliokithiri nchini kwa sababu vijana wasio na ajira hutumbukia kwenye lindi la uhalifu kujikimu kimaisha ama kupata riziki yao ya kila siku.

Kuanzia mwanzo wa mwaka huu, jiji la Nairobi limekuwa likikabiliwa na wahalifu wa kila haina. Baadhi ya wahalifu hao ni vijana waliofuzu kutoka vyuoni. Asilimia 60 ya wanafunzi wanaofuzu kutoka kwa vyuo vikuu au vyuo anuwai hawana kazi. Itakuwa vyema kwa Serikali ya Uhuru kuzingatia upanuzi wa uchumi ili ajira ziwe nyingi.

Pia, wanasiasa wana tabia ya kuwatumia vijana wasio na kazi kuwavamia wanaopingana nao katika viti mbalimbali vya uwakilishi. Uchumi ukipanuka visa kama hivi vitapungua mno.

Lakini, michezo ya paka na panya kati ya Serikali na muungano wa Nasa inaweza kuathiri miradi hii kwa sababu kila wakati kuna wasiwasi wa nini kinaweza kutokea kutokana na hali hii.

Ni wazi kuwa milango ya mazungumzo kati ya Jubilee na viongozi wa Nasa imefungwa kabisa na kile ambacho Serikali inataka kuzingatia ni kumaliza na kuangazia maendeleo bila kelele.

Kiongozi wa Nasa, Raila Odinga mnamo Februari 10 alisisitiza kwamba Muungano huo utaendelea kufanya mikutano ya kisiasa ili kushinikiza Jubilee ikubali kura nyingine ya urais ifanywe Agosti mwaka huu. Wadadisi wa kisiasa wanasema Raila anaota kwa sababu hapatakuwa na uchaguzi mwingine wa urais hadi 2022.

Wakati huo huo viongozi wa upinzani waliokosa kuhudhuria sherehe ya ‘kuapishwa’ kwa Raila Januari 30 bado wanadhihakiwa katika maeneo mbalimbali.

Juzi, Waziri wa Ugatuzi, Eugene Wamalwa alisema Wakenya hawatawaamini Kalonzo Musyoka, Musalia Mudavadi na Moses Wetangula kwa sababu walionyesha dhahiri kwamba ni viongozi wasioweza kutegemewa kwa lolote lile.

Wamalwa anamsuta Mudavadi akisema kama alimsaliti Raila siku hiyo, kamwe hawezi kutoa uongozi mbadala kwa watu wa jamii yake ya Waluhya.

Mudavadi hajagusia kisa hicho lakini Kalonzo na Wetangula wamejitetea vikali. Kalonzo bado anasisitiza kwamba polisi walimzuia kufika kwenye sherehe hiyo na pia alipokonywa walinzi wake. Lakini, anaapa yuko tayari kuapishwa kama makamu wa Rais wa Raila. Je, Kalonzo anaota ama yuko macho? Ikiwa hakufika kwenye hafla ya kiapo cha Raila, anawezaje kufika kwenye kiapo chake?

Hata katika nafsi yake, Kalonzo anajua fika kwamba anachosema si kweli; ni njia moja ya kuwapa matumaini wafuasi wake ambao wametia shaka kwake kwa sababu ya kuogopa kufika kwenye sherehe hiyo.

Ningekuwa Kalonzo, ningeondoa mawazo sampuli hiyo kabisa na kufikiria njia nyingine za kuendeleza kujenga siasa zake na ufuasi wake huku nikilenga 2022.

Na kama mwanasiasa huyo anadhani atapata fursa ya kujiapisha kuwa makamu wa Raila, atajua si vyema kuota mchana.

Mkuu wa Polisi, Joseph Boinett amesema kwamba Serikali itaendelea kuwasaka viongozi wa Nasa waliohudhuria sherehe ya kuapishwa kwa Raila. Hii iliwasukuma baadhi ya viongozi hao kuhofia kukamatwa na kwenda kutafuta stakabadhi za kuzuia polisi kuwakamata.

Pia, Waziri wa Ulinzi wa Ndani, Fred Matiang’I ameapa kwamba Serikali itaendelea kuwawinda na kuwakamata viongozi hao.

Hawana budi kutembea popote wanapoenda na stakabdhi hizo ili wakishikwa, watashikamana kwa utaratibu.

Lakini, kuna baadhi ya Wakenya wanaoamini kwamba bado kuna mwanya wa Raila na Uhuru kuzungumza. Baraza la Kitaifa la Makanisa (NCCK) linamsihi Uhuru azungumze na Raila haraka iwezekanavyo ili kuleta nchi pamoja.

Wednesday, February 14, 2018

Sura mpya, hoja mpya kampeni za lala salama

 

By Tausi Mbowe na Florah Temba, Mwananchi

Bado siku mbili wananchi wa majimbo mawili ya Siha, Kilimanjaro na Kinondoni, Dar es Salaam pamoja na kata tisa nchini wajimwage katika vituo vya kupigia kura kuwachagua wawakilishi wao.

Kadri uchaguzi huo mdogo unavyokaribia, ndivyo vyama 12 vilivyosimamisha wagombea vinavyozidi kubadili gia angani kwa kuongeza sura mpya zenye ushawishi na uwezo wa kujenga hoja mpya za kampeni ili kuwavutia wapiga kura wengi zaidi.

Tayari vyama hivyo, hasa CCM na Chadema vyenye ushindani mkubwa, vimeongeza idadi ya makada wake wanaoshiriki kwenye mikutano ya hadhara ya kampeni huku vikionekana kuanza kutumia vigogo kupiga kampeni.

Kampeni CCM

Kwa upande wa chama tawala cha CCM ambacho tayari kina kata moja ya Kimagai wilayani Mpwapwa mkononi ambayo mgombea wake alipita bila kupingwa, wabunge kadhaa pamoja na mawaziri ambao hawakupo kwenye kampeni tangu awali wamejitokeza kuwanadi wagombea wao wa ubunge Maulid Mtulia (Kinondoni) na Dk Godwin Mollel wa Siha.

Katika mkutano uliofanyika Mtaa wa Idrisa Magomeni mwisho mwa wiki waliohudhuria kampeni hizo ni pamoja na Naibu Spika wa Bunge, Dk Tulia Ackson, Waziri wa Elimu, Sayansi na Teknolojia, Profesa Joyce Ndalichako na Naibu Waziri wa Afya, Dk Faustine Ndugulile.

Kwa upande wa wabunge waliohudhuria kutoka chama hicho ni Hussein Bashe (Nzega Mjini), Musa Azzan Zungu (Ilala), Livingstone Lusinde ‘Kibajaji’ (Mtera), Halima Bulembo (Viti Maalumu), Steven Ngonyani ‘Majimarefu’ (Korogwe Vijijini) na Oliver Semuguruka (Viti Maalumu).

Wengine ni Sixtus Mapumba (Mbinga Mjini), Joseph Musukuma (Geita Vijijini) na Rita Kabati (Viti Maalumu).

Katika Jimbo la Siha chama hicho pia kimeendelea kuongeza nguvu ili kuwahamasisha wananchi kuchagua mbunge anayetokana nacho.

Miongoni mwa mawaziri waliofika katika kampeni za jimbo hilo ni Waziri wa Afya, Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto, Ummy Mwalimu na wabunge Mary Chatanda (Korogwe Mjini) Profesa Jumanne Maghembe (Mwanga) pamoja na Bupe Mwakang’ata, Anna Lupembe na Shally Raymond (wote Viti Maalumu).

Kampeni za Chadema

Kwa upande wa Chadema ambayo imemsimamisha Elvis Mosi (Siha) na Salum Mwalimu Kinondoni, pia sura mpya za makada zimejitokeza katika kipindi cha lala salama ili kupamba kampeni hizo na kujihakikishia ushindi.

Miongoni mwa sura hizo ni Mbunge wa Iringa Mjini, Mchungaji Peter Msigwa, Halima Mdee (Kawe), Ester Bulaya (Bunda Mjini); Makamu Mwenyekiti (bara), Profesa Abdallah Safari na aliyewahi kuwa mbunge wa Muhambwe, Felix Mkosamali na Susan Lyimo (Viti Maalumu).

Hoja zilizotikisha

Wakati katika kipindi cha awali suala kubwa la kampeni lilikuwa ni kitendo cha wabunge kujiuzulu na kisha kuomba upya nafasi hiyo na mmoja wa wabunge kuzaliwa Zanzibar, upepo umebadilika katika kipindi cha lala salama.

Safari hii hoja kubwa zinazotikisa ni suala zima la kuleta maendeleo na nani hasa anaweza kuleta maendeleo hayo. Wakati wabunge wa upinzani wakijinadi wanaweza kujenga hoja na kushawishi, upande wa chama tawala wanadai itakuwa rahisi kwao kuleta maendeleo kutokana na kuwa karibu na Serikali.

Akiwa katika Jimbo la Siha, Waziri wa Afya, Ummy Mwalimu anawataka wananchi kumchagua Dk Mollel ili aweze kushirikiana na Serikali kuwaletea maendeleo na kutetea kwamba anachofanyika si rushwa kwa wapigakura.

Mwalimu anasema Dk Mollel ni jembe na endapo atashinda atakuwa na nafasi kubwa ya kushirikiana na Serikali ili kutatua changamoto ambazo zimekuwa kero kwa wananchi wa jimbo hilo.

Ameahidi kuwa Serikali itatoa fedha kwa ajili ya kukamilisha ujenzi wa Hospitali ya Wilaya ya Siha na kuboresha vituo vya afya na zahanati ili kuwezesha wananchi kupata huduma bora.

Pia, anasema Serikali tayari imetuma Sh700 milioni kwa ajili ya kuboresha kituo cha afya cha Naibili na kuwa katika kipindi cha miezi tisa ijayo wataboresha zahanati ya Magadini iliyopo Kata ya Gararagua ili kuiwezesha kutoa huduma zote muhimu.

Mwalimu anasema Serikali inathamini na kuheshimu kutoa huduma bora kwa wananchi na kinachofanyika kwa sasa si rushwa bali kutekeleza ilani ya CCM.

“Hatutoi rushwa kwani ni jambo ambalo liko kwenye ilani ya CCM, Mollel tangu akiwa Chadema aliniomba kama waziri nimsaidie ujenzi wa kituo cha afya Naibili kwa kuwa hakikuwa na chumba cha upasuaji, wodi ya wajawazito, nyumba ya watumishi pamoja na maabara ya damu.”

“Tumeahidi tunampa Sh700 milioni kwa ajili ya kuboresha kituo hicho na fedha hizo tayari tumezituma katika halmashauri. Ndugu zangu tuleteeni jembe Mollel ili tufanye naye kazi,” anasema Mwalimu na kuongeza: “ Rais Magufuli amedhamiria kuipeleka Tanzania mbele na kwamba kabla hajaingia madarakani, Hospitali ya Wilaya ya Siha ilikuwa ikipewa Sh17 milioni kwa ajili ya dawa lakini sasa inapewa Sh44 milioni.”

Naibu Spika, Dk Tulia anasema wabunge wanaozungumza sana bungeni ni kutoka CCM kwa sababu wapo wengi, hivyo kuwataka wananchi kumchagua Mtulia kwa sababu hatapanga foleni kuzungumzia shida zao, nafasi yake ipo inamsubiri.

Anasema kule bungeni kuna nafasi wanakaa wanaopoteza kila mara na kuna upande wanakaa wenye Serikali yao na wenye maamuzi, “Mchagueni Mtulia akafanye maamuzi pamoja nao.

“Hatapanga foleni kubembeleza aongee kwa sababu chama chake kimeshika dola, ataongea kila anapohitaji kufanya hivyo,” anasisitiza Dk Tulia.

Kampeni ya Chadema

Mbunge wa Viti Maalumu Chadema, Suzan Lyimo anasema Mwalimu ni jembe amefanya kazi kubwa na kwamba ana historia isiyotiliwa shaka. Mbunge wa Kawe, Halima Mdee anasema uchaguzi wa Jumamosi si uchaguzi wa Kinondoni tu bali wa Taifa zima kwa kuwa Watanzania watakuwa wanauangalia kwa hamu kubwa.

“Uchaguzi uliopita wa kata 43 ulikuwa wa kusikitisha, kura feki ziliingizwa kwenye vituo kuipendelea CCM. Sasa wananchi watataka kufuatilia kuona katika uchaguzi huu endapo hilo litaendelea, tumechoka.”

“Hakuna marefu yasiyokuwa na ncha, tunajua mbinu zao zote tunawaomba waache, iwe mvua, liwe jua tunataka mwenye haki apewe ubunge awe Mwalimu, awe Mtulia vinginevyo hatutavumilia.”

Kampeni za CUF

Katika kampeni za CUF, mgombea wa CUF, Rajabu Salum naye ameendelea kupata sapoti ya makada wa chama hicho, zikiwamo sura mpya, huku wakiendelea kumbaa mgombea wa CCM, Maulid Mtulia aliyehama chama na kutelekeza ubunge kupitia chama hicho.

Aliyewahi kuwa Naibu Katibu Mkuu CUF, Hassan Khamis anasema Februari 17 ndio siku wananchi wa Kinondoni watapimwa akili kama wataamua kumchagua mbunge waliyemuamini wakamchagua na kisha kujiuzulu.

Khamis anasema atashangaa sana kuna CCM ikishinda kwa kuwa imeishiwa hoja na kueleza kwamba jimbo hili ni la CUF.

Amesema CCM na Serikali yake inayojinadi kubana matumizi leo hii imeigharimu nchi kutumia zaidi ya Sh1 bilioni ambazo zingeweza kujenga madarasa au kununua dawa za kutisha katika hospitali.

“Tabia ya usaliti aliyoifanya Mtulia hajaanza jana wala leo, kwani alishauza dakika za mwisho ujumbe wa klabu ya Simba.”

Sunday, February 11, 2018

Kilio cha Musukuma na taswira halisi ya kisiwa cha Kerebe

 

By Phinias Bashaya, Mwananchi pbashaya@mwananchi.co.tz

Kilio cha Mbunge wa Geita Vijijini (CCM), Joseph Musukuma kukosoa bungeni uteketezaji wa zana za uvuvi zinazotajwa na Serikali kuwa haramu kimeitikiwa kwa mijadala na hisia tofauti katika visiwa mbalimbali vya Ziwa Victoria.

Jambo moja liko wazi kwamba katika operesheni za kukamata zana hizo na uteketezaji wake, wanasiasa wa maeneo husika, wakiwamo madiwani na wabunge, wanakwepa kushiriki ili kulinda masilahi yao ama ya kibiashara au ya kisiasa.

Wakati akichangia hoja hiyo bungeni, Musukuma anakosoa operesheni hiyo akieleza kuwa ni mwiba kwa wananchi kwa kuwa imepandisha bei ya debe la dagaa kutoka kati ya Sh25,000 na Sh30,000 hadi 40,000 na 50,000 huku akionyesha hofu ya wabunge wanaotoka Kanda ya Ziwa kutorejea bungeni kutokana na ghadhabu ya wapiga kura.

Hata hivyo, Waziri wa Mifugo na Uvuvi Luhaga Mpina analieleza Bunge kuwa vita ya kupambana na uvuvi haramu haitasimama licha ya kwamba inawagusa baadhi ya wabunge na wenyeviti wa halmashauri.

Mpina anasema operesheni sangara 2018 aliyoiunda ina wataalamu wa uvuvi, wavuvi, Baraza la taifa la usimamizi wa Maizngira (Nemc) na polisi, hafanyi uamuzi mtu mmoja.

Anasema katika viwanda vyote walivyovikagua hawajakuta kiwanda kinachochakata samaki wanaoruhusiwa na kuna magari ya wabunge na wenyeviti wa halmashauri yalikamatwa na samaki wasioruhusiwa na watendaji wa Serikali wamesimamishwa.

Akibanwa na wabunge ili awataje wabunge Waziri anasema taarifa ya operesheni hiyo iko mbioni kukamilika na atakabidhi nakala yake na kamati ya bunge, ikieleza wote waliohusika na uvuvi huo haramu.

Akiwa Kagera hivi karibuni kushiriki operesheni ya kuteketeza zana haramu, Naibu Waziri wa Wizara hiyo Abdallah Ulega alisema utafiti uliofanywa na Taasisi ya Utafiti wa Uvuvi (Tafiri) unaonyesha kuwa Ziwa Victoria linaelekea kupoteza samaki wengi kutokana na uvuvi haramu na kuwa asilimia nne tu ya samaki wazazi ndio wamebakia.

INAENDELEA UK 24

INATOKA UK 23

Alisema asilimia 94 ni samaki wachanga ambao kwa kiwango kikubwa wanavuliwa kwa njia haramu, kati yake idadi kubwa wakiwa ni sangara.

Matokeo ya uvuvi haramu yameathiri hata uzalishaji kwenye viwanda vya samaki hasa mikoa ya Kanda ya Ziwa na baadhi vinakosa minofu ya kuchakata, jambo linalogusa uchumi wa wananchi na taifa.

Hivi karibuni Serikali imetaifisha zaidi ya tani mia moja za samaki aina ya sangara na kuzipiga mnada katika wilaya za Bukoba na Muleba na zaidi ya Sh200 milioni zilipatikana katika minada ya hadhara iliyofanyika. Matukio ya uvuvi haramu yameliathiri ziwa zima la Victoria hadi katika maeneo ya visiwani.

Safari ya Kerebe

Unahitaji muda wa zaidi ya saa mbili kukifikia kisiwa cha Kerebe kilichopo wilayani Muleba ndani ya Ziwa Victoria kwa usafiri wa boti yenye ‘mwendo wa harusi’ kutokana na uzito wa mawimbi.

Safari inaanzia katika bandari ya Bukoba kwa boti ndogo ya abiria ambayo hufanya safari zake mara tatu kwa wiki. Ukimya unatawala muda wote ndani ya boti ikiwa ni dalili ya hofu waliyonayo abiria.

Kisiwa cha Kerebe kilipoanza kuonekana kwa mbali mazungumzo yanaanza kurejea. Wapo wanaosema kuwa siku hiyo ziwa limechafuka sana, na wengine wakionekana kujutia uamuzi wao wa kusafiri siku hiyo.

Kerebe ni miongoni mwa visiwa zaidi ya 35 vilivyopo Wilaya ya Muleba ambavyo kwa ujumla wake vinachangia asilimia 70 ya makusanyo ya mapato ya halmashauri hiyo kupitia shughuli mazao ya samaki.

Wenyeji wa kisiwa hiki wamefichwa kwenye mchanganyiko wa makabila takribani yote kutoka mikoa inayozunguka ziwa hilo ya Kagera, Geita, Mara na Mwanza.

Uvuvi katika visiwa hivi hufanyika kwa kuhamahama kutoka eneo moja kwenda jingine na kufanya kisiwa hiki kutokuwa na wakazi wengi wa kudumu. Kisiwa kina nyumba za kudumu kwa ajili ya kuwapangisha wavuvi.

Wakati wa mavuno mazuri ya sangara na dagaa kati ya Septemba na Aprili kila mwaka, idadi ya wakazi huongezeka hadi kufikia 5,000 na msimu unapoisha idadi hiyo hushuka na kufikia wastani wa wakazi 1,000 mpaka msimu unaofuata.

Kuna kambi tofauti za wavuvi wa dagaa na sangara. Baadhi yake kwa sasa zimefungwa kutokana na ukali wa operesheni ya kupambana na uvuvi haramu katika ziwa hilo inayokwenda sambamba na uteketezaji wa nyavu zisizoruhusiwa kisheria, yaani zenye matundu madogo yanayonasa samaki wachanga.

Katika kijiji cha Makibwa, mitumbwi imeegeshwa kando ya ziwa. Mmiliki aliyekuwa anaajiri zaidi ya watu 60 ameondoka kwenda kujipanga upya jinsi ya kuendesha uvuvi endelevu unaozingatia pia masilahi ya vizazi vijavyo.

Kuanzia hapa unaanza kuona jinsi mfumo wa maisha ya kila siku katika kisiwa cha Kerebe ulivyobadilika katika kipindi hiki cha vita ya kulinda samaki na mazalia yake.

Wengi wakimbia kisiwa

Kisiwa hiki kinaundwa na vijiji viwili vya Kerebe na Makibwa. Ugumu wa maisha uko wazi baada ya shughuli za uvuvi kuathiriwa na operesheni ya Serikali iliyopamba moto na idadi ya wakazi imeshuka kutoka wastani wa 600 hadi watu 400.

Ofisa Mtendaji wa Kijiji, Tresphory Kamugisha anasema wakazi wengi wanaaga kuwa wanakwenda kutafuta shughuli mbadala kwa ajili ya kuendesha maisha ikiwa ni pamoja na kujihusisha na kilimo.

Pia, anasema kuwa hata wamiliki wamesimamisha shughuli za uvuvi wakisubiri unafuu utakaoletwa na mabadiliko ya Sheria ya Uvuvi ambayo Serikali imekiri ina upungufu na itapelekwa bungeni mapema mwaka huu kufanyiwa marekebisho.

“Wavuvi wengi waliobaki ni wale wanaotumia kasia na ndoano zinazoruhusiwa kisheria, wengine wameaga wanarudi vijijini kufanya shughuli za kilimo wanasema hakuna tena mzunguko wa fedha kwa kuwa shughuli za uvuvi hazifanyiki kama zamani,” anasema Kamugisha.

Kerebe hapakaliki

Katika Kijiji cha Kerebe kuna kambi tisa za uvuvi wa samaki aina ya sangara na zote zimeyumba kiuchumi baada ya wamiliki kulazimika kusitisha shughuli za uvuvi ili kukidhi matakwa ya kisheria.

Ofisa Mtendaji wa kijiji hicho, Franco Augustine anasema mwitikio wa kufuata sheria ni mkubwa na hiyo ndiyo sababu ya baadhi yao wamelazimika kusitisha shughuli zao na wengine kufuatilia zana halali.

Anabainisha kuwa baadhi ya kambi za uvuvi zimesitisha shughuli na nguvu kubwa imeelekezwa kwenye ukataji wa mitego ili kukidhi matakwa kisheria ya kuwa na nyavu za inchi sita na saba, zinazonasa samaki wakubwa pekee.

Mwenyekiti wa wavuvi katika kijiji cha Kerebe, Mugeta Mauga anasema wanaunga mkono operesheni inayoendelea ingawa ina changamoto kubwa iliyosababisha wavuvi na familia zao kukimbia kisiwa hicho kutokana na ugumu wa maisha.

Anasema hata nyavu zinazotakiwa kisheria hazipatikani kwa urahisi, jambo lililosababisha wamiliki wa kambi za uvuvi kusimamisha shughuli na kulazimika kuondoka.

Anasema kuwa halikuwa jambo la kawaida kitoweo aina ya samaki kukosekana katika kisiwa hicho, lakini sasa jambo hilo linashuhudiwa baada ya makali ya kudhibiti dhana haramu.

Anasema nyavu zinazotakiwa kisheria haziwezi kunasa samaki katika maji ya kina kirefu na kuwa samaki huzalia katika kina kifupi.

Mauga anashauri operesheni hiyo ihusishe pia nchi jirani. Katika kisiwa hicho maarufu kwa uvuvi wa dagaa na sangara zana haramu zenye thamani ya zaidi ya Sh600 milioni zimeteketezwa zikiwamo zilizosalimishwa na wavuvi wenyewe.

Shule hatarini kufungwa

Shule ya Msingi Kerebe ndiyo eneo pekee la kupata elimu kwa wanafunzi wanaozaliwa katika kisiwa hiki. Wanaofaulu huifuata elimu ya sekondari katika kisiwa jirani cha Bumbire.

Wanafunzi wote sita wa darasa la saba waliofanya mtihani wa kuhitimu mwaka 2017 wamechaguliwa kuendelea na masomo Bumbire, wakiwemo wa kike watatu.

Shule ina wanafunzi 106 na walimu watano. Baada ya kuanza kwa operesheni ya kudhibiti uvuvi haramu zaidi ya nusu ya wanafunzi hawaonekani shuleni na wamelazimika kuondoka na wazazi au walezi wao.

Mwalimu Mkuu wa shule hiyo, Deusdedith Kakiziba anasema wazazi hawawezi kuondoka na kuwaacha watoto nyuma na kuwa utoro huo umekithiri hasa katika kipindi hiki cha kudhibiti uvuvi haramu.

Kati ya walimu watano wa shule hiyo hakuna mwalimu wa kike, jambo linalolazimu uongozi wa shule kuomba msaada kwa baadhi ya wajumbe wanawake katika kamati ya shule ajili kuwasikiliza wanafunzi wa kike kwa baadhi ya mambo.

