Wednesday, June 20, 2018

Kufuli la mitandao ya kijamii lapasua vichwa wadau wa uhuru wa maoni

 

By Tausi Mbowe, Mwananchi

Wiki hii Mamlaka ya Mawasiliano Tanzania (TCRA) imeanza utekelezaji wa kanuni za leseni za Sheria ya mawasiliano ya kielektroniki na Posta za mwaka 2011.

Utekelezaji huu umeanza kuwang’ata wamiliki wa blogu na mitandao mingine ya kijamii kama Youtube, majukwaa mtandaoni, radio na runinga mtandaoni ambao wamekuwa wakitoa huduma za maudhui mijadala kupitia mitandao.

Hatua hiyo imeibua sintofahamu baada ya kuwataka wamiliki wenye leseni za utangazaji wanaotumia mitambo iliyosimikwa ardhini, endapo watapenda kutumia pia kurasa za mitandao ya jamii (Facebook, Instagram na Twitter) kurusha maudhui yao kwa lengo la kuhabarisha umma, kuwa ni lazima nao wajisajili kwanza TCRA.

Tamko la TCRA linasema kanuni hizo zinataka watumiaji wa mitandao hiyo wawajibike kwa maudhui wanayopakia kwenye mitandao hiyo.

Mjadala mkubwa kwa sasa ni jinsi gani mamlaka hiyo inavyotaka kudhibiti mitandao ya kijamii na kuzidi kuminya uhuru wa maoni.

Watu waliozungumza na Mwananchi wameipokea hatua hiyo ya TCRA kwa maoni tofauti, wengi wakiifananisha na “kurudi katika zama za ujima na kukosa uhuru wa kupata habari na kujieleza”.

Wakati Katibu wa Halmashauri Kuu ya CCM, Uhusiano wa Kimataifa (SUKI) Ngemela Lubinga akiipongeza hatua hiyo, hali imekuwa tofauti kwa waliotoa maoni kutoka vyama vya upinzani, wadau wa habari, wanaharakati na wasomi ambao wanatahadharisha kuwa jambo hilo halipaswi kuchukuliwa kwa wepesi.

Kulinda usalama wa nchi

Lubinga anaipongeza hatua hiyo ya TCRA akisema ni nzuri kwa kuwa inaweka nidhamu iliyo sahihi.

“Kuacha mitandao hiyo iwe holela ni sawa na kuuza nchi na matokeo yake ni kusababisha nchi kuvurugika,” anasema.

Kwa mujibu wa Lubinga, huwezi kuwa na nchi yenye msimamo endapo kila mmoja ataachiwa kufanya anavyotaka.

“Duniani kote ni lazima kuwe na kiasi, kama nchi lazima iwe na msimamo, mamlaka husika zinapaswa kuweka mipaka ya wananchi kufanya wanavyotaka.”

“Wakati mwingine watu wasipodhibitiwa na kufanya mambo kiholela, siku moja wanaweza kupeleka nchi pabaya,” anasisitiza mstaafu huyo wa Jeshi la Wananchi.

Tanzania inarudi katika ujima

Hata hivyo, tofauti kabisa na maoni ya Lubinga, Katibu Mkuu wa NCCR- Mageuzi, Danda Juju anasema hatua hiyo ya TCRA ni sawa na kuwarudisha Watanzania katika zama za ujima.

Juju anasema kuwa kimsingi uamuzi huo umechukuliwa kisiasa na kwamba ni mwendelezo wa Serikali kuminya demokrasia na uhuru wa kupata habari.

“Huu ni mwendelezo uleule, sasa Serikali inachotaka kuhakikisha haikosolewi na mtu au chombo chochote. Tayari imefanya hivyo kwa vyombo vya habari kwa kupitisha sheria ya vyombo vya habari, wamesitisha Bunge ‘live’ na sasa ni zamu ya mitandao ya kijamii,” anasisitiza katibu mkuu huyo.

Juju anasema endapo watafanikiwa hilo ni wazi kwamba watafanya wananchi wasipate habari za kutosha, lakini pia itasababisha kuwa waoga.

“Unapofungia mitandao ya kijamii unataka kuwa na Taifa la namna gani? Tumeshuhudia mitandao hii ikitoa ajira kwa baadhi ya wamiliki kwani kampuni mbalimbali zinatoa matangazo lakini leo kwa kuifungia ina maana watu wanarudi nyuma,” anasisitiza.

Anasema Taifa lolote linaloendelea linapaswa wananchi wake wawe na nguvu ya kupata habari lakini kutoa maoni na endapo watazuiwa kuzungumza, hiyo ni hatari.

Juju anashauri kuwa njia pekee inayotakiwa ni kuwaacha watu wazungumze na kutoa maoni yao na kwamba Serikali inapaswa kutekeleza yale yote waliyonyooshewa kidole na si kuwatisha wananchi.

Mkurugenzi wa Habari, Uenezi na Uhusiano wa CUF upande wa Profesa Ibrahim Lipumba, Abdul Kambaya anasema hatua hiyo ya TCRA inategemea dhamira yake.

“Kama kuna dhamira iliyojificha, siyo sawa maana tumeshuhudia mambo mengi yanafanywa na Serikali lakini nyuma ya pazia wana lengo lao, ni lazima tulipinge hili kwa nguvu zote,” anasema Kambaya.

Anasema mitandao hiyo ina faida lakini pia endapo haitatumika ipasavyo inaweza kuleta madhara makubwa kwa jamii.

“Kwa sasa kila Mtanzania mwenye uwezo wa kumiliki simu ya kisasa ni mwanahabari, hii inasaidia sana habari kupatikana kwa urahisi, mfano wote ni mashahidi ile habari ya yule mama wa Kilombero, Morogoro aliyejifungua katika kituo cha polisi walianza kuona watu wa kawaida na kutoa habari zake. Kisha baadaye vyombo vya habari vikafuatilia na hatua zikachukuliwa.

“Taifa linahitaji kukua, kuweka vigezo vizito ni kunyima demokrasia na uhuru wa kupata habari,” anaongeza Kambaya.

Hata hivyo, Kambaya anasema kuwa katika uhuru huo ni lazima kuwe na vigezo vyepesi ambavyo vinaweza kuwekwa kwa lengo la kudhibiti watu wasio na taaluma kutoa habari ambazo hazina viwango.

“Pengine TCRA wameliona hili, sasa ni hatari sana kwani kuna habari zinaenda bila kuwa na viwango vinavyostahili na udhibiti, jambo ambalo linaweza kusababisha madhara makubwa,” Anasema.

Kambaya anashauri mamlaka hiyo kuweka vigezo vyepesi vyenye lengo la kuboresha badala ya kuminya demokrasia kama walivyofanya katika masuala ya kuonyesha Bunge moja kwa moja.

Anasema katika kipindi hiki cha utandawazi, mitandao hiyo imeongeza ajira kwa wamiliki wake kwa kupata mikataba ya kibiashara, hivyo kwa kudhibitiwa kutapunguza ajira zilizokwishatengenezwa.

Zuio halina manufaa

Mdau wa habari, Pili Mtambalike anasema hatua hiyo ni matokeo ya kupitishwa kwa sheria mbovu na kwamba kanuni zake hazina manufaa ya kutosha kwa umma.

Mtambalike ambaye ni Meneja programu wa Baraza la Habari Tanzania (MCT), anasema kwa kuliona hilo MCT ikishirikiana na wadau wengine, walifungua kesi kupinga kanuni zilizopo katika sheria hiyo kwa kuwa inaenda kinyume na ibara ya 18 ya Katiba.

“Ingawa katika kesi ile iliyofunguliwa Mtwara Jaji alitutaka tukajipange upya, bado sisi kama wadau wa habari tunasisitiza kwamba kanuni hizo hazina manufaa na ndiyo sababu ya haya yote.

“Nia ya Serikali ni kupunguza uwezo wa wananchi kukosoa waziwazi. Kwa kudhibiti mitandao ya kijamii sasa wananchi hawatakuwa na uhuru tena wa kusema kile wanacho kiamini,” anasema.

Mtambalike ambaye ni mwanahabari, anasema udhibiti huo utapunguza haki ya wananchi ya kupata taarifa kutoka katika vyanzo mbalimbali.

Hata hivyo, anakubaliana na hoja ya Lubinga kwamba kuna athari kubwa iwapo mitandao hiyo itaachwa itumike kiholela.

Ili kuepuka hilo, anasema Serikali inapaswa kuelewa namna ya kukabiliana na changamoto hizo na siyo kama wanavyotaka kufanya.

“Hizi ndiyo athari za mitandao ya kijamii, kwanza huwezi kuzuia ukuaji wa teknolojia lakini pia sasa ni kipindi cha utandawazi, watu wanaotumia njia yoyote kuona moja kwa moja kinachofanyika duniani,” anasisitiza.

“Ni juu ya wewe kama Taifa kujipanga; kuna miongozo mingi inaeleza jinsi ya kutumia kwa manufaa mitandao ya kijamii kwa lengo la kudhibiti na si kukataza,” anaongeza.

Mwanahabari huyo anasema suala la kulazimisha kila mwananchi anayetaka kutumia mitandao hiyo kwa maudhui ya kihabari kulipa mamilioni si sahihi na kwamba hiyo haiakisi hali halisi ya Mtanzania.

Anatoa mfano wa China ambayo imezuia mitandao ya kijamii lakini vijana wake watundu wanatumia kila njia kuwasiliana.

“Sisi tusifike huko tutafute njia bora ya kukabiliana nalo kwa manufaa ya pande zote,” anasisitiza Pili.

Anaitaka mamlaka hiyo kuhakikisha inafanikisha jambo hilo kwa kushirikisha wadau mbalimbali wa habari na kwamba si jukumu la serikali pekee.

“Mimi kama mdau wa habari hatujashirikishwa ipasavyo, naiomba serikali ijitathimini na kuwashirikisha wadau mbalimbali lengo likiwa ni kuboresha na kupata njia bora.

Wednesday, June 20, 2018

Kuingiliana katika madaraka kunaweza kuzusha vurugu

Wakuu wa Wilaya na mikoa yote ya Zanzibar

Wakuu wa Wilaya na mikoa yote ya Zanzibar wakifuatilia jana hotuba ya Waziri wa Nchi ofisi ya Rais,Tawala za Mikoa,Serikali za mitaa na idara maalumu ya SMZ, Haji Omar Kheri. Picha na Maktaba 

Binadamu amejaliwa mafunzo makubwa juu ya mgawanyo wa kazi na madaraka hata kabla ya kuja duniani.

Mafunzo yapo mwilini mwake tokea akiwa ndani ya tumbo la mama na hutakiwa kuheshimu mgawanyiko wa hayo mamlaka na madaraka ya viungo na sehemu mbali bali za mwili katika maisha yake yote.

Mgawanyo huu wa madaraka unatokana na mwili wa Bin Adam (mtoto wa Adam) kugawika katika idara na vitengo mbalimbali ambavyo kila kimoja huwa na kazi maalumu ya kumsaidia mtu katika maisha yake.

Ni mara chake utaona baadhi ya viungo vinakaimu nafasi za viungo vingine pale kiungo halisi kinapokuwa “likizo” au kinashindwa kufanya kazi au kutokuwepo kabisa.

Katika mgawanyiko huu mikono hufanya kazi kama ya kula, kulima, kuwinda, kushona, kuendesha chombo, kuandika na kadhalika wakati kazi ya miguu ni kwenda na kwa vijana wengi ni kulisakata kabumbu.

Kazi ya meno ni kutafuna, mdomo kusema, masikio kusikia na macho kuona. Mishipa inasaidia kusafirisha damu, mapafu kupumua, akili kupima jambo na kutoa wazo, uamuzi na kadhalika.

Panapotokea tatizo, furaha au huzuni utaona mtu anajieleza kwa ishara kama ya mikono, kicheko, kilio au kutikisa kichwa.

Inapotokezea hana au amepoteza nguvu za miguu huenda kwa kutumia mikono, kigari au msaada wa fimbo (mkongojo).

Wapo watu wenye ulemavu wanaoandika au kufanya shughuli mbalimbali kwa miguu kutokana na kutokuwa na mikono.

Mafunzo yanayoyapatikana katika mwili tangu mtu anapoumbwa na kutambua matumizi yake akiwa mdogo hutarajiwa kumsaidia katika maisha ya kila siku na kuheshimu mgawanyo wa mamlaka katika maisha.

Mgawanyo katika maisha

Kwa bahati mbaya kuheshimu mgawanyo wa mamlaka na madaraka katika maisha kama ilivyo katika maumbo yetu, silioni kwa baadhi yetu (nadhani na mimi nimo katika kundi hili).

Mwingiliano ya mgawanyo wa majukumu husababisha misuguano na migongano isiyo ya lazima inayoleta maafa, kama ilivyo kwa msuguano wa waya mbili za umeme ambao huzusha mlipuko.

Mara nyingi hapa nchini, Bara na Visiwani nimesikitishwa kuona baadhi ya viongozi wa Serikali wakitumia vibaya madaraka yao kwa kuingilia mamlaka ya mgawanyo wa kazi.

Viongozi hawa hujifanya mabingwa na wataalamu wa kila fani – afya, elimu, uhasibu, sheria, habari, michezo na kadhalika badala ya kuhakikisha kila mtu anawajibika kwa mamlaka aliyonayo.

Hali hii imezidi miongoni mwa baadhi ya wakuu wa mikoa na wilaya ambao wamekuwa chanzo cha migongano na vurugu.

Wapo ambao namna wanavyoongoza mikoa na wilaya haitofautiani na sawa na amri ambayo hakuna mwenye haki ya kuhoji au kuuliza, kama inavyokuwa kwenye gwaride la kijeshi.

Viongozi hao hutoa amri za kila aina, zikiwemo zinazokiuka sheria au maadili ya suala wanalotaka kujifanya wana utaalamu nao.

Mwenendo huu unazusha mfarakano katika baadhi ya sehemu na watu kujiuliza kama wanachokiona ndio utawala bora.

Kwa mfano, hivi karibuni nilishtuka kumsikia kiongozi mmoja wilaya ya Kusini Unguja, akiahidi kumchukulia hatua kali dereva wa gari lililopata ajali katika Kijiji cha Muyuni na kusababisha vifo vya watu sita.

Hapa tujiulize huyu kiongozi wa serikali anayo haki gani ya kumuadhibu dereva wa gari, kapata wapi mamlaka hayo na nani amempa.

Hili suala lilikuwa linachunguzwa na Jeshi la Polisi na kutokana na vielelezo vinavyopatikana na kwa idhini ya ofisi ya mkurugenzi wa mashtaka, ndio polisi hupeleka mashitaka mahakamani ili kutolewa uamuzi wa kisheria.

Alichofanya huyu kiongozi wa wilaya na kupewa nafasi kubwa ya kusikika katika vyombo vya habari vya Serikali ya Zanzibar ni kuigilia

mkondo wa sheria usifanye kazi yake na kutoheshimu mgawanyo wa madaraka ya kazi.

Masuala ya utawala na sheria za usalama barabarani ni maneno mawili tafauti na kila eneo lina watu waliopewa mamlaka na madaraka ya kusimamia.

Huu mtindo wa viongozi wanaohusika na utawala kujiingiza kila pahala, kama mafuta, chumvi au sukari katika chakula, unadhoofisha utawala bora na unatoa taswira mbaya.

Yapo mambo, kama ya mkuu wa wilaya na mkoa kuchukua hatua anapoona sheria ziliopo wazi zinakiukwa hayana mjadala.

Kwa mfano, kitendo cha karibuni cha mkuu wa mkoa wa mjini magharibi, kufanya ukaguzi wa baa na kuzifungia zile zinazouza chakula mchana au pombe mwezi wa Ramadhani kinaeleweka.

Hii ni kwa sababu sheria na kanuni za leseni ya biashara ya kuuza pombe Zanzibar ipo wazi juu ya saa za kufanya kazi na kuzuia biashara ya pombe wakati huo.

Kwa maana hiyo ni wazi yeyote ambaye hayupo tayari kutouza pombe wakati wa Ramadhani atafute biashara nyingine ya kufanya.

Kama mkuu wa mkoa baada ya kuzifunga baa angejifanya hakimu na kuwapeleka gerezani wenye baa kutumikia vifungo angekuwa anajipa madaraka asiyokuwa nayo.

Hata huu mtindo wa kuwaweka watu kizuizini kama adhabu hauna sura wala harufu nzuri ya utawala bora. Sheria zipo na anayekosa zimtie adabu na sio kauli ya mkubwa kuwa ndio adabu. Hii sheria ya kuwekana kizuizini ni chafu na ilifurahisha kuona kwamba aliyeileta Tanzania, kuisimamia na kuitetea ipitishwe na Bunge ndiye wa kwanza kumbana.

Wednesday, June 20, 2018

Mali ya umma inahitaji uwazi kuilinda

Sehemu ya makontena yenye shehena ya mchanga wa

Sehemu ya makontena yenye shehena ya mchanga wa dhahabu yaliyozuiliwa katika Bandari ya Dar es Salaam yasisafirishwe nje ya nchi kwa agizo la serikali. Picha na Maktaba 

Suala la uwazi katika mali ya umma ni jambo ambalo linajirudia akilini mwangu tangu Juni Mosi baada ya kusikia majibu ya Serikali kuhusu hoja ya wabunge waliohoji malipo ya fedha za fidia kwa serikali katika biashara ya makinikia.

Kauli hiyo ya Serikali iliyotolewa na Waziri wa Katiba na Sheria, Profesa Pallamagamba Kabudi akijibu hoja za Saed Kubenea (Ubungo) na Rashid Shangazi wa Jimbo la Mlalo, waliotaka kujua yalipofikia mazungumzo kati ya Serikali na Kampuni ya Barrick kuhusu makinikia na mikataba ya uwekezaji.

Bila kufafanua wala kuingilia undani wa suala hilo, Waziri Kabudi aliliambia Bunge kuwa mazungumzo hayo yamefikia pazuri na yanaweza kufikia hitimisho Juni au Julai.

Katika majibu hayo, Waziri huyo akasema serikali inaendelea kufanya majadiliano na makampuni mengine 10 ya uchimbaji madini ili kuhakikisha utajiri na maliasili hiyo inanufaisha Watanzania.

Binafsi sina tatizo na mkakati wa kujadiliana na kampuni hizo, na ninaipongeza Serikali kwa maendeleo mazuri katika majadiliano hayo ambayo hitimisho lake linaweza kuihakikishia Taifa mapato ya mabilioni ya shilingi.

Mapato hayo ni kutokana na fidia au malipo ya mapunjo yaliyotokana na mikataba isiyojali masilahi ya umma tuliyoingia na wawekezaji katika sekta ya madini.

Profesa Kabudi, alikwenda ndani akalieleza Bunge kuwa Serikali inachelea kuweka hadharani taarifa na kiwango cha fedha kitakacholipwa na wawekezaji hao, eti kwa kuogopa watu “wasiolitakia mema Taifa kufungua kesi ya madai dhidi ya Serikali.”

Kauli hiyo ikanifanya nikumbuke hadithi moja niliyowahi kuisikia kutoka kwa mmoja wa viongozi wa dini nchini kuhusu uwazi kwenye mali ya umma.

Katika simulizi yake ambayo leo imekuwa wazo langu kuu la makala haya, kiongozi huyo anasema akiwa mwanafunzi katika moja ya shule za seminari nchini, mwanafunzi mmoja kutoka mataifa yaliyoendelea alijiunga shuleni hapo.

Katika shule nyingi, chakula kikuu ni ugali kwa maharage, chakula ambacho kiongozi huyo wa dini anahadithia kuwa kilimshinda mwanafunzi huyo wa kigeni akalazimika kutafuta namna ya kupata mchele kwa ajili ya wali.

Kupitia kwa kiongozi wa chakula, mwanafunzi huyo wa kigeni alifadhili ununuzi wa magunia matatu ya mchele kwa sharti la msaada huo kufanywa siri kati yake na uongozi wa shule. Ombi lililokubaliwa na mchele ukanunuliwa.

Anasema baada ya mchele kununuliwa, wali ulipikwa na wanafunzi waliokuwa wakihoji mabadiliko hayo ya ghafla ya ratiba ya chakula walijulishwa kuwa ni msaada kutoka kwa mfadhili asiyetaka kujulikana.

Kutokana na maelezo hayo, zogo kubwa liliibuka shuleni wanafunzi wakiweka msimamo wa kutokula hadi wamjue mfadhili wao.

Wanafunzi hao walitaka kumjua mtu aliyenunua mchele huo na kuweka masharti, walihofu kuhusu usalama na nia ya msaada wake.

“Hatutaki misaada ya masharti. Tutajuaje katoa gunia tatu lakini mawili katia sumu itakayotudhuru baadaye?” walihoji wanafunzi hao.

Kuona hivyo, uongozi wa shule haukuwa na ujanja mwingine zaidi ya kutoboa siri kwa kumtaja mfadhili ambaye kitendo hicho kilimsononesha kwa sababu hakutaka kujulikana.

Hadithi hii ndiyo imenikumbusha umuhimu wa mali ya umma kuhitaji uwazi, kama kichwa cha makala haya inavyoelezwa.

Kupitia hadithi hii, napenda kuisihi Serikali kupitia na Profesa Kabudi kuacha usiri katika masuala yanayohusu mali na fedha za umma. Watanzania ndio wamiliki wa madini na hivyo wanatakiwa kujua kila kitu kinachoyahusu.

Kisheria, fedha na mapato yote ya umma yanapangiwa matumizi na kuidhinishwa na Bunge ambalo ndicho chombo cha uwakilishi wa wananchi.

Kupitia Bunge la Bajeti, makadirio, mapato na matumizi ya Serikali hujadiliwa na kupitishwa, sasa iweje mapato hayo ya madini yawe siri. Nani atayapangia matumizi yake?

Baada ya matumizi ikiwemo malipo ya uendeshaji wa shughuli za Serikali na miradi ya maendeleo kupangwa na Bunge, matumizi ya fedha hizo hukaguliwa na Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali (CAG), ambaye taarifa huwasilishwa Bunge, kupitiwa na Kamati ya Hesabu za Serikali (PAC) na hatimaye mjadala wa Bunge zima.

Kauli ya Profesa Kabudi kuwa Serikali haitaweka wazi malipo yatokanayo na mjadala kati yake na wawekezaji kwenye sekta ya madini inazua hofu kuwa hata matumizi yake yatakuwa siri.

Hali ikiwa hivyo, maana yake ni kwamba matumizi hayataidhinishwa na Bunge na huenda hayatakaguliwa na CAG.

Nachelea kusema kuwa kama hali ni hivyo, basi fedha hizo hazitakuwa za umma kama inavyo takiwa kuwa.

Kwa sababu naamini malipo na fedha hizo ni za umma, basi Serikali inalazimika kuyaweka wazi kwa sababu ‘mali ya umma inahitaji uwazi’

0757708277

Wednesday, June 20, 2018

Mwanga wa mabadiliko unavyoitikisa Ethiopia

 

By Idd Amiri

Wiki hii kumekuwa na habari za mwendelezo wa mabadiliko makubwa yanayoendelea nchini Ethiopia, ambayo kwa hakika yanawaacha vinywa wazi wafuatiliaji wa siasa za nchi hiyo na kama si kihoro kwa madikteta ndani ya Muungano wa vyama vya kisiasa vinavyoongoza nchi hiyo –Ethiopian Peoples Revolutionary Democratic Front (EPRDF) na hasa wale wanaotokea Jimbo la Tigrey na chama chao cha Tigrayan Peoples Liberation Front (TPLF).

Mwanzoni mwa Aprili, Waziri mkuu mpya, Abiy Ahmed Ali aliapishwa kuchukua nafasi iliyoachwa wazi na Haille Mariam Desalegn aliyejiuzulu katikati ya Februari.

Abiy Ahmed Ali ni Waziri Mkuu wa 16 na wa kwanza kutoka katika kabila lenye idadi kubwa ya watu la Oromo.

Desalegn alijiuzulu kwa kile alichokiita kutoa nafasi kwa chama chake kumtafuta mrithi ambaye ataiongoza nchi hiyo kuelekea katika utawala wa kidemokrasia utakaojali haki za kibinadamu kwa sababu yeye alikuwa ameshindwa.

Lakini, kwa wanaojua mfumo wa utawala wa nchi hiyo, hasa ndani ya EPRDF, waliona dhahiri kuwa kilichomwondoa msomi huyu katika nafasi yake ni kule kushindwa kudhibiti umma wa nchi hiyo ambao ulikuwa umeamua kupaza kilio cha kudai mabadiliko ya kidemokrasia, haki za kiuchumi na za kibinadamu kwa njia ya maandamano na migomo.

Alipoapishwa Abiy, ambaye ni mwanajeshi mwenye cheo cha Luteni Kanali, msomi mwenye shahada ya uzamivu na mtaalam wa mambo ya mawasiliano na ujasusi, aliahidi kuwa atafanya kila awezalo kutimiza matakwa ya wananchi wa nchi hiyo ambao walikuwa wakiisha chini ya utawala wa kidikteta ambao katika siku zake za mwisho ulijiwekea sheria za utawala wa hali ya hatari na hivyo kuzidisha nguvu ya mkono wa chuma iliokuwepo awali.

Hata kabla ya miezi miwili kupita amelishawishi Bunge la nchi hiyo ambalo kwa sehemu kubwa ni la wanachama wa EPRDF kuondoa hali ya hatari ambayo ilitakiwa kufikia kikomo Agosti.