Mwalimu Kakiziba anasema wamejenga ukaribu na baadhi ya wajumbe wanawake kwenye kamati ya shule ili kuwasikiliza wanafunzi wa kike na kuwapa ushauri kuhusu makuzi na mabadiliko ya miili.

Mahudhurio hafifu pia yanaonekana katika shule ya awali kwenye kijiji cha Makibwa. Ni wanafunzi saba tu wanaofika shuleni kati ya zaidi ya wanafunzi zaidi ya 15.

Mahudhurio hafifu pia yanahusishwa na harakati za wazazi waliokuwa wanafanya shughuli za uvuvi na biashara ya mazao ya samaki kuanza kuhamia maeneo mengine kutafuta shughuli nyingine za kipato.

Mfumo wa maisha katika kisiwa cha Kerebe umebadilika kutokana na wananchi kulazimika kutafuta njia mbadala ya kuingiza kipato.

Wakati hayo yote yakifanyiwa kazi, pia kilio cha wabunge na mahitaji ya Serikali yote yapimwe kwa pamoja na ili kuzingatia hatima ya Ziwa Victoria na ustawi wa vizazi vijavyo.

Sunday, February 11, 2018

Kampeni kunoga zaidi wiki ya lala salama

 

By Waandishi Wetu

Wiki hii wakazi wa majimbo ya Siha na Kinondoni na kata 10 za Tanzania Bara watashuhudia kampeni za motomoto pale vigogo wa vyama vinavyochuana watakapojimwaga katika maeneo yao kutafuta kura katika majimbo mawili ya uchaguzi na kata 10 za Tanzania bara.

Uchaguzi huo unafanyika Jumamosi Februari 17 katika majimbo ya Kinondoni na Siha na kata hizo baada ya waliokuwa wabunge na madiwani ama kujivua uanachama na kukosa sifa za kuendelea kuwa wabunge au sababu nyinginezo.

Uchaguzi huo unaoshirikisha vyama 12 tofauti katika Jimbo la Kinondoni, miongoni mwake vinne vinachuana pia katika jimbo la Siha, unatarajiwa kuwa na mpambano mkali baina ya CCM na Chadema.

Chadema ambayo awali ilikuwa imesusia uchaguzi kutokana na kasoro zilizojitokeza katika uchaguzi mdogo uliotangulia katika kata 43, safari hii imerejea ikiwa inaungwa mkono na vyama vya NLD, NCCR-Mageuzi, Chaumma na CUF upande wa Katibu mkuu, Maalim Seif Sharif Hamad, licha ya upande wa pili cha hicho chini ya mwenyekiti, Profesa Ibrahim Lipumba kuwa na mgombea wake.

Vyama 12 vinavyochuana katika uchaguzi huo ni CCM, TLP, SAU, Demokrasia Makini, UMD, DP, CUF, Chadema, NRA, CCK, AFP na Ada – Tadea.

Kampeni za uchaguzi katika majimbo hayo mawili mbali na hoja za kawaida kisiasa na za maendeleo ya maeneo husika, zimebebwa na suala la kujiuzulu kwa waliokuwa wabunge wake, Maulid Mtulia (CUF-Kinondoni) na Dk Godwin Mollel wa Chadema-Siha ambao walivihama vyama vyao na kutimkia CCM.

Kilichokuwa kinajadiliwa zaidi ni hatua ya CCM kuwasimamisha tena walewale waliokuwa wabunge, hoja ikiwa ni kwa nini waombe nafasi yaliyoamua kuiacha wenyewe na kujibiwa na chama tawala kwa kutumia hoja zilizotumika wakati wa kujizulu, kwamba wakiwa CCM ndipo watafanikisha lengo lao la kuleta maendeleo.

Wakati kampeni hizo zikitarajiwa kumalizika Ijumaa mpambano mkali wa dakika za lala salama umeanza kuonekana majimbo, kwa viongozi wakubwa katika vyama mbalimbali kuanza kujitokeza kuzipa pengo la kampeni lililokuwapo.

Licha ya kwamba iliwalazimu baadhi ya wabunge kuacha kuhudhuria mkutano wa Bunge uliomalizika jana, wiki hii wabunge wengi zaidi wanatarajiwa kukusanyika kwenye maeneo mbalimbali ya kampeni kujaribu kusaka kura za lala salama.

Kampeni za diwani zafufuka

Katika chaguzi za awali, kama ule wa kata 43, vyama vilikuwa vikichuana vikali tangu Tume ya Taifa ya Uchaguzi (NEC) ilipopuliza kipenga kuashiria kuanza kwa kampeni, safari hii hali imekuwa tofauti. Wakati kampeni hizo zinaanza wiki mbili zilizopita, zile za madiwani zilikuwa zinasuasua na viongozi wengi wa kitaifa walionekana kukamia zaidi zile za ubunge. Viongozi wa vyama vya Chadema, CCM, CUF na TLP wamekuwa wakionekana katika majukwaa hayo wakiwanadi wagombea wa nafasi ya ubunge tangu mwanzo baadhi wameanza kuonekana katika kata mbalimbali.

Kwa upande wa CCM waliojitokeza ni Naibu Katibu Mkuu Bara, Rodrick Mpogoro, Katibu wa Itikadi na Uenezi, Humphey Polepole, Waziri wa Mambo ya Ndani ya nchi Mwigulu Nchemba, mjumbe wa NEC, Stephen Wasira na Mwenyekiti wa Umoja wa Wanawake wa CCM, Gaudensia Kabaka.

Wiki iliyopita chama hicho kilianza kuongeza nguvu kwa kuwaleta wabunge mbalimbali wakiwamo Mbunge wa Mtera, Livingstone Lusinde na Viti Maalumu Mkoa wa Singida, Matha Mlata na aliyekuwa Mwenyekiti wa Umoja wa Wanawake (UWT), Sophia Simba.

Pia, viongozi wake wakuu wameanza kujitokeza katika kata mbalimbali akiwamo Mpogoro, Polepole na Mwigulu kuwanadi wagombea wa udiwani wanaopeperusha bendera ya chama hicho.

Kama ilivyo kwa CCM, Chadema nayo imeanza kuwatuma viongozi wake wa juu kuwanadi baadhi ya wagombea wa udiwani baada ya siku za awali kupambana zaidi na majimbo mawili.

Baadhi ya viongozi walioonekana kwenye kampeni hizo, ni Mwenyekiti Freeman Mbowe, mawaziri wakuu wa zamani, Edward Lowassa na Frederick Sumaye, katibu Mkuu, Dk Vincent Mashinji, Naibu katibu Mkuu, John Mnyika na Makamu mwenyekiti Zanzibar, Said Issa Mohamed.

Pamoja na mambo mengine, kampeni hizo zimeibuka na matukio mbalimbali kama la mgombea udiwani wa Kata ya Buhangaza wilayani Muleba (Chadema) kutoweka katika mazingira ya kutatanisha na kupatikana akiwa katika hali mbaya, akieleza alikuwa ametekwa.

Matuko mengine ni ya wagombea wa udiwani kwa tiketi ya Chadema kutangaza kujiunga na CCM. Hili lilitokea wilayani Chamwino katika Kata ya Manzase.

Wachunguzi wa masuala ya siasa wanasema hatua ya vyama hivyo kuamua kupeleka vigogo wao katika kampeni dakika za lala salama utavisaidia kuongezea kura.

Makamu Mkuu wa Chuo Kikuu cha Ruaha, Profesa Gaudens Mpangala anasema kipindi cha kampeni ndiyo muda mzuri wa kutumia fursa ya kuzungumza ajenda za chama ili zieleweke kwa wapiga kura.

“Ni fursa nzuri. Haijalishi unagombea udiwani au ubunge, vyama vimeliona hili ndiyo maana wakaamua kutumia nafasi hiyo kupeleka hoja kwa wananchi,” anasema.

Ilivyokuwa kata 43

Katika uchaguzi mdogo wa marudio katika kata 43 mwishoni mwa mwaka jana vyama vyote viliamua kutumia vigogo wake na nguvu kubwa kuwanadi wagombea wao.

Kwa upande wa Chadema Mbowe alizunguka karibu nchi nzima katika kata zote zilizokuwa zikifanya uchaguzi huo huku Katibu Mkuu wa Chama cha Mapinduzi (CCM), Abdulrahman Kinana na katibu wa zamani wa itikadi na uenezi, Nape Nnauye wakiibukia Arusha kuwanadi wagombea wa chama hicho.

Vyama vyazungumza

Akizungumzia dhana iliyojengeka kuwa kampeni za udiwani katika Jimbo la Siha zimemezwa na zile za ubunge, Katibu wa Chadema mkoa Kilimanjaro, Basil Lema anakiri kuwa hilo liko dhahiri.

“Kampeni zake hazisikiki kwa sababu ni kawaida kampeni za ubunge lazima zitazipiku za chini lakini si kwamba kampeni hazifanyiki,” anasema.

“Sisi Chadema kwenye udiwani tuna ratiba katika kila kata, tuna timu ya kampeni na kuna mameneja wa kampeni katika kila kata na pia kuna ngome watu wanalala hukohuko,” anasisitiza.

“Kinachojitokeza safari hii ni kwamba viongozi wetu wengi wa kitaifa ni wabunge na kama unavyojua Bunge linaendelea kwa hiyo wako huko, lakini kazi inapigwa si mchezo huko kwenye kata,” anaogeza.

Kwa upande wake, Katibu wa CCM Mkoa Kilimanjaro, Jonathan Mabhia anasema kuwa ratiba ya kampeni za madiwani ziko kama kawaida na kwamba kampeni zinaendelea kama zinazoendelea za bunge.

“Ratiba huko kwenye kata inaendelea kama kawaida. Wagombea na kampeni timu zao wanaendelea na kampeni zao tatizo linalofanya hazisikiki ni kwamba taarifa zao haziripotiwi magazetini.”

Kwa mujibu wa Mabhia, wagombea hao wa udiwani huungana na mgombea ubunge wakati akiwa katika ratiba ya kata zao na hilo halimaanishi kwamba hawaendelei na kampeni na kwamba moto ni uleule.

Sunday, February 11, 2018

Tunaua shule za Serikali kwa mikono yetu (2)

 

By Julius Mtatiro

Msingi wa mjadala huu niliuchokoza Jumapili iliyopita pale tulipojikita kwenye hoja mbili, hoja ya historia mbovu ambayo wanafunzi wa sekondari wanakuwa wamekutana nayo wanapokuwa shule za msingi za Serikali pamoja na hoja ya lugha ya kufundishia kama kikwazo kikuu kinachowatofautisha waliotoka shule za msingi za Serikali na zile za binafsi.

Leo tutaangalia sababu zingine za jumla ambazo zinazikabili shule za sekondari za Serikali na hivyo kupelekea kuwa na ufaulu mbovu kulinganisha na shule za binafsi.

Miundombinu na umbali

Hali ya majengo na miundombinu katika shule za Sekondari nchini Tanzania si ya kuridhisha. Ukifanya utafiti unagundua kwamba ziko shule za sekondari zina majengo mabovu kwelikweli na ziko shule ambazo namna ya kuzifikia ni ngumu, madaraja yamevunjika, mito imepita katikati na au ziko kilomita nyingi mbali.

Shule nyingi hasa katika maeneo ya mijini hazina viwanja vya kufanyia michezo mbalimbali na hiyo inapunguza morali ya vijana kushiriki kwenye masuala ya kitaaluma. Ukiachilia mbali hoja ya miundombinu, lipo suala la usalama wa wanafunzi na umbali kutoka shuleni hadi wanapoishi wanafunzi.

Vijana wengi wanaosoma kwenye shule za sekondari za Serikali hupaswa kwenda umbali mrefu kila siku ili wafikie zilipo shule zao. Vijana hawa wengi wao wanalazimika kutafuta nyumba na kupanga maeneo yaliyo karibu na shule ili kuikimbia adha ya kusafiri umbali mrefu kwenda shule kila siku.

Hali hii ya kupanga inawafanya wawe kwenye hatari nyingi, uwezekano wa vishawishi dhidi yao unaongezeka na uwezekano wa wengi wao kutumia muda mwingi kuanza kujihusisha na tabia zisizofaa unakuwa mkubwa na kwa hiyo muda wa kujisomea na kuweka bidii kwenye masomo unachotwa na mambo ya mitaani.

Hali hii ni tofauti sana na watoto wanaotoka kwenye shule za sekondari za binafsi ambazo nyingi zimeweka utaratibu wa mabweni au hosteli maalum ambazo hupewa uangalizi na shule. Lakini pia, vijana wengi wanaosoma kwenye shule hizi hata kama wanapaswa kwenda umbali mrefu ili kufika shuleni, wazazi hujitoa zaidi na kuwalipia nauli za mabasi na daladala kwa hiyo ni rahisi watoto wa aina hii kusoma wakitokea kwa wazazi wao. Sababu hizi mbili kwa pamoja zinachangia sana kushusha uwezo na viwango vya ufaulu wa vijana wetu kwenye shule za sekondari ukilinganisha na shule za msingi.

Ualimu bila motisha

Motisha ni jambo kubwa sana kwa walimu. Shule nyingi za binafsi zimewawekea walimu malengo makubwa na motisha za kutosha. Shule moja ambayo siwezi kuitaja na imo kwenye shule kumi bora kitaifa, imeweka viwango vya pesa kwa walimu ikiwa wataleta matokeo mazuri.

Katika kila alama ‘A” ambayo kila mtoto atapata, Mwalimu anapewa motisha ya Sh10,000; katika kila alama “B” mwalimu anapewa Sh7,000; na katika kila alama “C” mwalimu anapewa Sh5,000.

Kwa hiyo kama darasa lina wanafunzi 100 na wote wamepata alama A za somo fulani, mwalimu wa somo hilo anakuwa ameweka shilingi milioni 1 kibindoni.

Walimu walioko kwenye aina ya shule hizo binafsi wanafanya kazi kufa na kupona na kabla ya mtihani wa taifa wa kidato cha nne tayari wanajua wataleta A ngapi, B ngapi, na C ngapi na wanajua matokeo yakija watakuwa na shilingi ngapi mfukoni.

Kwenye shule za serikali elimu imegeuzwa kuwa jambo la kujitolea, motisha ni msamiati mgeni kabisa, na hakuna hata halmashauri, manispaa na wazazi ambao wanaweka mikakati na motisha za namna hiyo ili kuamsha ari na morali ya walimu kwenye ufundishaji.

Wakati motisha zinaonekana ni anasa kwenye shule za Serikali, basi hata mahitaji muhimu ya walimu ya kuwafanya wapate faraja, hayatimizwi. Maslahi na madai mahsusi ya walimu yanapigwa danadana, kuanzia kwenye ongezeko la mishahara yao, upandishwaji wa madaraja, ulipaji wa malimbikizo, uhakika wa kukaa kwenye nyumba bora na kuwa na vifaa vya kutosha kwa ajili ya kufundishia.

Walimu wameendelea kupata taabu na mazingira yao ya kazi si rafiki; kila mwaka Serikali imekuwa ikiahidi kutatua matatizo yao lakini mwaka unaokuja inaleta takwimu za utatuzi zinazoonesha kuwa utatuzi unafanyika polepole na kwa masharti mengi mno.

Mathalani, moja ya sababu ambazo zimewahi kutolewa na serikali ni kuwa madai na malimbikizo ya walimu hayalipwi kwa sababu ya uhakiki wa watumishi wa umma, uhakiki ulipokwisha na walimu kupaza sauti zao tena wakaambiwa jambo hilo limeanza kufanyiwa kazi.

Kwa kifupi na kwa ukweli, Serikali imekuwa ikiwazungusha walimu, athari za michezo hii ni mbaya sana kwenye elimu, watoto wetu na aina ya kizazi tunachotengeneza kutokea huko kwenye shule za sekondari za Serikali. Danadana zote hizi zinavunja ari na morali ya walimu na kuwafanya waione kazi yao kama kazi ya ziada na si kazi kipaumbele.

Sayansi na hisabati

Masomo ya sayansi na hisabati yameendelea kuwa mwiba kwa shule nyingi za Serikali. Tatizo la changamoto hii huanza tangu wakati watoto wakiwa darasa la kwanza na kukoseshwa mwamko wa hesabu na sayansi. Katika ngazi msingi hizo watoto wanajikuta wanafundishwa kinadharia zaidi badala ya vitendo.

Watoto ambao wanasoma kwenye shule za msingi za binafsi na kwa hiyo wakijengewa misingi ya kwenda sekondari, hukohuko shule za msingi hupashwa sayansi na hisabati kwa kutumia vifaa vya kisasa na vya kimaabara.

Asili ya watoto ni kupenda kuona vitu kwa macho, mtoto anapoonyeshwa samaki akipasuliwa tena shule ya msingi, anajenga misingi ya kupenda sayansi na kuona vitu kama hivyo – lakini kama mtoto anafundishwa kuhusu samaki kinadharia anapoteza nia na matamanio yake kwenye sayansi na anapofika sekondari anakuwa haoni umuhimu wa sayansi.

Hadi sasa, Serikali haisemi programu zake za kuinua elimu ya msingi zinatatuaje changamoto hii watoto wafikapo sekondari. Tafiti zinaonyesha kuwa nchi zote ambazo zilifanikiwa na kuzalisha wana hisabati na wanasayansi wengi wenye uwezo ni zile zilizoweka misingi ya watoto kupenda sayansi tangu shule za awali na shule za msingi, jambo ambalo Tanzania haijafanya.

Mwanafunzi anakwenda shule ya msingi ya Serikali nchini Tanzania anafundishwa na mwalimu wa somo la sayansi ambaye ana maarifa machache na yasiyotosheleza mabadiliko ya ukuaji wa Tehama na Sayansi za dunia ambazo mtoto anapambana nazo mtaani. Hali hiyo inapelekea watoto kukimbia masomo ya sayansi na ndiyo maana ukifanya ukaguzi unagundua kwamba watoto wa shule za sekondari za Serikali wamefeli zaidi masomo ya sayansi kuliko wale wa shule binafsi.

Kuwekeza kwenye ujuzi

Katika mjadala huu kwenye makala ya Jumapili iliyopita, nilieleza kuhusu takribani theluthi moja ya vijana waliofanya mtihani wa darasa la saba na kufeli mwaka 2017.

Kama taifa tunapaswa kutengeneza jukwaa la namna gani vijana wa aina hiyo watarudia kusoma darasa la saba kwa mwaka mmoja (kukariri kwa utaratibu maalumu) katika vituo maalum huku wakifundishwa masomo ya ufundi. Utaratibu huu unapaswa pia kupangwa kwa vijana wanaohitimu kidato cha nne na kupata daraja la nne au daraja sifuri.

Vijana ambao hawataki kukariri madarasa hayo moja kwa moja wapelekwe kwenye vyuo vya ufundi tuwafundishe kushona nguo, ususi, ufundi wa magari na pikipiki na ufundi mwingine ambao ni rahisi wao kuelewa. Kwa hiyo wizara inapaswa ijipange na kuja na mkakati wa kupangua uwanda wa vyuo vya ufundi nchini Tanzania, kama tuliweza kujenga shule za kata nchi nzima, hatushindwi kujenga vyuo vya ufundi vya kisasa katika kila kata tano au kumi chuo kimoja. Vyuo hivi vitatuletea mafundi wa kila aina na itawafanya vijana hawa ambao wameponzwa na mfumo wa elimu ambao tumeutengeneza na ukawaathiri hasa wawapo kwenye shule za Serikali, waweze kujiajiri na kuendesha maisha yao bila hofu.

Hitimisho.

Serikali yetu lazima iamke, itambue kuwa inao uwezo wa kufanya uwekezaji mkubwa kwenye elimu, hususani kwenye shule za Serikali. Serikali inapaswa kubadilisha utaratibu wa utoaji elimu nchini ambao unasababisha shule za binafsi zitoe elimu bora kwa mifumo bora tangu shule za msingi huku shule za serikali zikijihukumu kwa kuamini kuwa mfumo hauziruhusu kutoa elimu bora itakayopelekea watahiniwa kufanya vyema kwenye mitihani yao.

Masuala haya yanahitaji tafiti huru zisizoendeshwa kisiasa. Mwalimu Nyerere aliwahi kusema, ukitaka kuliangamiza taifa fulani, basi chezea elimu ya taifa hilo. Kwa mtizamo wangu, taifa letu linaangamizwa kwa mtindo huu wa uuaji wa wazi ambao unafanywa, ukilenga kudhoofisha ustawi wa shule za Serikali, tena udhoofishaji wenyewe ukifanywa kwa mikono yetu sisi wenyewe.

Julius Mtatiro ni Mchambuzi wa Mfuatiliaji wa Utendaji wa Serikali barani Afrika; ni Mtafiti, Mwanasheria, mwanaharakati na ni Mwenyekiti wa Kamati ya Uongozi ya Chama cha Wananchi CUF. Simu; +255787536759 (WhatsApp, Meseji na Kupiga)/Barua Pepe; juliusmtatiro@yahoo.com)

Wednesday, February 7, 2018

Ni mwanzo wa mwisho wa upinzani Kilimanjaro?

 

By Daniel Mjema, Mwananchi

Kwa miaka 20 Mkoa wa Kilimanjaro umekuwa ngome ya upinzani, lakini wimbi la karibuni la viongozi wake kuhamia CCM linaibua swali muhimu, je, huu ni mwanzo wa mwisho wa upinzani Kilimanjaro?

Katika uchaguzi mkuu wa kwanza wa vyama vingi nchini mwaka 1995, vyama vya upinzani vilinyakua majimbo saba kati ya tisa ya mkoa Kilimanjaro na kupata madiwani katika baadhi ya halmashauri.

NCCR-Mageuzi wakati huo ikiwa moto kweli chini ya Augustino Mrema ilichukua majimbo ya Hai, Siha, Moshi Vijijini, Vunjo na Moshi Mjini, CCM ikachukua majimbo ya Mwanga, Same Mashariki na Same Magharibi huku Chadema ikiambulia Rombo.

Historia hiyo inaonyesha kwamba mkoa huo ni wa mapambano ya kisiasa, kwa kuwa mwaka 2000, CCM ilifanikiwa kukomboa majimbo ya Rombo na Vunjo, na mwaka 2005 CCM ikafanya kazi kubwa ya kisiasa na kukomboa majimbo yote isipokuwa Moshi Mjini.

Ushindi huo uliuzindua upinzani ambao mwaka 2010 ukarejesha majimbo ya Rombo na Hai na kutetea jimbo la Moshi Mjini kupitia Chadema, lakini 2015 ukarudisha rekodi ya 1995 kwa kunyakua majimbo saba kati ya tisa.

Mbali na majimbo hayo na kata 145 katika uchaguzi wa 2015, Chadema ilikuwa imefanikiwa kupata, vijiji 472 na mitaa 38 na vitongoji 910 katika uchaguzi wa serikali za mitaa wa 2014. Hayo yalikuwa ni mafanikio ambayo upinzani haukuwahi kuyafikia katika mkoa huo.

Lakini, tangu kuingia madarakani kwa Rais John Magufuli na baadaye kuwa mwenyekiti wa taifa wa CCM, kumejitokeza wimbi kubwa la viongozi wa vyama vya upinzani kuvihama vyama vyao.

Mkoa Kilimanjaro kama ilivyo Arusha na Iringa na maeneo mengine ambayo upinzani ulipata ushindi mkubwa, imekumbwa na hamahama hiyo ambapo jumla ya madiwani tisa katika majimbo ya Siha, Hai na Rombo wamevihama vyama vyao na kuingia CCM.

Si hivyo tu, viongozi wa vyama vya upinzani wa wilaya, kata, vijiji na vitongoji nao wamevihama vyama hivyo na kujiunga na CCM, na karibu wote wanadai kuridhishwa na utendaji wa Rais John Magufuli.

Ingawa kuna madai ambayo hayana uthibitisho kuwa wanaohama wanashawishiwa kwa vyeo na fedha, lakini ukweli ni kuwa CCM ya sasa imekuja kivingine.

Matokeo ya uchaguzi mdogo wa udiwani katika kata tatu za Jimbo la Hai nayo yanapeleka ujumbe kwa upinzani kwamba unazidi kupoteza.

Kata ya Machame Magharibi CCM ilipata kura 1,048 na Chadema 595, Mnadani CCM 1,708, Chadema 958 na vyama vingine 17 na kata ya Weruweru CCM 1,410 na Chadema 958.

Lakini, matokeo yaliyowashtua wengi ni ya kata ya Bomambuzi katika Manispaa ya Moshi ambapo CCM ilishinda kwa kura 2,854 dhidi ya kura 1,992 za Chadema.

Matokeo haya yanatosha kuwapa picha wapinzani kuwa CCM waliyopambana nayo 1995, 2000, 2005, 2010 na 2015 siyo hii, imekuja kivingine iwe kwa kushawishi madiwani na wabunge wahame au kuhama kwa utashi wao na baadaye kupata matokeo yanayoelekea kufanana.

Yapo mambo ambayo yanaweza kuwa yamechangia kuporomoka kwa upinzani Kilimanjaro na kubwa ni namna upinzani wenyewe wanavyoonyesha uchu wa madaraka na kushindwa kuachiana maeneo.

Japokuwa wanajinasibu na Umoja wa Katiba ya Wananchi (Ukawa), lakini kiuhalisia hawaimbi wimbo mmoja, na mfano mzuri ni ndani ya Baraza la Madiwani la Halmashauri ya Wilaya ya Moshi.

Katika uchaguzi wa kamati ya uchumi, ujenzi na mazingira, mgombea wa CCM alimshinda yule wa NCCR-Mageuzi, licha ya kwamba Chadema ndio walikuwa na kura ya turufu ya ushindi.

Lakini, kuna suala la Rais Magufuli kubeba agenda ya mapambano ya ufisadi ambayo iliufanya upinzani kukubalika sana mbele ya jamii, na sasa upinzani wamegeuka na kumpinga Rais Magufuli.

Kuna dhana nyingine ambayo haijathibitishwa kisayansi, kwamba wananchi wanaona ni salama zaidi kuwapo ndani ya CCM kuliko vyama vya upinzani. Ipo hofu ambayo haisemwi waziwazi.

Zipo sababu nyingine nyingi tu, lakini hata ile kufariki dunia kwa Philemon Ndesamburo, aliyekuwa mfadhili mkuu wa Chadema Kilimanjaro na aliyekuwa mhimili wa upinzani, nalo lina athari kubwa kwa upinzani.

Lipo suala la kuzuiwa kwa mikutano ya hadhara ya vyama vya siasa, lakini CCM ikiendelea kuifanya kupitia viongzi wa Serikali na kamatakamata ya viongozi wa upinzani, inaonekana kuinufaisha zaidi CCM kisiasa.

Inawezekana yote hayo yakaufanya upinzani kupata kura za huruma, lakini isisahau kuwa CCM inazidi kujipenyeza kwenye mioyo ya Watanzania kwa kutatua kero za msingi kabisa za wananchi.

Rais Magufuli kama mwenyekiti wa CCM, amewapa rungu viongozi wa CCM kuisimamia Serikali. CCM sasa ndio inasikiliza kero za wananchi na kutoa majibu ya kero hizo.

Viongozi walonga

Katibu wa Chadema Mkoa Kilimanjaro, Basil Lema anasema hiki kinachotokea katika siasa za Tanzania ni mwanzo wa kuimarika zaidi kwa upinzani kuliko kipindi kingine chochote kile.

“Ningeogopa sana kama CCM wangekuwa wanashinda kihalali. Kwamba tunashindana katika uwanja sawa halafu tukasikia wameshinda, ningekuambia upinzani unaporomoka,” anasema.

“Huu ushindi unatokana na kupigwa kwa viongozi na wafuasi wetu? Ushindi gani kwa kutumia mbinu ya kununua viongozi wetu? Ushindi gani wa kutumia polisi kutusumbua?” anahoji.

Lema anaamini kuwa upinzani sasa ni kama dhahabu, ili ing’ae zaidi lazima ipite kwenye tanuru la moto na kwamba hivi sasa wanachama na wafuasi wameimarika zaidi na wamejua adui yao ni nani.

“Haya wanayoyafanya leo ya kununua wabunge na madiwani wetu, ya kununua viongozi na wafuasi wetu yana mwisho na mwisho wake hauko mbali. Wananchi sasa wanajua watu wananunuliwa.”

Alipoulizwa imekuwaje hata zile kata zenye historia ya upinzani katika majimbo ya Hai na Moshi yameangukia CCM, anasema hizo ni hadithi za kufikirika.

Kwa upande wake, Katibu wa CCM Mkoa Kilimanjaro, Jonathan Mabhia anasema kinachotokea Kilimanjaro ni vitu viwili, kimoja ni kuwa wananchi hawataki tena kuongozwa na upinzani.

“Upinzani unaweza kuendelea kuwapo Kilimanjaro ila watu wamekataa kuuchagua. Hii ni dalili ya wana Kilimanjaro kukataa kuongozwa na upinzani na sababu ni nyingi tu,” alisema Mabhia.

Akijenga hoja kuhusu uwepo wa upinzani licha ya wananchi kukataa kuwachagua, alifananisha na jinsi shetani alivyomuasi Mungu na akatupwa duniani, na bado wapo watu wachache wanamfuata.

Mwenyekiti wa Tanzania Labour Party (TLP) na aliyewahi kuwa mbunge wa Vunjo (2010-2015), Augustine Mrema anasema tatizo la wapinzani ni kwamba wanamalizana wao kwa wao badala ya kupambana na CCM.

“Hata hii kusema CCM inanuna watu siamini hata kidogo. Upinzani hawataki kusema ukweli kuwa CCM hii ya Magufuli (Rais) ni tofauti na CCM ile ya mafisadi. Hii ni tofauti sana,” alisema.

“Magufuli ameikarabati sana na kuiongezea mtaji wa kukubalika na ndio maana Watanzania na baadhi ya viongozi wa upinzani wanaona kama ni kampuni ya kuwekeza uanachama wao basi ni CCM”.

“Nilipotetea kiti changu (cha ubunge) mwaka 2015 nilishambuliwa na upinzani wenzangu na wala sio CCM. Kwa hiyo ninavyoona kwa staili hii, bado sana upinzani kuchukua dola,” anasisitiza.

Mrema anasema anaamini hata viongozi na wanachama wake katika Jimbo la Vunjo walioondoka wiki mbili zilizopita na kujiunga na CCM hawakupewa chochote bali wanakimbilia CCM mpya.

Mwenyekiti wa zamani wa UVCCM mkoa Kilimanjaro aliyehamia Chadema katika vuguvugu la uchaguzi 2015 na baadaye kurudi CCM, Fred Mushi anaamini nguvu ya upinzani inapotea.

Mushi anasema kundi kubwa la Watanzania kwa sasa linakubali utendaji kazi wa Serikali ya CCM na si kwa Kilimanjaro tu, hata mikoa mingine iliyokuwa upinzani, na hili litakuwa na athari kubwa kwao.

Kwa mujibu wa Mushi, Kilimanjaro iliyokuwa ngome ya upinzani, dalili zinaonyesha mwaka 2020 itapoteza majimbo na kata nyingi, kutokana na kukubalika kwa imani ya CCM.

0769600900

Wednesday, February 7, 2018

Jinsi vyama vingine vinavyoshiriki uchaguzi Kinondoni/Siha

 

By Waandishi Wetu, Mwananchi

Ikiwa zimebaki siku 10 kabla ya uchaguzi mdogo katika majimbo ya Siha, Kilimanjaro na Kinondoni, Dar es Salaam pamoja na kata 10 za Tanzania Bara, vyama vinane kati ya 12 vilivyosimamisha wagombea havijafanya mikutano ya kampeni.

Tume ya Taifa ya Uchaguzi (NEC) ilitangaza uchaguzi wa Februari 17 na wagombea kutoka vyama 12 walichukua fomu za uteuzi na kuzirejesha kwa Msimamizi wa Uchaguzi wa jimbo la Kinondoni, wanne walifanya hivyo katika Jimbo la Siha.

Wagombea waliorejesha fomu Kinondoni ni Maulid Mtulia (CCM), Godfrey Malisa (TLP), Johnson Mwangosi (SAU), John Mboya (Demokrasia Makini), Mwajuma Milando (UMD), Mary Mpangara (DP) na Rajab Juma (CUF).

Wagombea wengine ni Mwalimu Salum (Chadema), Mohamed Majaliwa Mohamed (NRA), George Kristian (CCK), Bashiri Kiwendu (AFP) na Ally Abdallah (ADA).

Hata hivyo, Pamoja na wagombea hao kuingia katika kinyang’anyiro hicho, wengi wao hawajaonekana wazi kwenye mikutano ya kampeni zao kulingana na ratiba zao.

Kwa zaidi ya wiki mbili sasa kulingana na kampeni zinazoendelea ushindani unaonekana kati ya wagombea wa vyama viwili pekee kwa upande wa Kinondoni, Mtululia wa CCM na Salimu Mwalimu wa Chadema. Mgombea wa CUF, Rajabu Salim na wa TLP, Godfrey Malisa wanafuatia kwa mbali.

Kwa upande wake CUF mgogoro uliopo ndani yake unaonekana umeendelea kukitafuna na mpaka sasa chama hicho, licha ya upande mmoja kusimamisha wagombea katika majimbo yote mawili, Kinondoni na Siha, upande mwingine unaunga mkono wagombea wa Chadema kupitia Ukawa.

Mgombea wa CUF Kinondoni, Rajab Salim ambaye alikuwa Meneja Kampeni wa Mtulia mwaka 2015, mara chache ameonekana katika majukwaa akifanya kampeni.

Katika moja ya mikutano yake, mgombea huyo anasema akichaguliwa atahakikisha Serikali inatenga fedha za chakula cha wanafunzi shuleni.

Katika moja ya mikutano yake ya kampeni katika eneo la Hananasif aliahidi kuwa akichaguliwa atasimamia suala la elimu kwa kuhamasisha Serikali kutenga bajeti ya chakula kwa wanafunzi wa shule za msingi.

Pia mgombea huyo amewahi kunukuliwa akisema kuwa atashughulikia kuondolewa gharama za kuhifadhi maiti mochwari kwa kuwa wananchi wanaingia gharama kubwa za matibabu na mazishi.

Wakati mgombea huyo akichanja mbuga, viongozi wengine wa CUF wa ngazi mbalimbali wanaendelea kumpigia kampeni Mwalimu wa Chadema chini ya mwavuli wa Ukawa.

Mwenyekiti CUF Wilaya ya Kinondoni, Juma Mkumbi amewataka wananchi wa jimbo hilo kuhakikisha wanachagua mgombea Mwalimu, baada ya aliyekuwa mbunge wa jimbo hilo, Mtulia kuwatia aibu kubwa ya kujiuzulu ubunge na kujiunga na CCM, kisha kuomba tena nafasi hiyo.

Nkumbi anasema wameamua kumuunga mkono mgombea wa Chadema na ana imani atashinda.

Vyama vingine kimya

Mgombea wa TLP, Dk Godfrey Malisa licha ya kwamba alionekana moja tu akijinadi, yeye anasema amefanya mikutano mingi ila waandishi ndio hawajamuona.

Mathalan, Jumamosi wiki iliyopita Dk Malisa alipaswa kufanya kampeni katika Kata ya Makumbusho lakini waandishi wa gazeti hili walipofika katika eneo ulikopaswa kufanyia mkutano huo hakuwapo na kukuwa na maandalizi yoyote ya kampeni.

Alipopigiwa simu alisema yuko katika msiba wa Kingunge Ngombale-Mwiru na kwamba angekwenda baada ya muda mfupi.

“Tulieni sisi ndiyo wenye kampeni, wasiwasi wa nini tunakuja hapo,” hata hivyo ilipotimu saa 12 jioni ambapo ni mwisho wa mkutano mgombea huyo na timu yake hawakutokea.

Akizungumza katika mkutano wa kampeni uliofanyika eneo la stendi ya zamani Mwenge, Dk Malisa amesema hawezi kufanya kitendo alichokifanya mgombea wa CCM, Maulid Mtulia aliyejivua uanachama CUF na kupoteza ubunge wa Kinondoni.

Dk Malisa alisema hasara itakayotokea katika uchaguzi huo ni kwa sababu ya Mtulia, hivyo safari hii achaguliwa yeye (Dk Malisa) ambaye hatadhalilisha wana Kinondoni kama alivyowafanyia mbunge aliyejiuzulu.

Alipoulizwa kwa nini amefanya mkutano mmoja mpaka sasa, mgombea huyo anasema chama chake kinaendelea na kampeni kama kawaida baada ya kuzindua Februari Mosi eneo la Mwenge.

“Tumefanya mkutano Mwenge, Tandale, Makumbusho stendi, Kata ya Ndugumbi. Tatizo lenu nyie waandishi tukiwaita hamji badala yake mnapendelea vyama vikubwa tu.

“Pia tunafanya kampeni za nyumba kwa nyumba, yaani mtu na mtu kuhakikisha tunapata kura za kutosha zitakazosaidia kuibuka kidedea,” anasisitiza.

Ukiachana na vyama hivyo, wagombea wengine wa vyama vya SAU,UMD, DP, NRA, CCK, ADA-Tadea, AFP na Demokrasia Makini hawajaonekana katika kampeni za wazi licha ya kudhibitisha ushiriki wao katika uchaguzi huo.

Baadhi ya wagombea hao wanasema sababu kuu ni kukosa fedha za kufanyia kampeni huku wengine wakidai kubadili mbinu za kampeni na kujikita katika kampeni za nyumba kwa nyumba.

Mgombea wa SAU, Johnson Mwangosi anasema ukimya wake kuhusu kampeni umesababishwa na kutokuwa na rasilimali fedha za kuendesha shughuli hiyo.

Hata hivyo, Mwangosi anaongeza kuwa SAU, haijakata tamaa badala yake inaendesha kampeni zake za nyumba kwa nyumba ili kuwafikia wa wakazi wa jimbo hilo na hatimaye kupata kura za kutosha.

“Rasilimali watu ipo lakini fedha ni tatizo hasa kwa sisi wenyewe vyama vidogo. Hali inatukwamisha sana, hivi ninavyoongea na wewe nipo Magomeni hapa nafanya kampeni ya nyumba kwa nyumba na timu yangu ya watu watano,” anasisitiza Mwangosi.

“Kama huna fedha kufanya kampeni ya mikutano ya hadhara ni utata sana. Hata hivyo nimepanga kufanya kampeni ya mkutano wa hadhara Februari 14 na 16.”

Mwenyekiti wa Chama cha Demokrasi Makini Wilaya ya Kinondoni, Costantine Kibonde anaungana na Mwangosi kuwa vyama ambavyo havina ruzuku vinapata shida kuendesha kampeni zake kwa ufanisi ikiwamo mikutano ya hadhara.

“Bado tunasuasua katika kampeni za majukwaani kutokana na kukosa fedha. Ndiyo maana tumejikita kampeni za nyumba kwa nyumba ambapo pia tunapata fursa za kuona na watu wa kada mbalimbali na kueleza sera zetu,” anasema Kibonde.

Kibonde anasema mara kadhaa viongozi wa chama hicho huchukua jukumu la kuchangisha fedha kwa ajili ya kampeni ya mkutano wa hadhara lakini ikifika tarehe husika hujikuta hawafikii lengo.

Hata hivyo, Kibonde anasisitiza kuwa hawajakata tamaa badala yake wataendelea kujikita na kampeni za nyumba kwa nyumba kwa kuwa zina mwitikio mzuri kwao.

Yaleyle jimbo la Siha

Kwa upande wa Jimbo la Siha ambalo linafanyika uchaguzi wa ubunge na udiwani katika kata tatu za jimbo hilo, nako mchuano mkali zaidi umeonekana kati ya CCM na Chadema.

Vyama vinne ambavyo ni CCM, Chadema, CUF na Sauti ya Umma (Sau) vimesimamisha wagombea ubunge, lakini Chadema na CCM ndivyo vinavyoonekana kukamiana zaidi.

Chadema kimemsimamisha Elvis Mossi wakati CCM kimemsimamisha aliyekuwa Mbunge wa Jimbo hilo, aliyejiuzulu na kujiunga CCM, Dk Godwin Mollel.

Hoja kuu ya kampeni katika vyama hivyo imejikita katika kujiuzulu kwa Dk Mollel, huku Chadema kikiwaaminisha wananchi ni usaliti wa hali ya juu wakati CCM kikishawishi kuwa ni chaguo sahihi.

Mpaka sasa CUF haijazindua rasmi kampeni zake kumnadi mgombea wake Tumsifuel Mwanri. Kwa mujibu wa ratiba ya chama hicho, wiki hii mwenyekiti wa CUF, Profesa Lipumba atazindua rasmi kampeni.

Chama cha Sauti ya Umma (Sau) kwa upande wake kimemteua Azaria Mdoe kupeperusha bendera yake ingawa naye hadi jana alikuwa bado hajaonyesha cheche katika uchaguzi huo.

Imeandikwa na Tausi Mbowe, Daniel Mjema na Bakari Kiango.

Wednesday, February 7, 2018

Tuandae siku ya ukimya kuhusu kupotea Saanane, Azory

 

Mwandishi wa habari shujaa wa vita ya Chechnya, Anna Politkovskaya aliuawa Oktoba 7, 2006, akiwa ameshafanya kazi bora ya kuripoti hali halisi kuhusiana na Vita ya Pili ya Chechnya, iliyoanza mwaka 1999 na kumalizika mwaka 2005. Kulikuwa na vitisho pamoja na uonevu mkubwa lakini hakukoma, aliripoti mpaka mwisho.

Politkovskaya aliwekwa kizuizini na jeshi la Urusi mara kwa mara kwa kosa la kuwahoji waathirika wa vita na kuripoti mateso yao. Mwaka 2004 alilishwa sumu kwenye ndege alipokuwa anasafiri kwenda mji wa Beslan, Urusi, kufanikisha mazungumzo ya amani, baada ya kikundi cha Riyad-us Saliheen kuteka shule na kuwaweka kifungoni watu 1,100, wakiwamo watoto 777.

Shule iliyovamiwa inaitwa School Number One (SNO), mjini Beslan, watu mbalimbali walifungiwa kwenye majengo ya shule hiyo. Politkovskaya alikuwa anakwenda kuwaomba wapiganaji hao wa Riyad-us Saliheen kuwaachia huru watu wasio na hatia. Akiwa kwenye ndege ya shirika la Aeroflot, alihudumiwa chai yenye sumu. Serikali ya Urusi ilituhumiwa kutaka kumuua.

Politkovskaya hakuhudhuria mazungumzo ya Beslan baada ya kupoteza fahamu. Mtafaruku huo ulioanzishwa na Riyad-us Saliheen ulisababisha vifo vya watu 334. Wapiganaji wa Riyad-us Saliheen walitokana na jamii za Ingush na Chechen, kiongozi wao alikuwa Shamil Basayev, aliyekuwa akipambana kuhakikisha majeshi ya Urusi yanaondoka Chechnya.

Kwa kifupi Politkovskaya aliuawa mwaka mmoja baada ya vita ya Chechnya kwa kupigwa risasi kifuani, begani na kichwani. Aliuawa siku ambayo Putin alikuwa anaadhimisha miaka 54 ya kuzaliwa, vilevile ilikuwa ni siku mbili baada ya Kiongozi wa Chechnya, Ramzan Kadyrov kushehekea miaka 30 ya kuzaliwa kwake.

Hata hivyo, sababu ya kumkumbuka hapa si uhusika wake wa kijasiri na kujitoa mno kuripoti ukweli na kutetea haki za kibinadamu za waathirika wa vita. Kilichonivuta kumkumbuka ni kitabu chake alichokiita Putin’s Russia (Urusi ya Putin). Akiandika kuwa Urusi imetekwa na nadharia ya “legal nihilism”, kwamba watu wanakaidi sheria na wengine hawaamini sheria.

Kitabu hicho kilitoka mwaka 2004. Ndani yake Politkovskaya anaelezea jinsi Urusi ya Rais Vladimir Putin ilivyotopea kwa vitendo vya kimafia, askari wakiwatesa kikatili raia wanaowakamata kwa sababu mbalimbali. Majaji wakiondolewa ofisini kwa lazima au kukutwa wametupwa barabarani baada ya kuteswa na kuuawa, kisa kikiwa kukataa kutekeleza maagizo ya wakubwa.

Ndani ya Putin’s Russia, Politkovskaya amezungumzia utekaji, kwamba watu hutekwa kienyeji na kupotezwa bila maelezo yoyote. Ubakaji ni mwingi na mauaji yameendelea kukithiri. Anasema kuwa maofisa polisi wa siri (Chekists) ambao walitumika mno wakati wa Dola ya Umoja wa Nchi za Kisovieti (USSR), wameachwa kuwa na nguvu nyingi kwenye jamii.

Tujadili nyumbani kwetu

Turejee maneno ya Politkovskaya: “Jamii imeonyesha kutojali kusiko na kikomo.” Makusudi yake ni kutaka jamii izinduke, iwe macho kwenye masuala yanayowahusu. Nchi ni yao, vitendo vya utekaji vinatokea lakini watu kimya. Warusi wasipoguswa na matukio ya kutekwa, kubakwa au kuuawa kwa Warusi wenzao, akina nani wengine waonyeshe kujali?

Kitabu cha Putin’s Russia kinampambanua Politkovskaya kuwa mtu aliyejawa woga, kwamba nchi ina matatizo lakini hakuna ambaye anatega japo sikio kusikiliza, kwamba Warusi wenyewe hawajali au waliokata tamaa na kuacha mambo yaende kama yalivyo, na dunia kwa nje haitaki kusikiliza maumivu ya Warusi, iwe kwa ubaya au vyovyote, haijali kabisa.

Hapo ndipo nami napatumia kujadili ya nyumbani. Miezi zaidi ya miwili imepita tangu mwandishi wa kujitegemea anayeripoti gazeti la Mwananchi, Azory Gwanda alipotoweka. Inadaiwa alitekwa. Haijulikani hao watekaji malengo yao ni nini hasa. Lakini, kama mwandishi kazi alizokuwa anafanya zinafikiriwa zaidi.

Usalama wa Azory haufahamiki. Hao watekaji wamemtwaa ili wamtese au wamdhuru kimaisha? Je, ipo siku watamwachia au ndiyo kimoja? Mpaka sasa bado yupo hai au kuna habari tofauti? Siku zinavyozidi kuyoyoma hofu inaongezeka. Familia yake inayompenda na Watanzania wenye kuguswa, wanajawa na woga.

Wakati Azory akikata miezi miwili na akielekea mwezi wa tatu bila kuonekana, hivi sasa tayari umepita mwaka mmoja na zaidi ya miezi miwili tangu kijana mwingine wa Kitanzania, kada wa Chadema, Ben Saanane alipotoweka. Maswali ni yaleyale, maana haijajulikana kama bado ni mzima au kuna jambo baya zaidi limeshatendeka.

Huwezi kuacha kujali Mtanzania mwenzako anapotea kienyeji. Je, tunataka Wakenya au Waangola ndiyo waje Tanzania kutuamsha kuwa huku kutojali kwetu kumevuka kikomo?

Na tafsiri ni kuwa kutojali kusiko na kikomo ni kituko. Ni kukosa utu. Watanzania lazima wawe kwenye boti moja la hisia za kibinadamu, upendo na kila mmoja aguswe kwa mambo ya hatari.

Kulikuwa na mfululizo wa maiti kuokotwa fukwe za Bahari ya Hindi na nyingine Mto Ruvu. Katika hili pia Watanzania walionyesha kutojali kulikopitiliza. Watu wanakutwa wamekufa na sababu za vifo vyao hazikuwa wazi, tena haikuwa hali ya mara moja, bali kulikuwa na mwendelezo. Ilitosha kabisa kuifanya jamii ya Tanzania ioneshe kujali na ihoji.

Tuwe Taifa la kujali

Binafsi ningependa kuona Waziri wa Mambo ya Ndani ya Nchi, Mwigulu Nchemba, Inspekta Jenerali wa Polisi (IGP), Simon Sirro au Mkurugenzi wa Upelelezi wa Makosa ya Jinai (DCI), Robert Boaz, wakiwa na utaratibu wa kukutana na waandishi wa habari na kuwaeleza Watanzania nini ambacho kinaendelea au kile ambacho kimepatikana kuwahusu Saanane na Azory.

Hata kutokeza tu na kusema “upelelezi unaendelea”, angalau ingeonesha kujali. Ukimya mkubwa ambao umetamalaki, unawafanya Watanzania waone mambo yanachukuliwa kiwepesi.

Ufike wakati, na itapendeza zaidi wakati wenyewe ukiwa sasa, kwamba Watanzania waamue kujali, wanaoanza wawaambukize wenye kuchelewa. Wanaotambua uzani wa matukio, wawaelimishe wale wanaoona mambo ni kawaida. Vema kuzingatia kwamba leo kwa Azory, jana Saanane, si ajabu kesho ikawa kwako au nduguyo wa karibu.