Pia, Bunge lilikubali kuondoa hali ya uhasama iliyokuwepo kati yake na nchi jirani ya Eritrea ambayo ilikuwa sehemu ya shirikisho la Ethiopia kabla ya kujiondoa wakati wa vita vya wenyewe kwa wenyewe na kuitambua hukumu iliyotolewa na Mahakama ya kimataifa ya usuluhishi wa migogoro ya mipaka kati ya nchi na nchi, iliyoamua kuhusu eneo la mpaka lililokuwa likigombaniwa kati ya nchi hizo na ambalo lilipelekea vita kamili mwaka 1998.

Matokeo ya mabadiliko

Katika kile kinachoitwa makubaliano ya Algiers ya mwa 2000, Ethiopia itaukabidhi mji wa mpakani wa Badme kwa Eritrea ili kumaliza uhasama na kutoaminiana miongoni mwao.

Waziri mkuu amekwenda mbali zaidi kwa kuwaachia mamia ya wafungwa wa kisiasa, waandishi wa habari na wanaharakati ambao walikuwa katika magereza mbalimbali ya nchi hiyo.

Amewaruhusu wale waliokuwa uhamishoni kurejea nchini humo, kuanzisha majadiliano ya maridhiano kati ya upande wa Serikali na wapinzani na kutembelea maeneo mbalimbali ya nchi hiyo ambayo yaliathiriwa sana na maandamano na migomo ya kupinga serikali huku akiomba msamaha kwa madhira yaliyowakuta wananchi wa maeneo hayo.

Kwa upande wa kiuchumi, amewashawishi wenzake katika kamati kuu ya EPRDF kukubali kuyaingiza katika ubia na ushindani mashirika makubwa kama lile la ndege, Ethiopian Airlines, Shirika la simu, Ethio Telecom na lile la reli, jambo ambalo lilikuwa halifikiriki kabisa katika siku za hivi karibuni.

Kwa sababu walio ndani ya Serikali wamekuwa wakiyachukulia mashirika hayo kama ng’ombe wao wa maziwa wasiotakiwa kuguswa na yeyote.

Baadhi ya Waethiopia waliozungumza na vyombo vya habari wameonyesha kushangazwa na kasi hii ya mabadiliko ambayo inaendelea kupenya ndani ya nchi hiyo na kujiuliza ilikuwaje mtangulizi wake alishindwa ingawa alikuwa akiahidi angefanya hivyo?

Licha ya kutoka katika kabila kubwa la Oromo, kuwa kwake mwanajeshi kunaweza kumsaidia kuleta ushawishi bila kupata upinzani mkubwa kutoka kwa wenzake ambao kwa hakika ni wanajeshi waliojibadili na kuwa wanasiasa, tofauti na Desalegn ambaye alikuwa ni raia kwa asilimia mia.

Ali ni kiongozi wa chama cha Oromo Peoples Democratic Organisation (OPDO) na vilevile EPRDF ambapo kiutaratibu anakuwa Waziri Mkuu. Vyama au vikundi vinavyounda EPRDF ni vinne ambavyo ni Tigrayan Peoples Liberation Front (TPLF), Southern Ethiopian Peoples Democratic Movement (SEPDM), Oromo Peoples Democratic Organisation (OPDO) na Amhara National Democratic Movement (ANDM).

Chama cha EPRDF kinaundwa na vikundi vya waasi waliokuwa wakimpinga mtawala wa wakati huo aliyeegemea mfumo wa Kikomunisti Mengistu, Haille Mariam ambaye alimwondoa mfalme Haille Selassie mwaka 1974 na yeye kuondolewa mwaka 1991.

Waasi hao kutoka jimbo la Tigrey wakiongozwa na Meles Zenawi walimtimua akakimbilia ukimbizini Zimbabwe anakoiishi mpaka sasa.

Majimbo yanayounda Shirikisho la nchi ya Ethiopia ni pamoja na Oromo, Afar, Somali, Gambela, Tigrey, Amhara, Harari, Southern Nationalities na Benishangul-Gumuz.

Waziri Mkuu mpya amewanyooshea kidole cha tahadhari watu wa makabila ya Tigrinya na Amhara ambao kwa miaka mingi wamekuwa wakiwadharau Waoromo kuwa hawana uwezo wa kuongoza Serikali na hii kwa kiasi kikubwa ilitokana na tabia ya enzi ya watu wa kabila hili ya kujishughulisha zaidi na kilimo na ufugaji ambayo ilisababisha waliokuwa wakishikilia mamlaka ndani ya serikali kuwakandamiza na kuwabagua.

Upande wa Ethiopia

Mabadiliko haya yanatoa mwanya kwa wananchi wa Eritrea kudai haki zao za kidemokrasia kutoka kwa Rais Isaias Afeweki, ambaye ameiweka nchi yake katika hali ya kivita kwa kisingizio cha uhasama na Ethiopia na hivyo kudumaza demokrasia.

Majeshi ya nchi mbili hizi yamekuwa mpakani yakiwa katika hali ya tahadhari kwa muda mrefu.

Vilevile ujio wa Ali kumeonyesha jinsi ambavyo nia na dhamira ya umma pale inapotaka mabadiliko hakuna cha kuzuia hata kama kwa vifaru na mitutu ya bunduki kwani kwa kipindi cha miaka mitatu wananchi wa taifa hili waliendesha migomo na maandamano ambayo yalisababisha mamia ya watu kufa na maelfu kukamatwa.

Licha ya mafanikio ya kipindi kifupi, lakini Ali anakabiliwa na changamoto mbalimbali ndani ya chama chake na uongozi wa juu wa jeshi ambao unashikiliwa na Watigrinya ambao wengi wamekuwa wakiona amekuwa na haraka katika kufanya mageuzi.

Wao wanapendelea kuendelea na utawala wa mgongo wa chuma na mpango wake wa kuliondoa jeshi katika shughuli za kisiasa nao unaonekana kuwa mwiba mkali kwa wahafidhina ndani ya EPRDF.

Katiba ya nchi ilipotengenezwa ilijikita katika kuyatambua makabila na majimbo kama mfumo rasmi wa kiutawala ambao kwa bahati mbaya umeshindwa kuunganisha wananchi wa taifa hili.

Maandamano na migomo ambayo ilimwondoa mtangulizi wake ilitokana na sababu nyingi, lakini zilizo kubwa ni pamoja na ubaguzi wa wazi katika nafasi za kazi na kiuchumi ambapo upatikanaji wa ajira katika ofisi za serikali, kampuni binafsi na taasisi zisizo za kiserikali umekuwa kwa kiasi kikubwa ni wa kujuana kikabila, kijimbo na hata kindugu zaidi.

Hivyo, makundi makubwa ya vijana ambao wengine wamefanikiwa kupata elimu ya chuo kikuu waliachwa nje ya mfumo wa ajira. Vijana wengi wanajitahidi kuihama nchi kwa kwenda nchi za nje kwa kutumia kila aina ya mbinu ili mradi waondoke.

Mgawanyo wa raslimali za nchi hii ni moja ya malalamiko ya watu wa taifa hili ambao wanaona kuwa kuna kikundi cha wachache walio karibu na watawala na ndiyo wanaofaidi keki ya taifa ili hali walio wengi wakiachwa nje.

Hivyo ni kusubiri na kuona namna Ali atakavyojitahidi kupambana na changamoto zinazolikabili taifa hili na kwa kuwa hakujipa muda kama walivyo wengine basi ana nafasi nzuri ya kutohojiwa mapema.

Waethiopia wametoa somo kubwa kwa wakazi na viongozi wa bara hili kuwa vyovyote iwavyo nguvu ya umma ikisimama katika kudai haki si mtutu wa bunduki wala vifaru vinaweza kuuangamiza.

Iddamiri2018@yahoo.com, 0783165487

Wednesday, June 20, 2018

Ruto asambaratisha ngome za Raila Odinga

 

Makamu wa Rais wa Kenya, William Ruto anaendelea kuwakosesha usingizi wapinzani kwa kunyemelea ngome zake za kihistoria huku akijitayarisha kuchukua uongozi wa nchi kutoka kwa Rais Uhuru Kenyatta miaka minne kuanzia sasa.

Ruto amekuwa akizuru maeneo ya mwambao wa Pwani takriban kila mwisho wa wiki kusambaratisha ngome ya Kiongozi wa chama cha ODM na muungano wa Nasa, Raila Odiga.

Makamu wa Rais amefanikiwa kurusha ndoano na kuwanasa samaki wengi wakubwa kama vile nyangumi na papa.

Hatua ya Ruto haijapokelewa vyema na ODM ambayo sasa wanapanga mkutano wa dharura kujadili ziara za kiongozi huyo katika maeneo hayo na kutafuta suluhu ya kuzuia viongozi zaidi kumuunga mkono katika safari yake ya 2022.

Kamati kuu ya kitaifa ya chama hicho itakutana wiki hii ikiwa na ajenda ya kuziba nyufa zinazosababishwa na ziara za Ruto.

Raila anatarajiwa kuongoza kikao hicho baada ya shughuli nyingi za wiki jana za kujaribu kuwapatanisha viongozi wa Sudan Kusini wanaozozania uongozi.

Kiongozi huyo alirejea Juni 10 kutoka Afrika Kusini ambapo alikutana na aliyekuwa Makamu wa Rais wa Sudan Kusini, Riek Machar.

Mkutano huo utaamua jinsi ya kuwaadhibu wanasiasa wa ODM wanaokaidi kanuni za chama. Wanasiasa wanaolengwa kuadhibiwa ni wale ambao wamekuwa wakimlaki na kuongozana na Ruto katika ziara zake za Pwani ambazo zimezidi kwa miezi miwili iliyopita. Kamati ya adhabu itakuwa na kazi kwa sababu idadi ya wanasiasa (wabunge, maseneta na magavana) ambao wanamuunga mkono Ruto ni kubwa.

ODM ina kila sababu kupata tumbo joto kutokana na kampeni za mapema za makamu wa Rais. Miongoni wa wabunge 46 wa ODM katika Bunge la Kitaifa kutoka Pwani, 42 wameapa kumpigia debe Ruto hadi 2022.

Pwani ina magavana sita (mmoja wa Jubilee na waliosalia wakiwa wa ODM. Kwa sasa ni Gavana Hassan Joho pekee ambaye hajamfuata Ruto. Kwa ufupi, magavana watano wameingia katika kambi ya Ruto.

Raila ataambulia chochote?

Swali la kujiuliza sasa ni iwapo Raila ataponea chupuchupu katika mazingara haya na mawimbi ya Ruto katika eneo hili ambalo kwa miaka kadhaa limekuwa ngome yake.

“Kuna sintofahamu kwenye chama chake kwa sasa. Hakuna anayejua kama Raila atawania urais 2022 au la. Anahitaji kujitokeza na kusema kama atakuwa miongoni mwa wale watakaowania kiti hicho au la,” mwanachama mmoja wa Kamati Kuu ya ODM alisema.

Makamu wa Rais amekuwa akitumia nguvu zake na ushawishi wake wote kuwaweka mfukoni wanasiasa wa ODM katika maeneo ya Nyanza, Magharibi mwa Kenya na Pwani huku akijitayarisha kumrithi Uhuru.

Lakini, Ruto anakanusha madai yoyote yanayoonyesha ameanza kampeni. Anasema yeye yuko katika ziara rasmi za kuzindua miradi ya maendeleo na kumwakilisha Rais Uhuru. Lakini, wadadisi wa siasa hawakubaliani naye, wanasema ameanza kampeni za 2022 huku akipeana “zawadi” na ahadi kwa wale anaowalenga wamuunga mkono.

Kuna tofauti kati ya Ruto anayefanya kampeni na Ruto anayetekeleza majukumu ya kiserikali kama vile uzinduzi wa miradi mbalimbali.

Ruto ambaye Wakenya wanamuona sasa katika ziara, ni mtu ambaye yuko kwenye pilikapilika za kampeni rasmi. Lengo la Ruto ni kutayarisha na kuimarisha kampeni zake ili wengine watakapoanza zao miaka mitatu au minne kuanzia sasa, atakuwa amepiga hatua.

Madhara yake

Harakaharaka zake zinaweza kuhujumu ndoto zake kwa sababu 2022 bado ni mbali mno. Wakati wanasiasa wengine watakapokuwa wanaanza kampeni zao, Ruto na wafuasi wake watakuwa wamechoka. Wananchi wengine watakuwa wamebadilisha mawazo yao na kuanza kuegemea upande wa wanasiasa “wapya”.

Ruto alizindua mradi wa Ksh3.2 bilioni katika eneo la Shimoni katika Jimbo la Kwale. Hii ni moja ya miradi mingi ambayo amezindua katika eneo la Pwani. Bila shaka, hii itasaidia kuwavutia wananchi kumpigia kura 2022.

Kwa siku tatu mfululizo, Ruto aliweka kambi Pwani ambapo amemiminiwa sifa na wanasiasa wa upinzani. Vitisho vya Katibu wa ODM, Edwin Sifuna kuwa atawaadhibu wanasiasa hao vimepuuziwa huku wanasiasa wa ODM wakisisitiza kuwa wataendelea kumpigia debe Ruto hadi mwisho.

Tangu Rais Uhuru na Raila kukutana Machi 9 na kuzika tofauti zao, Ruto amefanya mikutano 46 ya hadhara kote nchini. Ruto hufanya mikutano mitatu kwa wiki moja.

Kama mwanafunzi kamili wa Rais mstaafu, Daniel arap Moi, Ruto anazingatia michakato ileile ya kukutana na wananchi kila siku na pia kuwaalika viongozi nyumbani kwake, Eldoret na Nairobi.

Kila wakati anapozindua miradi, Ruto pia hutumia fursa hiyo kukutana na viongozi wa maeneo ambayo miradi hiyo inazinduliwa.

Ziara hizo za Ruto hazijamfurahisha Rais Uhuru ambaye wiki mbili zilizopita alisema Ruto anafaa kuacha “kutangatanga katika vichochoro”.

Duru za kuaminika zinasema kwamba Ruto huwa anaahidi kuwatunza wanaomuunga mkono atakapokuwa rais.

Wabunge wa ODM wajitosa

Baadhi ya wabunge wa chama cha ODM waliomwacha Raila na kumfuata Ruto wanasema makamu wa rais ni mtu ambaye si mchoyo na ameendelea kuwaletea miradi ya maendeleo.

“Ruto sasa haongozi katika orodha ya wanasiasa wanaogombea urais. Yeye ni mgombea wa kipekee ambaye anatuletea suluhisho la matatizo yetu huku tukielekea 2022,” akasema Mbunge wa Malindi, Aisha Jumwa.

Jumwa ambaye sasa anajulikana kwa jina la Mama Radar kwa sababu ya machachari yake anapompigia debe Ruto, alikuwa mfuasi sugu wa Raila. Jumwa ni miongoni mwa wanasiasa wa kwanza kumfuata Ruto.

Ruto ameleta mawimbi makali katika ngome ya Raila katika eneo la Nyanza. Mnamo Aprili 8, Makamu wa Rais alikutana na wabunge watano kutoka Jimbo la Nyamira na kutangaza kwamba shule katika kanda hii zitafaidika kwa Ksh2.1 bilioni.

Mapema kabla ya mkutano huo, Ruto alikuwa amefanya mkutano na wabunge wote tisa kutoka Jimbo la Kisii na kuwashauri wajitenge na mizozo iliyosababishwa na uchaguzi mkuu wa mwaka jana na kushirikiana katika miradi ya maendeleo.

Katika nyumba yake mtaa wa kifahari wa Karen, Nairobi, Ruto amekutana na wabunge kutoka eneo la Magharibi. Mkutano huu ulichochea mawazo kwamba huenda Ruto anapanga kushirikiana na kiongozi wa chama cha Ford-Kenya, Moses Wetangula na mwenzake wa ANC, Musalia Mudavadi.

Kwa miaka 15 iliyopita, Raila amekuwa ana wafuasi kutoka Nyanza na Magharibi ambapo alipata asilimia 70 ya kura katika sehemu hizi mbili zenye wapiga kura wengi.

Naibu mwenyekiti wa ODM, Gavana Wycliffe Oparanya wa Jimbo la Kakamega amekutana na Ruto huku kukiwa na fununu kwamba anapania kuwa mgombea mwenza wake.

Kiranja wa Kundi la wachache katika Bunge la kitaifa, Junet Mohamed ameonya kwamba kampeni za mapema zimeng’oa nanga na kuna hatari ya kufungua mianya ya matumizi na uvujaji wa pesa za umma. Huku Ruto akiendelea kujenga ufuasi wake, washiriki wake wa kisiasa wanasema hawajafurahishwa na jinsi vita dhidi ya ufisadi vinavyotekelezwa.

Kiongozi wa walio wengi bungeni, Aden Duale na Seneta wa Jimbo la Nandi, Kiprotich Cherargei wanadai vita hivyo vilivyoanzishwa na Rais Uhuru wiki tatu zilizopita, vinalenga watu walio na uhusiano wa kisiasa na makamu wa Rais.

Wednesday, June 20, 2018

Wabunge wetu na bajeti ya “jicho la huruma”, tutafika?

 

Bunge la Bajeti linaelekea mwisho. Tumesikia mengi na kujifunza mengi. Tumewasikia wabunge wetu, wengine wakiunga mkono, wengine wakipinga, wakishauri, wakisinzia na wengine wakikwepa vikao vya Bunge. Asilimia kubwa ya wabunge wetu tumewasikia wakiishukuru serikali kwamba miradi ya maji, kilimo, barabara, hospitali, shule na mingine, imetekelezwa kwa vile serikali imekuwa na “jicho la huruma”.

Tumewasikia baadhi ya wabunge wanajigamba kujenga zahanati, shule, barabara katika majimbo yao. Wengine wananunua madawati, vitanda vya hospitali na kutengeneza visima vya maji na kulipa ada za wanafunzi katika majimbo yao. Kwa maneno mengine nao wanayaangalia majimbo yao kwa “jicho la huruma”.

Ugonjwa huu wa “kuangaliwa kwa jicho la huruma” umeenea na kusambaa kila kona ya taifa letu. Hata juzi wakati bajeti ya mwaka huu ikisomwa, wananchi walikuwa wakiisubiri hotuba ya Bajeti ije na “jicho la huruma”.

Ugonjwa huu ni mbaya kiasi kwamba hata nguvu za kuhoji zimepotea na kuyeyuka. Tunaambiwa bajeti iliyopita haikutekelezwa asilimia zote, na kusema kweli sehemu nyingine kilichopangwa na kupelekwa huko havina uwiano hata kidogo.

Tumewaona wachache wanaohoji ni kwa nini kila mwaka malengo hafikiwi. Walio wengi hawahoji. Je, bajeti ya mwaka huu itafikia malengo au hapana? Kuna mbinu gani za kuhakikisha bajeti inatekelezwa asilimia zote? Badala ya kuuliza maswali haya ya msingi, tunakaa na kusubiri kwa matumaini yasiyokuwa na matumaini na kubembeleza “jicho la huruma” lielekee upande wetu.

Serikali inayokusanya kodi, serikali iliyopata dhamana ya kuitawala na kuiongoza nchi, badala ya kutimiza wajibu wake, inakuwa na “jicho la huruma”! Inalazimika kumpendelea mbunge mmojammoja na kulisaidia jimbo lake kulingana na jinsi anavyowasilisha kilio chake; kwa kupiga magoti na kutoa machozi.

Tumesikia mara nyingi waheshimiwa wabunge wakisema “Mheshimiwa Waziri… Napiga magoti mbele yako, naomba unitupie jicho la huruma kwenye jimbo langu, shule, hospitali na barabara”.

Hayo yakitendeka, mbunge anaishukuru serikali kwa “jicho la huruma”. Na wananchi wanamsifu mbunge wao kwa kuwaletea barabara, maji na umeme, wakati vyote hivyo vinatokana na kodi za wananchi na rasilimali za taifa letu.

Kwa nini mbunge asisimame kifua mbele na kuikumbusha serikali wajibu wake wa kutoa huduma? Akatetea kwa nguvu zake zote haki ambayo ni lazima wananchi wake waipate bila masharti wala upendeleo wa aina yoyote ile.

Mbunge ni macho na midomo ya wananchi anaowawakilisha. Hili ni muhimu sana likaleweka kwa wote; wabunge walifahamu na wananchi wanaowakilishwa walifahamu kwa undani kabisa.

Kazi za mbunge

Swali langu la msingi katika makala hii ni je, sisi Watanzania tunafahamu kazi za wabunge? Na je, wabunge wetu wanafahamu kazi zao na wajibu wao? Tunaweza kuzifahamu kazi za mbunge, kwa kuangalia kazi za Bunge, maana mbunge, ni mwakilishi wa jimbo (wananchi) katika Bunge.

“Sehemu ya pili ya Bunge itakuwa ndicho chombo kikuu cha Jamhuri ya Muungano ambacho kitakuwa na madaraka, kwa niaba ya wananchi, kuisimamia na kuishauri Serikali ya Jamhuri ya Muungano na vyombo vyake vyote katika utekelezaji wa majukumu yake kwa mujibu wa Katiba hii.” Ibara ya 63(2), pia na Ibara ya 64(1) inaelezea kazi za Bunge, juu ya kutunga sheria.

Hivyo basi, mbunge, ni mwakilishi wa jimbo lake katika chombo kikuu cha Jamhuri ya Muungano ambacho kina madaraka, kwa niaba ya wananchi, kuisimamia na kuishauri Serikali ya Jamhuri ya Muungano na vyombo vyake vyote katika utekelezaji wa majukumu yake.

Iwapo kazi ya mbunge ni kuisimamia na kuishauri serikali, kwa nini mbunge alie, aipigie magoti serikali na kuishukuru kwa kazi inazopaswa kufanya?

Inawezekana pia kwamba hata wananchi wanafikiri kwamba kazi za mbunge ni kujenga madaraja, ni kuleta maji, ni kuleta umeme, ni kusalimia misiba na kujenga shule.

Kama hivyo ndivyo, ndio maana wale wanaohimiza elimu ya uraia si wa kupuuzwa. Ni lazima serikali isikie kiliko hiki na kuweka nguvu zote katika kufundisha elimu ya uraia.

Fikra za mbunge

Wakati wa uchaguzi mkuu wa 2010, nilibahatika kupata kipeperushi cha mbunge wa sehemu fulani kilichokuwa kikimnadi na kuelezea misaada mbalimbali aliyoitoa kwa wanajimbo wake.

Anasema: “Nilisaidia upatikanaji wa majeneza pamoja na kusafirisha marehemu kutoka wilaya yangu walikopata ajali ya treni mkoani Dodoma na kushughulikia majeruhi kwa kuwawahisha hospitali ili kupata matibabu ya haraka.

“Nilifanikisha uletaji wa mwili wa marehemu (anamtaja jina) kutoka Dar es Salaam. Nilisaidia sana uwezekano wa usafiri wa ndege pamoja na usafiri wa gari wa kutoka uwanja wa ndege kwenda alikozikwa.

“Nilitoa baiskeli kwa mlemavu wa viungo yenye thamani ya Sh60,000 na Sh100,000 kumnunulia mlemavu mwingine baiskeli ya gurudumu tatu.

“Nilimsaidia mama mtu mzima kupata haki zake zilizokuwa hatarini kupotea bure mkoani Dodoma

ee(Sh40,000) nauli ya kutoka Dar es Salaam waliokuwa wamekwama.

“Niliwasafirisha vijana wawili kutoka jimboni mwangu waliokwama Dar baada ya kudanganywa waende huko kwamba wangepatiwa ajira.

“Nilitoa ada ya mtoto wa mzee wa mahakama ya Mwanzo aliyekuwa akisoma sekondari ya kata.

“Tarehe 24/6/09 milihudhuria mazishi ya Mzee mmoja (anamtaja) aliyezikwa huko Mtana na kuchangia Sh100,000 kama rambirambi.

“Nilisafirisha maiti ya mkereketwa wa CCM (anamtaja) aliyefariki Julai 2009 huko Mbeya na kuzikwa kijijini kwao Mtakuja. Pamoja na gharama nyingi nilizolipia, pia nilichangia Sh50,000 kama rambirambi.

“Nilisaidia mkazi wa kitongoji fulani (anamjata) msaada wa fedha kufuatia kuunguliwa moto nyumba yake.

“Nina hakika nimetoa michango mingine mingi kwa wanajimbo na kwa watu wengine pia ambao hawatoki jimboni mwangu. Nyinyi ndiyo mtanikumbusha mengine niliyoyasahau.”

Mbunge hajafanya kazi yake

Ningepata nafasi ya kumkumbusha ndugu yetu huyu ni kwamba kati ya yote aliyoyataja hakuna hata moja linalohusiana na kazi yake ya ubunge. Labda alitaka kujitangaza kwamba yeye ni raia mwema, hivyo anafaa kuchaguliwa kuwa mbunge. Hata hivyo, bado ana kazi ya kujifunza na kuzifahamu kazi za mbunge.

Wabunge wengine wanafanya kazi ya kugawa fedha kwa wapiga kura wao ili wawatambue kwamba wao ni wabunge.

Mimi mwenyewe kwa macho yangu, si kuambiwa, mwaka fulani kabla ya kura za maoni za CCM nilimwona mbunge wa jimbo fulani, akiwatupia wapiga kura wake pesa.

Akiwa na gari lake na kipaza sauti chake mkononi, aliwataka wananchi wamtambue kwamba yeye ni mbunge wao, na kwamba yeye ana pesa. Hivyo alitoa pesa kwenye mkoba wake na kuwatupia wananchi.

Watu walikanyagana na kuumizana wakigombea pesa hizo. Kila mtu alishangaa huyo mtu alikuwa na pesa kiasi gani. Hata matajiri kama Bill Gate wa Marekani, hawajafikia kiasi cha kuwatupia watu pesa, sembuse mbunge, tena wa nchi masikini kama Tanzania.

Hili ni tukio lililofanywa na mtu mwenye akili timamu, tena mbunge.

Mbunge anaweza kuishauri serikali kujenga shule, lakini si kazi ya mbunge kujenga shule kwa pesa zake binafsi, akifanya hivyo, itakuwa si kwa vile ni mbunge, bali ni kwa vile atakuwa raia mwema mwenye uwezo na roho ya kuwasaidia wananchi wenzake.

Mbunge anaweza kutoa sukari kama vile wananchi wenye nia njema na uwezo wanavyofanya, lakini si kwamba ni kazi ya mbunge, kugawa sukari, kana kwamba asipotoa sukari au vitenge atakuwa hakufanya kazi yake ya ubunge.

Hata hivyo, si lazima kila raia mwema kuingia bungeni. Raia wema, ambao tunao wengi, wanaweza kuendelea na kazi yao ya kuihudumia jamii kwa matendo yao mema.

Wanasiasa wenye uwezo wa kujieleza na kueleza kile walichotumwa na wananchi, wenye uwezo wa kuchambua na kuiweka sawa miswada mbalimbali inayowasilishwa bungeni, wasomi, wazalendo na wenye moyo wa kukubali kutumwa, wapewe nafasi ya kuwatumikia wananchi bungeni.

Padre Privatus Karugendo,

+255 754 6331 22

pkarugendo@yahoo.com

Wednesday, June 20, 2018

Serikali, viongozi wa dini wafungue ukurasa mpya

 

Wiki iliyopita Rais John Magufuli alikagua ujenzi wa msikiti mkubwa huko Kinondoni alizungumzia mambo makubwa mawili.

Mosi, aliwataka viongozi wa dini kutowatumia wanasiasa kueleza “mambo” yao na akaahidi kuwa Serikali yake itaendelea kushirikiana na dini zote.

Ni imani yangu kuwa alitoa maneno haya kwa moyo wa dhati na si ya kisiasa, na ndiyo maana yamerudiwa pia na Waziri Mkuu, Kassim Majaliwa katika Baraza la Iddi.

Ni kweli kuna umuhimu wa Serikali kushirikiana na viongozi wa dini. Nasema hivyo kwa sababu Agosti 2016, viongozi wa dini kwa umoja wao waliomba kukutana na Serikali kuzungumzia mustakabali wa amani ya nchi yetu kulipokuwa na vuguvugu la maandamano ya Ukuta.

Sote tunafahamu na hili wala si jambo la siri, kwamba mpango wa maandamano yale ulifanya nchi ikataharuki hadi Jeshi la Polisi likaingiza vijana wake barabarani na silaha wakifanya mazoezi ya utayari.

Kauli ya viongozi hao wa dini ya kutaka kukutana na Serikali ndio iliyowasukuma Chadema waliopanga maandamano hayo kutangaza kuyasitisha wakisubiri hatima ya mkutano huo wa viongozi wa dini.

Leo hii tunaelekea mwaka wa pili viongozi hao wa pande hizo mbili hawajakutana, lakini kauli hii ya Rais ya kufungua ushirikiano na viongozi wa dini inaweza kuwa ufunguo wa ukurasa mpya.

Ni vizuri viongozi hao na wengine upande wa Serikali waone umuhimu wa kauli hiyo Rais kama baba wa familia, wafungue ukurasa mpya wa ushirikiano.

Katika mikutano hiyo ya pamoja, naamini hata ujumbe wa rais wa sasa, kwamba “viongozi wa dini msiwe na wasemaji ambao si viongozi wa dini” ungepata mahali sahihi pa kuujadili na kuwekana sawa.

Rais alisema: “Mnapokuwa viongozi wa dini halafu mkawatumia wasemaji ambao si viongozi wa dini au ni wanasiasa, mtakuwa mnachanganya dini na siasa, kitu ambacho ni kibaya sana,” alisisitiza Rais.

“Kama ni masheikh wazungumze masheikh. Kama ni Mufti anazungumza Mufti, kama ni askofu azungumze askofu na kama padre azungumze padre. Msitafute wasemaji kwa niaba yenu”

Rais alisema pale panapokuwa na wasemaji wengi katika masuala ya dini, hata yale wanayoyasema yanakosa maana, kwa kuwa haitaeleweka kama yamesemwa na viongozi wa dini au waliotumwa.

Mimi naamini, kama Rais angekutana na viongozi wa dini kwa umoja wao kuanzia Septemba 2016, naamini wangekuwa wameweka utaratibu mzuri wa namna ya kushauriana katika masuala ya kitaifa, likiwamo hili la sasa.

Ni kwa msingi huo, naamini hata waraka wa Maaskofu wa Kanisa Katoliki na ule wa Kanisa la Kiinjili la Kilutheri Tanzania (KKKT) usingebeba maudhui yale tuliyoyaona.

Lakini ni kwa sababu milango haikuwa imefunguliwa ndio maana walitumia njia ile kufikisha ujumbe wao na kueleweka kwa namna tofauti.

Tumeona wakati mjadala wa nyaraka hizo ukiendelea, wiki iliyopita Jumuiya za Taasisi za Kiislamu Tanzania, nao walitoa waraka wa Eid El Fitr 1439H/2018 uliobeba maudhui na ujumbe unaofanana nazo.

Kama ilivyo kwa maaskofu, waraka huu wa Jumuiya za Kiislamu imezungumzia kuminywa kwa uhuru wa Bunge na mahakama, uhuru wa kujieleza na hata matukio ya watu kuteswa, kuuawa na wengine kupotea.

Ni vizuri Serikali ikaelewa kuwa waumini wa dini zote wanawaamini zaidi viongozi wao, hivyo ijitahidi kushughulikia madai ya viongozi wao.

Franklin Roosevelt, aliyewahi kuwa Rais wa 32 wa Marekani (1933-1945), aliwahi kusema; “In politics, nothing happens by accident. If it happens, you can bet it was planned that way”.

Kwa tafsiri yangu, ni kwamba katika siasa hakuna kitu kinachotokea kwa bahati mbaya na kama kitatokea unaweza kubahatisha kwa kusema kilipangwa kitokee hivyo.

Serikali ielewe kuwa haya yanayotokea leo hii kwa viongozi kutoa matamko hasi dhidi ya utawala wake hayatokei kwa bahati mbaya, ifungue ukurasa mpya na viongozi wa dini.

Wednesday, June 20, 2018

Arusha inavyotambua mchango wa vyombo vya habari katika maendeleo



Musa Juma.

Musa Juma. 

Kiongozi wa Kanisa Katoliki Duniani, Papa Francis katika salamu zake Juni mwaka juu, amenukuliwa akielezea umuhimu wa vyombo vya habari, ikiwepo mitandao ya kijamii.

Anasema vyombo hivyo ni zawadi ya Mungu na ni sehemu ya kupanua mtazamo kuhusu mambo mbalimbali katika maisha ya watu duniani.

Katika utekelezaji wa majukumu ya serikali, vyombo vya habari hutumika kama kioo kuonyesha mazuri, mabaya na maoni ya wananchi.

Pamoja na majukumu yake ya kutoa elimu, kuburudisha, kuonya vyombo vya habari hutumika kama sehemu ya kuhifadhi kumbukumbu ya matukio mbalimbali.

Hivyo, taifa lolote linalotaka maendeleo endelevu ni muhimu kushirikiana na vyombo vya habari si tu kuandika habari za serikali bali pia kupata maoni mbadala.

Maoni mbadala husaidia kupatikana hisia za walio nje ya utawala na jamii, juu ya mwenendo wa viongozi na serikali yao.

Juni 14 mwaka huu, Mkoa wa Arusha uliandaa mkutano ulioshirikisha wanahabari zaidi ya 120 na viongozi wa taasisi za serikali na umma, kuelezea utekelezaji wa majukumu na changamoto zake.

Mpango huu ulioanzishwa na Mkuu wa Mkoa wa Arusha, Mrisho Gambo unapaswa kuigwa na viongozi wa mikoa mingine kwa kuwa kukaa na vyombo vya habari kuelezea mafanikio, changamoto na kujibu maswali kunasaidia taasisi kujua yanayoendelea katika jamii na kuboresha utendaji.

Jambo hili, ingawa kuna baadhi wanaweza kulipokea kwa hisia tofauti, nionavyo mimi lafaa kupongezwa.

Jambo hili pia linaondoa uadui usio na sababu baina ya watendaji wa taasisi za serikali na vyombo vya habari, kwani mwisho makundi hayo hujikuta yana lengo bora kutaka amani na maendeleo.

Kwa Mkoa wa Arusha jambo hili lina umuhimu wa kipekee hasa kwa kuzingatia mchango wa mkoa kwa taifa. Arusha ni mkoa wa pili kwa kukusanya kodi kubwa serikalini, lakini pia unaoongoza kuingiza mapato ya kigeni kupitia sekta ya utalii.

Utalii ndio unaongoza nchini na kuingiza fedha za nyingi za kigeni na unachangia zaidi ya asilimia 18 ya Pato la Taifa. Hivyo, Arusha inapaswa kuwa na mazingira ya aina yake yenye kutoa fursa kwa vyombo vya habari kuchangia maendeleo.

Miongoni mwa mambo ambayo vyombo vya habari vinaweza kusaidia kushamirisha maendeleo, ni umuhimu wa mkoa kuwa na amani utulivu ili kuenzi ile sifa ya kuwa “Geneva ya Afrika”.

Kutokana na Arusha kuwa shwari mapato ya utalii yameongezeka, kutoka dola 1.7 bilioni mwaka 2012 hadi dola 2.2 bilioni mwaka 2017.

Kwa mujibu wa takwimu za wizara ya Maliasili na Utalii, ongezeko la mapato hayo, linatokana na ongezeko la watalii, kutoka 1,077,058 mwaka 2012 hadi 1,327,143 mwaka 2017.

Hali hiyo imechangiwa na taasisi zote za umma, kushirikiana na wanahabari kutangaza vivutio vya mkoa huo. Ni wazi kwa ushirikiano huo wa vyombo vya habari uliendelea, mkoa huo utafanikisha mipango ya Tanzania ikiwamo ya kuendeleza viwanda.

Hivyo itoshe kutoa wito kwa mikoa mingine na serikali kwa ujumla kutambua mchango wa vyombo vya habari na kuvitumia kwa uwazi kwa faida ya Watanzania wote.

Mussa Juma ni mwandishi wa Mwananchi mkoani Arusha 0754296503.

Sunday, June 17, 2018

Jinsi Trump na Kim Jong walivyoshikana mkono

 

By Noor Shija, Mwananchi

Ilikuwa ni saa 3:05 asubuhi kwa saa za Singapore na saa 4 asubuhi kwa saa za Tanzania wakati dunia iliposhuhudia mahasimu wawili wakipeana mkono kwa mara ya kwanza uliodumu kwa sekunde takriban 13 kwenye veranda ya hoteli ya Capella iliyopo kisiwa cha Sentosa nchini Singapore.

Ni tukio la viongozi Donald Trump wa Marekani anayefahamika kama mtu mwenye ‘hamaki na kufukuza’ kutokana na tabia yake ya kufukuza ovyo wateule wake na Kim Jong-un wa Korea Kaskazini anayetambulika kama ‘bwana makombora’ kutokana na vitisho vyake vya silaha za nyuklia.

Viongozi hao ambao awali walitambiana kwa vita vya maneno, walikutana kwa mara ya kwanza katika maisha yao kwenye veranda yenye urefu wa takriban mita 15 na kuwekwa mazulia mawili yakionyesha alama ya T huku ukutani kukiwa kumepambwa bendera za nchi zote mbili. Bendera za Korea Kaskazini ziliwekwa nyingi kuanzia mlango wa mkono wa kushoto zikichanganyika na bendera ya Taifa la Marekani.

Mbele ya veranda walikuwapo wapigapicha kutoka vyombo mbalimbali vya habari duniani kwa ajili ya kuweka kumbukumbu ya tukio hilo la kihistoria. Ilikuwa kama kitu cha ajabu ambacho hakijawahi kutokea duniani wakati Trump akitokea mlango wa kulia na Kim akitokea mlango wa kushoto walisogeleana taratibu na kupeana mkono kwa mara ya kwanza huku wakitazamana usoni.

Kim aliyekuwa amevaa suti maarufu ya Mao, Trump alikuwa amevaa suti na tai. Tofauti na namna Trump anavyoshikana mkono na viongozi wengine aliowahi kukutana nao, siku hiyo ilikuwa tofauti. Mtaalamu wa lugha za ishara wa Marekani, Judi James anasema namna Trump alivyomshika mkono Kim huku mkono wake mwingine wa kushoto ukiwa begani kwa Kim ilikuwa ni ishara ya kumuonyesha yeye ni kiongozi mwenye nguvu anayetoka taifa kubwa duniani.

Viongozi hao walipeana mkono kwa mara ya pili huku sura zao zikiwa zimegeukia wapigapicha kwa ajili ya kuchukua kumbukumbu. Kwa mujibu wa James, hatua hiyo ya pili ilikuwa tayari sura zao zimeanza kuzoeana na zilionyesha hali ya matumaini katika mazungumzo yao.

Mtaalamu mwingine wa lugha za ishara wa Marekani, Darren Stanton anasema maana ya Trump na Kim walivyopeana mkono kwa mara ya kwanza ilikuwa ni kuonyesha ishara ya kumalizika kwa uadui kati ya nchi hizo mbili.

Stanton alifananisha namna Trump alivyokutana na Rais wa Ufaransa, Emmanuel Macron ambapo mkono wa Macron ulionekana kuwa na nguvu kiasi cha kidole gumba kuacha alama kwenye mkono wa Trump na picha ya alama hiyo kusambaa sana kwenye mitandao ya kijamii.

Viongozi hao walipowaelekea wapigapicha hawakushikana mkono na Macron alionyesha tabasamu, lakini Trump sura yake iliyonyesha hali ya kuhuzunika.

James anasema Novemba mwaka jana wakati Trump alipokutana na Waziri Mkuu wa Japan, Shinzo Abe kwa ajili ya mazungumzo ya ushirikiano wa kibiashara katika Ikulu ya White House, wakati wakisalimiana vidole vinne vya mkono wa Trump vilikuwa vimenyooka, kwa maana havikuonyesha ushirikiano wa kushika mkono wa Abe kama alivyofanya yeye.

Anasema Trump alipokutana na Kansela wa Ujerumani, Angela Merkel wakati wa kupiga picha Trump hakushikana mkono na kiongozi huyo, walichofanya ni kuelekeza sura zao kwenye kamera kwa ajili ya kupata picha ya kumbukumbu.

James anasema namna Trump alivyoshikana mkono na Kim kwa takriban sekunde 13 kwa mara ya kwanza na baadaye kwenda kwenye mkutano wa faragha uliodumu kwa takriban dakika 40, ilikuwa ni kielelezo cha kumaliza tofauti za nchi hizo zilizodumu kwa miaka mingi.

Anasema Trump alivyofanya kwa Kim ndivyo alivyofanya kwa Rais wa Russia, Vladimil Putin walipokutana kwa mara ya kwanza. Trump alimshika kwa mikono miwili Putin wakati mwenzake alimpa mkono mmoja wakati wakisalimiana.

Trump na Putin kwa siku za nyuma wamekuwa na vita vya maneno hasa taarifa kwamba nchi hiyo ilisaidia ushindi wa Trump katika uchaguzi mkuu wa Marekani.

Furaha ya Trump kukutana na Kim

Akiwa bado angani ndani ya Air Force One akitokea Singapore, Rais Donald Trump ametuma idadi kubwa ujumbe wa Twiter akiwafahamisha Wamarekani kwamba sasa wanaweza kulala usingizi mwanana kwa kuwa hakuna tishio tena la kombora la nyuklia kutoka Korea Kaskazini.

“Kila mtu sasa ajisikie yuko salama zaidi kuliko siku nilipochukua madaraka.” Hiyo ni kauli iliyoonyesha furaha na amani ndani ya moyo wa Rais Trump baada ya kukutana na kiongozi wa Korea Kaskazini, Kim Jong-Un.

Furaha na matumaini ya Trump ya kumaliza mgogoro kati ya Korea Kaskazini na nchi yake uliodumu kwa miaka mingi, ulidhihirika pale Trump alipokuwa akitaja jina la Kim alianza na wadhifa Mwenyekiti Kim Jong-Un.

Haikuwa hivyo tu, Trump baada ya kusaini makubaliano alimpeleka Kim Jong-Un kumuonyesha gari lake aina ya limousine lenye thamani ya zaidi ya Sh3.6 bilioni. Gari hilo analoliita ‘beast’ au fahali la ng’ombe, kwenye kiti anachokaa Trump kuna simu ya satellite iliyounganishwa moja kwa moja kwenye simu ya Makamu wa Rais wa Marekani na nyingine kwenye Wizara ya Ulinzi, maarufu Pentagon.

Kilichoonekana kama kumtoa ushamba, Trump aliamuru mlango wa kwenye kiti anachokaa yeye ufunguliwe na aliendelea kutoa maelezo kwa Kim kuhusu gari hilo ambalo silaha za kujilinda ikiwamo bunduki aina ya shotgun iliyopachikwa kwenye mlango wa kulia wa mbele, ina boksi lenye mabomu ya machozi, mbele ina kamera yenye uwezo wa kuona usiku na lina mfumo wa hewa ya oksijen kama litashambuliwa na silaha zenye kemikali za sumu.

Trump ambaye aliwasili Marekani Jumatano asubuhi ujumbe wake kwenye Twitter ulisomeka; “Kabla sijachukua madaraka watu walikuwa wakidhani kuwa kuna hatari ya kupigana vita na Korea Kaskazini. Rais (Barack) Obama alikuwa akisema Korea Kaskazini ni tatizo kubwa na hatari kwetu. Sasa hivi halipo laleni vizuri usiku.”

Wakati Air Force One ilipokuwa ikiweka mafuta katika jimbo la Hawaii, Trump alitumia fursa hiyo kutuma ujumbe wa Twitter akimshukuru Kim Jong-Un kwa uamuzi wake mgumu wa kutoa mwangaza mzuri kwa watu wake wa Marekani. “Mkutano huo wa aina yake ni wa kwanza kati ya Rais wa Marekani na kiongozi wa Korea Kaskazini,” alituma ujumbe huo Trump.

Jitihada za Clinton

Mwandishi mmoja wa habari aliwahi kuandika kuwa Uwanja wa Ndege wa Kimataifa wa Pyongyang wa nchini Korea Kaskazini ni moja ya viwanja vilivyo kimya duniani. Hii ni kutokana na nchi hiyo kuwa sugu kwa kutengwa na mataifa mengine, ndege hazitui hapo hata idadi ya wageni wa kimataifa ni ndogo.

Hata hivyo, baada ya kujengwa uwanja mpya wa ndege mwaka 2012, kwenye ubao uliokuwa ukionyesha ratiba ya kila siku ya safari za kimataifa za ndege na nchi zinazotua, ilikuwa ni kama maonyesho kwa kuwa hakukuwa na ndege zilizokuwa zikitua kwenye uwanja huo.

Licha ya ndege kutotumia uwanja huo, Mei 1999 uliondoa mkosi baada ya ndege iliyokuwa imebeba ujumbe wa Serikali ya Marekani ukiongozwa na waziri wa ulinzi, William Perry ilitua katika uwanja huo wakipeleka ujumbe wa Rais wa 42 wa Marekani, Bill Clinton akitaka kuanzisha mazungumzo ya kumaliza mgogoro wa miaka mingi kati ya nchi hizo.

Perry alikuwa ameingia kwenye mpango akiwa na matumaini kwamba atawezesha mataifa hayo, Marekani na Korea Kaskazini kumaliza mzozo wao wa kijeshi uliodumu kwa miaka mingi. Wakati Perry na ujumbe wake wakiwasili Pyongyang, makubaliano kati ya nchi hizo yaliyofikiwa 1994 yalikuwa yameshindikana baada ya kila upande kushindwa kutimiza ahadi.

Ahadi ya Marekani ya kupeleka tani 500,000 za mafuta kila mwaka haikutekelezwa kwa wakati, lakini ahadi nyingine iliyotolewa na Marekani na washirika wake Japan na Korea Kusini kuweka mitambo ya kuzalisha umeme ya nyuklia ndani ya Korea Kaskazini kushindwa kutekelezwa kwa wakati.

Hata hivyo, Korea Kaskazini kwa upande wake ilibainika imekuwa ikiendeleza kutengeneza silaha za nyuklia za siri ikiwamo kufanya majaribio ya makombora yake. Hali hiyo iliwashawishi makechero wa Marekani kwamba Korea Kaskazini inaendelea kukusanya malighafi za mlipuko kwa ajili ya kutengeneza makombora.

Clinton ndiye aliyeanzisha makubaliano hayo muda mfupi baada ya kuingia madarakani 1993 akichukua uongozi wa nchi kutoka kwa George H. W. Bush, lakini utekelezaji wa makubaliano hayo ulivurugika na kumlazimu Clinton kumpa barua Perry aipeleke kwa kiongozi wa Korea Kaskazini, Kim Jong-il.

Kim Jong-il aliingia madarakani mwaka 1994 akichukua uongozi wa nchi kutoka mwasisi wa Taifa hilo, Kim Il-Sung. Licha ya barua hiyo, Kim Jong-il aliueleza ujumbe wa Marekani matumaini yake ya nchi hizo kuwa na uhusiano mzuri.

Perry katika maelezo yake kwa kiongozi huyo ni kwamba mbali na barua ya Clinton pia alikuwa amepewa mamlaka ya kuzungumza kwa niaba ya washirika wengine wa Marekani, nchi za Japan na Korea Kusini ambao ni wadau wa mazungumzo ya amani katika eneo hilo ikiwamo China.

Alimweleza Kim kuwa mbali na kunufaika na mafuta na umeme, nchi hiyo ingesaidiwa kurejesha uhusiano na jumuiya za kimataifa ikiwamo ushirikiano wa kidiplomasia na biashara kati yake na Marekani.

Jitihada za Clinton katika kuleta amani kwa kumaliza mgogoro na Korea Kaskazini kupitia Perry hazikuweza kufanikiwa na hata marais waliofuata, George W. Bush (2001-2009) wa Republican na Barack Obama (2009-2017) wa Democrat hawakuweka juhudi za kutafuta suluhu.

Kama ilivyokuwa kwa Bill Clinton wa Democrat ambaye mwaka mmoja baada ya kuingia madarakani alianza jitihada za kutatua mgogoro kati ya Marekani na Korea Kaskazini, ndivyo ilivyo kwa Donald Trump aliyeingia madarakani mwaka jana na kabla ya mwaka kumalizika ameanza jitihada za kumaliza mgogoro huo.

Clinton alimtumia waziri wa ulinzi, Perry lakini Trump ameanza jitihada hizo kwa kumtumia mshauri wake wa masuala ya usalama, John Bolton mwanasheria ambaye amewahi mshauri wa chama cha Republican na balozi wa Marekani katika Umoja wa Mataifa.

Kuna wanaosema kazi ya kidiplomasia iliyofanywa na Perry ni kubwa kwa kuwa aliiweza kuifanya kwa miezi 18 kwa kuendesha majadiliano ya kidiplomasia ikiwamo safari za kwenda Pyongyang. Bolton anaonekana kama adui wa juhudi za kutafuta amani kwa njia ya mazungumzo.

Ni mbabe anayeamini nguvu za kijeshi ndiyo suluhisho la kupambana na viongozi wababe, ambaye yeye huwaita ‘madikteta’ akitolea mfano alivyoondolewa madarakani kiongozi wa Libya, Kanali Muammar Gadaff.

Kabla ya mkutano wa Singapore majigambo ya Bolton yalikuwa Trump atamkabili Kim Jong-un kwa kumlazimisha ateketeze mpango wake wa nyuklia au ashughulikiwe na majeshi ya Marekani.

Sunday, June 17, 2018

Bajeti ya tatu ya Magufuli na mizania ya utendaji wake

 

Akiwasilisha Bajeti ya Serikali kwa mwaka 2018/2019, Waziri wa Fedha na Mipango, Dk Philip Mpango alimwelezea Rais John Magufuli kama kiongozi mashuhuri akimfananisha na viongozi wengine mashuhuri duniani, waliofanikiwa kuongoza mabadiliko makubwa ya kijamii, kisiasa na kiuchumi katika nchi zao.

Viongozi hao ni pamoja na Deng Tsiaoping wa Jamhuri ya Watu wa China; Dk Mahithir Mohamed (Malaysia), Lee Kuan Yew (Singapore), Park Chung Hee (Korea), Nelson Mandela (Afrika ya Kusini), Quett Masire (Botswana) na Baba wa Taifa Mwalimu Julius Nyerere.

Dk Mpango anasema viongozi hao walikuwa na sifa muhimu ambazo ni pamoja na dira au maono dhahiri kuhusu maendeleo ya nchi zao, hawasiti kutekeleza dira hizo kwa dhamira kubwa tena bila kusita au kubadili msimamo, ni jasiri, shupavu na wenye kuthubutu kutekeleza jambo wanaloliamini bila kigugumizi.

Sifa nyingine za viongozi hao ni kuwa na kipaji cha kujali maumivu ya wanyonge, waadilifu, wanaochukia rushwa na ufisadi, wenye nidhamu ya kazi ya hali ya juu, wanaoongoza kwa vitendo na kuvumilia magumu ili kuiletea nchi mabadiliko chanya.