Ni aibu Bunge ambalo ni chombo cha uwakilishi kuketi na kujadili hoja nyingine wakati kuna raia amepotea inakaribia siku 80 sasa. Mbunge wa jimbo analotoka huyo Mtanzania aliyepotea, hajaonesha kujali kwa kuomba angalau nusu saa ya muda wa Bunge kumjadili.

Bunge kama chombo cha uwakilishi, linawawakilisha akina nani ikiwa watu wanapotea au wanapotezwa na lenyewe linakuwa kimya, likijikita kwenye masuala mengine? Kila jambo linalojadiliwa bungeni ni lenye uzito. Hata hivyo, inatakiwa usalama wa watu lipewe nafasi ya kwanza. Mjadala wa kupotea Azory ulipaswa na unapaswa kulitikisa Bunge.

Mkutano wa Bunge la Bajeti mwaka jana, Saanane alijadiliwa. Ilikuwa baada ya kupita miezi mitano tangu alipopotea au kupotezwa. Saanane alijadiliwa kama sehemu ya mjadala wa kupotea kwa mwanamuziki wa Hip Hop, Ibrahim Mshana ‘Roma Mkatoliki’ na wenzake watatu, waliotekwa Oysterbay, Dar es Salaam, wakiwa kwenye studio ya kurekodi muziki ya Tongwe Records.

Wasanii waliungana kuulizia alipo Roma na wenzake. Ukawa mjadala mkubwa kitaifa. Bunge likapokea mjadala huo kujadili matukio ya utekwaji kwa jumla. Ni sawa na kusema kwamba kama Roma na wenzake wasingetekwa, basi na Saanane asingejadiliwa. Ni mjadala huo ambao uliibua mambo mpaka Mbunge wa Nzega Mjini (CCM), Hussein Bashe, kulia bungeni akitoa ushuhuda kwamba naye aliwahi kutekwa. Roma na wenzake waliachiwa siku tatu baada ya kutekwa.

Binafsi natamani wenye kujali tuipange siku, kisha tuiratibu kikamilifu. Hiyo siku iwe ya ukimya wa kitaifa, yaani masuala mengine yote yapewe uzito mdogo, habari ambayo itawale kwenye vyombo vya habari iwe ni kupotea kwa Saanane na Azory. Kwa kufanya hivyo, itasaidia kuonyesha kwamba watu hao hawatasahaulika na kwamba Watanzania si jamii isiyojali kupitiliza.

Mitandao ya kijamii, habari iwe Azory na Saanane au kuhusiana na wao. Tunaweza kupanua mjadala na kuigusa miili ya watu waliookotwa wamekufa katika fukwe za Bahari ya Hindi na Mto Ruvu.

Iwe ni siku ya kuchora mstari kwamba Tanzania siyo nchi nyepesi. Watanzania hawapaswi kuwa jamii isiyojali kupitiliza kama Politkovskaya alivyoitafsiri Urusi. Watanzania lazima wawe na kikomo cha kutojali.

Wednesday, February 7, 2018

Kingunge amethibitisha ni shujaa wa CCM

 

Msiba wa aliyekuwa mwanasiasa mkongwe nchini, Kingunge Ngombale-Mwiru umewagusa Watanzania wengi, hasa viongozi, bila kujali itikadi zao kisiasa, ikizingatiwa mchango wake ulivyokuwa mkubwa nchini.

Kingunge aliyefariki dunia wiki iliyopita baada ya kuugua kwa muda na kuzikwa Jumatatu Februari 5, atakumbukwa kwa misimamo yake mikali iliyomsababisha ajitenge na CCM, chama alichokitumikia kwa muda mrefu, karibu maisha yake yote.

Kingunge aliyejiunga na Tanu mwaka 1954 akiwa na kadi nambari 8 alitofautiana na CCM kuhusu utaratibu wa kumpata mgombea urais mwaka 2015.

Akiwa amelazwa katika Hospitali ya Taifa ya Muhimbili, Kingunge alitembelewa na Rais John Magufuli na katika maongezi yao, alisisitiza kuwa CCM ni chama chake, japo amekaa pembeni, hakiwezi kwenda kinyume naye.

Ni kweli, licha ya kujiweka pembeni, tena wakati muhimu wa uchaguzi, chama hicho hakikuwahi kumchukulia kama msaliti kama walivyochukuliwa makada wengine, labda kwa kuwa hakuhamia chama kingine.

Itakumbukwa mwaka 2015 wakati wa kumtafuta mgombea urais kupitia CCM, baadhi ya makada wa chama hicho walipinga mchakato wa kuwachuja wagombea, na hasa jina la Waziri Mkuu wa zamani Edward Lowassa lilipokatwa.

Baada ya uchaguzi makada walioonekana kukosoa mfumo ule walipewa adhabu ikiwa pamoja na kufukuzwa uanachama na wengine wakapewa onyo. Wengi waliopewa adhabu ni wale walioonyesha kumuunga mkono Lowassa ambaye alijitoa CCM na kujiunga na Chadema.

Kingunge alikuwa wazi kupinga mchakato huo na kama hiyo haitoshi, alishiriki kampeni za Ukawa kumnadi Lowassa kugombea urais na amesimamia hilo hadi mwisho wa maisha yake.

Oktoba 4, 2015, Kingunge akizungumza na vyombo vya habari nyumbani kwake Victoria jijini Dar es Salaam, alisema ameachana na CCM akisema imeishiwa pumzi.

Alisema kuongoza nchi ni kama kupanda mlima ambapo utafika mahala pumzi zinakwisha na huwezi kuendelea mbele na ukijaribu kwenda mbele unabaki palepale, huku akiifananisha CCM na hali hiyo.

Alitolea mfano wa mchakato wa mwaka 1995 akisema utaratibu ulikuwa ni Kamati Kuu kuwaita wanachama wote walioomba kugombea urais ili kuwasikiliza na kuwahoji, lakini mwaka 2015 demokrasia ilipigwa teke.

“Mwaka 2005, utaratibu huu pia ulitumika. Mgombea mmoja hakuridhika na maamuzi ya Kamati Kuu kukata jina lake. Alikata rufaa Halmashauri Kuu ya chama ambako pia alisikilizwa. Ingawa hakushinda rufaa yake, lakini demokrasia ya kuwasikiliza watu iliheshimiwa tofauti na sasa watu wanafanyiwa vitendo vya udhalilishaji,” alisema Kingunge.

Pamoja na Kingunge kushikilia msimamo wake, CCM haijawahi kujibu hoja zake na baada ya kufariki dunia CCM imetoa tamko la kumtambua Kingunge kama shujaa aliyekitumikia chama hicho. Tena mazishi yake yamefanyika Februari 5 ambayo chama hicho kilizaliwa. Hiyo inaonyesha kuwa hoja za Kingunge zimewaingia barabara na hawana la kujibu. Kupingana na ukweli ni sawa na kupiga teke ncha ya mshale, utaumia mwenyewe.

Kama CCM ingekuwa na ujasiri wa kumjibu Kingunge ingeshamtangaza msaliti kama walivyofanya kwa wengine, lakini leo inamu-enzi kama shujaa. Kingunge ametoa somo kwa viongozi wastaafu kusimamia ukweli kwa gharama yoyote bila kujali wataonekanaje.

0754 897 287

Wednesday, February 7, 2018

China ‘inavyolivumbua’ upya Bara la Afrika

 

Kuna Waafrika wengi katika mji wa Guangzhou, China, tena kwa maelfu. Huo ni mji mkubwa katika mdomo wa Mto wa Lulu na ni maarufu kutokana na viwanda vyake vya kutengeneza vitambaa, vitu vya kuchezea na vile vya elektroniki.

Waafrika wengi katika mji huo hawana vibali vya kuishi vya muda mrefu, seuze vya kudumu. Katika mkumbo huo wako Wakenya, Waafrika Kusini, Wacameroon na Wanigeria. Wao kila baada ya wiki chache huondoka China na kufanya safari kwa ndege hadi makwao, huku masanduku yao ya safari yakijaa mashati, suruali za Jeans, viatu vya ndara na pia simu za mkononi na bidhaa nyingine za elektroniki. Suruali moja, kwa mfano, huweza kugharimu Yuan (sarafu ya China) sita, lakini katika soko la Libreville, Gabon, huuzwa kwa Yuan tisa. Kwa suruali moja hiyo si faida kubwa, lakini mtu anapobeba suruali nyingi, biashara hiyo inalipa.

Kwa njia kama hiyo kila mfanya biashara mmoja wa Kiafrika anaweza kujipatia faida ya maelfu ya dola. Anapomaliza kuuza bidhaa zake huko Afrika huomba tena viza ya utalii, anarejea tena China, na hubeba bidhaa mpya na kwenda nazo Afrika. Siku zikienda na maisha nayo yanakwenda kupitia biashara hiyo. Unakuwa mradi mzuri kwake, alhamdulillahi.

Biashara baina ya China na Afrika inanawiri, bila shaka. Si tu Wachina wengi wanamiminika Afrika na kutumia fedha zao kununua maeneo makubwa ya ardhi ya kulima, kuchimba migodi, kujenga barabara na njia za reli katika maeneo mbalimbali ya Bara la Afrika, pia bandari mpya ili bidhaa ghafi na utajiri wa ardhini uweze kusafirishwa hadi kwao.

Maelfu ya wafanyabiashara wadogowadogo wa Kiafrika wamejazana katika Mtaa wa Xiaobei huko Guangzhou wakitangatanga katika maduka madogo ya biashara za nguo na elektroniki, bila shaka wakitafuta za bei rahisi. Idadi ya Waafrika hao hasa haijulikani. Wengi wao hawaishi kwa muda mrefu katika mji huo, lakini hufanya safari ya kwenda na kurudi baina ya mji huo na makwao.

Tangu mwaka 2009 China imekuwa mshirika mkubwa wa kibiashara wa Afrika. Wakati Wazungu na Wamarekani unapowatajia Afrika kitu cha kwanza wanachofikiria ni njaa, dhiki na mabalaa ya wakimbizi katika bara hilo, wenzao wa China wanaiangalia Afrika kuwa ni mshirika mkubwa wa kibiashara na soko kubwa kwao.

Kwa mujibu wa ripoti za China ni kwamba mnamo mwongo mmoja uliopita biashara baina ya pande hizo mbili imeongezeka mara kumi na kuzidi thamani ya dola300 bilioni.

Nchi za Kiafrika zinaipa China chuma, shaba, madini mengine, makaa na mafuta ya petroli. Mfano: Angola inashika nambari ya tatu kati ya nchi zinazoipa China mafuta kwa wingi. Nayo China inasafirisha hadi Afrika mashine, biashara za elektroni na za matumizi mingine.

Zaidi ya hayo ni kwamba China ni mwekezaji mkubwa Afrika. Kwa mujibu wa kampuni ya ushauri ya Ernst & Young ya mjini London, Uingereza, Wachina tangu mwaka 2005 wamewekeza Afrika zaidi ya dola 66 bilioni na kuunda zaidi ya nafasi za ajira 130,000.

Mbele kabisa katika uwekezaji huo ni wa kutoka Serikali ya China. Asilimia 80 ya uwekezaji ni wa kutoka kampuni za Kichina zinazomilikiwa na Serikali.

Katika mkutano wa kilele wa “Barabara Mpya ya Hariri” uliofanyika Mei mwaka jana, viongozi wa China walitangaza kwamba watajenga mtandao mpana wa bandari, njia za reli, barabara na maeneo ya viwanda, yote mapya, ambao utaziunganisha China na Afrika, Asia na Ulaya. Mingi ya miradi hiyo itakuwako Afrika.

Nchi za viwanda za Ulaya na Marekani zinaiangalia kwa wasiwasi hali hii ya kupanuka biashara ya Afrika na nchi za Mashariki ya mbali. Pia, jumuiya zisizokuwa za kiserikali zinawalaumu Wachina kwamba wana hamu tu ya kupata utajiri wa ardhini wa kutoka Afrika, lakini hawashughuliki na ulinzi wa mazingira, haki za binadamu na maendeleo ya kweli ya Bara hilo.

Mchumi wa Angola, Jose Cerqueira ameielezea hivi sura ilivyo: “Kwa msaada wa maendeleo kutoka nchi za Magharibi sisi inatubidi tuwe na masikio, lakini si midomo. Lakini na Wachina sisi hupatana nao vikali, tena kwa njia ya usawa na kuaminiana.”

Ukweli wa mambo pamoja na tarakimu unathibitisha kwamba China hata kidogo haishughuliki kuunyonya utajiri wa mali ghafi za Afrika. Kwa mfano, Ethiopia, nchi yenye zaidi ya wakazi milioni 100, haina utajiri mwingi wa ardhini wa kuipa China, lakini hivi sasa ni mpokeaji mkubwa wa fedha kutoka China. Wachina si tu wameupa zawadi mji mkuu wa Ethiopia, Addis Ababa, jengo refu la makao makuu ya Umoja wa Afrika (AU), lakini pia zaidi ya dola bilioni mbili ili kujenga mabwawa, njia za reli, barabara na viwanda.

Hizo ni fedha zaidi ya mara mbili kuliko China ilivyowekeza Sudan, nchi ambayo ina utajiri wa mafuta au Congo yenye utajiri wa madini.

Kwa hakika, Marekani inawekeza zaidi Afrika katika miradi ya kupata mali ghafi za Afrika, kiasi ya asilimia 66. Uwekezaji wa Wachina katika shughuli za migodi ya Afrika unakisiwa kuwa ni asilimia 28.

Pia, mapenzi waliokuwa nayo Waafrika kwa wawekezaji wa Kichina yamezidi. Wakati katika miaka ya nyuma Waafrika wengi waliwaangalia Wachina kwa jicho la wasiwasi, sasa mambo yamebadilika. Wasiwasi huo umepungua sana. Utafiti uliofanywa na Taasisi ya Pew umeonyesha kwamba asilimia 70 ya Waafrika wanakaribisha harakati za kibiashara za Wachina katika bara lao. Huko Kusini Mashariki ya Asia na Ulaya mapenzi hayo yamepungua sana.

Hata nchi za Magharibi zinahisi China inasonga mbele kwa kasi kuzidisha ushawishi wake katika Afrika, na si tu wa kibiashara. Nchi hizo zinafikiria sana kuujenga uhusiano wa kiuchumi na Afrika katika msingi mpya.

Mkakati mpya, mfano wa Ujerumani, ni kushirikiana na China katika siasa zao kuelekea Afrika. Katika ziara yake huko Afrika katikati ya mwaka jana, Waziri wa maendeleo wa Ujerumani, Gerd Müller, pamoja na mwenzake wa China, walifungua Kituo kipya cha maendeleo endelevu ambacho kitasimamia miradi tu inayohusu Afrika.

“China ni mwekezaji mkubwa wa miundombinu katika Bara la Afrika,” alisema Müller. Ili kuhakikisha nafasi za ajira zinaundwa na mafunzo ya kazi yanapatikana kwa Waafrika, maarifa ya Wajerumani katika kutoa mafunzo ya kazi na ulinzi wa mazingira pamoja na ufundi wa nishati unatumika.

Je, hiyo ni mbinu ya waziri wa maendeleo wa Ujerumani kuipiga jeki siasa ya kiuchumi ya nchi yake? Müller anabisha juu ya dhana hiyo. Yeye anasisitiza kwamba si Ujerumani wala China inayokwenda Afrika kuyafuata tu masoko huru na kuwania kupata faida kubwa iwezekanayo, bali nchi zote hizo zinakwenda Afrika kuuendeleza ujenzi wa utandawazi.

Wednesday, February 7, 2018

Viongozi, wabunge wetu wanaishi Tanzania ipi?

 

Sina uhakika kama kwenye makala hii nitaandika kitu ambacho sijawahi kuandika siku za nyuma au ambacho wenzangu hawajakiandika; kwa vile bado tunajenga nyumba yetu na itachukua miaka mingi kuikamilisha haijalishi kama ninarudia yaleyale.

Ujenzi huu unahitaji kila aina ya mchango na kwa vile nyumba yenyewe ndio bado na msingi uliojengwa unabomoka; na watu wenyewe hawataki kusikia; tutaendelea na wimbo uleule hadi masikio yao yatazibuka.

Ni wazi kila mtu analilia mabadiliko, kila Mtanzania angependa kuiona Tanzania yenye neema kwa kila mwananchi. Lakini, mfumo huu wa kuwajadili watu, kuwasifia na kuwatukuza kana kwamba wao ni malaika na kuendelea kuvitukuza vyama vyao vya siasa bila kuyajadili matatizo, hauwezi kutufikisha mbali.

Hata hivyo, hakuna mtu binafsi ambaye anaweza kuleta mabadiliko ya msingi katika taifa letu. Pia, hakuna chama kimoja cha siasa chenye majibu ya matatizo yetu yote. Hata kama kuna mtu mmoja mwenye uwezo mkubwa kupindukia, mwenye uwezo kwa kutenda miujiza ya kubadili maji yakawa divai na divai ikawa damu, hawezi kutusaidia kupiga hatua, bila mabadiliko kuwa ni mradi wa pamoja.

Sakata la kuficha fedha kwenye benki za nje, linafukuta na ni muhimu suala hili kujadiliwa na Watanzania ili hatua za haraka zichukuliwe. Wasomi na wachambuzi wa masuala ya kitaifa, wangeanzisha mjadala mkubwa juu ya suala hili, lakini la kusikitisha, watu hawa ambao ni muhimu katika jamii yetu wamegeuka mavuvuzela wa wanasiasa na vyama vya siasa.

Kuna hili suala la kuingiza dawa bandia na bidhaa nyingine feki, kama mayai, ambayo ni hatari kwa afya za Watanzania. Ni nani huyu anayeingiza dawa bandia? Ni jitihada zipi zimechukuliwa ili kuwabana watu hawa wanaotishia maisha yetu sote?

Si lazima kutaja suala ambalo hata mtoto mdogo analijua: Rushwa na ufisadi. Muhimu ni kujiuliza kama suala hili tumelijadili vya kutosha. Tukiweka kwenye mizani, ni lipi muhimu? Kupiga vuvuzela kuwasifia na kuwapamba baadhi ya wanasiasa na vyama vyao au kujadili kwa pamoja na kutafuta mbinu za kupambana na tatizo hili?

Kuna tatizo kubwa la ardhi. Wageni wananunua na kumilikishwa ardhi. Kuna migogoro sugu ya wakulima na wafugaji kiasi cha kuhatarisha utulivu na amani katika taifa letu. Baadhi ya vigogo wanapora ardhi na kusababisha watu kutangatanga huku na kule wakitafuta sehemu ya kuishi na kuendelea na shughuli zao za kilimo, ufugaji na shughuli nyinginezo.

Hatujajadili vya kutosha juu ya suala hili la ardhi. Na hili si suala la kutatuliwa na mtu mmoja au chama kimoja cha siasa; ni suala letu sote na linahitaji msimamo wa pamoja.

Tanzania, tumeunganisha siasa na biashara. Viongozi wengi ni wafanyabiashara. Baadhi wanafanya biashara wenyewe, lakini kuna wale ambao biashara zao zinaendeshwa na watoto wao, wake zao na wakati mwingine, ndugu, jamaa na marafiki.

Hivyo, kabla ya kushika vuvuzela ni busara kufanya utafiti ili kubaini hawa tunaowashabikia wanafanya biashara gani? Je, ni halali au haramu? Je, fedha za kuendesha biashara wamepata wapi? Kwenye utumishi wa umma au kwa mbinu chafu?

Ni Vizuri tutumie muda mwingi kuyajadili na kuyaelewa vizuri matatizo ya taifa letu. Tukiendeleza utamaduni wa kuimba sifa na kuwatukuza baadhi ya watu; au mbwembwe za kipuuzi za ushindi wa kishindo, na uchu wa kuongoza dola bila kikomo, tutapotea njia.

Sina tatizo tena na wabunge wa CCM kukisifia chama chao. Hata wakishinda na kukesha wanakisifia; ni chama chao, ni mkombozi wao, anayekulisha, akakutunza na kukuweka salama huyo ndiye mfalme wako. Utaimba sifa zake na kumtukuza.

Kuitwa majina

Siogopi tena kuitwa mpinzani nikiandika na kuchambua hoja kinyume na matarajio ya CCM, hivyohivyo siogopi kuitwa mwanachama wa chama tawala nikisifia baadhi ya mambo mazuri yanayofanywa na Serikali yake.

Wapinzani wanataka ukiandika CCM iwe ni kulaumu tu, hata kama kuna mazuri yanaonekana wazi. Hata CCM yenyewe wanataka wapinzani wapigwe dongo hata kama mchango wao ni chanya. Huu ni udhaifu mkubwa katika siasa za taifa letu na msimamo huu hauwezi kuleta maendeleo.

Hoja yangu ya leo ni amani. Kwenye Bunge Dodoma, akisimama mbunge wa CCM, baada ya kukipongeza chama chake kwa ushindi wa kishindo, kumpongeza Rais, kuwashukuru wapiga kura kwa kuchagua kati ya mbivu na mbichi, kuishukuru familia; mme, mke, watoto, wajukuu nk, wanageukia amani.

Kwamba kuna watu wanataka kuivunja amani ya taifa letu. Kwamba kuna watu wanashinda wanazunguka nchi nzima kwa lengo la kutaka kuvunja amani. Hata kama hawataji jina, lakini kila Mtanzania anafahamu wanachotaka kusema.

Wapinzani nao, wanapiga kelele juu ya amani ya taifa letu. Kwamba chama tawala kitavuruga amani ya taifa letu. Ni wimbo ambao kwa wanasiasa wetu umekuwa ni wa kudumu. Kuna wasiwasi kwamba wengine wanataja neno amani, bila kutafakari kwa kina maana yake ni nini?

Wabunge wa CCM wanapoteza muda mwingi wakieleza jinsi watu wenye nia mbaya watakavyovuruga amani ya Tanzania; wakati mwingine mtu anaweza kufikiri wako kwenye Bunge la Afrika Mashariki, wanatoa taarifa kwa Waganda, Wakenya, Wanyarwanda na Warundi wasioishi Tanzania.

Wabunge wa CCM, pia wanakemea ‘vurugu’ zinazojitokeza bungeni, ambazo kwa kiasi kikubwa zinasababishwa na hatua ya kukibeba na kukipendelea chama chao cha CCM.

Swali langu ni je ni nani anataka kuivunja amani ya Tanzania? Hawa wanasiasa wetu wanaishi Tanzania ipi? Maana suala la amani si la ushabiki wa chama; suala la amani linatugusa sote. Kila Mtanzania ana wajibu wa kulinda usalama na amani katika taifa letu. Ndio maana uongo na uzushi wa wanasiasa hauvumiliki.

Nilishaandika miaka ya nyuma kwamba kama kuna kitu kitakachovuruga amani ya taifa letu ni vyama vya siasa. Niwepo au nisiwepo kulishuhudia hili, lakini historia itafanya kazi yake.

Tukiziangalia nchi zilizotuzunguka, ambazo amani ilipotea na kupigana vita ya wenyewe kwa wenyewe, damu ikamwagika na maisha ya watu kupotea, chanzo chake ni nini? Ni kugombania madaraka, ni kugombania rasilimali, ni kugombania ardhi, ubaguzi na ushawishi wa kibeberu.

Mfano wa Rwanda, Burundi, Uganda, DRC, Somalia; na vita nyingine mbaya iliyo mbele yetu ni kugombania maji na chakula; tunawahitaji viongozi wenye upeo na karama ya uongozi kuepusha janga hili kubwa. Maana hili likitokea hakuna nchi ya Afrika itakayobaki na amani.

Kama amani ya Tanzania itapotea; na dalili zinaanza kujitokeza; haitasababishwa na maoni tofauti au vyama vya upinzani. Tutapigana na kuuana tukigombania madaraka, tukigombania rasilimali, tukigombania ardhi, maji, chakula na kushinikizwa na ushawishi wa kibeberu.

Haya yakitokea ni nani wa kulaumiwa? Ni nani kinara wa kugombania madaraka katika taifa letu? Ni nani anashindwa kutunga sera nzuri za kuhakikisha kila Mtanzania ananufaika na rasilimali za nchi hii? Ni nani anashindwa kutengeneza sera nzuri za kulinda ardhi yetu? Ardhi inaporwa na kuuzwa kwa wageni!

Ni nani anatengeneza mikataba mibovu ya uwekezaji kiasi kwamba rasilimali zetu zinasombwa na kupelekwa nje kwa bei ya kutupwa? Ni nani anazalisha umaskini mkubwa ndani ya taifa letu? Ni nani anaongoza ajenda ya ubaguzi katika taifa letu? Bila njano na kijani wewe si mwenzetu. Hata kama umesoma, hata kama una ujuzi wa hali ya juu; bila njano na kijani utabaguliwa.