“Napenda niwaambie Watanzania kwamba Mwenyezi Mungu ametutunukia kiongozi mkuu wa nchi, mheshimiwa Dk John Pombe Joseph Magufuli mwenye sifa hizo zote nilizotaja,” anasema Dk Mpango.

Mambo 10 aliyofanya

Akifafanua zaidi, Dk Mpango anataja mambo 10 ambayo Rais Magufuli ametenda na kuiletea nchi mafanikio ambayo ni pamoja na kuhamishia makao makuu ya Serikali Dodoma.

“Ametekeleza ndoto ya Baba wa Taifa Mwalimu Julius Kambarage Nyerere na uamuzi wa Chama Tawala wa mwaka 1972 wa kuhamishia makao makuu ya Serikali Dodoma. Aidha, kwa mamlaka aliyonayo amepandisha hadhi ya Manispaa ya Dodoma kuwa Jiji kuanzia tarehe 26/4/2018,” anasema Dk Mpango.

Anataja pia suala la kujenga ukuta kuzunguka mgodi wa Tanzanite Mirerani wenye mzingo wa kilomita 24.5 kuzunguka machimbo ya madini ya Tanzanite katika Wilaya ya Simanjiro uliogharimu Sh5.42 bilioni.

Anasema lengo ni kudhibiti uchimbaji na uuzaji holela wa madini hayo yanayopatikana Tanzania pekee na kuliingizia Taifa mapato.

“Katika kipindi cha miezi mitatu kuanzia Januari hadi Machi, 2018 Serikali imefanikiwa kukusanya mrabaha wa Sh714.6 milioni,” anasema.

Anataja pia hatua ya kudhibiti uuzaji wa makinikia nje ya nchi na kutunga sheria kuwezesha nchi kunufaika na rasilimali zake, pia kuzuia usafirishaji wa makontena 277 ya makinikia nje ya nchi yenye thamani ya kati ya Sh829.4 bilioni na Sh1,438.8 bilioni na kuagiza kutungwa kwa sheria mpya za mfano katika Afrika kuwezesha nchi zenye maliasili kunufaika na rasilimali hizo.

Anazitaja sheria hizo kuwa pamoja na ile ya Mamlaka ya nchi kuhusu Umiliki wa Maliasili ya mwaka 2017, Sheria ya Mapitio na Majadiliano kuhusu Masharti Hasi katika Mikataba ya Maliasili za Nchi ya Mwaka 2017 na Sheria ya Marekebisho ya Sheria Mbalimbali ya mwaka 2017.

Jambo lingine alilolitaja Dk Mpango ni kutoa elimu msingi bila ada na kuongeza bajeti ya dawa, vifaa tiba na vitendanishi kwa zaidi ya mara nane.

Anasema katika kutoa elimu msingi bila ada, kila mwezi Serikali inalipa Sh20.8 bilioni. Kutokana na hatua hiyo, uandikishwaji wanafunzi wa darasa la kwanza umeongezeka kutoka watoto 1,568,378 mwaka 2015 hadi watoto 2,078,379 mwaka 2018.

“Uandikishaji wa wanafunzi wa kidato cha kwanza nao umeongezeka kutoka wanafunzi 448,826 mwaka 2015 hadi wanafunzi 562,695 mwaka 2017,” anasema.

Anaongeza kuwa fedha za mikopo ya wanafunzi wa elimu ya juu ambapo mgao uliotolewa mwaka 2017/18 ni Sh409.9 bilioni ikilinganishwa na matumizi halisi ya Sh367.4 bilioni mwaka 2015/16.

“Idadi ya wanafunzi wanaopata mikopo hiyo imeongeza kutoka wanafunzi 96,589 mwaka 2015 hadi 122,623 mwaka 2017.”

Katika sekta ya afya, Dk Mpango anasema Rais ameongeza bajeti kwa ajili ya kugharamia ununuzi wa dawa, chanjo, vifaa, vifaa tiba na vitendanishi kufikia Sh269 bilioni mwaka 2017/18 kutoka Sh31 bilioni mwaka 2015/16, hivyo kuimarisha huduma za afya.

Lingine ni ununuzi wa ndege ili kufufua Shirika la Ndege Tanzania (ATCL), ambapo Rais Magufuli amenunua ndege mpya tatu aina ya Bombardier Q400 zenye uwezo wa kubeba abiria 76 kila moja ambazo tayari ziko nchini na zinafanya safari za ndani.

Mambo mengine ni pamoja na kudhibiti matumizi yasiyo ya lazima, kuondoa watumishi hewa na wenye vyeti vya kughushi, ujenzi wa reli ya kati ya kisasa kwa kiwango cha kimataifa (standard gauge railway – SGR), ujenzi wa mradi wa umeme katika Bonde la Mto Rufiji, kuimarisha usimamizi wa mapato ya ndani na kuendeleza umeme vijijini na kusitisha miradi ya wazalishaji binafsi wa umeme (IPPs).

Sifa hizo zimechambuliwa na vyama vya upinzani na wasomi wa masuala ya siasa na utawala wakizitazama na kipimo cha uongozi wa kiongozi huyo ndani ya miaka yake mitano.

Mapema mno kutoa sifa

Mhadhiri wa Sayansi ya Siasa wa Chuo Kikuu cha St. Augustine, Profesa Mwesiga Baregu anasema ni mapema mno kumsifia Rais Magufuli kwa mambo hayo kwani bado yako kwenye hatua za mwanzo na mengi hayajaonyesha mafanikio ya kupigiwa mfano.

Profesa Baregu ambaye ni mjumbe wa Kamati Kuu ya Chadema anasema bajeti ya mwaka 2018/19 imeendeleza maneno matupu bila utekelezaji.

Anasema bajeti hiyo imepitwa mbali na ya nchi ya Kenya kwa kulinganisha kiwango anachopata kila mwananchi.

“Ukiangalia ‘budget per capita’ ya Kenya utaona ni Dola 625 kwa mwaka, Tanzania ni Dola 254, Uganda Dola 195 na Rwanda ni Dola 166. Tumepitwa mbali mno,” anasema.

“Kuna tatizo la kusifia tu kila kitu bila kupima utekelezaji. Ujenzi wa barabara, reli ya kisasa, ununuzi wa ndege au mradi wa umeme wa Stiegler’s Gorge bado vyote viko kwenye hatua za awali kabisa. Kwa nini tusingoje kwanza vifanyike ndiyo tusifie?”

Maamuzi ndani ya muda mfupi

Hata hivyo, mchambuzi mwingine wa masuala ya siasa, Bubelwa Kaiza anasema Rais Magufuli anasifiwa kutokana na maamuzi yake ndani ya muda mfupi.

“Mafanikio hayapimwi kwa vitendo bali kwa muda uliotumika. Ukiangalia kipindi cha Rais (Ali Hassan) Mwinyi hakuna mambo makubwa aliyofanya tukayaona hapohapo, bali alikuwa akiendeleza yale ya Mwalimu Nyerere. (Benjamin) Mkapa alichofanya kikubwa ni kuuza na kubinafsisha mashirika ya umma, jambo lililoleta matatizo wakati wa Kikwete,” anasema.

“Mambo yaliharibika kwa mfano Shirika la ndege likafa. Lakini sasa Rais Magufuli amelifufua na amefanya maamuzi yaliyokuwa yamelala kwa muda mrefu.”

Msimamo wa Kaiza unapingwa na Waziri Kivuli wa Fedha, David Silinde anayesema mambo 10 anayosifiwa Rais Magufuli ni mchezo wa siasa.

“Sisi tutasoma bajeti yetu mbadala tuwaeleze wananchi kinagaubaga. Zile ni siasa tu, kwa mfano elimu bure bado kuna matatizo lukuki. Au huko kukamata makinikia tumepata nini sasa? Kuhamisha makao makuu Dodoma nalo ni jambo la kujisifia?” anahoji Silinde ambaye pia ni mbunge wa Momba kupitia Chadema.

Lakini mhadhiri wa Sayansi ya Siasa wa Chuo Kikuu cha Dar es Salaam (UDSM), Dk Benson Bana anaunga mkono kauli ya Kaiza akisema kiongozi hupimwa kwa maamuzi aliyofanya kulingana na muda aliokaa madarakani.

“Ukiangalia kwa mfano suala la kuhamia Dodoma lilikuwepo tangu mwaka 1972, lakini yeye alisema inyeshe mvua, mawingu yaje lazima atahamia. Mwinyi alikuja akaondoka hivyohivyo, Mkapa alikuja hakufanya kitu, Kikwete naye alizungumzia tu lakini hakutekeleza,” alisena na kuongeza:

“Hata hili la kununua ndege, tangu ilipovunjika Jumuiya ya Afrika Mashariki hatukuweza kununua ndege kama sasa. Leo tunanunua ndege sita tena kwa fedha za ndani bila mikopo, huo ni uamuzi mgumu.”

Kwa upande mwingine, hoja ya Silinde inaungwa mkono na mwenyekiti wa Kamati ya Uongozi wa CUF, Julius Mtatiro anayesema kwa maoni yake ni kama nchi haina bajeti kwa sababu Bunge haliheshimiwi.

“Hakuna bajeti katika nchi hii, ni kiini macho tu kwa sababu pamoja na Bunge kujadili na kupitisha, fedha hazipelekwi. Unakuta wizara inapelekewa asilimia 30 ya fedha za maendeleo na nyingine hazipelekwi kabisa,” anasema Mtatiro.

“Bajeti ya kweli ni pale unapotenga kwa mfano Sh10 bilioni kwa Wizara ya Kilimo, halafu mwaka unapoisha unasema tulitoa Sh9.8 bilioni, hapo utaeleweka. Lakini hiki kinachofanyika ni kiini macho. Fedha hazipelekwi kama inavyoamuliwa na Bunge na nyingine zinapelekwa bila ruhusa ya Bunge.”

Sunday, June 17, 2018

Bajeti: Kupanga harusi, kutekeleza majanga

 

Wahenga walisema, kukopa harusi, kulipa matanga. Si uongo. Tena ni zaidi ya matanga, ni majanga kabisa. Tuchukue bajeti yetu ya familia.

Tena nakwambia, mama watoto ni sheedah kwelikweli. Wiki jana alivyoniandama kuhusu fedha zisizojulikana utadhani yeye ni mwezi. Hivyo, baada ya mchepuko kuniandama vilevile, niliamua hakuna jinsi. Itabidi kutafuta amani ndani ya nyumba yangu kwa kukaa naye mama watoto na kupanga bajeti ya mwaka.

Hakuna kitu kizuri kama kupanga nakwambia. Waweza kuweka ndoto zako zote humuhumu na hata kama pesa hazipatikani, bado akili yako itakwambia kwamba zitapatikana tu. Wafadhili na mafedhuli wapo. Kubomu kupo. Hata kubet kupo na kwa vyovyote hatuwezi kushinda pamoja na Tanzania.

Hivyo, tuliangalia mapato yangu halali, na wapi tunaweza kupata mapato mengine, tukaangalia matumizi yetu, pamoja na mkopo wa kujenga nyumba, mkopo wa kupata gari, mkopo wa kulipia karo za watoto, hisa za Vicoba n.k. kisha tukapanga bajeti yetu ya nyumba. Kwanza tulipanga vitu vya lazima.

Wizara ya Elimu: Ada za watoto, pamoja na gharama za usafiri wao kwenda na kurudi shuleni.

Wizara ya Afya: Pesa kwa ajili ya dawa yangu ya presha

Wizara ya Kilimo: Pesa za kulima shamba

na kadhalika. Kwa kweli, kwa kiasi kikubwa tulielewana lakini tulipokuja kwenye bajeti ya vijana, akaanza mambo yake ya kutetea yasiyoteteka.

‘Baba watoto, vijana wako si walikuomba mtaji waweze kuanzisha biashara yao ya mtandao. Mbona umewanyima miradi yao?’

‘Jamani si nimeweka pesa zote kwenye elimu. Halafu wanafanya biashara gani? Mimi siwaamini kabisa. Wanadai wanafanya ujasiriamali kwa njia ya mtandao lakini mimi naona wanafanya kufuru tu.’

‘Kufuru gani?’

‘Kwani husomi. Badala ya kukaa na kusikiliza maoni ya sisi wazee, wanataka kutoa maoni na wao, tena ya uchochezi. Tena badala ya kujikita katika kuzalisha …’

‘Ohoo, baba watoto, unaishi dunia gani? Uchumi wa Marekani na China umeongezeka mara dufu kutokana na wabunifu ndani ya teknolojia ya mitandao. Mitandao imetoa ajira kwa ajili ya vijana wengi. Imeibua vipaji vya vijana wengi, iweje tutumie ubunifu wao kisha tudharau ubunifu wa vijana wetu. Si ndiyo kasumba mambo leo?’

‘Basi ukiona inafaa, waambie watafute mtaji wenyewe. Si kazi yangu kuwasaidia.’

‘Bila vijana wetu kuendelea, familia yetu itaendelea kweli?’

‘Wakitaka mtaji, waende wakabet. Wakishinda na familia yetu imeshinda.’

‘Na wakishindwa, familia yetu imeshindwa. Wakiliwa pesa, familia yetu imeliwa pesa. Inabidi watu wangapi waliwe ili mtu mmoja ale?’

Hapo mama watoto alinigusa bila kujua, au labda unajua sijui, maana kwa miezi miwili sasa nimekuwa nabet ili kujaribu kupata pesa ya kufunika madeni yote niliyo nayo, maana bi mkubwa akitambua … dah! Aliyesema nyumba ndogo ni kibanda hasara hakukosea. Kwa hiyo nilikubali kuweka pesa kiduchu kwa ajili ya vijana wetu ili mradi aridhike.

Hatimaye, baada ya kupanga pesa zote kwa ajili ya gharama za lazima, na mipango ya maendeleo, tukakaa na kupanga bajeti ya wizara ya sikukuu, burudani na gharama zisizojulikana. Kwa mara nyingine, ili kumfurahisha mama watoto niwe na wiki ya nenda salama, niliweka bajeti ya kutosha kabisa. Lakini watu wengine hawaridhiki hata kidogo.

‘Lakini wewe mzee mwenzangu, isiwe kwamba unanipangia bajeti nzuri, kisha hunipatii.’

‘Ah mke wangu, nitawezaje kufanya hivyo?’

‘Hukumbuki mwaka jana? Tulipanga kujikita katika kupanua shamba, tukanunua, kisha, wakati wa kulima, ghafla uliamua kununua gari jipya ili majirani zetu watuone tumeendelea kama wao.’

‘Mmmh! Gari lilikuwa muhimu kwa ajili ya kuwahi kazini na sehemu nyingine.’

‘Sikatai, lakini tulipanga. Matokeo yake, baada ya kutumia pesa nyingi kununua shamba, tulishindwa kabisa kuliendeleza. Kushauriana na kufuatilia tulichokipanga ni muhimu mume wangu.’

‘Ah mke wangu, wasiwasi wako tu. Si tunakaa na kupanga pamoja.’

‘Tunafanya hivyo kila mwaka.’

‘Lakini mwaka huu itakuwa tofauti. Utaona tu.’

‘Haya. Mambo yote tisa …’

Mke wangu akaondoka, nami nikaweza kutoka kwenda kuangalia mpira na wenzangu huko unakojua katika sebule ya umma. Basi tukakaa huko, tukafurahi, tukashangilia, tukafanya chiaziiiii kwa kila goli hadi niliweza kurudi nyumbani salama salimini.

Kesho yake si sikukuu, hivyo sikuona sababu ya kuamka mapema maana bado vichezaji fulani vilikuwa vinasakata kabumbu ndani ya kichwa changu. Lakini mke wangu hakuwa na huruma. Akavuta shuka na kuruhusu kipupwe kinishambulie kwa nguvu moja.

‘Amka wewe mwanamume. Hapa kazi tu.’

‘Kazi gani. Leo ni sikukuuu.’

‘Umesahau? Tumewaalika majirani kuja kula Idd kwetu. Na kulingana na maWhatsapp ninayoyapokea, naona umeongeza wageni hata kumi zaidi bila hata kuniambia. Sasa leta pesa zile tulizozipanga kwa ajili ya Idd.’

Akasimama pale kama vile mheshimiwa wa upinzani, bila huruma wala huduma.

‘Ngoja basi niende nikatoe kwenye kiotomotela.’

‘Mbona zile ulizokuwa nazo jana ni zile ambazo tulikubaliana kuzitumia leo.’

‘Si tulikuwa tunashangilia kufunguliwa kwa kombe la dunia.’

‘Umeanza eeeh? Ole wako tukose pesa ya mambo yote muhimu tuliyopanga jana.’

‘Hamna wasiwasi.’

‘Basi nenda haraka ukalete niweze kununua vifaa vyote vya leo.’

Baada ya kuhakikisha kwamba nimetoka kitandani na kuweka vile vichezaji vyote chini ya maji, akaniacha nianze kujiandaa, lakini nilimsikia akiendelea kuimba.

‘Mambo bado … mambo tisa.’

Kwenda kwenye kiotomotela, kweli nilishtuka, salio lililobaki halikutosha hata kwa matumizi ya lazima tuliyoyapanga. Nifanyeje” Niliona njia ni moja tu. Nikatoa pesa za sikukuu na ziada kidogo kwa ajili ya kubet. Nikabet, nikabet lakini wapi. Ama kweli huu mchezo ni wa hovyo. Unakupa matumaini huku unakumaliza hivihivi. Linalobaki ni kwenda kutafuta mkopo mwingine.

Potelea mbali kama nachimba shimo ili kujaza shimo lingine maana siku mama watoto na vijana wangu wakitambua kwamba nawadanganya na mabajeti yangu, nyumba itakuwa haikaliki. Tena itabidi nikope haraka sana maana nimeshaingilia ada za watoto. Lahaulu, ama kweli kupanga bajeti ni harusi, kuitekeleza matanga kama si majanga.

Sunday, June 17, 2018

Miundombinu, kukosa ajira vitaangamiza Bara la Afrika



Julius Mtatiro

Julius Mtatiro 

Idadi ya watu walioko Kusini mwa Jangwa la Sahara inatarajiwa kufikia bilioni 2 ndani ya kizazi kimoja (mwaka 2050), panahitajika juhudi kubwa na ya haraka itakayopaswa kufanywa na mataifa yote ya Afrika ili kujenga uwezo nchi zote za Afrika kuhimili idadi kubwa ya watu. Jambo hilo lisipofanyika, Afrika itaingia kwenye matatizo.

Juhudi zinazotakiwa

Juhudi kubwa zinahitajika ambazo ni pamoja na kujenga miundombinu ya kijamii na kimawasiliano ambayo itameza watu bilioni mbili, lakini kubwa kuliko yote kunahitajika utashi wa wazi wa kiuongozi ambao utashughulikia suala la ajira kwa sababu watu bilioni 2 watageuka kuwa mabomu ikiwa watakaa bila ajira za uhakika.

Takwimu zote muhimu za kiuchumi zinaonyesha kwamba bara la Afrika halijafanya juhudi kubwa za kukabiliana na kitisho kipya kilichoko mbele, cha ongezeko kubwa la watu bila kuwaandalia ajira za uhakika na miundombinu ya kuwatosheleza.

Kama viongozi wa Afrika wataendelea na juhudi za sasa za kulinda madaraka kuliko ujenzi wa mazingira bora ya mabilioni ya watu yajayo, viongozi watakuwa wanajidanganya kwa sababu siku za usoni hawatakuwa salama na inaweza ikawagharimu hadi kuwapasa kuikimbia Afrika kuepuka hali mbaya ya usalama wao.

Mifano ya hali halisi

Ifikapo mwaka 2030 nchi nyingi za Kusini mwa Jangwa la Sahara zitakuwa zimeongeza walau theluthi moja ya idadi ya watu wake, kwa mfano Zambia ambayo ina watu milioni 16 itakuwa na watu milioni 25,na itakuwa na watu milioni 50 mwaka 2050.

Tanzania ambayo ina watu milioni 50 hivi sasa itakuwa na watu milioni 70 mwaka 2035 na itakuwa na watu zaidi ya milioni 100 mwaka 2050.

Tafakari. Kwa mfano hali ya Dar es Salaam ya sasa ambayo nyumba ikiungua, gari la zimamoto haifiki huko kwa sababu nyumba zimejengwa hovyo, au gari la zimamoto halina maji au ni mbovu. Ifikapo mwaka 2050, itakuwa na watu takribani milioni 12, unaweza kujiuliza nini kitatokea. Tutakimbiana.

Hadi sasa Dar es Salaam ambao ndiyo mji mkubwa wa kibiashara hapa Tanzania (na siyo rahisi kuporwa nafasi hiyo karne nyingi zijazo) haina mipango yoyote ya kujipanga kukabiliana na ongezeko kubwa la watu wanaokimbilia mijini ambako ndiko kutaathiriwa zaidi na ongezeko kubwa la watu linalotarajiwa.

Ukipita mitaani, Dar es Salaam ambayo ndiyo taswira ya Tanzania, barabara za mitaani zimejaa mashimo na mahandaki, hiyo ni dalili ya hali mbaya sana ikifika mwaka 2050, itakuwa mji wa hovyo na unaokatisha tamaa, watu wataendelea kutumia muda mrefu zaidi kwenye foleni kwenye barabara za mitaani na barabara kuu ambazo nyingi huwakalisha kwa saa 4 hadi 5 kwa siku ili wafike kazini au kurudi majumbani.

Kwa upande wa ajira, Dar es Salaam itaathirika sana, kutakuwa na mamilioni ya vijana wasiokuwa na mbele wala nyuma na kwa hiyo kutakuwa na uhalifu wa hali ya juu na usiozuilika mithili ya Capetown.

Mfano wa Capetown

Wakati Afrika Kusini inaachana na utawala wa ubaguzi wa rangi, kulikuwa na tatizo kubwa na la msingi liliendelea mpaka sasa, miundombinu na ajira hasa kwa vijana wenye asili ya Afrika. Wazungu waliondoka katikati ya miji na kujenga pembezoni ambako waliweka miundombinu muhimu ya kiusalama na ya hifadhi. Huko katikati ya miji wakawaacha watu weusi, wasio na ajira – mapambano makubwa yakaanza.

Ukosefu wa ajira kwa maelfu ya vijana wa Afrika Kusini waliopo Capetown umepelekea waanze kujihusisha na uhalifu. Takwimu zinaonesha katika kila watu 100,000 walioko Capetown, 100 wamekuwa wakiuawa kutokana na uhalifu unaotokana na makundi ya vijana kujitafutia fedha ili waishi.

Baadhi ya maeneo ya Capetown, vifo vya raia wasio na hatia vinavyotokana na uhalifu unaosababishwa na ukosefu wa ajira ni 200 katika kila watu 100,000 – hiyo inaifanya Capetown kuwa mji hatari kuliko yote ya Afrika Kusini na hatari kuliko miji Afrika.

Kwa kulinganisha na nje ya Afrika, Capetown inawekwa katika sahani moja na Mji wa Caracas wa Venezuela, San Pedro Sula wa Honduras na San Salvador wa El Salvador; ambako kote huko, chanzo cha mauaji na uhalifu mkubwa ni ukosefu wa ajira ambazo zimegeuka kuwa mabomu yasiyo na teknolojia ya kuizuia.

Hebu fikiria kwamba, siku moja, Dar es Salaam ambayo ina watu milioni 5, kuwe na vifo 200 katika kila watu 100,000, kwa mwaka kutakuwa na vifo vya watu 10,000 wanaouawa kwa sababu zinazohusiana moja kwa moja na ukosefu wa ajira kwa vijana na watu. Hapo hatujazungumzia Arusha, Unguja, Pemba, Mwanza, Mbeya na kwingineko.

Meya wa Capetown

Nimezungumza na Meya wa jiji la Capetown, ananieleza kwamba juhudi zao za kiusalama na kiulinzi zinakwama, makundi ya kihalifu kwenye jiji hilo yamekuwa na nguvu kuliko serikali. Yako makundi ya kihalifu kama BackStreets, The States, The Taliban Area, The Valley of Plenty and The Jungle, Cowboy Town na mengine mengi.

Meya huyo anasema eneo ambalo vijana hawana ajira ni hatari, linawafanya viongozi wakose uwezo wa kuongoza. Wanakosa mamlaka ya kimaadili ya kutoa uongozi kwa sababu huwezi ukawaongoza watu wasio na ajira kwa sababu jambo la kwanza unalopaswa kufanya ni kuwapa kwanza ajira au kuwaonyesha matumaini ya ajira hizo kwa muda mfupi – ukishindwa huwezi kutoa uongozi.

Meya huyo anasema vyombo vya dola au nguvu za kidola hazikuwahi kufanikiwa kudhibiti uhalifu mahali popote duniani hasa uhalifu huo ukivuka viwango vya kawaida.

Rejea ya Dk Mills

Nimewahi kusoma kitabu kiitwacho Making Africa Work cha Dk Gregg Mills na wenzake. Kitabu hiki pia kimeongelea suala la hali ya usalama iliyomo Capetown na kutanabahisha kuwa imeipasa mamlaka ya kiserikali kutumia njia maalumu ya kuyakutanisha makundi ya kihalifu yanayotawala maeneo kadhaa ya jiji hilo na kuyapatanisha kwa kuwatumia viongozi wa dini na watu wenye ushawishi.

Nilipomuuliza Meya wa Captown juu ya jambo hili amenieleza hawana njia mbadala, kuwa mahali ambapo serikali haina udhibiti, njia pekee ni kuanza kujenga programu za kuzungumza na wahalifu kuliko kuwakamata – na tena ananiambia, ukiwakamata na kuwafunga jela huko ndiko wanafuzu kuwa wahalifu kamili.

Meya wa Capetown anakubaliana na mimi kwamba viongozi wa Afrika wanapaswa kujenga miundombinu ya ajira kila nchi kwa kasi kubwa ili kuendana na ongezeko la watu, anaamini kuwa bila kufanya hivyo miji yote ya Afrika ambako vijana watakimbilia haitatawalika kama baadhi ya vitongoji muhimu vya Capetown.

Meya huyu anaamini vijana wa Afrika wasipoandaliwa mazingira ya kiajira, Afrika nzima itageuka kuwa moto uwakao msituni kwenye upepo mkali, ambao hauwezi kuzimwa na binadamu wala mamlaka yoyote.

Mwalimu Nyerere aliwahi kulionya taifa letu, akatutaka tusishangae yale yaliyotokea Rwanda tukidhani hayawezi kutokea Tanzania. Alitukumbusha, mahali popote pale amani inaweza kutoweka na machafuko yakatokea, akatukumbusha sisi ni binadamu, tujipange kulinda mataifa yetu siku za usoni kwa kutenda yale ambayo yatayawezesha mataifa yetu kuwa na amani.

Kwa sababu moja ya kitisho kikubwa katika ustawi wa bara la Afrika ni hali ya ajira, na miundombinu ya kuhimili ongezeko kubwa la watu. Viongozi wa Afrika wanapaswa kuwekeza nguvu kubwa katika eneo hilo. La, wakidharau, yatatukuta majanga makubwa.

Uamuzi ni sasa

Ili kupambana na hali ngumu ya kutoeleweka kwa mustakabali wa bara hili, kunahitajika viongozi Afrika wawekeze nguvu na kuhakikisha kunapatikana ajira milioni 18 kila mwaka kwa bara zima, ili ikifikia mwaka 2050 bara lihimili hali ya ajira.

Pia kunahitajika kufanyike ujenzi wa miundombinu mikubwa ya uhakika kila nchi ili kuhimili hali ya mambo ya wakati huo.

Kutoyafanya hayo ni sawa na kuitia Afrika kiberiti, au kuamua kwamba tunataka bara hili lijae vurugu, machafuko na uasi uliopitiliza na hasa ukiongozwa na vijana wenye simu viganjani huku hawana chakula tumboni.

Kuyafanya maamuzi haya kunaweza kutokuwa rahisi, kunaweza kushindikana kwa pamoja Afrika nzima, lakini kunawezekana sana ikiwa kila nchi moja ya Afrika itajipanga ipaswavyo, ikaachana na mitindo ya “business as usual”na kuwekeza kwenye ustawi wa mbele wa mataifa husika.

Julius Mtatiro ni mchambuzi wa mfuatiliaji wa utendaji wa Serikali barani Afrika; ni mtafiti, mwanasheria, mwanaharakati na Mwenyekiti wa Kamati ya Uongozi CUF. Simu; +255787536759 (WhatsApp, Meseji na Kupiga)/ Barua Pepe; juliusmtatiro@yahoo.com)

Saturday, June 16, 2018

Nape anavyolipa gharama za maneno ya kufyatuka kabla, wakati wa kampeni

 

By Luqman Maloto

Maneno yenye kuandikwa au kutamkwa yanaweza kusababisha matokeo makubwa na kutengeneza kumbukumbu inayishi muda mrefu, ambayo inaweza kuwa mbaya au nzuri. Hivyo, ni muhimu kutumia busara katika kuchagua maneno ya kuzungumza au kuandika. Maneno huvunja uhusiano, vilevile yanaweza kumjenga mtu au kumbomoa.

Nukuu ambayo hupatikana kwenye shairi moja la Kiingereza husema: “Words are seeds that do more than blow around. They land in our hearts and not the ground. Be careful what you plant and careful what you say. You might have to eat what you planted one day.”

Tafsiri yangu: Maneno ni mbegu zenye kuzaa zaidi kuliko kuyeyuka. Hutua mioyoni mwetu na siyo ardhini. Kuwa makini na kile unachokipanda na uwe makini kwa ukisemacho. Siku moja unaweza kulazimika kula ulichopanda.

Huu ni mwaka wa tatu tangu mbunge wa Mtama (CCM), Nape Nnauye alipotoa kauli ya “bao la mkono”, alipokuwa akiweka msisitizo kwamba chama chake (CCM) kingepata ushindi kwenye Uchaguzi Mkuu 2015 iwe isiwe. Alisema hata ingebidi basi wangefunga kwa goli la mkono.

Bao la Maradona

Kwa wapenzi wa soka waliokuwepo au wanaofuatilia historia, ukiwaambia goli la mkono, kwa haraka zaidi wanakumbuka tukio la Juni 22, 1986. Siku hiyo shujaa wa soka wa wakati wote wa Argentina na duniani kote, Diego Maradona, alifunga bao la mkono katrika dakika ya 51 dhidi ya England, kwenye mechi ya robo fainali ya Kombe la Dunia.

Goli hilo liliwaumiza mno England, kwani lilikuwa moja kati ya mawili yaliyofungwa na Maradona na kuwaondoa England na kuivusha Argentina kwenda nusu fainali, kisha fainali ambako iliifunga Ujerumani Magharibi na kuchukua Kombe la Dunia kwa mara ya pili.

Bao hilo la mkono ambalo hufahamika zaidi kama Goli la Mkono wa Mungu, liliwaumiza England si kwa sababu ya kutolewa robo fainali, bali mechi hiyo ilikuwa muhimu kushinda, kwa kuwa ilikuwa imepita miaka minne tangu Argentina na Uingereza zipigane vita ya Falklands ambayo ilitokana na mgogoro wa Kusini ya Bahari ya Atlantic mwaka 1982.

Dakika ya 55 ya mchezo, Maradona alifunga bao murua sana, akiwapiga chenga na kuwakokota wachezaji watano wa England na kipa wao wa sita kisha akaweka mpira nyavuni. Bao hilo la pili lilipewa hadhi ya kuwa “Goli la Karne ya 20”, hata hivyo, England hawalikumbuki hilo, bali lile la Mkono wa Mungu.

Kimsingi goli la mkono ni faulo. Na kwa sheria za Shirikisho la Soka la Kimataifa (Fifa), ukibainika umefanya mchezo kama wa Maradona lazima uadhibiwe kwa kadi.

Hivyo, Nape alipotangaza kuwa CCM ingeshinda hata kwa bao la mkono, alikuwa akiutangazia umma kwamba chama hicho kilidhamiria kushinda uchaguzi kwa mbinu zozote, ziwe halali au haramu.

Lilikuwa tangazo baya, ingawa kwa ubongo usiopenda kuhukumu, ni rahisi kuamini kwamba Nape alizidiwa na hisia kuelekea kipindi cha kampeni.

Nyakati kama hizo, mambo mengi husemwa, uropokaji huwa mwingi. Kila mmoja hujaribu kunena lile lenye faida upande wake na kuumiza ule wa pili.

Nyakati hizo pia au vipindi vyenye joto kali la uchaguzi, mara nyingi ustaarabu huwa mdogo. Hivyo unaweza kuyaona maneno ya Nape kuwa yalitoka katika mazingira ya hisia za uchaguzi. Mazingira ambayo kwa kawaida hutawaliwa na asilimia chache za uungwana.

Hata hivyo, kwa kauli yake hiyo, sasa anajikuta analipia gharama kama mtu binafsi na siyo chama. Kipindi kile alikuwa Katibu wa Halmashauri Kuu ya CCM, Itikadi na Uenezi. Ndiye alibeba wajibu wa kuisemea na kuitetea CCM. Hivi sasa Nape si kiongozi CCM wala Serikali aliyoinadi kuwa ingepatikana hata kwa bao la mkono. Ni mbunge tu.

Anavyolipa gharama

Juni 11, mwaka huu mtandao wa Jamiiforums ulisitisha kutoa huduma. Uongozi wa mtandao huo ulitoa tangazo kwamba ulilazimika kuondoka hewani ili kutii agizo la Serikali kupitia Mamlaka ya Udhibiti wa Mawasiliano Tanzania (TCRA), lililotaka mtandao huo usiendelee kutoa huduma kuanzia Juni 11.

Nape alikuwa mmoja wa waliotoa maoni yao kupitia mtandao wa Twitter, akikosoa kwamba kuifungia Jamiiforums ni kuminya uhuru wa habari na haki ya kutoa maoni.

Kauli hiyo ilisababisha kuibuka kwa watu ambao walimshambulia katika maeneo mawili; mosi ni kauli yake ya bao la mkono, pili ni kupeleka bungeni Muswada wa Sheria ya Huduma za Habari mwaka 2016.

Mwaka 2016, Nape akiwa Waziri wa Habari, Utamaduni, Sanaa na Michezo, alipeleka bungeni muswada huo ambao ulilalamikiwa mno kwamba ulijaa ukandamizaji kwa tasnia ya habari. Wadau wengi walishauri muswada huo ucheleweshwe kwanza ili ufanyiwe marekebisho.

Pamoja na sauti za wengi, hasa wadau, waziri mwenyewe wa habari, Nape alipeleka muswada huo bungeni na wabunge waliupitisha, kisha Rais John Magufuli aliusaini ili uwe sheria.

Kwa kitendo hicho, Nape baada ya kukosoa Jamiiforums kufungiwa, watu walimkumbusha uhusika wake kwenye Sheria ya Huduma za Habari.

Walijitokeza wengine waliomwambia kwamba kufungiwa kwa Jamiiforums si tukio la kutisha kama bao la mkono. Wakaenda mbele zaidi na kueleza kwamba hatua ya sasa hadi yeye (Nape) anaona uhuru wa habari na utoaji wa maoni unaminywa ni matokeo ya bao la mkono.

Baada ya Nape kuona mashambulizi yamekuwa mengi, aliamua kujibu kwa kuandika kwamba alaumiwe kwa “bao la mkono” na siyo kufungiwa kwa Jamiiforums.

Kauli hiyo ikazidi kuamsha mashambulizi dhidi yake, kwani wengi maoni yao ni kama walitafsiri kuwa Nape anajutia kosa la utekelezaji wa bao la mkono kwenye Uchaguzi Mkuu 2015.

Nape alilazimika tena kurejea mtandaoni na kutoa ufafanuzi kuwa anakubali kulaumiwa kwa kutamka kauli yake ya “bao la mkono”, akaeleza kuwa hakuna mahali ambako anajua bao la mkono lilitumika, akaongeza kwamba yeye mwenyewe jimboni alishinda kwa mapambano makali. Anaomba radhi na suluhu, akitaka watu waweke silaha chini.

Aliandika Twitter: “Naomba turudishe visu vyetu kwenye ala; namaanisha nilaumiwe mimi kwa kuasisi usemi wa bao la mkono mwaka 2015. Sijui na siamini kama kuna aliyefunga bao la mkono mwaka 2015. Mimi mwenyewe nilibanwa Mtama kampeni nzima na kuponea chupuchupu. Rudisheni visu kwenye ala.”

Jinsi Nape anavyojitetea inaturejesha kwenye lile shairi la Kiingereza, kwamba maneno ni mbegu inayoweza kustawisha mazao kuliko kuyeyuka. Mbegu ya maneno huwa haipandwi ardhini bali mioyoni. Ndiyo maana watu wanatokeza sasa wanamshambulia Nape ni kwamba kauli yake ya bao la mkono iliingia ndani kabisa kwenye nyoyo zao.

Gwiji wa siasa za Tanzania, Thabit Kombo aliacha maneno ya hekima kwamba ni vizuri watu wakawa na utaratibu wa kuweka akiba ya maneno.

Kama ambavyo watu wanamsuta Nape kwa kauli yake ya bao la mkono, ndivyo na wasutaji kwa wakati wao wanaweza kusutwa kwa maneno yao. Ni vizuri kuweka akiba ya maneno.

Somo la maneno

Kuelekea Uchaguzi Mkuu 2015, viongozi wa Chadema walipitia kipindi cha kubanwa na maswali mengi kuhusu uamuzi wao wa kumpokea Waziri Mkuu mstaafu, Edward Lowassa kutoka CCM na kumteua kuwa mgombea urais, wakati walikuwa wa maneno mengi ya kumsema vibaya kwamba ni fisadi.

Viongozi wa Chadema, kama ilivyokuwa kwa Nape kipindi akiwa katibu wa Itikadi na Uenezi CCM, walikuwa sawa na mwamba ngoma, kwa hiyo wakawa wanavutia kwao.

Kulikuwa na dalili kuwa Lowassa angekuwa mgombea urais wa CCM, na kutokana na nguvu zake kisiasa, angewapa taabu sana wapinzani.

Hivyo, wapinzani kwa kutambua hilo, waliamua kumshughulikia Lowassa kwa maneno ya kila aina. Mwenyekiti wa Chadema, Freeman Mbowe alitangaza kwamba chama chake kisingekuwa tayari kupokea makapi, akimaanisha wale ambao wangekatwa kwenye mchakato CCM, wasingepewa nafasi Chadema.

Kulikuwa na faida kubwa upande wao kwa maneno yao kulingana na wakati ambao Chadema walikuwa wanapitia. Ilikuwa lazima wajitengenezee barabara rahisi ya kupita kuelekea uchaguzi ambao chama chao kilikuwa kinakwenda kupambana na chama kikubwa zaidi, kilichokuwa na dalili ya kumsimamisha mgombea mwenye ushawishi mkubwa.

Hasara mbili kwa Chadema kipindi wakitapatapa huko kwa maneno ni kwamba hawakuweka akiba ya maneno. Pili, maneno yao yalikuwa mbegu ndani ya mioyo ya watu. Matokeo ya hasara hizo ni kuifanya CCM ipate mteremko wa kuishambulia Chadema kipindi cha kampeni baada ya kumpokea Lowassa.

Hoja ilikuwa moja tu, kwamba “walisema ni fisadi mbona amewanunua?” Suala la Chadema kununuliwa na Lowassa yalikuwa ni maneno yenye kufyatuka wakati wa kampeni.

Kwa Chadema yalikuwa magumu kuyatolea majibu kwa sababu ya historia ya matamshi yao kwa Lowassa na walivyompokea. Walisema ni fisadi, wakaahidi kutopokea makapi kutoka CCM. Mbona Lowassa alipokelewa? CCM wakasema aliwanunua.

Mbunge wa Iringa Mjini (Chadema), Peter Msigwa alipitia kwenye wakati mgumu wakati wa kampeni mwaka 2015, sababu ya kauli yake kwamba ambaye angemuunga mkono Lowassa apimwe akili.

Msigwa alilazimika kukiri kuwa alikosea kutamka kauli hiyo kwenye mdahalo wa wagombea ubunge Iringa Mjini. Maana Lowassa alikuwa mgombea urais wa chama chake.

Mwisho ni ushauri kwa Nape, kutambua kuwa maneno ni kama binadamu, akishazaliwa, hata akifa ataitwa marehemu, yaani alikuwapo ila Mungu alimchukua. Maneno yakishatamkwa, hata ukiyakana, ukiyatolea ufafanuzi au kuomba radhi, hayawezi kufutika.

Binadamu na nongwa zao, wakishayaweka mioyoni, ipo siku watakumbusha tu. Ushauri kwa Nape ni kujitahidi kubaki kama kiongozi. Inafahamika bao la mkono ni maneno yaliyofyatuka katika kipindi cha kuelekea kampeni. Si sawa kipindi hiki kubishana na watu.

Hata ajitetee vipi, binadamu kwa nongwa zao watamsuta tu. Anachotakiwa kufanya ni kukaa kimya, maana ukimya ni busara, kusema sana na kutaka kujibu au kujitetea kwa kila kitu ni kupungukiwa sifa ya uongozi. Je, ni nani asiyekosea?

Saturday, June 16, 2018

Jinsi watendaji serikalini wanavyoweza kuepuka ‘kibano’ cha wanasiasa

Maaskofu na wasaidizi wa wao  wa Dayosisi

Maaskofu na wasaidizi wa wao  wa Dayosisi mbalimbali za Kanisa la Kiinjili la Kilutheri Tanzania (KKKT), wakiwa katika moja ya majukumu yao.Waraka wa pasaka wa vingozi hao umeibua mjadala mkubwa nchini.Picha na Maktaba 

Wiki hii vumbi la waraka wa Pasaka uliotolewa na maaskofu wa Kanisa la Kiinjili la Kilutheri Tanzania (KKKT) limeendelea kutimka.

Ni miezi mitatu sasa tangu waraka huo utolewe lakini mjadala wake umeendelea kutikisa nchini.

Safari hii Mkurugenzi wa Idara ya sheria na usajili wa vyama vya kidini na vya kijamii katika Wizara ya Mambo ya Ndani ya Nchi ametimua vumbi jipya baada ya kulitaka kanisa hilo kufuta waraka huo.

Waraka wenyewe

Waraka uliopewa jina “Taifa Letu Amani Yetu” uliosainiwa na maaskofu 27 wa kanisa hilo, mbali ya kuzungumzia masuala ya kiroho, unataja changamoto mbalimbali.

Changamoto hizo ni hali ya kijamii na kiuchumi, maisha ya siasa na masuala mtambuka likiwamo suala la Katiba Mpya.

Pamoja na mambo mengine, waraka huo umetaka nchi kuwa na siasa safi, uhuru wa mawazo, Taifa liongozwe Katiba si Ilani ya vyama, kukemea utekaji, utesaji, watu kupotea na mauaji yenye mwelekeo wa kiitikadi na kwa upande wa uchumi ukigusia ukusanyaji wa kodi, viwanda kuendana na uwekezaji wa sekta ya kilimo.

Chanzo cha tatizo

Kwa maoni ya msajili hiyo, chombo kilichotoa waraka huo hakitambuliwi kisheria na ulizungumzia masuala yaliyo nje ya malengo ya kanisa hilo.

Huku KKKT ikijibu barua ya msajili huyo na suala hilo likiibua mjadala mzito nchini, Waziri Dk Mwigulu Nchemba anaibuka na kusema barua hiyo ni batili kwa kuwa si maelekezo ya Serikali.

Dk Nchemba hakuishia hapo, pia anatangaza kumsimamisha kazi Msajili huyo, Merlin Komba na akisema iwapo itabainika kuwa ndiye atabainika ndiye aliandika barua hiyo, atachukuliwa hatua za kisheria lakini pia kama kuna mtu aliandika kwa lengo la kuibua taharuki, atatafutwa na kushtakiwa kwa makosa ya mtandao.

Hatua ya Dk Nchemba ambayo ilikusudiwa kufafanua na kumaliza suala hilo imeibua maswali mengine yasiyo na majibu, kubwa likiwa ni nafasi ya watendaji wa serikali katika kuamua “kipi ni uamuzi wa Serikali na kipi siyo, na nani anapaswa kuamua hivyo.”

Pia katika maswali hayo, wachambuzi pamoja na kuhoji, wanaeleza ni hatua gani mtendaji wa serikali anaweza kuchukua iwapo kuna maagizo ya kisiasa anayodhani si sahihi kulingana na maadili na wajibu wake.

Wachambuzi wadadavua

Mbunge wa viti maalumu (Chadema), Ruth Mollel anasema mtendaji wa ngazi yoyote anapopewa maagizo ya kufanya na kiongozi wake akaona kwamba yanaweza kuwa na madhara anapaswa kumjulisha kiongozi aliyeyatoa.

“Lazima mfanyakazi uwe ‘smart’ endapo kiongozi atakulazimisha kufanya jambo hilo, jukumu lako ni kumuomba akuandikie kwa maandishi, kisha na wewe umjibu kwa maandishi na kumweleza kwa nini unaona jambo hilo likitekelezwa linaweza kuleta madhara,” anasisitiza Mollel.

Mollel ambaye amewahi kuwa katibu mkuu wa wizara mbalimbali ikiwamo ya utumishi katika Serikali ya awamu ya nne, anasema endapo kiongozi huyo ataendelea kusisitiza jambo hilo kufanyika, mtumishi ana njia mbili za kufanya.

“Kwanza, ni kutekeleza kile alichoamuliwa kufanya, lakini ahakikishe anatunza kumbukumbu ya mazungumzo baina yake na bosi. Hata kama baadaye zikinyofolewa kwenye mafaili, mtendaji naye awe nazo pindi utakapohitajika ushahidi,” anasisitiza Mollel.

Jambo la pili, ni kuacha kabisa kutekeleza jambo hilo, kisha kuachia ngazi; “hii itasaidia kuonyesha msimamo wako.”

Mollel ambaye kwa sasa ni naibu waziri kivuli wa kambi ya upinzani Ofisi ya Rais, Tamisemi, Utumishi na Utawala Bora anasema vyovyote iwavyo mtumishi mwenyewe ndio mwenye wajibu wa kuhakikisha anatunza kumbukumbu zake ili zimsaidie baadaye endapo atafanyiwa unyanyasaji.

Katibu wa wabunge wa CCM, Jason Rweikiza yeye anazungumzia moja kwa moja msajili huyo kuwa alipaswa kutumia busara licha ya kwamba analindwa na sheria, taratibu na kanuni zilizopo chini yake.

“Msajili naye ni binadamu asisahau kama anaishi katika jamii. Swali ni je, alishawahi kuwakumbusha (maaskofu) wajibu wao wa kuitisha mikutano au kujisajili na alifanya hivyo mara ngapi?”

“Sheria inasaidia kuongeza ulaini wa mambo siyo kuongeza migogoro na misuguano katika jamii, alipaswa ajue hilo na kutumia busara badala ya kusimamia sheria au kanuni tu,” anasisitiza Rweikiza ambaye ni mbunge wa Bukoba vijijini (CCM).

Rweikiza ambaye ni mwanasheria, anatoa mfano wa majaji wanapotoa hukumu wakati mwingine wanalazimika kutumia busara zaidi licha ya ukweli kwamba sheria na kanuni zipo.

“Jaji anapotoa hukumu, wakati mwingine pamoja na ushahidi kujidhihirisha wazi, anasema ‘kwa maoni yake’ na bado hukumu hiyo inakuwa halali,” alisema.

Rweikiza anasema sheria haipaswi kuongeza migogoro au misuguano katika jamii badala yake inapaswa kuhakikisha jamii inaishi vyema.

“Haya mambo yana mihemko mingi, huwezi chezea masuala ya kidini kwa kisingizio cha sheria, kama kiongozi lazima ujiongeze na kuhakikisha huwi sehemu ya kuongeza migogoro katika jamii,” anasema.

Wakili wa kujitegemea Peter Mshikilwa anasema kinachoonekana ni kwamba kuna tatizo kubwa ndani ya mifumo ya utendaji.

“Watendaji hawajui wajibu wao; mfano makanisa pia yanasajiliwa ofisi ya Kabidhi Wasii. Taasisi zote hizi ni za Serikali hivi kweli hakuna ‘consultation’ (mashauriano), hapo kuna kasoro kubwa katika utendaji wao.

Mshikilwa anasema kinachopaswa kufanyika sasa ni kwa wahusika kujipanga, waelewe majukumu yao ili kuepuka sintofahamu, hasa inapofika masuala ya kidini.

“Masuala haya yanahitaji uangalifu mkubwa, Uliyafanyia kazi vibaya yanaweza kuleta madhara na kusababisha mpasuko mkubwa kwa jamii,” alisema.

Mkurugenzi wa itifaki, mawasiliano, uenezi na mambo ya nje wa Chadema, John Mrema anasema tukio hilo ni dalili kwamba serikalini hakuna ‘coordination’ ndiyo maana kila mmoja anafanya yake.

“Hatutaki kuamini jambo kubwa kama hili halijapita na kupewa baraka za Baraza la Mawaziri, lakini baada ya kulileta hadharani likawa na madhara makubwa kwa jamii ndiyo wakaona ni bora kuliruka.”

Kwa mujibu wa Mrema, ndani ya Serikali kuna mahali hapaendi sawa na kwamba mfumo wao wa mawasiliano umekatika.

“Ndiyo maana tunaona mtu kama askofu Kakobe leo anahojiwa kuhusu uraia na Idara ya Uhamiaji na Mamlaka ya Mapato (TRA), Nondo naye anaojiwa lakini wapo wengi kama akina Bashe wote hao wamehojiwa kutokana na mihemuko tu,” anasisitiza.

“Unakuta kuna jambo la kisiasa linaendelea na baada ya muda mfupi tu unasikia mtu huyo amehojiwa, kuna kitu hakiendi sawa, hapa lazima wajitathimini.”

Mrema anaongeza kuwa watendaji hao kwa sasa hawaongei lugha moja lakini pia akataadharisha kuwa hakuna mtu au kikundi chochote kilicho salama kwa mwenendo huo, akitahadharisha kuwa hata Waislamu wasifikiri hawataguswa.

“Nyaraka za kitume zipo tangu enzi na enzi, Serikali iwe na msimamo iseme inataka kwenda wapi? Je, bado inasimamia kwamba haina deni au sasa wanataka kusimamia mpaka mahubiri yanayotolewa na madhehebu ya dini?

Mrema anawataka watendaji kujitathimini utendaji wao na wajifunze kutokana na makosa yaliyowahi kufanywa na wenzao.

“Mfano tumeshuhudia Shirika la nyumba (NHC) likibomoa jengo lililokuwa Klabu ya Billcanas lakini sasa kiko wapi, matokeo yake kuna watu waliotolewa kafara.”