CCM ni chama kilicho madarakani miaka yote hii 50 ya uhuru wa taifa letu; pia ni chama kisichotaka kuondoka madarakani. Na ndani ya miaka hamsini kimejenga utamaduni wa kugombania madaraka. Tumeshuhudia na bado tunaendelea kushuhudia vita ya kugombania madaraka ndani ya chama hiki; tumeshuhudia mtandao na makovu yake.

Hoja yangu ni kwamba vita ya kugombania madaraka ikiibuka katika taifa, itakuwa na sura mbili: Kuna vita ya CCM wao kwa wao, na kuna vita ya vyama vingine kutaka kuiondoa CCM madarakani. Hili likitokea wa kulaumiwa ni nani?

Serikali iliyo madarakani ndiyo yenye wajibu wa kuhakikisha rasilimali za taifa zinawanufaisha wananchi wote. Hawa wakiamuka na kuanza kudai usawa katika kugawana rasilimali, si patachimbika? Hili likitokea wa kulaumiwa ni nani?

Chama ambacho hakijaingia madarakani hakiwezi kuwa chanzo cha kuvunja amani. Vyanzo vyote vya uvunjifu wa amani vinatengenezwa na watawala; sina haja ya kutoa mifano maana sote tunaishi Tanzania; labda wabunge wetu wanaoishi kwenye kivuli cha Tanzania, hawana uwezo wa kuviona vitu kwenye uhalisia wake.

Kuna ushahidi wa kutosha kwamba baadhi ya wabunge wa CCM ambao hawawezi kwenda kwenye majimbo yao ya uchaguzi na kufanya mikutano ya hadhara. Na wao wenyewe wanajua fika kwamba hawakubaliki; kuna wengine walitumia fedha kuwanunua watu ili wapitishwe bila kupingwa. Inashangaza wabunge hawa wanasimama ndani ya Bunge na kujigamba kwamba walishinda kwa kishindo. Hizi ni dalili nzuri za kuilinda amani?

Kama wabunge wetu wa CCM wanaishi ndani ya Tanzania yetu hii, tunayoijua na kuifahamu vizuri; tunawaomba waache tabia yao ya kuwajengea hofu Watanzania ili wavichukie vyama vya siasa; waache kusema uongo; wajifunze kusema ukweli na hasa wafanye jitihada za kusahihisha makosa ndani ya chama chao. Wajifunze mambo mapya na kuachana na mawazo mgando.

Waone wenzao wa vyama vya upinzani wanavyotembea na wakati. Wabunge wa vyama vya upinzani wamekaa ki doti komu; Wakisimama kuchangia, si kulaumu tu wala kusifia, wanatoa hoja nzito, zilizofanyiwa utafiti, zenye uzalendo na zinazotoka kwa wananchi na hii ndiyo njia ya kujenga amani ndani ya taifa letu. Je, wabunge wetu wa CCM hawaoni ukweli huu? Wanaishi nchi gani? Tanzania hii au mwezini? Au ndiyo maana hawatakiwa wananchi waone moja kwa moja michango yao?

Padre Privatus Karugendo

pkarugendo@yahoo.com

+255 754 633122

Wednesday, February 7, 2018

Haya yanakatazwa kabla na wakati wa uchaguzi

Mwenyekiti wa Tume ya uchaguzi Tanzania (NEC)

Mwenyekiti wa Tume ya uchaguzi Tanzania (NEC) Jaji SemistoclesKaijage akizungumza wakati wa mkutano na vyama vya siasa . 

Kampeni za uchaguzi mdogo wa ubunge katika majimbo mawili ya Kinondoni na Siha na katika kata tisa zimepamba moto kutokana na wagombea wa nafasi hizo na wafuasi wao kuwa katika hekaheka za kujinadi.

Ni katika kampeni hizo, Watanzania wameshuhudia lugha kadhaa zikitolewa na wafuasi wa vyama vya siasa ambao wanapanda kwenye majukwaa kwa ajili ya kunadi wagombea wao ili kuwaleta ushawishi kwa wapigakura.

Tume ya Taifa ya Uchaguzi imeona ni wakati bayana wa kuwakumbusha wadau wa uchaguzi maadili ya uchaguzi yanayowaongoza katika kampeni za ubunge na udiwani ambayo vyama vyote vinavyoshiriki kwenye uchaguzi huo viliyasaini katika uchaguzi uliofanyika Novemba 2015.

Haya ni maadili yaliyowekwa na pande tatu ambao ndio wadau wakuu katika uchaguzi ambao ni vyama vya siasa, Tume ya Taifa ya Uchaguzi na Serikali ambao kwa pamoja wamekubaliana kuwa na uchaguzi huru, wa haki na uwazi na wa kuaminika.

Haya ni maadili ambayo lengo lake ni kulinda amani, ustawi wa nchi, usalama wa raia, uhuru wa vyama vya siasa, utii wa sheria, kanuni na taratibu za uchaguzi kwamba ndio msingi wa uchaguzi ulio huru, haki na wenye kuzingatia ushiriki wa makundi yote ya jamii katika uchaguzi.

Vyama vya Siasa

Katika maadili hayo viongozi wa vyama vya siasa, wagombea wao hawatakiwi kufanya fujo au kusababisha vurugu ya aina yoyote katika mkutano wa chama kingine. Pia, hawatakiwi kutumia lugha ya matusi, kashfa, kejeli, udhalilishaji na vitisho au lugha inayochochea uvunjaji wa amani au kuashiria ubaguzi wa kijinsia, ulemavu au maumbile kwenye mikutano ya kampeni.

Maadili yanakataza mtu yeyote kuwa na silaha yoyote ikiwa ni pamoja na silaha za jadi au zana yoyote inayoweza kumdhuru mtu katika mkutano wa kampeni au mkusanyiko wowote wa kisiasa.

Hairuhusiwi pia kubeba sanamu, kinyago au kitu chochote ambacho kinaonesha kudhalilisha, kukebehi au kufedhehesha chama kingine cha siasa au kiongozi wake au Serikali katika mkutano au mkusanyiko wowote wa kisiasa.

Ni katika maadili hayo viongozi wa vyama vya siasa na wafuasi wao hawaruhusiwi kutumia vipaza sauti vya aina yoyote ile kwa shughuli za kisiasa nyakati zote za usiku kuanzia saa mbili usiku hadi saa 12 asubuhi. Hairuhusiwi pia kuchafua, kubandua au kuharibu matangazo ya kampeni ya vyama vingine vya siasa, matangazo ya uchaguzi yanayotolewa na NEC.

Vyama vya siasa pia vinakatazwa visibandike mabango ya kampeni, matangazo au mchoro wowote kwenye nyumba, majengo au vyombo vya usafiri vya watu binafsi au taasisi mbalimbali bila idhini ya wamiliki husika.

Katika maadili hayo wapiga kampeni wanaelekezwa kuwa kukosoana kati ya vyama na wagombea kunapofanyika ni lazima kujikita katika sera, programu na kazi zao walizofanya. Ukosoaji wa vyama vingine au wagombea wengine kwa tuhuma zisizothibitishwa ni lazima uepekwe.

Wakati wa kampeni pia inakatazwa wagombewa kuomba kura kwa msingi ya udini, ukabila, jinsia au rangi. Wahusika pia wanaaswa kuepuka kutumia rushwa au shukrani ili kumshawishi mtu kusimama kama mgombea au kujitoa ugombea wake. Vyama pia vinatakiwa visiwazuie watu kuhudhuria mikutano ya hadhara ya vyama vingine.

Serikali na watendaji wake

Katika maadili hayo viongozi wa Serikali wanatakiwa wasiingilie au kuzuia isivyo halali mikutano ya vyama vya siasa au wagombea iliyoitishwa kwa mujibu wa ratiba ya uchaguzi. Serikali pia inakatazwa isifanye kitendo chochote cha kuwakandamiza wafanyakazi wake kwa sababu za uanachama wao au imani yao katika chama chochote cha siasa.

Vyombo vya ulinzi na usalama vimekatazwa visitumie madaraka yao kukandamiza wagombea, wafuasi wa chama chochote cha siasa na visitumie nguvu za ziada.

“Serikali haitamhamisha mtumishi yeyote wa Serikali anayehusika na shughuli za uchaguzi mpaka mchakato wa uchaguzi umemalizika. Endapo Serikali itaona kuna ulazima wa kumhamisha ni lazima ishauriane na NEC,” yanasema maadili hayo.

Maadili yanasisitiza kuwa mawaziri, wakuu wa mikoa na wakuu wa wilaya wasichanganye ziara za kikazi na shughuli za kiuchaguzi na wasitumie vyombo au watendaji wa Serikali katika shughuli za uchaguzi kwa manufaa yao.

Inasisitizwa kuwa kuanzia kipindi cha kampeni za uchaguzi mpaka kutangazwa kwa matokeo, mawaziri, watendaji na mamlaka zingine za Serikali hazitakiwi kutangaza katika vyombo vya habari au kwa namna yoyote misaada au ahadi ya aina yoyote.

Mawaziri pia wamekazwa kutoa ahadi za shughuli za maendeleo ya jamii kwa mfano, kujenga barabara, kusambaza maji na mambo mengine hayo. Maadili yanatamka kuwa waziri akipanda kwenye jukwaa akatoa ahadi hizo kwa wapigakura kwa lengo la kumpigia debe mgombea wake ni makosa.

Serikali pia ihakikishe kwamba viongozi na watumishi wa umma hawatumii madaraka au rasilimali za Serikali kwa shughuli za kampeni za uchaguzi kwa manufaa ya chama chochote au mgombea yeyote.

“Pale ambapo Serikali inakodisha vyombo vya usafiri basi itoe fursa sawa kwa vyama vyote na wagombea wote na kuwe na uthibitisho kuonyesha kuwa wahusika wamekodishiwa vyombo hivyo na wamelipia.”

Katika maadili hayo inasisitizwa kuwa hakuna waziri au ofisa mwandamizi wa Serikali yeyote atakayemwita msimamizi wa uchaguzi kwa lengo la kujadili masuala ya uchaguzi kuanzia kipindi cha kampeni mpaka kutangazwa kwa matokeo ya uchaguzi.

“Mawaziri, wakuu wa mikoa, wakuu wa wilaya na viongozi wengine wa Serikali hawaruhusiwi kuingia katika vituo vya kupigia kura isipokuwa kama ni wapiga kura kwa madhumuni ya kupiga kura, Aidha hawaruhusiwi kuingia katika vituo vya kuhesabia au kujumlisha kura,” yanasisitiza maadili.

Mwandishi wa Makala hii ni Afisa Habari Mwandamizi wa Tume ya Taifa ya Uchaguzi (NEC). Anapatikana kwa namba 0788 014 648

Wednesday, February 7, 2018

Siasa zilivyokwepwa mazishi ya Kingunge

By Noor Shija, Mwananchi

Mwili wa Mwanasiasa mkongwe nchini Kingunge Ngombale-Mwiru (87) umepumzishwa kwenye nyumba yake ya milele katika makaburi ya Kinondoni, jijini Dar es Salaam Jumatatu ya Februari 5, 2018 pembeni mwa kaburi la mkewe, Peras aliyezikwa hapo Alhamisi ya Januari 11, 2018.

Yapo mengi ya kusimulia katika mazishi ya mwanasiasa huyo mkongwe, lakini kubwa zaidi ni namna familia ilivyoweza kudhibiti msiba huo usitekewe na wanasiasa kwa kutanguliza itikadi zao.

Jeneza alilowekwa marehemu Kingunge lilishushwa kaburini saa 9.19 alasiri baada ya Katekista wa Kanisa Katoliki, Parokia ya Chuo Kikuu cha Dar es Salaam, George Wilbad aliyekuwa akiongoza ibada ya mazishi kutamka, “wewe ni mavumbi, utarudi kuwa mavumbi lakini Bwana atakufufua siku ya mwisho” na kutoa maelekezo ya jeneza kuingizwa kaburini.

Ni msiba uliokutanisha watu wengi maarufu wakiwamo viongozi wakuu wa Serikali kuanzia Rais wa awamu ya pili hadi ya tano inayoongozwa na Rais John Magufuli, Makamu wa rais mstaafu Dk Mohammed Gharib Bilal na Makamu wa Rais wa sasa Samia Suluhu Hassan.

Wengine ni mawaziri wakuu waliopita, Dk Salim Ahmed Salim, Jaji Joseph Warioba, Frederick Sumaye na Edward Lowassa. Pia, alikuwapo Makamu wa Rais wa zamani wa Serikali ya Umoja wa Kitaifa Zanzibar, Maalim Seif Sharif Hamad.

Pia, walikuwapo viongozi wa vyama vya siasa Mwenyekiti wa Chadema, Freeman Mbowe, Profesa Ibrahim Lipumba, mwenyekiti wa CUF anayetambuliwa na Ofisi ya Msajili wa vyama Siasa, Makamu mwenyekiti wa CCM, Philip Mangula, Katibu wa Itikadi na Uenezi CCM, Humphrey Polepole, Mwenyekiti wa CCM Mkoa wa Dar es Salaam, Kate Kamba, Mwenyekiti wa Baraza la Vyama vya Siasa nchini, John Shibuda na viongozi wengine wakiwamo wabunge.

Kingunge ambaye historia yake inarudi nyuma katika kipindi cha nchi za Afrika zilipokuwa zikipigania kupata uhuru, alishiriki katika harakati akiwa mmoja wa vijana wa Tanu walioshinikiza kupatikana kwa uhuru wa Tanganyika. Uhuru ulipatikana Desemba 9, 1961.

Pia, Kingunge alikuwa miongoni mwa wajumbe 10 kutoka chama cha Tanu wakiwa na wenzao 10 kutoka Afro-Shirazi cha Zanzibar, waliopewa kazi ya kuviunganisha vyama hivyo na kuzaliwa Chama cha Mapinduzi (CCM) Februari 5, 1977.

Baada ya safari ndefu ndani ya Tanu na baadaye CCM, ilipofika Jumapili ya Oktoba 4, 2015 mkongwe huyo aliitisha mkutano na waandishi wa habari nyumbani kwake eneo la Victoria jijini Dar es Salaam na kutangaza kujivua uanachama wa CCM, baada ya kutoafiki utaratibu uliotumika kumpata mgombea urais.

Baada ya tamko hilo, alisema hatojiunga na chama chochote, huku akisisitiza kuwa yeye yupo upande wa wanaounga mkono mabadiliko.

Hata katika uchaguzi huo wa 2015 alishiriki kampeni akimnadia mgombea wa Chadema na Ukawa, Edward Lowassa.

Tangu mwanzo wa msiba huo uliotokea Februari 2, katika Hospitali ya Taifa Muhimbili vyama vya CCM na Chadema kila kimoja kilitaka kuonekana ni muhusika mkuu wa msiba huo.

Kwanza ni kutumika picha ya marehemu ambayo alikuwa amevaa shati la kijani, rangi inayotumiwa kwa sare za CCM. Pili, vijana wa CCM tangu siku ya kwanza ndiyo waliokuwa wakitoa huduma kwa waombolezaji waliokuwa wakifika msibani kwa kuwapa maelekezo na huduma zingine kama maji ya kunywa.

Chadema nao baada ya kutokea msiba huo kuna taarifa yao ilisambaa ikieleza kwamba marehemu alikuwa mwanachama wao na ushahidi ni kutumia kwake jukwaa la chama hicho kumfanyia kampeni mgombea wa Chadema chini ya mwamvuli wa Ukawa, Lowassa.

Lakini, kilichoonekana nyumbani kwa marehemu, Chadema walikuwa na walinzi wao ambao kazi yao ilikuwa ni kuwapokea viongozi wao na kuwawekea ulinzi kwa muda wote wanapokuwapo msibani. Hata hivyo, hali haikuwa hivyo wakati wa kuaga kwenye ukumbi wa Karimjee.

Viongozi wote wa Serikali na vyama vya siasa walitambuliwa kwa kutajwa na mshereheshaji katika tukio hilo, viongozi wengi wa siasa walitambuliwa uwepo wao. Pia, viongozi waliwekwa pamoja bila kujali tofauti za kiitikadi, familia ilikuwa na kamati yake ya kutoa huduma kwa waombolezaji na ndiyo ilikuwa ikiongoza sehemu ya kuketi wageni licha ya kuwapo watoa huduma wachache waliokuwa na sare za CCM. Kamati ya familia ilitambulikwa kwa beji walizofaa.

Pia, msemaji wa familia, Balozi Ali Mchumo wakati akisoma wasifu wa marehemu alitamka wazi kwamba Kingunge baada ya kujitoa CCM hakujiunga na chama chochote za siasa. Familia pia iliweza kudhibiti uwakilishi wa vyama vya siasa kwa kutokuwatambulisha wawakilishi wa vyama wala kupewa nafasi ya kutoa salamu za rambirambi kwa niaba ya vyama vyao, tofauti na ilivyozoeleka kwenye misiba mingine.

Imezoeleka kwenye misiba ya wanasiasa, vyama vya siasa hupata nafasi kutoa salamu za rambirambi ikiwamo kutambuliwa kambi rasmi ya upinzani. Hata hivyo, mwakilishi wa wanasiasa aliyepata nafasi ya kutoa salamu za rambirambi alikuwa ni Mwenyekiti wa Baraza la Vyama vya Siasa nchini, John Shibuda ndiye aliyepewa nafasi kuwakilisha wanasiasa.

Wengine waliotoa salamu za rambirambi ni Waziri wa Tamisemi (Tawala za Mikoa na Serikali za Mitaa), Suleiman Jaffo ambaye alimwakilisha Rais John Magufuli kusoma hotuba yake ambapo alizungumzia umoja kwa Watanzania. Jaffo anasema anaongoza wizara inayowaunganisha Watanzania na iliwahi kushikwa na Kingunge wakati wa Utawala wa Ali Hassan Mwinyi na akarudi tena kwenye wizara hiyo wakati wa uongozi wa Benjamin Mkapa.

“Katika ofisi yetu ya Tamisemi Mzee Kingunge amefanya kazi kwa kiwango kikubwa mwaka 1985 hadi 1987 na 1998 hadi 2000,” anasema Jaffo.

Tofauti na msiba mingine, msiba huo uliendelea kuwakwepa wanasiasa kwa kuleta washairi wawili. Shairi lililotungwa na Mohamed Magoro kutoka Kilwa mkoani Lindi na lilisomwa na Ustaadhi Ali. Shairi hilo lilikuwa na maudhui kwamba baada ya kifo cha Mwalimu Nyerere aliyekuwa nahodha wa Tanzania alibaki Kingunge ambaye naye ameondoka.

Mshairi alikuwa akihoji baada ya Kingunge nani ataongoza jahazi katika bahari ambayo imechafuka na kuna mawimbi yanayovuruga utulivu na amani na kuhoji nani wa kuliongoza jahazi kwa sasa.

Shairi hilo lilirudiwa kusomwa tena makaburuni, baada ya mshereheshaji kueleza kuwa lina ujumbe mzuri kwa kuwa Rais Magufuli ambaye hakuwapo Karimjee, hivyo ilikuwa ni vema lisomwe tena ili ujumbe huo umfikie Rais.

Mwingine aliyesoma shairi kwenye viwanja vya Karimjee kabla ya heshima za mwisho kutolewa ni Mrisho Mpoto ambaye shairi lake liliwasema wanasiasa kwa kusababisha utengano na alisifu namna walivyokaa pamoja kwenye msiba huo na kuwataka waendelee hivyo.

Wakati wa kutoa heshima ya mwisho kwa marehemu alianza Makamu wa Rais, Samia Suluhu Hassan, wakafuatia marais wastaafu, Mwinyi, Mkapa na Jakaya Kikwete, makamu wa rais mstaafu Dk Mohammed Gharib Bilal na mawaziri wakuu wa zamani.

Hali ilikuwa tofauti kwenye eneo la makaburi ambako Rais John Magufuli alishiriki, huko kulitengwa eneo la viongozi na waliopata nafasi ya kuingia humo walikuwa wachache. Hata hivyo, viongozi waliokuwa wa kwanza kuweka udongo kaburini na baadaye mashada ya maua ni Rais Magufuli, marais wastaafu, Mwinyi, Mkapa na Kikwete pia makamu mwenyekiti wa CCM Bara, Philip Mangula.

Kingunge aliyezaliwa Mei 5, 1932 wilaya ya Kilwa mkoani Lindi alikuwa mwanachama wa CCM mwenye kadi ya uanachama namba nane, alisoma vyuo vya ndani na nje ya nchi na alifanya kazi serikalini na ndani ya CCM na Oktoba 2015.

Rafiki wa siku nyingi wa Kingunge, Ally Mtopa alisema waliishi pamoja tangu wakiwa wadogo na hata mwanasiasa huyo mkongwe alipofiwa na mkewe, Peras viongozi mbalimbali walimtafuta ili akamueleze juu ya kifo hicho.

Mtopa alisema yeye na Rais mstaafu Jakaya Kikwete ndiyo waliokwenda kumweleza Kingunge taarifa za kifo cha mkewe.

Shairi la Mrisho Mpoto

“Salamu adimu katika kila kona ya Tanzania, nenda Kingunge, nenda mjomba, nenda babu, nenda mkongwe, nenda chuma. Pambano baya kikomo limetuachia, majonzi yamezikwa taji dhidi ya dua,”

Nenda chuma, nenda Kingunge, nenda fikisha salamu zangu, salamu za Watanzania, nenda kale ugali na Kenyatta...nenda mkasimulie hadithi za nchi yetu na Mwalimu, nenda ukacheze bao na Nkrumah.

Nenda mkajadili, mkasema je malengo mliojiwekea yamefikiwa, yatafikiwa, yatafikiwa nenda kawaambie rushwa ni wimbo wa sumu unaolimaliza Taifa letu la Tanzania, nenda kawaambie watubadilishie wimbo huu Kingunge, nenda kawaambie waturudishie nyimbo zetu za ushujaa, makuzi na jando la Taifa.

Neno lako la mwisho umeliacha katika kifua cha nani Kingunge, umeliacha kwa Benjamin William Mkapa, umeliacha kwa mwalimu Mwinyi, umeliacha kwa John Pombe Joseph Magufuli, umeliacha kwa Edward Lowassa, umeliacha neno lako la mwisho kuhusu nchi hii kwa nani?

Uko wapi ule wimbo wetu tulikuwa tunaimba sisi kama wazalendo, uko wapi ule wimbo tuliokuwa tunaimba sisi kama Watanzania kwamba sisi ni wamoja, kwamba sisi ni ndugu tusitenganishwe na vitu, nchi mliotaka kuijenga Kingunge ni nchi ya aina gani?

Umeondoka neno lako la mwisho umeliacha kwa nani, umetaka kutuambia nini, nenda Kingunge, nimesimama mbele yako, mbele ya umati huu wote, viongozi wa nchi hii kaeni, kaeni muinusuru nchi hii iliyojengwa na wazalendo waliokuwa na uchungu na nchi yao, mnataka nini?

Mnalumbana, mnataka nini katika nchi hii, ndiyo nchi mliotaka tuifikie, msipojenga ikafika ilipofika kiwango hiki tungeishi sisi, vilembwa na vining’ina vyetu mnataka vije viishi namna gani.

Kingunge kifo chako, safari yako umeacha historia mpya ya Tanzania, unaona wanalia watu hawa, machozi yao si ya huzuni haya ni machozi ya furaha, haya ni machozi ya furaha, naomba sote tuseme nenda Kingunge, nenda shujaa wetu, nenda mzalendo wa nchi hii.

Tunataka kuona mkiwa mmekaa hivi bila kuangalia itikadi ya vyama vyetu, tujengeni nchi yetu ya Tanzania ili tuje kula maziwa na asali kwa vizazi vijavyo na vijavyo Mungu awabariki. Tumesema tumetoa baraka zetu kwa Watanzania. ‘watch out’.

Wednesday, February 7, 2018

Katika suala la malezi naona tumepotea njia

 

Ni kawaida siku hizi kuwaona watu wenye umri mkubwa kidogo, wale tunaowaita wazee, wakililia zama zao na kukumbusha kile wanachokiona kama maisha mazuri ya zama zao za ujana.

Wengi hufanya hivyo, si kwa kutaka ujana wao urudi, lakini huona ni vyema watoto na wajukuu zao wafurahie neema, amani, maelewano katika familia zao na majirani, tabia za heshima na adabu ambazo wao walizifaidi na kuzifurahia.