Anasema mtendaji anapaswa kuwa makini na utekelezaji wa maigizo ya wakubwa kwa kufuata sheria na taratibu zilizopo badala ya kutekeleza ya wanasiasa na jambo linapoharibika huachwa peke yake.

Saturday, June 16, 2018

Kuna sababu 1,000 za kuwashirikisha ‘diaspora’ katika ujenzi wa Taifa

Rais Jakaya Kikwete akibonyeza kitufe kuzindua

Rais Jakaya Kikwete akibonyeza kitufe kuzindua Mtandao wa mawasiliano(website)ya Watanzania wanaoishi nje ya nchi wakati wa mkutano February 2014 Jijini Dar es salaam.Picha na Maktaba 

Rais mstaafu, Ali Hassan Mwinyi alipata kutueleza kuwa kila zama ina kitabu chake. Kwa miaka ya nyuma neno ‘diaspora’ lilikuwa geni katika masikio ya Watanzania wengi.

Neno hili likimaanisha Watanzania waishio nje ya nchi lilianza kuzoeleka katika vipindi vya serikali za awamu ya tatu na nne.

Ni katika awamu ya tatu tulipoanza kusikia kwa msisitizo umuhimu wa diaspora katika kuendeleza nchi yetu. Ulikuwa ni wakati ambapo shughuli zinazohusiana na mambo ya nje na diplomasia zilikuwa chini ya waziri wa wa mambo ya nje wakati huo, Jakaya Kikwete.

Si ajabu kwamba suala la diaspora kujulikana lilipata kasi katika serikali ya awamu ya nne, ikiongozwa na Rais Kikwete huyohuyo.

Katika kipindi cha serikali ya awamu ya nne, neno lilitoka katika misamiati na kuwa la kawaida ambalo Watanzania wengi wanaweza kulielezea.

Hata hivyo hali ilikuwa tofauti kwa majirani zetu wa Uganda na Kenya ambako kwa miaka mingi nchi hizi zimekuwa zikifaidika na ushiriki wa raia wao wanaoishi nje katika ujenzi wa nchi zao.

Kwa mwaka 2015, nchi za Afrika ya Mashariki zilipokea zaidi ya dola za Marekani 3.5 bilioni kutoka kwa diaspora wao kwa ajili ya uwekezaji.

Kenya inaongoza kwa kupata sehemu kubwa ya fedha zinazotokana na diaspora ikifuatiwa na Uganda. Nchi hizi mbili kwa pamoja zinapata zaidi ya 75% ya fedha zinazokuja Afrika ya Mashariki kutoka kwa kwa raia wake walioko nje ya nchi.

Mchango kwa Tanzania

Kwa mujibu wa Waziri wa Mambo ya Nchi za Nje na Ushirikiano wa Afrika Mashariki na Kikanda akiwa bungeni hivi karibu, Tanzania hupokea wastani wa dola za Marekani 456.5 milioni kwa mwaka kutoka kwa raia wake walioko nje.

Pamoja na kupata sehemu ndogo tu ya mchango wa diaspora katika nchi za Afrika Mashariki, hatuna budi kuishukuru serikali ya awamu ya nne kwa juhudi zake kubwa katika uhamasishaji wa diaspora kushiriki katika ujenzi wa nchi yetu.

Katika kipindi hicho tulishuhudia kuanza kutambulika kwa diaspora kama mojawapo ya vyanzo vikuu vya uwekezaji na upatikanaji wa fedha za kigeni.

Tulianza kusikia na kuzifahamu jumuiya za Watanzania waishio katika nchi mbalimbali. Utambuzi wao ulikuwa pia katika uongozi wa juu wa nchi yetu ambapo Rais Kikwete alijiwekea utaratibu wa kukutuna nao katika ziara zake za nje ya nchi.

Utambuzi huo uliwafanya Watanzania hao waanze kuweka mikakati ya kuwekeza nchini mwao. Tulishuhudia misaada ya kibinadamu na shughuli nyingi za kiuwekezaji na uwezeshaji wa Watanzania, hasa wasanii, uliokuwa ukiratibiwa na diaspora wetu.

Kazi aliyoifanya Rais Kikwete imeweka msingi wa maana kwa nchi yetu kufaidika na uwepo wa Watanzania nje ya nchi.

Nafasi ya Tanzania

Pamoja na kuwa nyuma ya jirani zetu katika kufaidika na mchango wa diaspora katika ujenzi wa nchi, Tanzania bado ina nafasi kubwa ya kufaidika na mchango wa diaspora kwa kuangalia fursa nyingi tulizonazo na ambazo wanaweza kushirikishwa.

Tuna vivutio vingi vya utalii, tuna madini, ardhi ya kilimo, fursa ya kuanzisha viwanda, mazao ya kilimo na misitu yanayoweza kuuzwa nje ya nchi, na hata uendelezaji wa miundombinu.

Kwa kuchukulia mfano wa nchi kama Rwanda, suala la sera na sheria zinazowavutia diaspora kuwekeza nchini mwao ni muhimu sana. Pamoja na sera na sheria zinazovutia uwekezaji, suala la uhamasishaji kama alivyofanya Kikwete linaongeza hamasa kwa Watanzania wenzetu kushiriki katika ujenzi wa nchi yao.

Tumeona uwekezaji uliofanywa na diaspora kwa kununua nyumba 108 kutoka Shirika la Nyumba (NHC) badala ya kuzifaidisha nchi za ugenini.

Suala hili linatukumbusha kuwa ikiwa kutakuwa na fursa nzuri kwa dispora kuwekeza nyumbani kwao, wanaweza kufanya mambo makubwa zaidi kwa uzalendo wao na kutambua kuwa Tanzania ni nyumbani.

Serikali ya awamu ya tano chini ya Rais John Magufuli imetoa kipaumbele kwa mabalozi wetu kuhakikisha wanaitangaza Tanzania na kuhamasisha uwekezaji.

Suala hili ni muhimu likaangaliwa kwa mtazamo wa uhamasishaji wa diaspora wetu pia. Upimaji wa mafanikio yake uwe na kigezo cha jinsi mabalozi wetu walivyofanikiwa kuongeza uwekezaji wa diaspora.

Mabalozi wapimwe mafanikio yao si tu kwa kuangalia uwezeshaji wao katika uwekezaji uliofanywa na wageni bali, pia na diaspora kama kundi linalojitegemea. Diaspora tayari ni mabalozi wetu huko nchi za nje na kama watapewa nafasi inayostahili wanaweza kuchangia kwa kiasi kikubwa maendeleo ya nchi yetu.

Hawa ni Watanzania na inakuwa rahisi kwao kuwa na mwamko wa kuwekeza nyumbani kutokana na mahusiano ya kinasaba na nchi yao. Bado wana hamu ya kuona Tanzania ikibadilika, zaidi ya sababu za kibiashara na faida tu, kama ilivyo kwa wawekezaji wageni. Uhusiano wao wa kinasaba na Tanzania unawafanya wajitume na kuhakikisha Tanzania inafaidika kwanza na si vinginevyo.

Diaspora walio wengi hawahitaji kufundishwa hili, bali kuwekewa mazingira mazuri ya kuleta mitaji na uwekezaji nchi mwao. Hawana wasiwasi na hisia za hatari zitokanazo na uwekezaji nje ya nchi, kama ilivyo kwa wawekezaji wageni, maana wanawekeza nyumbani na wao ni sehemu ya Watanzania.

Tanzania ni kwao maana babu, bibi, mama, baba, kaka, dada, wajomba, shangazi na marafiki zao ni Watanzania na wako Tanzania.

Si vibaya tukajifunza kwa jirani zetu sababu zilizowafanya wakafanikiwa kuvutia ushiriki wa diaspora wao kwa kiasi kikubwa katika ujenzi wa nchi zao.

Nina hakika yako mengi ya kujifunza na kurekebisha hapa na pale ili watoto hawa wa Kitanzania wawe na hamasa zaidi ya kuwekeza nyumbani.

Mabalozi na wizara zinazohusika na hilo wawe wabunifu ili kuweka mazingira rafiki na yenye upendeleo kwa diaspora maana ni Watanzania.

Ukiliangalia kwa makini hili neno diaspora unaweza kusema kuwa wawekezaji wa kigeni hapa Tanzania watakuwa na tabia ya ‘u-diaspora’. Yaani, niwekeze Tanzania ili nchi ninayotoka ifaidike.

Diaspora wa Kitanzania ataliona hili kwa jicho tofauti kuwa niwekeze nyumbani ili Tanzania yangu ifaidike. Hivyo, kumwezesha diaspora wa Kitanzania kuwekeza nyumbani unafaidika kwa asilimia 100, wakati wawekezaji wageni nao wanahitaji kupeleka kwao pia hiyo faida.

Diaspora vs wawekezaji wa kigeni

Sipingi uwekezaji wa wageni hapa Tanzania bali unaonyesha faida kubwa kwa nchi ikiwa tutahamasisha uwekezaji wa diaspora wetu.

Hivyo ni wazi kuwa diaspora lazima wapewe upendeleo kupitia mfumo unaoeleweka na unaojitegemea wa uratibu wa shughuli zao hapa nchini na katika balozi zetu, wapate masharti rafiki ya uhamishaji wa mitaji kuja nchini kuleta fedha za kigeni tofauti na wageni.

Diaspora wapate uhamasishaji na uwezeshaji wa uwekezaji usio na urasimu na vizingiti visivyo vya lazima kwa kutambua kuwa ni Watanzania na pia watambuliwe na kushirikishwa katika uandaaji na utekelezaji wa mipango yetu ya Maendeleo.

Catherine Magige ni Mbunge wa Viti Maalumu (CCM)

Wednesday, June 13, 2018

VIDEO- Makachero kutoka Korea Kaskazini walinda kinyesi, mkojo wa Kim Jong-un

 

Hafahamiki umri wake sahihi na alipokuwa akisoma lugha ya Kiingereza huko nchini Uswisi alikuwa akitumia jina la Pak Un tofauti na analolitumia sasa. Huyo ni Kim Jong-un, kiongozi machachari wa Korea Kaskazini ambaye safari yake ya kutoka Pyongyang kwenda Singapore umbali wa kilomita 4,743 ilijaa mbinu kadhaa za kikachero ikiwamo kubeba vyombo vya kuhifadhi kinyesi na mkojo wake.

Maisha yake ya shule pia yalijaa ukachero hasa kuhusu umri wake, kuna taarifa zinadai alizaliwa Januari 8, 1982, lakini wengine wanaamini alizaliwa Januari 8, 1983. Makechero wa Marekani wao wanaamini alizaliwa Januari 8, 1984. Makachero wa Korea Kusini wao wanaamini alizaliwa Januari 8, 1983. Lakini, rafiki yake mchezaji wa mpira wa kikapu wa Chicago, Dennis Rodman anasema kiongozi huyo alizaliwa Januari 8, 1983.

Choo maalumu

Usalama wa Kim Jong-un ndiyo suala la pekee kwa makachero wa Korea Kaskazini, mbali na kutanguliza ndege mbili za chambo huko Singapore, moja ikiwa na gari lake aina ya limoisine lisilopenya risasi na lenye vioo vya giza, pia wamebeba choo maalumu kwa ajili ya kuhifadhi kinyesi na mkojo wa kiongozi huyo ili visiangukie mikononi mwa makachero wa Marekani.

Kwa mujibu wa chombo cha habari za Korea Kaskazini, siteChosun Ilbo ni kwamba makechero wa Marekani hasa CIA wanafahamika kwa kukusanya vinyesi na mkojo wa viongozi wanaowafuatilia kwa lengo la kufahamu afya zao, dawa wanazotumia na kujua udhaifu wao kimwili.

Wakati Rais wa Urusi, Mikhail Gorbachev alipotembelea Washington D.C mwaka 1987 aliamua kuweka makazi kwenye ubalozi wa nchi yake badala ya kufikia kwenye makazi rasmi ya viongozi wageni ya ‘Blair House’ yaliyo jirani na Ikulu ya White House.

Mpango huo ulivuruga njama za CIA za kujaribu kukusanya kinyesi cha kiongozi huyo. Njama hizo pia zilishindikana kwa makachero wa MI6 wa nchini Uingereza pale waliposhindwa kukusanya kinyesi na mkojo wake alipotembelea London.

Mwandishi mmoja Jack Anderson aliwahi kuandika kuwa makazi ya ‘Blair House’ pia yana vyoo maalumu vya kukusanya kinyesi na mkojo kwa wanaofikia makazi hayo. Pia, kuna wakati Mfalme wa Misri aliwahi kukumbwa na kadhia hiyo alipotembelea Monte Carlo.

Kachero mstaafu wa Ufaransa, Alexandre de Marenches aliwahi kuliambia jarida la Time mwaka 2001 kwamba maofisa wake walifanikiwa kuingia kwenye chumba cha hoteli aliyofikia kiongozi wa Sovieti Leonid Brezhnev na kufyatua bomba la choo ambapo walifanikiwa kupata mkojo wa kiongozi huyo.

Makachero wa Marekani waliwahi kusafiri na choo maalumu kwa ajili ya Rais George W. Bush alipotembelea Austria mwaka 2006.

Wataalamu wanasema kinyesi kinaweza kutoa taarifa za afya ya muhusika. Daktari naweza kukichunguza kinyesi na kujua afya ya utumbo mpana, afya ya mfumo wa chakula kuanzia tumboni hadi kwenye utumbo mwembamba, vipimo vya magonjwa na pia kujua kama mhusika anatumia dawa.

Matokeo kamili baadaye

Kitu kingine ambacho bado hakijulikani ni muundo wa makubaliano ya kutimiza azma hiyo ya kuondoa silaha za nyuklia kwenye rasi ya Korea, ikiwapo hofu iwapo Korea Kaskazini itaridhia kuachana na mpango wake wa silaha hizo kwa kiwango ambacho kinatakiwa na Marekani.

Trump na Kim waliwasili mjini Singapore Jumamosi, na wote kwa nyakati tofauti wamekutana na Waziri Mkuu wa nchi hiyo, mwenyeji Lee Hsien Loong. Vilevile maofisa waandamizi wa Marekani na wenzao wa Korea Kaskazini wamefanya mazungumzo ya faragha kabla ya mkutano wa kilele uliofanyika jana.

Mkutano wa ana kwa ana baina ya Donald Trump na Kim Jong-un haukuwa kitu kinachofikirika miezi michache iliyopita, wakati viongozi hao walipokuwa wakitoleana maneno makali kuhusiana na silaha za nyuklia.

Ingawa vita vya Korea vilimalizika mwaka 1953, vita kati ya Korea Kaskazini na Korea Kusini inayoungwa mkono na Marekani bado havijamalizika rasmi, kwa sababu ingawa makubaliano yalifikiwa kusitisha mapigano, pande hizo bado hazijasaini mkataba wa amani.

Wednesday, June 13, 2018

Msemo wa ajali haina kinga utatuponza

 

Kwa miaka nenda miaka rudi jamii nyingi duniani na hata hapa kwetu zimejipumbaza na msemo wa “Ajali haina kinga”, badala ya kuchukua tahadhari za kujikinga.

Watu wengine hufunga milango ya kulijadili suala hili ili watu wasizungumzie umuhimu wa kuchukua tahadhari kwa kuingiza imani ya kidini kwa kugongea msumari kuwa kila tukio ni rehema ya Mola na haliepukiki.

Linalostaajabisha ni kuona watu hawa hujifanya hawana habari ya mafunzo ya kidini yanayowataka waumini kuchukua hadhari za maafa yanayohatarisha au kupoteza maisha yao.

Huu mwenendo wa kuweka mbele imani ya ajali haina kinga na watu kufanya mambo ya kuhatarisha au kupoteza maisha yao au ya wenzao umeota mizizi Zanzibar.

Siku hizi kila siku unasikia habari za ajali kutokana na watu kuendesha vyombo kwa mwendo kasi hata kwenye maeneo hatari.

Ukifanya utafiti mdogo tu utaona madereva wa daladala hawajali sheria za usalama barabarani na wanaona wanaokwenda kwa miguu kama watu wanaowaudhi na abiria waliowapakia kama vile wamebeba mawe au vipolo vya nazi.

Wanaoendesha pikipiki hujifanya watu waliopoteza mishipa wa fahamu na wanaoendesha baiskeli hawaoni umuhimu wa kuwa na taa wanapokuwa barabarani usiku. Ninafarijika ninaposikia maofisa wa Idara ya Polisi ya Usalama Barabarani wanapoikumbusha jamii umuhimu wa kuwa waangalifu ili kuepusha ajali.

Lakini, matokeo yake huwa kama vile wanazungumza na ukuta au mti kwani hao wanaowataka kuwa waangalifu hawajali licha ya kila siku kusikia habari za ajali na watu kupoteza maisha au kukatwa mguu au kujeruhiwa vibaya na kuwa vilema.

Lilio baya zaidi ni kuona vijana wadogo, baadhi yao wa miaka kama 12 wakiendesha kwa mwendo wa kasi vyombo vya moto barabarani.

Hapa inafa tujiulize: Hivyo wazee wanaowapa watoto wao wadogo vyombo vya moto ni watu wenye akili timamu?

Huu sio mwendo sahihi wa mzee kuonyesha mapenzi kwa mtoto bali ni wa kumtafutia njia ya kuhatarisha maisha yake.

Wakati umefika kwa Kikosi cha Usalama Barabarani kutafuta njia za kukomesha mwendo huu, si kwa kuwakamata hawa watoto tu bali na wazee wao au wale wanaowapa hawa vyombo vya moto.

Sheria zetu za Usalama Barabarani zinahitaji kufanyiwa mapitio, hasa kwa sehemu inayohusu magari yanayobeba abiria kutokana na ongezeko kubwa la ajali zinazosababishwa na madereva wa daladala.

Wengi wa hawa madereva ni washika sukani tu na uamuzi wa kuondoka au kuegesha gari hutokana na maagizo ya kondakta.

Konda akigonga kuashiria dereva aondoke hufanya hivyo, bila ya kuangalia kama ipo gari nyuma yake inayopita au hapo alipoambiwa simama ni eneo salama.

Sidhani ni sahihi kumpa leseni ya kuendesha daladala mtu mwenye uzoefu wa chini ya miaka miwili au mitatu ya kuendesha gari kwa nidhamu na kwa kufuata sheria.

Katika nchi nyingi huoni kijana wa miaka 20, kama ilivyo Zanzibar, anapewa leseni ya kuendesha daladala ijapokuwa watu wenye umri huu wanaitwa watu wazima.

Sababu ya kufanya hivyo ni kwamba wengi wa vijana wa umri huu huwa bado wanazo akili za kitoto na hawajali usalama wanapokuwa barabarani.

Katika baadhi ya nchi mtu ambaye hajatimia umri wa miaka 25 na kwingine ikiwa hana familia, anabaki kuendesha gari binafsi au taksi na si mabasi.

Sheria hii, ijapokuwa wapo wanaoiona ni ya kibaguzi, imesaidia kwa kiasi kikubwa kupunguza ajali za barabarani na kunusuru maisha ya watu.

Kwa upande mwingine Kikosi cha Usalama Barabarani kinapaswa kujipanga vizuri kutokana na tabia ya baadhi ya askari wa kikosi hiki kusemekana hawasimamii vizuri sheria.

Hawa askari wachache wanalipaka matope Jeshi la Polisi na kupelekea baadhi ya wana jamii kuwapa askari wa Usalama Barabarani majina ya kila aina, kama watoza kodi barabarani au wachumia tumbo.

Eneo jingine linalofaa kuangaliwa kwa uzito wake ni la baadhi ya askari kujificha vichochoroni au maeneo yenye kona kungojea mtu afanye kosa wamkamate.

Tabia ya askari kujificha na kungojea kosa lifanyike na kumkamata aliyetenda kosa si sahihi. Tutafute njia za kuwafanya madereva waogope kufanya kosa kwa kuwaona askari barabarani na si kungojewa watende

Magari bila bima

Bima ina umuhimu mkubwa katika usafiri na hasa kwa kutilia maanani uwezekano wa chombo cha moto kupata ajali.

Lakini kwa Zanzibar hili suala la bima za magari halijumuishi zile za serikali kama vile ajali zinayaogopa na kuyakimbia gari hizi.

Mjumbe mmoja wa Baraza la Wawakilishi hivi karibuni aliuulizia swala hili na kuambiwa kwamba hata magari yote ya mawaziri yaliyokuwapo nje ya Baraza yalikuwa yamekatiwa bima kamili.

Mwakilishi huyo alitoka nje ya Baraza na kuangalia vioo vya magari ya mawaziri na kugundua hata gari la waziri aliyesema hivyo halikuwa na kipande cha kuonyesha ilikuwa imekatiwa bima.

Sina uhakika kama magari ya majaji ambao huwatia hatiani wanaoendesha magari ambayo hayakukatiwa bima nayo yamekatiwa bima.

Wakati umefika wa kuliangalia suala la watu kupoteza kwa wingi maisha yao barabarani kwa mapana na sio kunyoosheana vidole vya lawama au kutoa maelezo ya ubabaishaji.

“Sikusudii kuudhihaki msemo wa ajali haina kinga, lakini tukumbuke umuhimu pia wa msemo wa Amini uyaonayo, sio uyasikiayo.”

Tunayoyaona barabarani yanatisha. Tunastahili kuchukua hatua za kujikinga na hili janga linalotupotezea maisha ya mamia ya watu, wakiwemo vijana ambao hata chumvi haijakolea katika damu zao.

Kwa pamoja tuwajibike na kwa pamoja tuwawajibishe wasiojali maisha yao na ya wengine.

Wednesday, June 13, 2018

Jinsi siasa zinavyovuruga utendaji wa mipango miji

 

By Elias Msuya, Mwananchi

Katiba ya Jamhuri ya Muungano ibara ya 6 inatambua “Serikali” kama Serikali ya Jamhuri ya Muungano, Serikali ya Mapinduzi Zanzibar, Serikali za Mitaa na mtu yoyote anayefanya kazi kwa niaba ya serikali.

Pamoja na kutajwa kwenye Katiba, Serikali za mitaa kama inavyoelezwa katika ibara ya 145 na 146, bado muundo na utekelezaji wake si huru kama ilivyo Serikali Kuu na kwa sababu hiyo na changamoto nyingine, zinashindwa kufanya kazi zake kwa ufanisi.

Miongoni mwa changamoto zinazojitokeza ni pamoja makusanyo ya kodi na mapato mengine katika vyanzo vya halmashauri, huku pia kukiwa na ucheleweshwaji wa bajeti kutoka serikali kuu.

Changamoto hizo nyingine ni pamoja na utendaji wa mabaraza ya madiwani unaoonekana kuathiriwa na wateule wa Rais, wakiwamo wakuu wa mikoa na wilaya na masuala mengine ya kisiasa, kama inavyobainishwa katika tafiti mbalaimbali.

Utafiti wa ESRF

Utafiti uliofanywa na Taasisi ya Utafiti wa Uchumi na Jamii (ESRF) ikishirikiana na Chuo Kikuu cha Ardhi na Chuo Kikuu cha Mzumbe katika mikoa ya Dar es Salaam, Mwanza, Dodoma, Arusha, Mbeya na Mtwara umeonyesha jinsi siasa zilivyoathiri utendaji wa Serikali za mitaa na mabaraza ya madiwani yanavyodharauliwa.

Katika utafiti huo, kila taasisi ilichukua eneo lake ambapo Chuo Kikuu cha Mzumbe (MU) kilijikita katika eneo la uhusiano kati ya ngazi ya Taifa na Serikali za miji kwenye utoaji wa huduma za miundombinu.

Akitoa matokeo ya utafiti huo, Dk Stella Kinemo wa MU anatoa mfano wa Halmashauri za Miji ya Tunduma na Ujiji Kigoma, akisema kumekuwa na mivutano kati ya madiwani na wakuu wa wilaya.

“Mivutano kati ya madiwani na wakuu wa wilaya imesababisha kubadilishwa kwa ardhi za shule, hospitali na vituo vya mabasi. Isitoshe kuna tabia ya wakuu wa mikoa na wilaya kutoheshimu uamuzi wa madiwani,” anasema Dk Kinemo.

Anasema kutokana na hali hiyo, nguvu ya mabaraza ya madiwani hutekwa na maamuzi ya kisiasa kiutawala.

Akizungumzia nguvu ya Serikali Kuu katika ukusanyaji wa mapato, Dk Kinemo anaelezea hatari ya wafanyabiashara wa Tanzania katika eneo la Tunduma waliofunga maduka yao na kukimbilia nchini Zambia.

“Kumekuwa na mazingira mabaya ya biashara na kusababisha baadhi ya wafanyabiashara kuhamia nchini Zambia na hivyo kushuka ukusanyaji wa mapato,” anasema.

Akifafanua zaidi, anasema hata maelekezo ya sera ya elimu bila malipo imezua utata katika ngazi ya serikali za mitaa ambako nako hawana uwezo wa kukabiliana na changamoto ya gharama za elimu zilizokuwa zikitolewa kwenye michango ya wazazi.

“Baada ya kukatazwa kwa michango shuleni, wazazi wamekataa kuchangia Sh100 ya maji na kusababisha vyoo vya kisasa visitumike. Baadhi ya wazazi wamechukua madawati, mahindi na maharage waliyochangia, masomo ya ziada yamesimamishwa na madarasa yanafurika wanafunzi,” anasema.

Dk Kinemo anafafanua zaidi jinsi walivyobaini nguvu ya Serikali kuu katika kuajiri watumishi wa kada mbalimbali wa serikali za mitaa.

“Vyanzo vya mapato navyo vinachukuliwa na Serikali kuu kwa matarajio kuwa fedha zitarejeshwa kwa wakati, lakini mara nyingi hazipelekwi kulingana na bajeti zilizowekwa.

“Vilevile hakuna mawasiliano rasmi kati ya idara zinazotoa huduma, bali iwapo kunakuwa na mahitaji tu. Kwa mfano, Manispaa ya Dodoma imejenga barabara ya lami halafu baada ya muda mfupi, Mamlaka ya Maji (Duwasa) inakuja kuchimba ili kupitisha bomba la maji,” anasema na kuongeza:

“Angalau katika halmashauri ya Nyamagana na Manispaa ya Dodoma (wakati huo), mamlaka husika zilikuwa zikifanya vikao rasmi.”

Mgawanyo wa fedha

Akieleza matokeo ya utafiti huo, mtafiti mwandamizi wa ESRF, Dk Daniel Ngowi anasema katika kipindi cha mwaka 2013/14 hadi 2016/17 inaonekana utoaji wa fedha za bajeti ya maendeleo kutoka Serikali kuu haukutabirika jambo linaloathiri maendeleo ya miji katika majiji ya Dar es Salaam, Arusha, Mwanza, Mbeya na Mkoa wa Mtwara.

“Utoaji wa fedha hautabiriki, kwa mfano katika jiji la Arusha walipata asilimia 20 ya mahitaji yao mwaka 2014/15 lakini kwa mwaka 2016/17 wakapata asilimia 131, jambo linalofanya kazi ya mipango miji kuwa ngumu, ikiwa ni pamoja na ukarabati wa miundombinu,” alisema Dk Ngowi.

Hata hivyo, anasema ukusanyaji wa mapato katika majiji hayo uko vizuri, ambapo kwa jiji la Dar es Salaam limekuwa likikusanya asilimia 97 kulingana na bajeti yake, huku jiji la Arusha likikusanya asilimia 95, Mtwara asilimia 86, Dodoma asilimia 84, Mbeya na Mwanza asilimia 61.

“Ukiondoa Halmashauri ya Jiji la Arusha, Halmashauri zote zimekumbwa na uhaba wa fedha baada ya kuondolewa kwa kodi ya majengo katika Serikali za Mitaa iliyokuwa ikichangia asilimia 30 ya mapato ya mapato na kuhamishiwa TRA,” alisema.

Akifafanua zaidi, Dk Ngowi anasema katika kipindi cha miaka mitano (2013/14-2016/17) jiji la Dar es Salaam lilipewa wastani wa asilimia 36.1 (Sh28.3 bilioni) huku Sh50.1 bilioni sawa na asilimia 63.9 zilizopitishwa kwenye bajeti zikikosekana.

“Kwa hiyo, mamlaka za Dar es Salaam, haziwezi kutegemea mapato ya Serikali kuu kugharamia miundombinu ikiwa pamoja na ukarabati,” anasema.

Hata hivyo, anasema kwa jiji la Mwanza kumekuwa na ahueni katika utoaji wa fedha za bajeti kwa kipindi cha miaka minne ambapo ni asilimia 11.4 tu ya bajeti ndiyo haikutolewa, ikiwa ni kiasi kidogo kuliko halmashauri zote zilizofanywa utafiti. Kwa upande wa jiji la Arusha anasema mapato yaliyokusanywa yalifikia Sh12.4 bilioni ikiwa ni upungufu wa Sh4.4 bilioni. Hata hivyo, fedha ambazo hazikutolewa kwa ajili ya miradi ya maendeleo ni Sh3.48 bilioni kwa mwaka sawa na asilimia 40.5.

Kwa jiji la Mbeya, asilimia 40.7 sawa na Sh5.6 bilioni hazikupelekwa ili kutekeleza bajeti iliyopangwa, huku pia ikishindwa kukusanya Sh6.4 bilioni sawa na asilimia 39 kutoka kwenye vyanzo vyake. Kwa jiji la Dodoma, wastani wa asilimia 32.5 sawa na Sh7.6 bilioni zilizopangwa kwenye bajeti hazikutolewa, utafiti huo umebaini. Lakini, kwa kulinganisha bajeti na mapato halisi inaonekana Halmashauri inafanya vizuri kwa kuwa na upungufu wa asilimia 17.1 tu.

Matokeo ya utafiti

Kutokana na utoaji fedha za bajeti usioaminika, watafiti wameshuhudia hali mbaya ya miundombinu ya afya na maji kwa jiji la Dar es Salaam.

Akieleza uzoefu wake, kwa jiji hilo, Dk Nathalie Jean-Baptiste wa Chuo Kikuu cha Ardhi anasema hali ya vyoo ni mbaya ambapo kati ya watu 10 hadi 16 wanashirikiana choo kimoja.

“Tulichokiona kwenye mitaa ya Keko Machungwa kwa mfano, ni hali mbaya ya vyoo, hivyo kunahitajika maboresho ya haraka ya usafi wa majitaka. Tumegundua kuwa watu hawana uwezo wa kununua maji kwa ajili ya usafi, wakati maji ndiyo muhimu kwa usafi wa mazingira,” anasema Dk Nathalie.

Anasema kinachoonekana ni kuwa hakuna uwekezaji wa kutosha katika usafi na majitaka na kwamba vyoo vinavyoonekana kwenye makazi duni haviwaridhishi wakazi wake.

“Wananchi hawaridhishwi na gharama na upatikanaji wa maji. Kuna haja ya kuboresha miundombinu ya maji lakini maboresho hayo yasiongeze gharama za upatikanaji wake,” anasema.

Hata hivyo, anasema baadhi ya wanawake katika eneo la Keko Machungwa walioungana na kuanzisha kikundi cha kuchimba vyoo mitaani ikiwa ni sehemu ya kujipatia kipato.

Mapato na matumizi

Ukusanyaji wa Mapato Sheria ya Fedha ya Serikali za Mitaa ya mwaka 1982 imeainisha vyanzo vya mapato kwenye Halmashauri za wilaya na vijiji.

Serikali za mitaa zinapata mapato yake kutoka kwenye vyanzo mbalimbali. Vyanzo hivi ni pamoja na fedha zitokanazo na biashara, viwanda, huduma, ada ya leseni, ushuru na vibali.

Hata hivyo, baadhi ya makusanyo ya mapato katika Serikali za Mitaa yanafanywa na taasisi za Serikali Kuu (ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania). Pamoja na kwamba fedha hizi zinakusanywa kutoka kwenye serikali za mitaa, matumizi yake yanaamuliwa na Serikali Kuu.

Kwa mujibu wa sheria ya Fedha ya Serikali za Mitaa ya mwaka 1982, Waziri anayehusika na Serikali za Mitaa baada ya kushauriana na wadau wengine anaweza kuamua mgawanyo wa vyanzo vya mapato kwenye ngazi tofauti za halmashauri.

Ufinyu wa demokrasia

Maamuzi katika ngazi ya Serikali za Mitaa Moja kati ya shughuli kuu za Serikali za Mitaa ni kuimarisha demokrasia katika eneo lake na kutumia demokrasia kuharakisha maendeleo ya wananchi (ibara 146).

Hata hivyo, kwa mujibu wa sheria ya Serikali za Mitaa (toleo la 2000), maamuzi ya kanuni na miongozo ya uendeshaji wake yanategemea kibali cha waziri anayehusika na Serikali za Mitaa ambaye kimsingi ni mtumishi wa serikali kuu.

Wakati halmashauri za wilaya, manispaa na miji zikipewa nafasi finyu ya kujiamulia mambo yao, wananchi hawana sheria inayowasaidia kuwabana viongozi na watendaji wao kuwajibika moja kwa moja kwa wananchi hasa wanaposhindwa kutekeleza wajibu wao.

Wednesday, June 13, 2018

Tunahitaji mifumo imara, si kuongozwa na waraka

 

Nyaraka za maaskofu wa KKKT na TEC, zimeleta changamoto kwenye jamii yetu. Zilipotolewa, yalisemwa mengi, kuna waliounga mkono na waliozipinga.

Kuna walioziona kama sehemu nyingine ya siasa za siku hizi au sehemu ya wapinzani kujipenyeza kwa njia ya nyaraka za maaskofu.

Lakini, waumini wa kweli waliziona kama nyaraka za maaskofu wanazozitoa wakati wa sikukuu na pale inapolazimika. Vyovyote vile, ujumbe wa maaskofu si wa serikali.

Tukio la barua ya serikali ambayo sasa hivi imeelezwa na Waziri wa Mambo ya ndani Dk Mwigulu Nchemba kuwa batili, umechochea changamoto zilizoibuliwa na nyaraka za maaskofu.

Kama kweli maaskofu wa KKKT, waliitwa na Msajili wa vyama vya kijamii na mashirika ya kidini na kufanya naye mazungumzo juu ya barua hiyo, hakuna jinsi serikali inavyoweza kukana kuifahamu.

Vinginevyo, tuambiwe kwamba waziri mkuu, hafahamu yale yanayoendelea siku kwa siku kwenye wizara mbalimbali au mawaziri hawafahamu chochote kinachoendelea mpaka mambo kiandikwe kwenye magazeti na mitandao. Kwa maneno mengine hakuna uratibu na mawasiliano kwenye serikali.

Vyovyote vile, ni muhimu Watanzania wakatambua kwamba kuandika waraka kwa waumini ni kazi ya maaskofu, na kwa kufanya hivyo hawahitaji ruhusa ya serikali na hasa kama ujumbe wao unahusu maisha ya kiroho.

Ingawa sina nia ya kuwapinga maaskofu wetu, binafsi nina mtizamo tofauti kidogo juu ya nyaraka hizi, ni mtizamo wa kujenga na wala si wa kubomoa: Nyakati hizi tunahitaji mifumo na si waraka.

Mfumo tunaoutaka

Tunahitaji mifumo yenye kuelekeza maadili mema, isiyokuwa na ubaguzi wala matabaka. Mifumo isiyojenga utukufu na kujiona, kujisikia na kuwatelekeza wanyonge na masikini. Mifumo ya kujenga umoja na undugu, ya kuishi na kutenda haki, wema na huruma.

Mifumo ya namna hii, inajengwa kwa matendo zaidi ya waraka. Inahitaji kuambukiza na kushawishi.

Yesu, hakufanya miujiza kujionyesha, bali alikuwa na lengo la kuwasaidia watu, kuwatoa katika mateso ya umaskini, kunyanyaswa na kupuuzwa.

Aliponya kwa vile aliwahurumia watu. Alitanguliza huruma, badala ya kutanguliza umaarufu na kuheshimika, alitanguliza wema badala ya kutumia vipaji vyake kujitajirisha na kujineemesha.

Kitu kingine kinachomtofautisha Yesu na manabii wengine na hata Yohana Mbatizaji, ni kwamba Yohana Mbatizaji aliwahubiria wakosaji, alitaka watubu na kumgeukia Mungu. Lakini, Yesu alikwenda kuishi na ombaomba, watoza ushuru na malaya. Mbali na kazi ya kuhubiri, aliishi na kushiriki maisha ya wafuasi wake.

Katika jamii yenye matabaka, mambo mengi yanatumika kuwatenga watu. Miiko inakazaniwa na kuzingatiwa. Kitu kama chakula, kinatumika kama njia ya kuwatenganisha watu, maana huwezi kula chakula na mtu ambaye hayuko kwenye tabaka lako.

Ninakumbuka nikiwa mtoto mdogo, tulikuwa haturuhusiwi kula chakula na wakimbizi kutoka Rwanda au wapagazi kutoka Burundi.

Mtu wa ukoo wa kifalme hakushiriki chakula na watu wa kawaida. Kule Israeli, chakula ilikuwa ni ishara ya urafiki na undugu. Hata kwa ukarimu wa aina gani, mtu hakukuruhusiwa kula chakula au kunywa kinywaji na mtu asiyekuwa wa tabaka lake.

Yesu alivunja miiko hii yote. Alijichanganya na makundi yote, alikula nao, alikunywa nao na kulala kwenye nyumba zao.

Haya yalikuwa mapinduzi makubwa. Yesu hakutofautisha kuhubiri na kuishi maisha ya kila siku na wanajamii. Alitaka kuwaambukiza na kuwashawishi kwa kuishi nao zaidi ya kuwahubiria na kuwaandikia waraka. Alitaka kujenga mfumo wa kuwasaidia watu kuyaishi maisha ya siku kwa siku.

Hapa tunaweza kulinganisha na wahubiri wa leo na maisha ya Kanisa la leo. Watu wanasali pamoja kanisani, lakini wengine wakirudi majumbani kwao wanalala njaa wakati wengine wana chakula cha kula na kusaza. Wengine wanalala kwenye majumba ya kifahari wakati wengine hawana mahali pa kulala.

“Usharika” unabaki kwenye kitendo cha kusali pamoja. Si kushiriki maisha, bali kushiriki sala. Mapadri na wachungaji wanahubiri kama Yohana Mbatizaji, wanahubiri lakini hawajichanganyi na watu.

Mfano wa mifumo

Wanaishi kwenye majumba ya parokia, kwenye nyumba nzuri na kula chakula kizuri tofauti na maisha ya kila siku ya waumini. Jumuiya ya Mkamilishano, iliyokuwa imeanzishwa na Askofu Christopher Mwoleka (marehemu) kule Bushangaro Karagwe, iliyokuwa inalenga kujenga jumuiya moja ya Kikristu kwa waumini walei, mapadri, masista na watawa kuishi maisha ya pamoja; kusali pamoja, kufanya kazi pamoja, kulima pamoja, kusomesha watoto pamoja, kula pamoja, kulala nyumba mmoja, ilipigwa vita na kufutwa.

Sababu kubwa ya kuifuta Mkamilishano ni kwamba watu wenye wakfu (mapadre, masista na watawa) walijichanga na walei walikula meza moja, walilala nyumba moja na waliishi kwa kushirikiana kila kitu na walei.

Jumuiya ya Mkamilishano ilikuwa ikilenga kuwachochea mapadri na wahubiri kuishi maisha ya pamoja na waumini. Kwa lengo la kuwaambukiza na kuwashawishi waumini kuishi maisha ya wakfu. Kuishi kama Yesu alivyoishi miongoni mwa watoza ushuru, maskini, ombaomba na malaya hadi kuyabadilisha maisha yao.

Lengo lilikuwa ni kutengeneza mfumo bora wa waumini kuishi vyema maisha yao ya siku kwa siku ambako mtu angeweza kufundisha uchumi, siasa, elimu ya uraia na mengine mengi bila kelele na malumbano yaliyojitokeza kuhusu waraka wa maaskofu.

Katika Jumuiya ya Mkamilishano mtu angeweza kufundisha elimu ya uraia wakati wowote ule bila kusubiri wakati wa sikukuu za Pasaka na Krismasi.

Kila nikitaja “mfumo”, wasomaji wangu wanauliza ni mfumo gani huo? Ni mfumo wa aina ya Jumuiya ya Mkamilishano. Bahati mbaya ilifutwa.

Na walioifuta jumuiya hiyo hawakuwa na njia nyingine zaidi ya kuandika waraka. Wao, sasa hivi wanajua na kutambua kwamba waraka unawaingiza kwenye matata zaidi ya kupitisha ujumbe wao kwenye Jumuiya kama iliyokuwa ya Mkamilishano.

Ndio maana inashangaza kuwasikiliza wakipaza sauti zao kuutetea waraka wakati wakijua kwamba hawana mfumo mzuri wa kutekeleza waraka huo. Malumbano yaliyojitokeza ni ishara tosha kwamba hawana mfumo na wanalazimika kutengeneza mfumo kwanza.

Tatizo kubwa linaloisimbua jamii yetu ni kutokuwa na mfumo unaoeleweka wa kuishi Ukristu, utu wema na maadili mazuri. Mbali na ufisadi, kuna matatizo mengine mengi kama Ukimwi, maadili mabovu, nk.

Kanisa kuwajibishana

Bahati mbaya hadi leo hii hakuna kanisa lenye mfumo wa kuwajibishana, kushauriana, kuelekezana na kujuliana hali. Hakuna mfumo wa kuhojiana, kama ni fisadi Mkristo na tunasali naye, tukafahamu fedha anazipata wapi.

Ukosefu wa mfumo unalifanya kanisa liendelee kuwakumbatia mafisadi. Fedha za mafisadi zimejenga makanisa, zimenunua vifaa vya kanisani, zimewasomesha mapadri na wachungaji, zimenunua chakula cha mapadri na wachungaji.

Kuna habari kwamba mmoja kati ya mafisadi alikuwa akisalia kila siku katika kanisa moja Dar es Salaam, na kila ibada alikuwa akitoa laki tano.

Kwa vile hakuna mfumo wa kuhojiana, hakuna aliyeuliza ni wapi alikuwa akizipata. Kuna habari kwamba kati ya mafisadi kuna aliyelipatia kanisa vifaa vya ujenzi vya benki. Wako wengine wengi bado wanatoa sadaka fedha za ufisadi. Mapadri, wachungaji, maaskofu na waumini wanazipokeana kuzitumia. Hivyo sote tunashiriki ufisadi bila kujua.

Njia pekee ya kupambana na mafisadi na kuikinga jamii yetu na majanga mengine kama umasikini, ujinga, vita na upweke, ni kujenga jumuiya zinazoishi mshikamano.

Maaskofu wetu hawajafanikiwa kututengenezea mfumo wa kuishi utatu mtakatifu. Ndiyo maana bado tunaandamwa na majanga mengi. Kukemea tu hakutoshi. Ni lazima maaskofu wetu wafanye kazi ya ziada. Yesu, alifanya kazi ya ziada; aliuacha Umungu wake na kujifanya mtu; alifundisha kwa matendo na kutembea kijiji hadi kingine; alitengeneza mfumo wa kuacha yote na kuufuata kwa uaminifu hadi kufia msalabani.

Jumuiya za Kikristu tulizonazo sasa, familia za Kikristu tulizonazo, ambazo zinatishiwa na ugonjwa wa Ukimwi na hatari nyinginezo kama ufisadi ni zile ambazo kila mtu yuko kivyake.

Hakuna anayemchunga, kumlinda na kumwajibisha mwenzake. Kila mtu amejifungia katika nafsi yake. Hakuna uwazi, kufunuliana, kushirikishana, kuchukuliana, kulindana wala kuchungana katika familia wala jumuiya zetu.

Kila mtu anaufunga moyo wake na kubaki na siri nyingi ndani ya nafsi yake. Hata mambo ya kawaida kama kupenda yanafanywa siri. Mambo kama tamaa, uchu, furaha, huzuni yanabaki siri ndani ya moyo wa mtu.

Kuna mafisadi ambao hata wake zao hawafahamu ufisadi wao, ndugu, jamaa na marafiki wanasikia kila kitu kwenye magazeti.

Kuna waandishi wengi, mfano kama Elieshi Lema (Parched Earth) wameandika juu ya tabia hii ya mtu kujifunga ndani ya nafsi yake. Mtu anayeufunga moyo wake hawezi kufanikiwa kutengeneza familia ya kuishi mshikamano wa kimungu. Na kama hakuna familia za kutengeneza mshikamano wa kimungu, ni vigumu kuwa na Jumuiya zenye kuishi mshikamano wa kimungu.

Bila kuwa na Jumuiya zenye kuishi mshikamano wa kimungu, ni lazima tuandamwe na majanga mengi. Ni lazima tuwe na mfumo imara na wa kudumu kuweza kuyakabili majanga yanayoweza kutukumba kimwili na kiroho.

Baba ajifunue kwa mama, na mama vivyo hivyo. Kwa njia hii wanaweza kulindana, kuchungana, kuchukuliana na kusaidiana.

Ni katika uwazi na kufunuliana familia inaweza kuungana na kuwa kitu kimoja. Wazazi wataweza kujenga mfumo wa kuwalinda na kuwachunga watoto wao. Watoto watafundishwa maadili mema, watakua katika uwazi na kutembea katika mwanga.

Familia zilizoungana na kuwa kitu kimoja, zinatengeneza jumuiya iliyoungana ambayo ni lazima pawepo kufunuliana, kujaliana, kulindana, kuchungana na kusaidiana.

Jumuiya ya namna hiyo, ndiyo inayoweza kupambana na majanga makubwa kama ufisadi, rushwa, kutowajibika na Ukimwi. ( soma “The Church as a Family”) cha Marehemu Askofu Christopher Mwoleka:

Hivyo maaskofu wetu wasipige kelele tu, bali watujengee mifumo ya kuuishi Ukristu na maadili mema. Mifumo haiwezi kujengwa na waraka; itajengwa na maisha yenyewe.

Lengo la makala yangu

Lengo zima la makala haya si kuupinga waraka wa maaskofu. Tunataka kuwakumbusha watawala wetu hawa kwamba kuna mambo ya muhimu sana katika jamii yetu zaidi ya ufisadi, demokrasia na uhuru wa maoni. Kama wanataka kutoa mchango wao katika kulijenga taifa letu, basi watutengenezee mfumo mzuri wa kuishi duniani humu kama watoto wa Mungu!

Padri Privatus Karugendo.

pkarugendo@yahoo.com

+255 754 633122

Wednesday, June 13, 2018

Mpambano wa Jacob Zuma, Ramaphosa ndani, nje ya ANC

 

Februari 15, ndiyo siku Jacob Zuma alishindwa kuhimili vishindo vya chama chake cha ANC vya kumtaka ajiuzulu. Hatimaye alitangaza kung’atuka akilalamika hajafanya kosa lolote na nafasi yake ya urais ikachukuliwa na aliyekuwa naibu wake, Cyril Ramaphosa.

Hadi wakati huu ninapoandika makala haya, Zuma, kama nyati aliyejeruhiwa ‘yuko msituni’ akiangalia uwezekano wa kumjeruhi mtu na kurejea Ikulu ya Pretoria.

Je, ataweza ndani ya ANC? Je, anaweza kutumiwa na upinzani?

Tutamtazama kwa kina Jacob Zuma na ili kuipata picha yake nitaanza na mifano miwili.

Novemba mwaka jana, Robert Mugabe alipoondolewa Ikulu wafuasi wake waliozoea kuishi kwa fadhila zake ghafla walijiunga na kumfuata nyumbani kwake mkononi mwao wakiwa na mpango mbadala wa kuiadhibu Zanu-PF.

Walipanga mkakati ukakubalika wakaanzisha chama kipya cha New Patriotic Front (NFP), yeye akiwa mshauri. NFP kikajipanga kushiriki uchaguzi kukabiliana na Rais Emmerson Mnangagwa wa Zanu-PF aliyepanda madarakani kwa mgongo wa jeshi.

Papara zimeiangusha NFP, haina umaarufu ikilinganishwa na Zanu-PF, na wiki iliyopita iliamua kuiunga mkono MDC-T kumkabili Mnangagwa.

Vilevile, mwanzoni mwa Mei, aliyekuwa waziri mkuu wa Malaysia, Mahathir Mohamed alifanya jambo ambalo halikutarajiwa na wengi. Aliamua kukitosa chama tawala alichowahi kukiongoza na kujiunga na chama cha upinzani, halafu akapitishwa kuwa mgombea nafasi ya waziri mkuu.

Japokuwa Mahathir alichukiwa katika utawala wake wa miaka 22 akiongoza kwa mkono wa chuma, wapigakura walimsamehe na wakampa kura nyingi zilizomwezesha kumwangusha Najib Razack, waziri mkuu aliyechafuka kwa kashfa ya ufisadi.

Ninapofuatilia mwelekeo wa siasa za Afrika Kusini, ninaposoma maandiko na makala mbalimbali, mjadala uliopo ni kuhusu uwezekano wa mpambano wa ikulu kati ya Zuma na Rais Ramaphosa ambaye ana miezi mitatu na siku kadhaa madarakani. Mipango inasukwa chini kwa chini.

Wafuasi kindakindaki wa Zuma wanaona bado ana nafasi. Wasiompa nafasi wanacheka na kukejeli ripoti za kuanzishwa chama kipya cha siasa au zaidi vyovyote ambavyo vyote Zuma anatajwa kuwa nyuma yake.

Wanaokejeli ni wale wanaohoji “hivi ni nani atampigia kura Zuma?” Pia wanawahoji wafuasi wake kuwa wanadhani ni kitu gani anaweza kukifanya sasa ambacho alishindwa kwa miaka 10 alipokuwa rais wa chama tawala cha ANC na miaka tisa ya urais.

Haya yanaweza kuwa maswali ya msingi, lakini kinachoangaliwa sasa ni juhudi za kumuibua upya Zuma kisiasa kutoka kwenye tope la ufisadi na kesi zinazomkabili mahakamani.

Katika hili Zuma atahitaji kuboresha kile kilichotokea miaka ya nyuma katika ardhi ya Afrika Kusini. Novemba 2008 ulitokea mgawanyiko ndani ya ANC. Watu waliokuwa watiifu kwa rais wa zamani, Thabo Mbeki walitangaza kujitoa ANC.

Mgogoro uliibuka baada ya ANC kumwondoa Mbeki. Hatua hiyo iliibua hasira na ghadhabu kwa wafuasi wake, wakaanza kujiondoa mmoja baada ya mwingine wakiwemo baadhi ya mawaziri ili kujenga mshikamano naye. Mwaka huo iliundwa Congress of the People (Cope) ili kupambana na ANC ya Zuma.

Waanzilishi wa Cope walidai kwamba walikuwa “wametoa talaka” kwa ANC iliyokuwa ikishutumiwa kwa kuongoza nchi “nje ya sera za kipaumbele na taratibu za kidemokrasia za ANC”. Lengo lao lilikuwa kuanzisha ‘ANC imara’ nje ya ANC iliyopo.