Miongoni mwa sababu zinazotolewa kwa mabadiliko makubwa tunayoyaona juu ya mwenendo wa maisha, ni hali ngumu ya maisha na huo unaojulikana kama utandawazi.

Lakini, ukweli ni kwamba Watanzania wengi na hasa wanaoishi katika miji tumetupa mwenendo wa malezi mazuri, tabia na desturi walizokuwa nazo wazee wetu na kukumbatia mambo yasiokuwa na uhusiano na mila na desturi walizokuwa nazo wazee wetu.

Siku hizi heshima imekuwa bidhaa adimu kuonekana na kupatikana. Baadhi ya watu huona mavazi mazuri yale yanayoonyesha maungo yao na hata sehemu zao za siri.

Kila mtu na hasa mwanamke akienda nusu au robo uchi ndio huonekana ni mstaarabu na husifiwa kuwa si mshamba.

Mavazi ya baadhi ya akina dada siku hizi ni kama vile ya mtu anatangaza biashara.

Je, hili linatokana na hali ngumu ya maisha au kuyaacha mafunzo ya waliotutangulia na kuvamia mambo yasiyotuhusu?

Tunatakiwa na utamaduni wetu kuonyesha heshima na unyenyekevu katika mazishi, lakini leo wakati watu wakiwa msibani utaona wengine wanazungumza habari za kandanda au muziki.

Maskini roho za watu hawa ambao hawataki kutilia maanani kwamba na wao ipo siku wataingizwa katika jeneza kwa safari yao ya mwisho ya kuiaga dunia na kwenda huko kwenye makazi ya kudumu.

Kila mara hukumbushwa kwamba kila nafsi itaonja mauti na hilo haliepukiki na halina ujanja wa akili wala fedha. Hata ukiwa mjuzi wa kukwepa haki kwa rushwa hili halina rushwa.

Wengine hudiriki hata kuangua vicheko na kuvuta sigara makaburini pale wanapokwenda kumsindikiza yule aliyemuita ‘mwenzetu’. Kama hii si ajabu tuite vipi?

Matumizi ya matusi na lugha chafu yamekuwa ndiyo tamaduni mpya. Hata mtu akiwa analijua jina lako utasikia anakuita wee, au hai.

Badala ya mtu kumwita mwenzake rafiki yangu, kaka au dada utasikia ‘mshikaji’. Hivyo huyo unayemwita mshikaji ameshika nini?

Wengine huhisi wataonekana washamba akimwita mzee wake au wa mwenzake mjomba au shangazi na badala yake huona ustaarabu kumwita “anko” au anti”.

Baba naye kapewa kila aina ya jina. Bila ya haya wala woga utaona mtoto anamwita baba yake ‘dingi’.

Ukiingia ndani ya daladala utafikiri hicho ni kikao maalumu cha kutengeneza kamusi la matusi ya Kiswahili, huku kondakta akiwa mwenyekiti.

Kinachosikitisha ni kuona mazungumzo ya matusi yakiendelea hapana anayesema ‘kwi’ kuonyesha kutopendezewa au kukataza matumizi ya lugha chafu.

Katika masoko yetu hali ni ya kusikitisha. wachuuzi na wanunuzi wanaonekana zaidi kufanya biashara ya maneno machafu kuliko kununua au kuuza bidhaa.

Kama lipo tusi ambalo hujalisikia kwa muda mrefu ukikaa sokoni kwa nusu saa tu utalisikia likitajwa kwa kelele kama vile ni neno la biashara.

Kwenye hao makundi ya mawasiliano ya simu za mkononi baadhi ya maneno na picha zinazotumwa zitakushangaza na kujiuliza: Huyu aliyefanya hivi kazaliwa na binadamu au mnyama?

Kama wewe ni miongoni mwa wanaoheshimu wakubwa na wadogo na zaidi ukiwa umefuatana na mzee wako au mtoto wako, utaomba ardhi ipasuke uingie na kujificha unapokuwa katika baadhi ya maeneo ya mjini.

Ukisikiliza vituo vya radio vilivyochipuka kama uyoga mambo ndio hayasemeki. Baadhi ya watangazaji huzungumza kama vile wapo katika baraza za watu wa rika moja na wao na hawajali kwamba wengine husikiliza wakiwa na wazee au watoto wao.

Mengine yanayoonyeshwa katika vituo vya televisheni hayasemeki. Mambo ambayo mila zinaeleza wazi kuwa ni ya faragha huonyeshwa waziwazi, hata kuonekana na watoto wadogo ambao umri wao hauruhusu kuyaona mambo kama hayo. Unaweza kona mtu anakata viuno kama mwendawazimu.

Baadhi ya picha zinazochapishwa katika baadhi ya hayo yanayoitwa magazeti ya burudani nazo balaa tupu. Ni uchafu mtupu, kama vile watu wa nchi hii hawana imani ya dini, hawana wazee au watoto wanaowastahi.

Kwa ufupi baadhi ya magazeti haya yanaona maisha ya Watanzania hayana tofauti na yale ya wanyama katika mbuga za Ngorongoro, Mikumi na Serengeti.

Kuporomoka huku kwa maadili huenda kukawa ndio sababu kubwa, na si maisha magumu, ya ndoa nyingi za siku hizi kuwa hazidumu kwa vile hakuna kuheshimiana.

Maisha miongoni mwa majirani ndio hayasemeki. Hakuna kusaidiana katika malezi, kuvumiliana wala kuoneana huruma, imani au haya. Watu wametokwa na haya na wakati mwingine hata hao wanyama wana afadhali.

Ni kawaida siku hizi kusikia ipo maiti mtaani inangojea mazishi, nyumba ya pili ukasikia unapigwa muziki kwa kelele na watu kucheza kama vile watu wanaoishi humo hawana habari au hawajui kama mauti na msiba wa jirani unawahusu.

Wengine waliojaliwa kuwa na uwezo mzuri wa kifedha, badala ya kutumia vizuri fedha zao na kumshukuru Mwenyezi Mungu kwa neema alizowapa, hufanya vituko vya kuudhi na kubughudhi majirani zao. Baadhi ya watu hawa hutoka majumbani kwao na magari yao asubuhi na kurudi usiku wa manane.

Hapo wanaporudi ni lazima majirani wote waamke ili kujua fulani amesharudi nyumbani. Watapiga honi ya gari kutaka wafunguliwe geti bila ya kujali baadhi ya majirani wanaumwa au wamechoka na wanahitaji mapumziko.

Sunday, February 4, 2018

Siasa za Kenya na alama nyingi za kuuliza, bila jibu

 

Ni mkorogano. Ndivyo unaweza kusema kuhusu siasa za Kenya kwa sasa. Hata waliokuwa wanazijadili kutoka pembeni wameanza kuizuia midomo yao, mengi yakibaki ni maswali bila majibu.

Baada ya Raila Odinga wa muungano wa Nasa kuapishwa kama Rais wa Mabunge ya Wananchi mambo mengi yamefanyika. Wengi wanajiuliza, Kenya ina marais wangapi? Baada ya kuapishwa nini kinafuata? Baadhi wanakamatwa lini zamu ya Raila Odinga? Nini hatma ya runinga na mengine kibao.

Matukio hayo na mengine yalitarajiwa kutokea kwa kuwa Serikali ilikuwa imeonya mapema kuwa kitendo cha kuapishwa kwa Raila kingekwenda kinyume na Katiba na watu ambao wangeshiriki kwenye kuapishwa kwake wangehukumiwa kunyongwa.

Wakati Raila na wenzake wakiendelea na mipango yao, ubalozi wa Marekani uliwataka Raila na wenzake wajiepushe na kitendo cha kuapishana na badala yake wasubiri kuwe na mazungumzo kati yao na Rais Uhuru Kenyatta.

Hata hivyo, hatua hiyo haikufua dafu kwani Uhuru alisema hawezi kujadiliana na Raila na akashauri kiongozi huyo wa Nasa asubiri kujadiliana na Naibu wa Rais, William Ruto mwaka wa 2022.

Kauli ya Rais Uhuru iliwafanya Nasa kuamua kumwapisha kiongozi wao wakiamini alishinda uchaguzi wa Agosti 8, mwaka jana ambao ulibatilishwa na Mahakama ya Juu.

Wiki mbili zilizopita, Nasa iliandaa mkutano wa wanahabari ambapo walionyesha kile ambacho walikitaja kuwa matokeo halisi ya kura ya urais ya Agosti 8. Kulingana na takwimu zao ambazo walidai Raila alipata kura zaidi ya milioni nane huku Uhuru akizoa kura milioni saba.

Viongozi wa Nasa walitumia takwimu hizo kumwapisha Raila kwenye sherehe iliyohudhuriwa na halaiki katika bustani ya Uhuru, Nairobi Januari 30.

Mlolongo wa matukio

Ijumaa asubuhi habari zilienea kwamba mmoja wa wakereketwa wa Muungano wa Nasa na kiongozi wa National Resitance Movement, Miguna Miguna alitiwa nguvuni baada ya nyumba yake ya kifahari katika mtaa wa matajiri wa Runda, Nairobi, kuvamiwa usiku wa kuamkia Februari 2 na kuharibiwa.

Picha zilizokuwa zinazunguka katika mitandao ya kijamii zilionyesha nyumba ya Miguna ilikuwa imeharibiwa.

Habari zilisema Miguna alikuwa amepelekwa hadi Kaunti ya Kiambu kuhojiwa na maofisa wa idara ya jinai.

Februari Mosi, Miguna alikuwa katika ofisi za Nasa, Nairobi ambapo alikuwa anahutubia wanahabari akisema yuko tayari kukamatwa kwa sababu si mara yake ya kwanza kujikuta mikononi mwa polisi.

Si Miguna tu aliyenaswa kufuatia kuapishwa kwa Raila; Mbunge wa Ruaraka, Tom Joseph Kajwang’ pia alinaswa Januari 31 akiwa anawatetea wateja wake katika Mahakama ya Milimani, Nairobi. Mbunge huyo ameachiliwa kwa dhamana ya Sh50,000 za Kenya. Kesi yake ya kutaka kuangusha Serikali itatajwa na kusikizwa baadaye.

Hii haitakuwa mwisho wa kunaswa kwa wanasiasa na viongozi wa Nasa waliohusika na kuapishwa kwa Raila. Lakini ni ajabu kwamba, Raila mwenyewe hajashikwa ilhali anatembea kila mahali Nairobi. Februari Mosi, alikuwa kwenye ibada ya mazishi ya mjane wa aliyekuwa Makamu wa Rais enzi za Rais, Mwai Kibaki, Wamalwa Kijana.

Matamshi ya waziri mteule wa Masuala ya Ndani, Fred Matiang’i yanaashiria kuwa kuna mengi yatakayofanyika kwa wakati huu kufuatia kuapishwa kwa Raila.

Matiang’i amesema runinga tatu zilizozimwa kwa ‘kosa’ la kupeperusha moja kwa moja sherehe ya kuapishwa kwa Raila, hazitafunguliwa hadi uchunguzi kuhusu tukio hilo kufikia tamati.

Runinga hizo zilipozimwa Januari 30 asubuhi, mtetezi wa haki za binadamu, Okiya Omtata alienda mahakamani kupinga akidai kuwa kitendo cha Serikali kinaenda kinyume cha Katiba ambayo inawapa uhuru Wakenya kupokea habari na kutangamana bila kuingiliwa.

Kesi hiyo ilisikizwa na korti ikaamuru kwamba vituo hivyo (NTV, KTN News na Citizen TV) vifunguliwe mara moja.

Hata hivyo, Serikali imepuuza amri ya mahakama na kuendelea kuzima vituo hivyo.

Wakati hayo yakiendelea, wafuasi wa Nasa bado wameghadhabishwa na hatua ya viongozi wenza wa muungano huo kukosa kuhudhuria sherehe ya kumwapisha Raila.

Wafuasi hao walipigwa na butwaa Raila alipowasili kwenye Bustani ya Uhuru jijini Nairobi saa nane adhuhuri, bila viongozi wenza wa muungano wa Nasa.

Wafuasi wake waliokuwa wamemiminika eneo hilo kushuhudia historia ikiandikwa, walipandwa na mori walipotambua kuwa Kalonzo Musyoka, Musalia Mudavadi na Moses Wetangula hawakuandamana na Raila.

Licha ya kutokuwapo kwa watatu hao ambao ni nguzo za Nasa, Kajwang’ alimwapisha Raila pekee, kitendo kilichochukua dakika chache. Ilibidi sherehe hiyo kuendelea kama ilivyopangwa kwa sababu wafuasi walikuwa wamekaa mahali hapo kwa muda mrefu wakisubiri tukio hilo la kihistoria.

Pia, ingekuwa jambo la kuvunja moyo kama sherehe hiyo ingeahirishwa kwa mara ya tatu. Watu wangepoteza tumaini na kuhatarisha kukua na kukomaa kwa muungano huo.

Raila ni kiunganishi muhimu wa Nasa na kwa sababu hii, kungekuwa na tumbojoto kama hangefika Bustani ya Uhuru kuapishwa.

Kuapishwa huku kwa Raila kulimpa umaarufu maradufu miongoni mwa Wakenya wanaopenda siasa zake. Kwa kuapishwa, alifungua ukurasa mpya wa maisha yake ya kisiasa. Raila alikuwa amesema angemuunga mkono Kalonzo kuwania urais 2022, lakini sasa wafuasi wa Nasa wanasema hawataki kusikia lolote kuhusu Kalonzo kwa sababu aliwasaliti kwa kujificha badala ya kuja kuapishwa.

Licha ya sababu zake kuhusu kwa nini hakufika kuapishwa, wafuasi wa Nasa na hasa wale wa jamii yake ya Wakamba, hawakuamini kwamba alikuwa amezuiliwa na polisi nyumbani kwake Karen kama alivyodai.

Bila shaka, nyota ya Kalonzo imedidimia kwa kasi na ndoto zake za kuwania urais 2022 zinaweza kuambulia patupu.

Wafuasi wake Wakamba wamesema wataanza kumuunga mkono Gavana wa Kaunti ya Machakos, Alfred Mutua kuwania urais 2022. Itakuwa vigumu kwa Kalonzo kuwashawishi wafuasi wake wawe na imani kwake. Atakuwa na kibarua kigumu kuaminika tena na licha ya Raila kuandaa mkutano na wanahabari pamoja na Kalonzo, Mudavadi na Wetangula Februari Mosi na kusema watatu hao hawajabanduka kutoka Nasa, akiongeza kwamba uhusiano wao hautingishiki.

Kalonzo alionekana mwenye kusononeka katika mkutano huo wa wanahabari na wakati mmoja alipangusa machozi machoni pake ishara kwamba ana machungu mengi yanayomtafuna kwenye nafsi yake.

Usiku huo wa kuapishwa kwa Raila, watu wasiojulikana walirusha bomu la kienyeji katika uzio wa nyumba ya Kalonzo. Wakuu wa Polisi na maofisa wa jinai walifika kwa Kalonzo lakini baadaye wakasema madai hayo ya Kalonzo hayakuwa na ukweli wowote.

Huku Kalonzo akipiga hatua tatu nyuma, Raila amepiga hatua kama 100 hivi mbele. Amewahakikishia wafuasi wake kuwa yeye ni kiongozi wa kutegemewa misimu yote na katu hatawasaliti.

Alipokuwa anaapishwa, umati ulisahau hasira zao dhidi ya viongozi wenza waliokwepa sherehe hiyo na kushangilia kwa vifijo na nderemo. Sherehe hiyo iliendelea bila bughudha baada ya kikosi cha polisi kuamuriwa na Serikali kuondoka Bustani ya Uhuru.

Hii si jambo la kawaida. Hakuna siku ambayo polisi wamekosa katika sherehe za Nasa na wakati mwingi umwagikaji wa damu hufanyika kwa sababu ya makabiliano.

Tangu Novemba mwaka jana, Kalonzo, Mudavadi na Wetangula wamekuwa wakiandamana na Raila kila mahali wakiwaahidi wafuasi wao kwamba wangekusanyika pamoja Januari 30 kumwapisha Raila akama kiongozi wa Jamhuri ya Watu wa Kenya huku Kalonzo akiwa naibu wake.

Sunday, February 4, 2018

Tunaua shule za Serikali kwa mikono yetu wenyewe (1)

 

By Julius Mtatiro

Matokeo ya kidato cha nne waliofanya mtihani wa taifa mwishoni mwa mwaka 2017 yametolewa mwishoni mwa Januari 2018.

Katibu Mtendaji wa Baraza la Mitihani (Necta), Dk Charles Msonde ameeleza kulikuwa na watahiniwa 385,767. Watahiniwa wa shule walikuwa 323,332 lakini waliofanikiwa kufanya mitihani ni 317,777 sawa na asilimia 98.28.

Watahiniwa wa kujitegemea walikuwa 62,435 lakini waliofanya mitihani ni 57,173 sawa na asilimia 91.57. Watahiniwa 287,713 sawa na asilimia 77.09 wamefaulu, na ufaulu wa watahiniwa wa shule mwaka 2017 umeongezeka kwa asilimia 7.22 huku ufaulu wa watahiniwa wa kujitegemea ukiongezeka kwa asilimia 6.22. Ufaulu wa jumla umeongezeka kwa asilimia 7.7.

Jicho la tatu

Kwa mtu wa kawaida, ripoti hii iliyotolewa na Necta inaweza kuwa na maana kubwa, inaweza kuwa na matumaini makubwa na inaweza kuvutia. Lakini, kwa jicho la tatu, ripoti hii haina mustakabali mzuri wa elimu ya nchi yetu. Yako masuala mengi yangeliweza kuchambuliwa kutokana na ripoti hiyo ya matokeo, lakini moja kubwa linaweza kuwa uwiano wa ufaulu kati ya shule za Serikali na binafsi.

Tathmini hii inatoa majibu ya wazi kwamba shule za binafsi zimefanya vizuri mno na kuzitupa shule za Serikali mbali, shule 10 bora kitaifa ni binafsi. Wakati tunaambiwa ufaulu umeongezeka kwa asilimia 7.7 na kwamba mambo ni mazuri, hali halisi ni mbaya sana kwa shule za Serikali.

Tangu zamani shule za Serikali ndizo zilikuwa moto wa kuotea mbali. Shule kama Tabora Boys, Mzumbe, Msalato, Mara Sekondari, Musoma Technical, Zanaki, Pugu na nyinginezo zilikuwa zinalishangaza taifa kwa kutoa ufaulu mkubwa, siku hizi jambo hilo ni ndoto za mchana na haliwezi kutokea kirahisi.

Kwa sasa na huko tuendako, shule za Serikali zinaendelea kufanya vibaya hadi pale tutakapoamua kutatua matatizo makuu ya msingi yanayopelekea shule hizo ziendelee kudidimia. Leo nitajadili sababu mbili muhimu zinazosababisha shule za Serikali ziendelee kudorora, sababu hizi siyo mpya, mara kadhaa nimezisema na huenda tunapaswa kuendelea kuzijadili.

Kudorora elimu ya msingi

Kwanza, kiini cha ufaulu mbovu wa wanafunzi wawapo sekondari na hasa kidato cha nne ni kutokana na kule walikotoka, kwenye shule za msingi. Vijana wengi wanaojiunga katika shule za sekondari za Serikali ni wale waliotokea kwenye shule za msingi za Serikali. Hali halisi iliyomo kwenye shule za msingi za serikali inajulikana. Tafiti kadhaa za mashirika mbalimbali likiwemo Twaweza zimewahi kuonyesha kuwa kuna idadi kubwa ya watoto wanamaliza darasa la saba na hawawezi kusoma vizuri sentensi ya Kiswahili ya darasa la pili.

Tafiti hizo mara kadhaa zimeona aibu kueleza kwa wazi kuwa karibu asilimia 100 ya watoto wa namna hiyo wanatoka kwenye shule za Serikali. Ni watoto hawahawa waliojengewa historia dhaifu kielimu ndiyo wanaojikuta wamo kwenye elimu ya sekondari kwenye shule za Serikali na moja kwa moja wanageuka kuwa waathirika wa kimfumo wanapofanya mitihani ya kidato cha nne. Kama taifa letu halitabadilisha njia za utoaji elimu kwenye shule za msingi za Serikali, watoto wetu wataendelea kufeli vibaya kwenye mitihani ya kidato cha nne. Na ukitaka kujua kwamba matokeo mabaya ya kidato cha nne kwa shule za Serikali yanajengwa na sababu mnyororo unaotokea kwenye ngazi ya chini ya elimu, tazama kwa mfano matokeo ya mtihani wa darasa la saba yaliyotolewa na Necta mwaka 2017, ambapo wanafunzi 662,035 kati ya 909,950 waliofanya mitihani ya darasa la saba ndiyo walifaulu, na kwa hiyo theluthi moja (1/3) ya wanafunzi walifeli.

Pamoja na theluthi moja ya wanafunzi kufeli, bado Necta ilisisitiza kuwa ufaulu umepanda kidogo. Tunawezaje kuzalisha theluthi moja ya vijana wanaofeli elimu ya msingi halafu tunatamba kuwa ufaulu umepanda?

Kama tunaweza kufelisha theluthi moja ya watoto, hao theluthi mbili waliofaulu wanakuwa kwenye walakini mkubwa na ndiyo maana wengi wao wanapofika kidato cha nne wanaishia kupata daraja la nne au sifuri kwenye shule za sekondari za Serikali.

Lugha ya kufundishia

Pili, vijana wetu wanafeli sana mitihani ya kidato cha nne kwa sababu ya lugha za ufundishaji wa elimu nchini Tanzania, jambo hili hata kama tunajifanya hatulioni na tunaweka vichwa mchangani, linawaathiri sana watoto wetu na linawanyima fursa nyingi za kiweledi, kiubobezi na kiuelewa. Linawafanya wawe waoga na wasioamini kuwa wanaweza kufanya vizuri kwenye masomo.

Tofauti na mataifa karibia yote duniani, Tanzania ndiyo ina mfumo wa elimu wa kushangaza kwa upande wa lugha. Wakati mataifa karibia yote ya Afrika yanachagua lugha moja na kuitumia kufundisha kutokea darasa la kwanza hadi chuo kikuu, Tanzania ina lugha mbili katika ngazi zote za elimu. Hili ni kosa lisilosameheka. Mathalani, Kenya wanatumia Kiingereza katika ngazi zote za elimu, Uganda pia, Ghana, Zambia n.k. Tanzania ndiyo yenye maajabu ambapo kinatumika Kiswahili kufundishia darasa la kwanza hadi la saba (shule za msingi) kisha Kiingereza kinatumika kufundishia sekondari, vyuo na vyuo vikuu.

Tafiti zote duniani zimekuwa zinathibitisha kuwa mtoto yeyote anajenga ubobezi na weledi mkubwa zaidi kwenye masomo yake, ikiwa atafundishwa masomo yake kwa lugha msingi iliyomjenga tangu elimu ya chini. Yaani, kama ni nchini China, mtoto wa China atabobea zaidi kwenye masomo yake ikiwa amefundishwa kwa Kichina kutoka shule ya msingi hadi chuo kikuu. Ubobezi unaojengwa kupitia lugha mbili tofauti katika safari ileile ya ngazi za masomo, unajaa ubabaishaji, kutojiamini na kutoelewa dhana muhimu kabisa.

Ndiyo kusema kuwa, tunawatwisha vijana wetu mizigo mikubwa isiyowahusu. Mtoto wa shule ya msingi ya Serikali hapa Tanzania, anafundishwa masomo yote kwa lugha ya Kiswahili, isipokuwa somo la Kiingereza. Mtoto yule anajengwa na kuivishwa katika misingi ya kuelewa dhana za kitaaluma kwa lugha ya Kiswahili. Mtoto wa shule binafsi anajengwa kupitia Kiingereza tangu darasa la kwanza.

Yaani, kama shule ya msingi ya Serikali ina masomo 7, basi masomo yote yanafundishwa kwa Kiswahili isipokuwa somo la Kiingereza tu. Na mtoto wa shule binafsi, kama shuleni kuna masomo 7, basi masomo yote anafundishwa kwa Kiingereza isipokuwa somo moja la lugha ya Kiswahili.

Watoto hawa wanapofika sekondari, huyu aliyetoka shule ya msingi ya Serikali anakutana na utamaduni mpya, utamaduni wa kufundishwa masomo yote kwa Kiingereza, kama sekondari kuna masomo 9 basi masomo yote anafundishwa kwa “kimombo” isipokuwa somo la Kiswahili.

Mtoto huyu hajakizoea Kiingereza, hajakiishi, na sasa ngazi ya sekondari analazimishwa kusoma asilimia 90 ya masomo yake kwa lugha hii, hili jambo haliwezekani na watoto wanahukumiwa bila kujitetea.

Mtoto aliyetoka shule ya binafsi ambako asilimia 90 ya masomo yanafundishwa kwa kimombo, anapofika sekondari anakutana na hali ileile, kwamba masomo karibia yote ya sekondari yanafundishwa kwa lugha ya Kiingereza isipokuwa somo moja tu la Kiswahili, yaani unamchukua samaki unamuweka majini aendelee kuogelea. Mtoto wa aina hii anakuwa amezungumza Kiingereza kwa miaka saba huko shule ya msingi, hapa sekondari anaambiwa aendelee na Kiingereza kwa miaka minne, jambo jepesi sana kwake.

Watoto hawa wawili wanapofika kidato cha nne, wanalazimika kufanya mtihani wa kidato cha nne ambao asilimia 90 ya masomo yake yanatahiniwa kwa Kiingereza – hapa ndipo mwili unaagana na nyonga. Mtihani wa kidato cha nne ambao asilimia 90 ya masomo yake yanatungwa kwa lugha ya Kiingereza, unafanywa na mtoto aliyesoma shule za Serikali na za binafsi – hawa ni watoto wawili tofauti kabisa, ni mbingu na ardhi.

Kama taifa letu halitaamua ama kufundisha kwa Kiswahili kutokea shule za msingi hadi chuo kikuu au kufundisha kwa Kiingereza kutokea shule za msingi hadi chuo kikuu, kufanya vibaya sana kwa watoto wanaosoma shule za Serikali zinazowajengea misingi ya Kiswahili huku mbele ya safari soko la elimu linahitaji Kiingereza, wataendelea kufeli mitihani ya kidato cha nne, huku wale waliojengewa misingi ya Kiingereza tangu shule za msingi wakiendelea kujiamini na kufanya vizuri wawapo kidato cha nne. Tukutane Jumapili ijayo kwa sehemu ya pili na mwisho.

Julius Mtatiro ni Mchambuzi wa Mfuatiliaji wa Utendaji wa Serikali barani Afrika; ni Mtafiti, Mwanasheria, mwanaharakati na ni Mwenyekiti wa Kamati ya Uongozi ya Chama cha Wananchi CUF. Simu; +255787536759 (Whatsup, Meseji na Kupiga)/ Barua Pepe; juliusmtatiro@yahoo.com)

Sunday, February 4, 2018

Sheria mpya ya mafao kicheko au kilio kwa wafanyakazi?

 

By Sharon Sauwa, Mwananchi ssauwa@mwananchi.co.tz

Kupitishwa na Bunge kwa Muswada wa Sheria ya Mfuko wa Hifadhi ya Jamii kwa Watumishi wa Umma wa mwaka 2017 kuna mambo mawili; Unaweza kuleta kicheko kwa wafanyakazi au kuzidisha kilio kwa baadhi ya waliokuwa wananufaika na mafao mengi kuliko sasa.

Kupitishwa kwa muswada huo kunaiunganisha mifuko minne ya LAPF (Serikali za Mitaa) , PPF (Mashirika ya Umma) na PSPF (Watumishi wa Umma) na watumishi wa Serikali Kuu (GEPF) kuwa mfuko mmoja wa Hifadhi ya Jamii kwa Watumishi wa Umma (PSSSF) huku wale wa Sekta Binafsi wakibaki chini ya Mfuko wa Hifadhi ya Jamii (NSSF).

Kwanini inaungana

Waziri wa Nchi katika Ofisi ya Waziri Mkuu Sera, Bunge, Kazi, Vijana, Ajira na Watu Wenye Ulemavu, Jenista Mhagama anasema sheria hiyo itaunganisha mifuko ya hifadhi ni kujibu kilio cha muda mrefu cha wafanyakazi nchini.

“Hatua ya kuunganisha mifuko hii ya pensheni inalenga kupunguza gharama za uendeshaji, kuondokana na ushindani usio na tija baina ya mifuko ya pensheni ambayo kimsingi inatoa mafao yanayofanana na hatimaye kuboresha mafao ya wanachama,” anasema.

Anasema kuunganishwa kwa mifuko hiyo kutasaidia katika kupunguza gharama za uendeshaji kutoka asilimia 19 hadi asilimia 9, kuondoa gharama za ushindani zisizo na tija, kupunguza migogoro baina ya mifuko, kuboresha mafao ya wanachama na kuongeza mafao mapya yaliyokuwa yakihitajika sana na wanachama.

Gharama za uendeshaji

Mwenyekiti wa Kamati ya Bunge ya Maendeleo ya Jamii, Peter Serukamba anasema mifuko yote mitano iliyounganishwa kuwa miwili ilikuwa inatumia zaidi ya Sh235.8 bilioni kwa mwaka kama gharama za uendeshaji kwa wanachama walioko katika kanda na mikoa.

Anasema bodi za wadhamini wa mifuko zilitumia gharama kubwa kuhudumia wajumbe wake wasiopungua tisa kwa kila mfuko, ambao walikuwa wanapaswa kulipwa kila baada ya miezi mitatu ada ya ujumbe na gharama nyingine kwa mujibu wa msajili wa hazina.

Serukamba anasema kwa mifuko yote mitano, bodi hutumia Sh1.7 bilioni kila mwaka kwa wajumbe 45 kama ada ya ujumbe wa bodi na malipo mengine.

Pia, anasema kamati yake imebaini kuwa matumizi ya fedha za menejimenti kwa wajumbe kwa ajili ya mishahara na stahili nyingine katika mifuko hiyo mitano, makubwa na yalikuwa yanapanda kila mwaka. Serukamba anatoa mfano wa mfuko wa LAPF mwaka 2013/ 2014 ulitumia Sh1.7 bilioni ukilinganisha na mwaka 2014/2015 ambayo walitumia Sh3.6 bilioni ambalo ni ongezeko Sh1.9 sawa asilimia 52.7 kwa mwaka.

Pia, kamati hiyo inasema kuunganishwa kwa mifuko hiyo kutapunguza gharama za ushindani ambazo walikuwa wakilazimika kuzitoa kwa kutoa matangazo kwa njia mbalimbali kama vile machapisho, televisheni, vipeperushi, matangazo ya redio na kuandaa makongamano yaliyokuwa yanagharimu fedha nyingi za mifuko.

Anasema kwa mujibu wa kumbukumbu za msimamizi wa mifuko ya hifadhi ya jamii kwa mwaka 2016/2017 kila mfuko ulitumia Sh1 bilioni katika ushindani wa kujitafutia wanachama.

Mafao yanayotarajiwa

Chini ya mifuko hiyo miwili, mafao ya aina saba yanatarajiwa kutolewa na mifuko hiyo ya PSSSF na NSSF – Fao la pensheni, warithi, ulemavu, uzazi, ugonjwa, kufiwa na fao jipya la upotevu wa ajira.

Fao la kujitoa/upotevu wa ajira

Katika mjadala mzima wa mafao kilichochukua nafasi kubwa ni fao la kujitoa, ambalo Serikali iliamua kuweka fao jipya la upotevu wa ajira badala yake.

Katika maoni yake, Kambi ya Rasmi ya Upinzani Bungeni inataka Serikali kuweka ‘fao la kujitoa’ katika muswada huo kutokana na umuhimu wake ili wanachama wanaopoteza kazi kabla ya umri wa kustaafu waweze kupata fedha zao badala ya kusubiri kufikisha miaka 55 au 60 wakati hawana ajira.

Akisoma maoni hayo, Mbunge wa Bunda Mjini, Ester Bulaya anasema kambi hiyo inaona umuhimu mkubwa wa kuwepo kwa fao la kujitoa kama lilivyokuwa linatolewa na mifuko iliyokuwapo.

“Fao la kujitoa bado ni la msingi na lazima kwani mwanachama anakuwa tayari na akiba yake na hivyo huo unakuwa ni mtaji wa kumtoa kwenye umaskini wa kipato,” anasema.

Anasema fao hilo bado linahitajika na ni muhimu kwa wanachama wa mifuko ya hifadhi kuwa nayo.

Bulaya anaungwa mkono na Mbunge wa Kigoma Mjini (ACT-Wazalendo), Zitto Kabwe anayesema hakuna namna ya kuendelea kulikwepa fao hilo kama walivyofanya hivyo kwa miaka minne iliyopita. “Huko nje vijana wengi sana wanataka fao hili liwepo, dhamira ya Serikali na dola yoyote ni kujenga mazingira ambayo mifumo madhubuti ya hifadhi ya jamii. Mfumo ambao hautakufanya baadaye uwe na wazee ambao hawana pensheni,” anasema.

Anasema pamoja na Serikali kuja na fao la upotevu wa ajira ambalo inasema wafanyakazi ambao wanatoka katika kazi walipwe asilimia 33 ya mshahara kwa muda wa miezi sita na fedha inayobakia iingie kwenye utaratibu wa mafao, bado haikutoa ufafanuzi wa kutosha.

Anasema maelezo hayo ya Serikali hayajafafanuliwa katika sheria hiyo kama mafao mengine yalivyofafanuliwa na kuwataka wabunge wenzake kulitazama vizuri suala hilo. Suala hilo pia linamvuta Mbunge wa Geita Mjini (CCM), Constatine Kanyasu ambaye anatoa katika mkoa ambao una wachimbaji wa madini wengi na ambao mgogoro wao mkubwa umekuwa ni fao la kujitoa. “Ninaishukuru Serikali maelezo aliyoyasema mwenyekiti na waziri yanaleta picha kuwa kuna namna ambavyo mnalishughulikia, hivi ninapozungumza wako wafanyakazi wana zaidi ya miaka mitano kwenye sekta ya madini ambao wanasubiri sheria hii iwafungue namna ya kwenda mbele. Kwa bahati mbaya sana haijawa clear (wazi), bado imekuja tu imefungwa fungwa,” anasema.

“Sasa nimuombe waziri, wapigakura wangu wanataka kufahamu sasa wale ambao wako nje wanasubiri utaratibu kwa ahadi ya Rais aliyoitoa Kilimanjaro ni nini kinafuata baada ya hapa? Tulimsikia mwenyekiti anazungumza kutakuwa na hiyo asilimia 33 kwa miezi sita na baadaye kuangalia kama hakuna ajira nyingine mtu analipwa pesa yake anaondoka tulione hili katika utaratibu.” Akijibu hoja za wabunge, Mhagama anasema hakuna nchi yeyote duniani yenye mifuko ya jamii inayotoa fao la kujitoa, lakini Serikali kwa kutambua umuhimu huo imeweka fao mbadala la upotevu wa ajira.

Vigezo vilivyowekwa katika fao hilo ni mwanachama awe amechangia kwa kipindi kisichopungua miezi 10, awe Mtanzania, awe hajaacha kazi kwa matakwa yake mwenyewe, mwanachama awe hajafikisha umri wa kupata pensheni au kiinua mgongo au mafao mengine ya muda mrefu na awe ametoa uthibitisho kwa mkurugenzi mkuu kuwa hajawahi kupata kazi nyingine na hajafikisha umri wa miaka 55.

Hoja nyingine

Mbali na fao na kujitoa, hoja nyingine iliyoibuka katika muswada huo ilikuwa ni pamoja na wanachama wa mifuko hiyo ambao wako katika Mfuko wa Bima ya Afya (NHIF) kuchangia mara mbili kwa sababu mifuko hiyo pia inatoa fao hilo. Mbunge wa Shinyanga Mjini (CCM), Stephen Masele anasema fao la matibabu halipo katika muswada huo lakini katika sheria iliyoanzisha Mfuko wa Hifadhi wa NSSF fao hilo lipo.

Anaiomba Serikali kupeleka mabadiliko ya sheria Bungeni kuongeza fao la matibabu au bima ya afya ili watumishi watakaoingia katika mfuko huo unaounganishwa waweze kunufaika na fao hilo moja kwa moja bila kuchangia NHIF.

“Ziko hoja kuwa watumishi wa umma watakuwa wakinufaika na bima ya afya kupitia NHIF, lakini ukitazama kwa makini utabaini kuwa watumishi hawa wa umma watakuwa wakichangia mara mbili,” anasema.

Anasema mabadiliko hayo yatakayopelekwa bungeni yawezeshe mifuko ya hifadhi ya jamii kupeleka fedha NHIF badala ya wanachama kuchangiwa mara mbili. Kihusu suala hilo, Zitto ana wasiwasi kwamba sheria hiyo mpya inakwenda kuwaondoa wanachama 600,000 wa NFFS waliokuwa wanaonufaika na huduma za matibabu kupitia mfuko huo wa hifadhi ya jamii.

Anasema wanachotakiwa kukifanya ni kuweka kifungu katika sheria kwamba fao hilo la bima ya afya litatolewa na NHIF kwa NSSF kuwasilisha ile michango NHIF, ambayo imefanyiwa tathimini ili kubaini kiasi gani kinatumika kwa ajili ya kugharamia fao hilo.

“Ikifanyika hivyo, mfanyakazi akiwa na kadi ya NSSF moja kwa moja awe ni mwanachama wa NHIF, hii ndio njia ya bora Serikali inapaswa kufanya. Nawashauri kama marekebisho hayataletwa bungeni tusiipitishe sheria hii,” anasema.

Akijibu hoja hiyo, Naibu Waziri wa Nchi, Ofisi ya Waziri Mkuu (Sera, Bunge, Kazi, Vijana, Ajira na watu wenye ulemavu), Antony Mavunde anasema Serikali haijaondoa fao la matibabu katika sheria ya NSSF bali kilichotokea ni makosa katika uchapishaji ambayo yamefanyiwa kazi.

Pamoja na majibu hayo, Mbunge wa Buyungu (Chadema ) Kasuku Bilago anaibuka na hoja nyingine akisema kama muswada huo hautaanisha vikokotoo (kanuni ya mafao) unaweka uwezekano wa waziri kuja na mambo yake yasiyo na manufaa kwa wafanyakazi waliyokuwa wanapata kwenye mifuko ya awali.

“Sasa tukienda kuficha kwenye kanuni, halafu sheria iko kimya sasa inatusaidia nini? Hili halileti afya. Tukikuta baada ya kufanya tathimini hali zao ni mbovu tutarudi tena humu kuja kushughulikia hili, wabunge tukubaliane tusipitishe sheria ambayo ni kimya,” anasema.

Anashauri kuwa vikokotoo wanaopelekwa katika mifuko iliyounganishwa vibaki kama vilivyo na waweke utaratibu upya kwa wanachama wanaojiunga baada ya sheria mpya kupita.

Akijibu hoja hiyo, Mhagama anasema Shirikisho la Vyama vya Wafanyakazi Nchini (Tucta) lilipeleka maombi ya kutaka wabunge wasiwaamulie kuhusu vikokotoo vya mafao yao na badala yake waliache waliweke kwenye kanuni ambazo watashirikishwa katika kuzitunga.

Sheria hiyo mpya imeibana mifuko ya hifadhi ya jamii kwa kuweka tozo ya asilimia tano kwa mfuko utakaobainika kuchelewesha mafao ya mwanachama katika sheria.

Mhagama anasema katika muswada huo Serikali imeweka mfumo madhubuti utakaohakikisha mwanachama anapata mafao yao kwa wakati. “Mfumo unautaka mfuko kumlipa mwanachama aliyekidhi vigezo vya mafao yake, hata kama mwajiri hajawasilisha michango ya mwanachama,” anasema.

Anasema hiyo inatokana na ukweli kwamba jukumu la kufuatilia michango ni la mfuko si mwanachama bali ni la mwajiri na mfuko unatakiwa kuifuatilia.

“Mfumo utaainisha adhabu ya tozo ya asilimia 5 kwa mfuko utakaochelewesha mafao ya mwanachama,” anasema Mhagama.

Pia, anasema muswada huo utaweka mfumo rahisi na mfupi wa mashauri ya madai ya michango mahakamani ambapo mwajiri aliyeshtakiwa kwa kutowasilisha michango ya mwanachama hatakuwa na fursa ya moja kwa moja ya kujitetea mahakamani mpaka atakapowasilisha dhamana ya fedha taslimu sawa na kiasi cha michango anayodaiwa.

Sunday, February 4, 2018

Mtulia asema haoni wa kumpokonya kiti jimbo la Kinondoni

By Mwandishi Wetu, Mwananchi

 Wakati kampeni za uchaguzi mdogo wa ubunge zikizidi kupamba moto kwa vyama vyote kujinadi kujihakikishia ushindi, mgombea wa CCM katika jimbo la Kinondoni anasema haoni wa kumpokonya kiti hicho.

Mtulia ambaye Desemba 2, 2017 alitangaza kujiuzulu ubunge wa jimbo hilo na kuhamia CCM ambako alipewa tena fursa ya kulitetea, anasema wananchi wa Kinondoni wasiwe na wasiwasi kwa kuwa hajabadilika.

Anasema endapo wananchi wa jimbo hilo watamchagua katika uchaguzi huo mdogo wa Februari 17, watakuwa wametengeneza daraja la kujipatia maendeleo na kurahisisha harakati za maendeleo katika eneo hilo.

Wananchi watarajie nini

Kama alivyosema wakati anajiuzulu, mgombea huyo anasisitiza kuwa ameamua kuhamia CCM ili kutimiza malengo yaliyoshindikana awali ya kuwaletea wananchi maendeleo.

Katika mikutano yake mbalimbali, anasema nia yake ilikuwa ni kuwaletea maendeleo wananchi, lakini wenzake wa upinzani walimkwamisha kwa kuwa hawakutaka ashirikiane na Serikali kwa jambo lolote, hata kama ni zuri.

Mtulia ambaye awali alikuwa mbunge wa CUF, , alinukuliwa akisema ilifika wakati akaonekana msaliti kwa kuwa tu alikuwa anazungumza na mkubwa na kuwekewa vikao.

Hoja hiyo ya maendeleo anaisisitiza anapozungumza na mwandishi wa makala haya, kuwa ajenda yake kuu ni kuwaletea maendeleo wakazi wa Kinondoni na atahakikisha anaifanikisha.

“Mtulia huyu ndiye aliyetoa hela yake mfukoni kujenga visima vya maji; Mtulia aliyefungua kesi mahakamani kuzuia bomoabomoa; ndio Mtulia yule aliyeomba maghorofa ya Magomeni ili watu waliojitolea nyumba zao wakae bure.

“Mtulia mimi ni yuleyule, mkinichagua nitahakikisha naendelea kuwaletea maendeleo nikishirikiana na viongozi wenzangu na Rais wangu mpendwa Dk (John) Magufuli,” anasisitiza huyo.

Kwanini anaomba tena ridhaa

“Ninaomba tena ridhaa ili nihakikishe nawaletea maendeleo wana Kinondoni kutokana na kugombea kwenye chama chenye ilani ya uchaguzi iliyoshikana na dola. Naomba dhamana ya kugombea ili nikashirikiane na wenzangu kutekeleza ilani ya uchaguzi ya CCM 2015 – 2020,” anaongeza Mtulia.

Anasema kazi yake kubwa endapo atachaguliwa ni kutekeleza ilani ya CCM na si porojo wala usanii na kwa kumchagua yeye wananchi wa Kinondoni watakuwa wamejihakikishia maendeleo kwa kuwa atajenga daraja kati yao na Serikali.

Kuingiza taifa gharama

Akizungumzia madai ya kuiingiza nchi katika gharama kubwa ya uchaguzi wa marudio, anasema demokrasia ina gharama zake ambazo huwezi kuziepuka.

“Tupo katika nchi inayofuata mfumo wa demokrasia, hivyo hao wanaosema tumeingia katika gharama zisizo za msingi na kutaka kuziepuka basi waje na hoja ya kufanya uchaguzi kila baada ya miaka kumi,” anaongeza.

Kwa mujibu wa Tume ya Uchaguzi nchini (NEC) gharama ya uchaguzi katika jimbo hilo ni Sh1 bilioni.

Uamuzi wa kiume

Mgombea huyo alikaririwa akisema kuwa amefanya maamuzi ya kiume kuhamia CCM kwa sasa kwa maana wapo wengi wanataka kufanya hivyo lakini wameshindwa kwa kuwa wanasubiri kulipwa kiinua mgongo.

Anasema kujiuzulu ubunge si mchezo na kwamba anaamini amefanya maamuzi ya kiume maana kuna wenzake wengi hawawezi kutoka kwenye vyama vyao kwa sababu wanasubiri kiinua mgongo.

Anasema yeye ni kijana na hawezi kukaa kusubiri kiinua mgongo huku akiwa hana furaha katika chama chake wakati kila mtu anajua uelekeo wake ulivyokuwa unaenda.

Akifafanua hilo, anasema alijinusuru kwa mengi ili aweze kuwapigania wananchi wa jimbo hilo kwa maana hapo awali alikuwa anashindwa kuyafanya kutokana na mgawanyiko ndani ya CUF.

“Nani asiyejua leo hii wabunge wenzetu 10 walifukuzwa uanachama CUF au mlikuwa mkisubiri nami niwe miongoni mwao?” anasisitiza Mtulia na kufafanua kuwa ameruka kwa kujinusuru na anashukuru yupo salama amesimama tena kwa wana Kinondoni.

Anasema angekaaje kwenye chama ambacho mwenyekiti na katibu mkuu hawaelewani, hivyo ili awe na uhuru wa kuwatumikia wana Kinondoni ilikuwa ni lazima atoke.

Ilivyokuwa

Mwishoni mwa mwaka jana mbunge huyo wa zamani wa Kinondoni alitangaza kujiuzulu ubunge na kujivua uanachama wa CUF na kuhamia CCM.

Katika barua yake ya kujiuzulu, Mtulia anasema kuwa ameamua kufanya uamuzi huo kwa utashi wake bila shinikizo la mtu yeyot na kwa uzoefu wake amebaini kuwa Serikali ya CCM inafanya kazi kubwa ya kutekeleza Ilani na imefanya vizuri katika mambo mengi ambayo wapinzani waliahidi kuyatekeleza.

Anaongeza kuwa nia yake kuwatumikia wananchi na haoni sababu ya kuendelea kuwa upinzani, badala yake anaona ni vema aungane na juhudi za Serikali kwa kumuunga mkono Rais John Magufuli katika kuwaletea wananchi maendeleo na kukabiliana na kero mbalimbali.

Sunday, February 4, 2018

Salumu Mwalimu: Nimejipanga sawasawa

Kivumbi cha kampeni za uchaguzi mdogo katika majimbo ya Kinondoni, Dar es Salaam na Siha, Kilimanjaro kinaendelea kutimka huku vyama 12 vikiumana kunyakua ushindi.

Uchaguzi huo utakaofanyika Februari 17, unatarajiwa kuwa na mpambano mkali baina ya CCM na Chadema inayoungwa mkono na vyama vya NLD, NCCR-Mageuzi, Chaumma na CUF upande wa Katibu mkuu, Maalim Seif Sharif Hamad.

Siku hiyo kutafanyika uchaguzi wa madiwani katika kata 10 na majimbo hayo mawili unaotokana na kujiuzulu kwa waliokuwa wabunge wake, Maulid Mtulia (CUF-Kinondoni) na Dk Godwin Mollel wa Chadema-Siha waliovihama vyama vyao na kutimkia CCM ambayo imewateua kugombea tena kwenye majimbo hayo.

Katika Jimbo la Kinondoni, Mtulia anapambana na wagombea wa vyama 11, miongoni mwao akiwamo Salumu Mwalimu, mgombea wa Chadema anayeonekana kuwa na ushindani mkubwa.

Mwalimu ambaye pia ni Naibu katibu mkuu wa Chadema Zanzibar, amejitosa katika kinyang’anyiro hicho ikiwa ni jaribio lake la pili kwenda mjengoni, baada ya mwaka 2015 kujitosa bila mafanikio katika Jimbo la Kikwajuni Zanzibar.

Katika mahojiano maalumu na Mwananchi, Dar es Salaam hivi karibuni, Mwalimu anasema ameamua kugombea nafasi hiyo ili kuwatumikia wananchi wa Kinondoni na amejiandaa dhidi ya hila zozote zilizopangwa dhidi ya upinzani ili kuhakikisha anashinda.

“Wote ni mashahidi katika uchaguzi mdogo chama tawala kinavyofanya ‘figisufigisu’, hili halitutishi sasa, Chadema tumejiandaa kwa gharama yoyote, naomba Tume ya Taifa Uchaguzi (NEC) isifanye mchezo na maisha ya watu. Kutumia ubabe na mabavu itafika wakati uvumilivu utatushinda,” anaonya.

Anasema Chadema haijawahi kuiogopa CCM na kwamba siku zote chama hicho kinashindana na dola, hivyo anaamini safari hii atashinda kwa kishindo.

Mwalimu anajibu hoja za washindani wake kuhusu kuwania ubunge Tanzania Bara ilhali yeye ni Mzanzibari, kuwa wanaoongelea suala hilo wanafanya propaganda na kwamba huo ni ubaguzi na dhambi kubwa ambayo ni lazima kuipinga kwa nguvu zote.

Anasema hoja hiyo ambayo ni kinyume cha Katiba inarudisha nyuma jitihada za Baba wa Taifa, Mwalimu Julius Nyerere ambaye wakati wote alipinga ubaguzi.

“Sifa kubwa ya kugombea ubunge inasema ni uwe Mtanzania hili suala la huyu Mzanzibari na huyu Mtanganyika linatoka wapi?” anahoji Mwalimu.

Mwalimu anaenda mbali zaidi na kusema kuwa yeye ni mkazi wa Kinondoni, hivyo sifa za kuwa mbunge wa jimbo hilo anazo na anajua matatizo ya wananchi wenzake wa jimbo hilo.

“Nilianza maisha Kinondoni baada ya kumaliza chuo. Nimeishi na niko Kinondoni kwa miaka zaidi ya 30. ?Kwa nini Kinondoni? Anauliza na kujibu swali hilo: “Si kwamba fursa zimejitosheleza, ninaifahamu Kinondoni na ninayajua matatizo ya Kinondoni kuhusu barabara, afya na elimu.”

Anasema ingawa alizaliwa Kikwajuni visiwani Zanzibar maisha yake yote ameishi Tanzania Bara kwani hata elimu yake ya msingi, sekondari na chuo kikuu ameipata Tanzania Bara.

“Nimemaliza elimu yangu ya msingi mkoani Dodoma, sekondari nilianzia Shule ya Sekondari Umbwe na kumalizia Kibaha kabla ya kujiunga na Chuo Kikuu cha Uandishi wa Habari (TSJ) kilichopo jijini Dar es Salaam mwaka 2008.

Anasema baadaye alisoma Stashahada ya Uzamili katika Chuo cha IFM kabla ya kwenda nchini India kwa Shahada ya Uzamili katika masuala ya biashara katika Chuo Kikuu cha India.

“Niliiishi mtaa wa Togo kisha kuhamia Hananasif na mpaka sasa naishi Kinondoni. Maisha yangu yote yapo Kinondoni, hivyo nafahamu shida na furaha za wakazi wa Kinondoni.”

Kuhusu suala la kugombea ubunge akiwa na wadhifa wa naibu katibu mkuu wa Chadema, Mwalimu anasema, “Ninachotafuta ni uwakilishi wa wananchi, kwa sasa ni mwakilishi ndani ya chama. Hata CCM kuna wenye vyeo viwili.

“Tunatafuta mwakilishi madhubuti ndani ya Bunge na katika chama chetu hakuna changamoto ya kofia moja au mbili.”

“Kama ni kofia mbili au moja mbona kuna mawaziri ambao ni wabunge, ili uwe mbunge ni lazima uwe raia wa Tanzania, lakini mbona Rais John Magufuli ni mwenyekiti wa CCM, mbona Rais wa Zanzibar ni makamu mwenyekiti wa CCM, kwa hiyo hilo la vyeo halitupi shida,” anasema.

Anaongeza pia kuwa uamuzi wake wa kugombea ubunge ni kutimiza haki yake ya msingi ya kikatiba inayotoa fursa kwa kila Mtanzania kuwa na haki ya kuchagua na kuchaguliwa katika vyama vya siasa, hivyo alichofanya yeye si dhambi.

Kipaumbele chake

Mwalimu ambaye amewahi kuwa mwandishi na mtangazaji katika kituo cha runinga cha Channel Ten anasema mara tu baada ya kuapishwa wiki sita za mwanzo atafanya ziara katika kata zote za jimbo la Kinondoni kuzungumza na wananchi kuona changamoto zote ili kuziwasilisha kunakostahili.

“Najua kuna changamoto nyingi Kinondoni, najua jambo kubwa likiwa ni makazi bora na salama kwa wakazi wangu hasa nyakati za mvua hali inakuwa mbaya sana, ila nataka kutumia njia ya ushirikishwaji kwa wananchi.

“Jambo jingine ni miundombinu mibovu ya barabara, hasa za ndani ambazo hazitoi hadhi ya jimbo lakini pia suala ya elimu lazima nilipe kipaumbele hasa upande wa majengo na mazingira yanayozunguka shule,” anasisitiza.

Anasema jambo jingine ni kuhakikisha Hospitali ya Mwananyamala inapunguza mzigo mkubwa uliopo wa wagonjwa kwa kuhakikisha wanafanikisha ujenzi wa vituo vya afya na zahanati zitakazopokea wagonjwa ili kuondoa msongamano.

Gharama za uchaguzi

Mwalimu anasema fedha si kila kitu, ingawa zina umuhimu wake lakini kama chama wanaamini katika kupeleka ajenda zinazogusa hisa za watu ambazo zitabadili mwelekeo mzima wa nchi na kuleta mabadiliko.

Anasema kama chama wamejipanga kuhakikisha jimbo hilo linarudi upinzani ili kufanikisha mikakati ambayo iliwekwa kwa ajili ya kuleta maendeleo katika jimbo hilo.

Je, hatua ya Mtulia kuhama chama inaweza kuwaathiri wapinzani? Mwalimu anasema huwezi kuwafananisha watu kwani kila mmoja ana akili yake.

“Mtulia amesaliti nguvu, damu na muda wa watu waliompigania kumuingiza bungeni. Huwezi kusema wapinzani wote wana tabia hiyo.

Anasema ili Mtulia apate kufahamu kuwa alichofanya hakistahili kuvumiliwa ni wakati sasa wa wapigakura wa Kinondoni kujifuta machozi kwa kumkataa.

“Hatutamkataa kwa sababu ameshindwa kutimiza ahadi zake, hatumkatai kwa kuwa ameshindwa kutuletea maendeleo au barabara hazipitiki. Tutamkataa kwa sababu ametusaliti.”

Usiyoyajua Mwalimu

1. Anapenda sana wali na maharage kuliko chakula kingine chochote.

2. Ni muumini wa Serikali tatu, yaani Tanganyika, Zanzibar na Shirikisho.

3. Ni shabiki wa timu ya Simba. Anaumia moyoni inapofungwa ila analazimika kutoonyesha na ndiyo maana watu wengi hawajui kama anaipenda timu hiyo.

Wednesday, January 31, 2018

Tuwaachie uhuru wana Siha,Kinondoni wajichagulie wawakilishi wa majimbo yao

 

By Padre Privatus Karugendo.

        Pamoja na ukweli kwamba kuna maswali mengi yasiyokuwa na majibu juu ya uchaguzi mdogo wa Siha na Kinondoni, kampeni zimeanza na wagombea ambao walikuwa wabunge wa majimbo hayo kupitia vyama vya upinzani, wamerudi tena kuomba kuchaguliwa kupitia chama tawala.

Tumemsikia Humphrey Polepole, Katibu wa Itikadi na Uenezi wa CCM, akisema kwamba tayari wabunge hao wanasubiri kuapishwa. Tunayachukulia matamshi haya kama mipasho tu na mbwembwe za kisiasa. Kama huu ni ukweli, maswali yanaendelea kuwa mengi. Kama ushindi uko tayari ya nini tena kufanya uchaguzi na kutumia fedha nyingi ambazo zingeweza kufanya kazi nyingine za maendeleo katika jamii yetu ya Tanzania?

Na kama hili ni kweli, kuna hitaji tena la kuwa na Tume ya Uchaguzi? Itakuwa na kazi gani kama ushindi unatangazwa hata kabla ya uchaguzi. Au tume hii, itafanya mkakati gani ili Watanzania wote wawe na imani nayo? Kukanusha si jibu na wala si njia ya kuijengea tume hii imani kwa Watanzania.

Je, chaguzi hizi ndogo zina kikomo? Maana tunaona madiwani wanaendelea kutoka upinzani na kukimbilia CCM, hii ina maana ya chaguzi ndogo nyingine. Je, kuna wabunge wengine watahama kutoka upinzani kwenda CCM au kutoka CCM kwenda upinzani? Ni lazima kuhoji na kupata majibu kama taifa.

Tunajua wazi kwamba katika jamii ya watu ambao wanatawaliwa na ushabiki na mipasho, kuhoji chochote ni kujitangaza mpinzani. Na la kushangaza zaidi, mpinzani anachukuliwa kivingine kabisa.

Hana tofauti na Mrundi au Mnyarwanda. Utafikiri kuwa na mawazo tofauti ni dhambi. Hata hivyo, tunataka tusitake, kwa vile sisi sote ni binadamu, ni lazima tukubali kuhoji na mawazo tofauti, kukataa haya ni kuukataa ubinadamu.

Mfano, suala la msingi la kuhoji hapa ni fedha za kuendesha uchaguzi huu wa marudio zinapatikana wapi. Majibu ni mepesi sana: “Demokrasia ni gharama” Tukiuliza maswali mengine ambayo yanahitaji fedha, majibu ni: “Serikali haina fedha”. Tuna imani kwamba Siha na Kinondoni, bado wana changamoto nyingi katika jamii zao, mfano miundombinu mibovu, matatizo ya maji na makazi duni. Bajeti ya kurudia uchaguzi ambao hawakuwa wa lazima sana inapatikana, lakini bajeti ya shughuli nyingine za maendeleo daima ni ndogo.

Jiji la Dar es Salaam limekuwa na changamoto nyingi ya miundombinu ya barabara kiasi cha kusababisha msongamano wa magari na kukwamisha shughuli nyingi za uzalishaji mali. Juhudi nyingi zinahitajika kuzishughulikia barabara za Dar. Lakini, wakati wanasiasa wanaanzisha kampeni za marudio kwenye jimbo la Kinondoni, wimbo bado ni uleule kwamba “Serikali haina fedha” kuboresha miundombinu.

Mfano barabara ya Barakuda-Tabata - Chang’ombe inajengwa kwa kiwango cha lami umbali wa mita 500 tu. Tukihoji juu ya jambo hili, jibu ni lilelile kwamba bajeti ni ndogo. Na ndugu zetu wa Kigoma, wanatushangaa maana sisi tunalalamikia barabara ya lami mita 500, wakati wao kuna barabara ambazo hata changarawe hazina.

Hata hivyo, katika hali ya kawaida ni lazima watu wa Tabata washangae kuona fedha za kurudia uchaguzi wa wabunge ambao waliamua wenyewe kujivua ubunge na kuamua kuomba tena ubunge huo kupitia chama kingine. Yaani uchaguzi utumie fedha nyingi, wakati wao barabara inatengenezwa mita 500, kwa kisingizio cha Serikali kutokuwa na bajeti ya kutosha. Bajeti inatosha kurudia uchaguzi wa kulazimisha, lakini haitoshi kwenye maendeleo ya jamii.

Uongozi wa taifa ni taasisi. Si kazi ya mtu mmoja. Hatuwezi kusema haya ni mapungufu ya Rais. Hawezi kuwa Ikulu, akaona barabara ya Barakuda iliyojengwa mita 500, badala ya urefu uliokubalika. Wasaidizi wa Rais, wana wajibu wa kuyaona haya na kuyashughulikia. Tunajua akifahamu mapungufu haya, watu watatumbuliwa.

Mchakato wa uchaguzi mdogo katika majimbo ya Siha na Kinondoni, umeanza. Habari za kuaminika ni kwamba vigogo wa CCM na vyama vya upinzani watashiriki kwenye kampeni za uchaguzi mdogo wa majimbo haya.

Vyama vya siasa vimeanza mikakati ya kuyachukua majimbo haya kana kwama majimbo haya hayana wenyewe. Tutashuhudia Siha na Kinondoni zikitawala vyombo vya habari kana kwamba ndio zimeumbwa.

Ni wakati wa neema kwa Siha na Kinondoni, maana nguvu zote na hasa fedha zitaelekezwa kule; tunaweza kuwaambia wana wa Siha na Kinondoni kwamba wazipokee fedha hizo na kuzitafuna lakini kupiga kura iwe siri yao; bahati mbaya ni kwamba wale wanaowalisha fedha hizo wana uwezo wa kuhakikisha kila anayekula fedha zao asifike kwenye sanduku la kupiga kura.

Na hii ndio sababu ya wapiga kura kupungua hapa Tanzania. Wanajiandikisha wengi, lakini siku ya kupiga kura wanajitokeza wachache! Yote hayo yakitokea ni bora kujikumbusha kwamba ni wajibu wetu sote kama Watanzania kuwaachia uhuru wana wa Siha na Kinondoni kujichangulia wawakilishi wao.

Sifa za mwakilishi wa wananchi popote duniani ni kuishi kwenye maeneo husika; ni kuguswa na kuishi maisha ya wananchi anaowawakilisha. Si lazima mtu awe amezaliwa maeneo husika, la msingi ni mtu kuishi pale miaka ya kutosha na kuyaishi maisha ya watu wa maeneo husika. Wananchi wakiwa na tatizo la maji, na mwakilishi aguswe na tatizo hilo, wananchi wakiwa na tatizo la chakula, na mwakilishi aguswe na tatizo hilo, wananchi wakiwa na tatizo la kutokuwa na zahanati, na mwakilishi aguswe na tatizo hilo, wananchi wakiwa na tatizo la kutokuwa na shule bora, na mwakilishi aguswe na tatizo hilo.

Mwakilishi ambaye maisha yake ya siku kwa siku yanatofautiana kwa kiasi kikubwa na watu anaowawakilisha, hafai kabisa kuwa mwakilishi wao. Mkulima hawezi kuwa mwakilishi bora wa wafugaji, na mfugaji hawezi kuwa mwakilishi bora wa wavuvi, mzee hawezi kuwa mwakilishi bora wa vijana, mtu wa Karagwe, hata akiwa na uwezo wa namna gani, kama hana makao yake Siha, hawezi kuwa mwakiishi bora wa watu wa Siha.

Mvuvi akiingia bungeni, atawatetea wavuvi. Mfugaji akiingia naye atawatetea na kuelezea kwa undani matatizo ya wafugaji wenzake. Tumeshuhudia bungeni, jinsi wabunge wanaotoka maeneo ya wafugaji wanavyowawakilisha wafugaji wote wa Tanzania.

Akisimama mbunge mfugaji wa Shinyanga, atawatetea pia wafugaji wa Arusha na Mtwara. Hata na wakulima ni hivyo hivyo. Mbunge mkulima, atawatetea wakulima wa Rukwa, Morogoro hadi Kilimanjaro. Hivyo ni kiasi cha kuwa makini wakati wa kuwachagua wawakilishi wetu. Si vyema kuchagua kwa shinikizo la fedha au masilahi mengineyo.

Mvuvi, awe ni wa CCM, ni mvuvi tu, hata akiwa upinzani mawazo yake ni ya mvuvi. Hivyo mvuvi akiwa bungeni, utambulisho wa chama chake cha siasa ni nguo tu ya kuvaa na kuvua wakati ukifika. Rohoni mwake, na hii ndiyo muhimu kwa mwakilishi yoyote yule ni uvuvi wake.

Nina imani Siha na Kinondoni, wana matatizo yao wenyewe ambayo wanayajua. Hili wala halina mjadala. Ingawa tumesikia kwenye vyombo vya habari watu wa Siha wakielekezwa kumchagua mgombea wa chama tawala ili matatizo yao yashughulikiwe.

Tuna imani ulimi wa kiongozi huyo uliteleza, tunaamini kwamba Siha na Kinondoni bado kuna matatizo mengi ambayo yanahitaji mbunge makini, mzalendo na asiyekuwa na ushabiki wa vyama vya siasa.

Matatizo kama barabara, maji, shule, ugumu wa maisha na mengine mengi. Wao wanajua matatizo yao na kumjua mtu anayeweza kuwawakilisha vyema bungeni. Hakuna haja ya kuwashinikiza, kuwashawishi na kuwanunua. Vyama vya siasa na hasa vile vya upinzani vifanye kazi ya kuelezea sera zao. Sera za CCM zinajulikana, maana ndicho chama tawala.

Hata hivyo, katika hali ya kawaida, si kazi ya mgombea kuwashawishi wapiga kura; wenye shida wanaohitaji mwakilishi ni wapiga kura. Mfano hivi sasa watu wa Siha na Kinondoni, ndio wana tatizo.

Wabunge wao wamejivua ubunge, na watu hao bado wanataka kuchaguliwa tena kuingia bungeni kwa kupitia chama tawala. Wenye shida ni wapiga kura, hivyo wao ndio wangekuwa wanafanya kazi ya kuwahonga, kuwashawishi na kuwanunua wagombea. Kufanya kinyume ni ushahidi wa kutosha kwamba mwakilishi anakuwa anatafuta masilahi binafsi. Katika akiri ya kawaida, mtu huwezi kuhonga ili utumwe, maana uwakilishi (ubunge) ni kutumwa.

Ni kazi ya watu Siha na Kinondoni, kumtuma mtu ambaye wana imani naye. Mtu ambaye ataingia bungeni kuwawakilisha watu wote bila ubaguzi. Mtu anayefahamu matatizo yao. Mtu ambaye hana ushabiki na mipasho, mtu mwenye kuangalia maendeleo ya taifa zima. Tena kwa haki, hakukuwa na ulazima wowote wa kampeni.

Majimbo haya yalifanya uchaguzi na kuwachagua wabunge wao. Kwa bahati mbaya wabunge hao wamejitoa tu. Tusiwashinikize watu hawa kufanya uamuzi, tuwaachie uhuru wao wa kujichagulia wawakilishi wao.

Padre Privatus Karugendo.

+255 754 6331 22

pkarugendo@yahoo.com     

Wednesday, January 31, 2018

Mrundikano wa kesi zilizo mahakamani umalizwe

 

Miongoni mwa maeneo ambayo vyombo vya habari havipendi kuyajadili, kuyachambua au kuyajengea hoja na kuitaka jamii iyajadili ni masuala ya mahakama.

Hii inatokana na maadili kusisitiza umuhimu wa vyombo vya habari kutoingilia mahakama ili zionekane huru katika kufanya shughuli zake na pasiwepo ishara za kushawishiwa juu ya uendeshaji wa kesi na kutoa maamuzi.

Hata hivyo, kama wasemavyo wahenga kuna wakati unapokuja ule msemo wa “Inapobidi lisilo budi hutendwa”.

Hapana ubishi kwamba kwa muda mrefu yamesikika malalamiko ya kesi kurundikana na nyingine kuchukua muda mrefu, miaka minne, mitano au zaidi bila kuamuliwa.

Miongoni mwa kesi hizi ni zile ambazo baadhi ya wanajamii wanaziona zina mkono au harufu ya kisiasa na kwa hiyo kila siku hupigwa tarehe kama ya kuku anavyosemekana kuwaambia vifaranga anayovilea…. “Utanyonya kesho”.

Kwa mfano, tuiangalie kesi ya viongozi wa Uamsho. Hivi sasa inaingia mwaka wa tano na kinachoonekana ni washtakiwa leo kuwa mahakamani Dar es Salaam na baadaye Zanzibar na kesi kutokuwa na dalili ya kumalizika.

Mengi yanasemwa na kusikika nchini na nje ya nchi juu ya kesi hii, hasa kwa vile inagusia eneo nyeti la dini.

Nimefarijika kumsikia kwa mara nyingine Jaji Mkuu wa Zanzibar, Omar Makungu hivi karibuni akiahidi kwamba Mahakama itachukua hatua kumaliza mrundikano wa kesi zilizopo mahakamani.

Lakini, ninachotaka kukumbusha ni kwamba kuweka azimio au kutoa ahadi ni jambo moja na kutimiza azimio au hiyo ahadi ni jambo jingine.

Kinachotakiwa na jamii si kauli bali vitendo na natumaini safari hii tutaona hizo ahadi zikitimizwa.

Lakini, kwa upande mwingine ni vizuri tukajiuliza tatizo hasa ni nini?

Mara nyingi tunasikia watu wameshtakiwa kwa makosa ya jinai, lakini wakati wananchi wakisubiri kuona kitakachoendelea, kinachosikika ni upelelezi haujakamilika na polisi wapo mbioni kufuatilia mambo fulani.

Mahakama huombwa iendelee kuwaweka washtakiwa mahabusu ili wasiharibu ushahidi au kwa ‘usalama wao’.

Sikatai kuwa upelelezi wa kesi za jinai si kazi nyepesi, hasa kwa makosa kama ya mauaji na huhitaji muda ili kuhakikisha haki inatendeka na hapafanyiki kosa.

Hata hivyo, ni vizuri tukakumbushana kuwa anayeshukiwa kutenda uhalifu hahesabiki kama mkosaji mpaka atakapotiwa hatiani na mahakama kutokana na ushahidi na si kwa kuzingatia shinikizo lolote.

Tumeona kesi zilizozorota muda mrefu kusubiri upelelezi ukamilike zilimalizwa kwa washtakiwa kuachiwa kutokana na kutokuwepo ushahidi.

Siku za nyuma tuliambiwa moja ya sababu ya kesi kurundikana ni upungufu wa mahakimu, lakini mara kadhaa kwa siku za karibuni wameapishwa wapya.

Baya zaidi ni wakati mwingine tumewasikia watuhumiwa wakidai kuwekewa vikwazo vya kuwasiliana na mawakili, jamaa na marafiki zao. Wengine wamedai walikataliwa kumuabudu Mola wao kwa kufanya ibada wakiwa gerezani.

Shutuma nyingine ni za washtakiwa kuteswa na kufanyiwa unyama usiokubalika na zaidi katika nchi inayojigamba kuwa na utawala bora, haki na sheria.

Mazingira yaliyopo yamefika pahala tunasikia watu wengine wakisema dhamana hapa kwetu si tena haki ya mshtakiwa, bali inategemeana na mapenzi ya hakimu.

Vilevile, yapo madai yasiyostahiki kupuuzwa kwamba siasa inao mkono katika kufanya maamuzi ya kutoa dhamana kwa mshtakiwa.

Kwa mfano ilikuwepo kesi ya mauaji ambapo mshtakiwa alisota mahabusu miaka saba na kila siku kesi iliahirishwa kwa maelezo ya upelelezi haujakamilika.

Hata upelelezi wa kesi za mauaji ya halaiki Rwanda ambazo baadhi yao nilikwenda mahakamani ziliposikilizwa katika Mahakama ya Kimataifa iliyopo Arusha zilichukua chini ya miaka miwili upelelezi kukamika, seuze mauaji ya mtu mmoja.

Kwa kawaida mtu akiwekwa mahabusu kwa shutuma yoyote ile athari huwa haipo kwa mshtakiwa tu, bali kwa familia, jamaa na marafiki zake. Watu waliodai kudhulumiwa pia huona hawatendewi haki.

Baadhi ya washtakiwa ni tegemeo la familia zao na kuwepo mahabusu husababisha hali ngumu ya maisha kwa familia na kuathiri watoto kisaikolojia na kutofanya vizuri katika masomo yao.

Mshtakiwa anapoachiwa huru baada ya muda mrefu kukaa mahabusu huwa ameshapoteza utu na heshima yake katika jamii mbali ya shida alizokumbana nazo gerezani.

Mara nyingi nimeelezea umuhimu wa kuzingatia haja ya askari wanaochelewesha upelelezi makusudi kukaa mahabusu kwa wiki moja au mbili ili waelewe hali ilivyo gerezani.

Hii itasaidia utasaidia askari kufikiria mara mbili au zaidi kabla ya kumshtaki mtu na kutaka awekwe mahabusu wakati upelelezi usiokuwa na mwisho ukiendelea.

Katika nchi za wenzetu mambo haya hayanyamaziwi na mahakama na sote twapaswa kuelewa kama inavyotokea nchi za wenzetu mambo haya baadaye kuchunguzwa na wahusika kuwajibika.

Hawa nao mahakama iwashughulikie ipasavyo, na ndio kisa hivi karibuni Jaji Mkuu wa Tanzania, Profesa Ibrahim Juma alikemea viongozi wa Serikali na wanasiasa akiwataka kuacha kuingilia uhuru wa mahakama.

Yote tisa, la kumi ni hapana sababu ya kukata tama kwani hapana lenye mwanzo lisiokuwa na mwisho. Ahadi ya Jaji Makungu ya kumaliza mlundikano inatoa mwanga wa matumaini ya haki si kusemekana ipo bali kuonekana inatendeka. Ni matumaini yangu Jaji Makungu atafuatilia ahadi yake na kutoa mrejesho wa hatua anazochukua.