Wanasiasa waliokuwa wakiondoka ANC na kujiunga na Cope walikuwa wanadai walifikia hatua hiyo ya kuhama baada ya kumpa taarifa Mbeki. Hivyo, hoja ikawa kwa nini waasi hao wampe taarifa Mbeki? Mbeki alikana kuhusika na chama hicho lakini madai kwamba yeye aliridhia kuondoka kwao yalimshona barabara.

Zuma awa kitisho kwa Ramaphosa

Mazingira ya mwaka 2008 ndiyo yanaikabili ANC hivi sasa. Zuma amepambana kulinda nafasi yake tangu mwaka jana. Katika kipindi cha kuelekea uchaguzi mkuu wa rais wa ANC, Zuma alikuwa akimpigia debe aliyekuwa mwenyekiti wa Tume ya Afrika, Dk Nkosazana Dlamini-Zuma lakini hakufanikiwa, badala yake makamu wake, Cyril Ramaphosa ndiye aliyeshinda.

Miezi mitatu iliyopita Ramaphosa aliongoza ANC kumwondoa Zuma kama rais wa Afrika Kusini na kuhitimisha kwa aibu utawala wake wa miaka tisa.

Katika mazingira na muda sawa na Cope ilivyoanzishwa, mipango imebuniwa ya kuanzisha “ANC” nyingine itakayochukua mkondo “kinzani” wa ajenda na sera.

Hali haiko wazi sana lakini ripoti za chinichini zinaonyesha kwamba kuna makundi mawili yanayomzunguka Zuma ambayo kwa sasa yanahaha kuanzisha chama kipya.

Kundi la kwanza ni la viongozi wa dini chini ya mwavuli wa Baraza la Makanisa ya Kiroho, muungano unaojumuisha Kanisa la Mitume 12, Kanisa la Kibantu katika Kristo, Kanisa la Kikristo la Wazayuni na mengineyo.

Baraza hili limejiweka katika mkao unaokwenda tofauti na Baraza la Makanisa ya Afrika Kusini (SACC) ambalo linajumuisha pamoja makanisa makubwa (Kikatoliki, Kianglikana, Kilutheri nk). SACC lilichukua msimamo mzito dhidi ya Zuma na Taifa kutekwa na mafisadi katika miaka ya karibuni ya urais wake.

Ramaphosa anamhitaji Zuma

Fitina zinaandaliwa ionekane ikiwa Ramaphosa na ANC wanataka kupata theluthi mbili ya kura wanamhitaji Zuma.

Makanisa hayo yamefanya mikutano kadhaa katika majimbo ya Eastern Cape, Free State na KwaZulu-Natal tangu mwaka jana, yakihamasisha wafuasi wao kuunga mkono chama kipya cha siasa ambacho kitakuwa mstari wa mbele kushughulikia masuala kama kuchukuliwa ardhi bila watu kulipwa fidia, elimu bure na benki ya umma.

Baada ya Zuma kuondolewa mpango huo umepata nguvu na ndipo likazaliwa dude liitwalo Baraza la Congress la Mageuzi Afrika (ATC).

Ushahidi wa mshikamano wao ni kwamba viongozi wote wa makanisa ya kiroho (kilokole) walifika kwenye Mahakama Kuu Durban Aprili siku ambayo Zuma alifika kwa mara ya kwanza kusikiliza mashtaka dhidi yake yanayohusu ufisadi.

Hivi karibuni, makanisa hayo yalifanya mikutano miwili Durban, mmoja wa wanawake na mwingine wa viongozi wa kitamaduni katika juhudi za kuendeleza mashauriano kuhusu kuanzishwa kwa chama kipya. Zuma alihudhuria mikutano yote miwili.

Siku chache zilizopita, kikundi cha wanaharakati kutoka KwaZulu-Natal kilitangaza kwenye vyombo vya habari kwamba kinahamasisha uungwaji mkono wa chama kipya chini ya kaulimbiu “Mazibuyele Emasisweni”.

Hawa wanadai kwamba wanaungwa mkono na wafanyabiashara ya teksi na mabasi pamoja na makanisa kadhaa.

Baadhi ya viongozi wa Makanisa ya Kikristo walishtushwa na tangazo hilo kwani wao walitaka kubaki chinichini, wakihamasisha wafuasi kwa waumini wao.

Na wakati viongozi wa makanisa bado hawajaanza kumnadi Zuma kama ndiye taswira ya chama chao, msemaji wa kundi la Mazibuyele, alisema wanatumai kwamba Zuma “atainuka na kuendelea na programu zake”.

Alisema pia kwamba wanaungwa mkono na wanachama wa ANC wanaojaribu kufanya ushawishi Baraza Kuu la Taifa la ANC lifute lile azimio la kumwondoa Zuma.

Makundi haya yote na kiongozi wa kundi la wanaharakati wa Weusi Kwanza Ardhi Kwanza, walihudhuria hafla ya mapokezi ya Zuma alipokuwa anarejea Nkandla Mei 31, ambako alisisitiza alikuwa mhanga wa kisiasa na akakata mashtaka dhidi yake kuhusu Taifa kutekwa na mafisadi. Zuma ni kama alikuwa anawasilisha kwenye jimbo lake jipya utetezi wa maandishi.

Kiuhalisi, Zuma atasema hajui lolote wala hahusiki na umoja wowote ulioanzishwa kama mbadala wa ANC. Lakini watu wanaohusika na mkakati huo wanasema wameshauriana naye.

Wakati pekee unasubiriwa kuona kama Zuma atakabiliana na mrithi wake Ramaphosa ndani au nje ya ANC.

Wednesday, June 13, 2018

Watendaji serikalini wajitenge na migogoro



Musa Juma.

Musa Juma. 

Siku za karibuni migogoro inaongezeka katika maeneo mbalimbali nchini.

Baadhi ya migogoro hii inachangiwa na watendaji wa Serikali wanaosimaia masilahi yao na kushindwa kufanya maamuzi sahihi.

Kuna maeneo kuna migogoro baina ya wafanyabiashara na Mamlaka ya Kodi ya Mapato Tanzania (TRA), kuna migogoro baina ya wahifadhi na wananchi na pia kuna migogoro ya wakulima na wafugaji .

Ukiitazama baadhi ya migogoro unaona ingeweza kutatuliwa bila kuleta madhara, lakini ambacho kinaonekana kuna watendaji ambao ama kwa kujua au kutojua wanakuwa ni sehemu ya migogoro.

Mfano, suala la kuzuia uvuvi haramu na biashara ya samaki, wanaopata shida ni wananchi hasa masikini ambao hawamudu kwenda kununua kitoweo hicho kutoka nje ya nchi.

Hivi karibuni tumepata taarifa kupitia vyombo vya habari kuhusu zuio la kusafirisha samaki bila kuwa na vibali, hili sidhani kama lina masilahi mapana kwa taifa.

Udhibiti wa maeneo ya uvuvi ndio suluhu lakini sasa adhabu inawakumba wengi, suala ambalo sidhani kama ni suluhu ya tatizo.

Matokeo yake sasa samaki kutoka nje ya nchi, wameongezeka katika soko na pia bei ya samaki inaendelea kupanda. Sasa hapa tunamsaidia nani?

Hivyo wachache kwa nia zao ambazo hazijulikani wanataka kujenga chuki dhidi ya serikali kwa mambo ambayo yalipaswa kumalizwa kwa mazungumzo au kupuuzwa tu.

Vilevile katika maeneo kadhaa, kuna migogoro ya wafanyabiashara na maofisa wa TRA, yanayotokana na kudaiwa kodi kubwa na baadhi kufunga biashara.

Ingawa inajulikana wafanyabiashara mara zote wanapenda faida kubwa, lakini kuna wakati majadiliano ni muhimu ili kuzuia kuendelea kufungwa maduka na biashara mbalimbali.

Lakini, watendaji wachache kutaka kuonekana wao ni wazalendo au kutokana na hofu za kulinda vibarua vyao, sasa wanasababisha bidhaa kuendelea kupanda bei na nyingine kukosekana.

Kuna migogoro baina ya hifadhi za wanyamapori na wananchi, hapa tunashuhudia baadhi ya viongozi kwa masilahi yao hasa ya kisiasa wamekuwa sehemu ya migogoro.

Baadhi ya viongozi hawa wanashindwa kuwaeleza ukweli wananchi wanaovamia maeneo ya hifadhi au mapori ya akiba kuwa ni makosa kwa kuzingatia masilahi mapana ya taifa.

Lakini, hawa watendaji wamekuwa watetezi wa wahalifu hata kwa wale ambao wameanza kuchimba madini ndani ya hifadhi, jambo hili linachochea chuki baina ya wananchi na serikali.

Kumekuwapo na migogoro baina ya wakulima na wafugaji, hapa napo kuna mkono wa viongozi, kutokana na baadhi kumiliki ardhi kubwa ambayo haifanyiwi kazi. Ni muhimu viongozi wa Serikali watangulize masilahi mapana ya taifa katika maamuzi yao.

Watambue kwamba chuki binafsi haziwaathiri watu wachache ambao wamewadhamiria, bali zinasambaa maeneo mengi na hivyo mwisho wananchi wengi wanaathirika. Lakini, baadhi ya watendaji wa Serikali kama wakiendelea kujali masilahi yao wajue athari zake ni kubwa kuliko wanavyofikiri na mwisho huwarudia hata wao na familia zao. Tanzania ni yetu sote na hakika hakuna Mtanzania mwenye akili timamu ambaye hapendi maendeleo, amani na utulivu katika taifa lake.

Mussa Juma ni mwandishi mwandamizi wa Gazeti Mwananchi Mkoa Arusha

Wednesday, June 13, 2018

Tukatae kubaguana kwa itikadi za kisiasa

 

Jumamosi iliyopita yalifanyika maziko ya Diwani wa Kata ya Mawenzi mjini Moshi (Chadema), Hawa Mushi yaliyohudhuriwa na viongozi wa Serikali, wanasiasa na wananchi kwa umoja wao na udugu wao.

Natamani mbegu hii isambae maeneo yote nchini, kutokana na ukweli katika siku za hivi karibuni, tumeanza kushuhudia matendo yanayoashiria ubaguzi wa kiitikadi jambo ambalo ni la hatari sana.

Ipo mifano mingi ya aina hii hapa nchini na hii si kwa Tanzania Bara tu, hata Zanzibar, ambako hata kutambulishwa tu kwa viongozi mnaotofautiana nao kiitikadi inaonekana ni nongwa.

Sote tulisikia na haijawahi kukanushwa, kwamba baadhi ya wabunge wa CCM waliotaka kwenda kumsalimia gerezani, Mbunge wa Arusha Mjini (Chadema), Godbless Lema walipigwa mkwara.

Tulishuhudia namna viongozi wa Chadema na baadhi ya viongozi wa dini katika msiba wa wanafunzi 32 wa shule ya Lucky Vincent walivyopatwa na misukosuko inayoashiria ubaguzi wa kiitikadi.

Kumekuwa na sintofahamu kuhusiana na matibabu ya Mbunge wa Singida Mashariki (Chadema), Tundu Lissu anayetibiwa nje ya nchi ambayo yalipaswa kugharamiwa na Bunge.

Mbegu hii inayooteshwa katika taifa letu ni mbaya sana kwani kuna uadui unaoasisiwa baina ya viongozi na wafuasi wa vyama vya upinzani, na kufanya siasa hapa Tanzania kuwa ni uadui mkubwa.

Leo hii Zanzibar, kuna mgawanyiko mkubwa kati ya viongozi, wanachama na wafuasi wa chama cha wananchi (CUF) kwa upande mmoja, na wale wa CCM kwa upande wa pili. Watu wananuniana.

Katika baadhi ya misiba na shughuli za kiserikali, tumeshuhudia hata suala la kuwatambulisha baadhi ya viongozi fulani wa kisiasa kunakuwa na figisufigisu nyingi.

Baba wa taifa, Mwalimu Nyerere aliwahi kusema dhambi ya ubaguzi kwa watu wa taifa moja ni mbaya sana na haufi, sawa ni kula nyama ya mtu.

Nimetangulia kurejea msiba wa Diwani Hawa, kwa sababu ni msiba ulioonyesha utanzania, utu na upendo wetu, ambapo kila kiongozi awe wa chama tawala au upinzani, alitambuliwa na kupewa heshima yake.

Ni msiba uliohudhuriwa na viongozi wa kisiasa na kiserikali, akiwemo Mkuu wa Mkoa wa Kilimanjaro, Anna Mghwira na hakika upendo ule ulioonyesha katika msiba huo unapaswa kuenziwa.

Wabunge 10 akiwamo Mbunge wa Korogwe Vijijini (CCM), Steven Ngonyani, aliyekuwa mgombea ubunge Moshi mjini 2015 kwa tiketi ya CCM, Davis Mosha na makada kibao wa CCM walihudhuria.

Mwenyekiti wa CCM Moshi mjini, Alhaji Omary Shamba alipata fursa ya kutoa salamu za rambirambi kwa niaba ya chama. Huu ndio undugu na mshikamano aliotuachia Nyerere.

Baba wa Taifa aliwahi kusema katika hotuba zake ambazo zinaishi hadi leo kuwa “kutafuta uongozi wa kutumia dini au ukabila unagawa watu. Kazi ya kiongozi ni kujenga watu wawe kitu kimoja”.

Watanzania tunapaswa kukataa kupandikiziwa mbegu zozote za chuki ya ukabila, itikadi au ukanda yenye lengo la kutugawa Watanzania kwani hilo ni bomu na likilipuka madhara ni makubwa.

Tuhubiri amani, upendo na mshikamano kutoka moyoni na si usoni tu na tufanye hivyo tukitambua kuwa kuna maisha nje ya siasa.

Nikimnukuu baba wa taifa alisema dhambi ya ubaguzi haiishi inaendelea tu. Leo utabagua kwa kusema sisi Wazanzibari hawa Watanganyika, kesho utasema sisi Wapemba na wale Waunguja.

Tusipodhibiti ubaguzi wa kiitikadi katika misiba na baadhi ya shughuli za kiserikali, tutaenda mbele zaidi na kuanza kubaguana katika shughuli za kijamii kama utoaji wa huduma kwa wananchi.

Tutumie mfano ulioonyeshwa katika msiba wa Hawa, kurejesha upendo, undugu na mshikamano wetu kama taifa na tukariri maneno kuwa Tanzania kwanza, siasa baadaye.

Sunday, June 10, 2018

Sosopi: Kuzuia mikutano ya siasa kumeiongezea sapoti Chadema

Mwenyekiti wa Bavicha, Patrick Ole Sosopi

Mwenyekiti wa Bavicha, Patrick Ole Sosopi akizungumza katika Ofisi za Kampuni ya Mwananchi Communications Limited (MCL) Tabata Relini jijini Dar es Salaam jana. Kushoto ni Katibu Mwenezi,  Edward Simbeye. Said Khamis 

By Tausi Mbowe, Mwananchi

Mwenyekiti wa Baraza la Vijana la Chadema Taifa (Bavicha), Patrick ole Sosopi amesema matokeo ya kuzuia shughuli za kisiasa nchini kwa upande mwingine kuna manufaa kwa vyama vya upinzani kinyume na matarajio. Sosopi anasema hayo katika mahojiano maalumu alipotembelea ofisi za Mwananchi. Endelea...

Swali: Kuna mambo mengi yanayoendelea katika siasa nchini, hali ya Chadema ikoje kwa sasa?

Jibu: Chama chetu kipo imara kikipigania uhai wa demokrasia katika nchi, kupambania haki, kutekeleza dira, hatutegemei kuwa chama cha siasa au upinzani tu. Tunategemea kutawala nchi kwa ridhaa ya wananchi na ndiyo maana kila chaguzi zikifanyika tumekuwa tukishiriki na kuleta ushindani mkubwa kwa chama. Chadema tunatoa shukrani wa Watanzania kuendelea kukiamini chama chetu.

Awamu ya tano imeingia hali imekuwa tofauti tunakutana na utamaduni mpya wa siasa, huu si wa kikatiba au kisheria ni utamaduni wa mtu kuongoza anavyotaka. Shughuli za kisiasa zimepigwa marufuku na jambo hili haliathiri Chadema pekee yake japo sisi tumekuwa champions wa kupiga kelele na kupinga hayo yote na kuonyesha wajibu mkubwa wa Sheria ya Vyama vya Siasa ambayo inaruhusu kila chama kinachopata usajili kufanya shughuli za kisiasa, kunadi sera, falsafa, dira na dhamira kwa watu mbalimbali.

Chama cha siasa hakiwezi kufanya shughuli zake kipindi cha uchaguzi tu, kuna vyama vinasajiliwa haina maana wasubiri mpaka katika uchaguzi. Unapoenda katika uchaguzi ni wakati ambao wananchi wanatakiwa wamefahamu sera zao.

Jambo hilo limeleta athari kubwa sana linaathiri mfumo mzima wa kuwaandaa vijana ili waje kuwa viongozi bora wa baadaye.

Je, kijana leo akitamani kuwa kiongozi wa siasa atumie njia gani kama hataruhusiwa kuona kwa vitendo namna siasa inavyofanya kazi. Tunaua vipaji vya vijana; lazima tupige kelele.

Swali: Baada ya kuteuliwa kuwa mwenyekiti Bavicha ulisema una deni kubwa. Je, umelimaliza, au umelipa kiasi gani?

Jibu: Kweli nilisema nina deni kutokana na hali ya kimazingira ya kisiasa ya nchi hii. Na deni ambalo ninaendelea nalo kulilipa kwa sababu kwa vijana wamejazwa hofu kubwa. Baada ya kuzuiwa mikutano wameamua kutumia mitandao ya kijamii na huko wanakutana na kitu kinaitwa cyber crime; tuna kesi zaidi ya 200 hadi 300 na vijana bila kujali itikadi zao, yaani wanapokosoa tu katika mtandao ni kosa. Nimekuwa sauti ya watu waliokosa sauti, kuwasemea vijana waliokosa mikopo na mazingira hayo yote.

Na sasa tumeona siasa zimeingia katika vyuo vikuu, Rais anapiga marufuku kufanya siasa lakini chama chake kinafanya. Pia, tumeendelea kusukuma ajenda yetu kuu ya kuanzisha Baraza Huru la Vijana Taifa kwani haijafika mwisho.

Na hoja hiyo iliwahi kuletwa na mbunge wa Kibamba, John Mnyika lakini Serikali iliamua kuichukua baadaye tukatoa maoni lakini mpaka sasa mchakato wake umefifia na hatujui umefikia wapi?

Nimeendelea kutekeleza majukumu yangu ya mwenyekiti, lakini mimi pia ni mjumbe wa Kamati Kuu ya chama, hivyo tumeendelea kusimamia mameya wetu ambao wapo chini ya Chadema wanaendelea kutoa asilimia tano kwa vijana.

Swali: Ukitazama kwa upana inaonekana majukumu uliyonayo ndiyo hayo ya mwenyekiti wa taifa, je, majukumu ya Bavicha ni nini?

Jibu: Kikatiba ukizungumza ni kwa ujumla, ndiyo majukumu ni hayo. Mimi ni mwenyekiti, nipo hapa kutekeleza malengo ya Chadema kwa sababu hatuna malengo ya Bavicha, hivyo kazi yangu kubwa ni kuhamasisha ili chama kipate sapoti kubwa ya vijana. Nikisaidie kipate kuungwa mkono na kundi kubwa la vijana na sensa inaonyesha 2012 asilimia kubwa ya Watanzania ni vijana kati ya miaka 18 mpaka 35.

Sisi tunahitaji nguvu kazi ya Taifa kwa hiyo ni lazima kila mahali tuingie, machinga tunaendelea nao, bodaboda tunadili nao wanapata changamoto na tunatafuta jinsi ya kuwasaidia, tunatoa elimu kwa ujasiriamali n.k.

Swali: Umefanikiwa kwa kiasi gani?

Jibu: Ni jambo ambalo tunaendelea nalo kwa sababu ni jambo endelevu. Haiwezi fika mahali tukasema sisi kama vijana wa Bavicha inatosha. Tunaendelea kufanya uhamasishaji, kukutana vijana kwa vikao vya siri, maana pale ikishakuwa ni kikao tu hata cha kikatiba, inakuwa shida kwelikweli. Mpaka sasa nataka kuwahakikishikia Watanzania kwamba tunaungwa mkono na vijana wengi.

Swali: Unajuaje kwamba mnaungwa mkono?

Jibu: Hili ukitaka kulipima na ulione, hakuna ukumbi utatosha pale itokee mkutano wa vyama vya siasa umeruhusiwa. Mtaona uwezo wetu, mtaona nguvu yetu. Mfano mdogo tu ulikuwa ni katika uchaguzi mdogo wa Kinondoni na sapoti kubwa tuliyoipata. Nilikuwepo na mimi ndiyo niliongoza timu ya mgombea, mlikiona na nini kilitokea mwenyekiti alipotoa tamko tunakwenda kufuata vitambulisho na viapo vya wagombea wetu. Siyo wazee wale waliotembea, wale walikuwa ni vijana

Swali: Hivi sasa mpo katika hatua za chini za uchaguzi wa ndani lakini jina la Freeman Mbowe linakuwa gumzo, hili limekaaje?

Jibu: Hizi kelele zinapigwa na watu ambao siyo wana Chadema, lakini nataka kuwahakikishia hiki ni chama cha demokrasia, tunafuata demokrasia. Mbowe kuwa mwenyekiti mpaka leo siyo kwa sababu yeye ametaka kuwa mwenyekiti ni kwa sababu anachaguliwa kuwa mwenyekiti.

Ni kweli tumeanza uchaguzi ngazi ya kata na kalenda yetu inaonyesha Desemba ndiyo tutamaliza uchaguzi, sisi Chadema hatugawani madaraka. Mbowe amepewa jukumu la kuhakikisha Chadema inashinda. Sasa kama atakuwa hajalimaliza wakati wake wa kutekeleza hilo, naamini wana chadema wataendelea kumchagua. Mbona sisi hatuzungumzi kuhusu CCM hawabadilishi mwenyekiti wa chama, sisi kila mtu anaweza kuwa mwenyekiti lakini ndani ya CCM hadi mtu akishakuwa Rais. Tunataka Mbowe atekeleze majukumu yake mpaka wana Chadema watakaposema inatosha.

Swali: Unawezaje kupima hali hiyo wakati chaguzi mnashindwa.

Jibu: Hakuna chaguzi tumeshindwa, chaguzi hizi tunapokwa, kwani nani ambaye hajaona Kinondoni boksi limeibwa limepelekwa huko lilipopelekwa na polisi wakasimamia wamerudi nalo na hakuna aliyelikagua. Na kinachoweza kutokea, CCM inaweza kushinda siyo kwa uhalali wa wapiga kura bali ni kutumia nguvu ya dola nguvu ya jeshi la polisi.

Swali: Kama hiyo imani haiwezi kuwasaidia katika chaguzi, itawasaidia wapi?

Jibu: Imani hiyo itatusaidia katika uchaguzi mkuu, na uchaguzi mdogo ni tofauti.

CCM inaweza kushinda kwa nguvu ya dola na ndiyo maana matokeo ya chaguzi ndogo wamekuwa wakitushinda, lakini tukienda katika Uchaguzi Mkuu hawatuwezi na jinsi hali ilivyofikia ni wazi kwamba tutawashinda kweupe.

Swali: Tumesikia sakata la kufutwa uchaguzi wa Serikali ya wanafunzi Chuo Kikuu cha Dar es Salaam (Daruso) ikidaiwa mliingiza vijana wenu kupitia jumuiya ya wanafunzi wanachama wa Chadema (Chaso), unafahamu nini juu ya hili?

Jibu: Nina ufahamu wa uwepo wa Chaso. Na Chaso iko matawi yote Tanzania vilipo vyuo vikuu, lakini sina ufahamu wa kinachoendelea katika serikali za wanafunzi. Na mtu anayesimamia Chaso bahati nzuri nimekuja naye ambaye ni katibu wangu mwenezi, kazi yake ni kusimamia Chaso katika shughuli za kichama.

Inapokuja kwenye uchaguzi wa serikali za wanafunzi tunajua sheria za nchi na sheria ndogo za vyuo haziruhusu. Kule wananadi masuala yanayowahusu wanafunzi, hakuna anayesema ‘peoples’ mle ndani.

Sasa kama wana Chaso hawaruhusiwi kugombea huko labda tupewe mwongozo na msimamo, kwamba mwana Chaso haruhusiwi kugombea nafasi yoyote kwenye serikali za wanafunzi.

Swali: Hivi Bavicha hamna ukomo wa umri katika uongozi, mbona kama wewe umri umekwenda?

Jibu: Ahaa ahaa, ni shida tu hizi mzee...Tuna ukomo. Baraza letu mtu anayepaswa kugombea anapaswa kuwa na umri wa miaka 18 mpaka 30, wanachama wetu wanapaswa kuwa kati ya miaka 18 hadi 35. Ukishakuwa 36 unakuwa si tena mwanachama.

Swali: Wewe mwenyewe hujafikia umri wa ukomo, je utagombea tena?

Jibu: Mimi bado niko ndani ya umri. Kuhusu kugombea hilo bado, tukifika tutaona, bado nimekikalia kiti sawasawa.

Swali: Bavicha iliwahi kukabiliwa na wimbi la usaliti, hali sasa ikoje?

Jibu: Kuwa chama cha upinzani, hasa Chadema ambacho ni hatari kwa uhai wa CCM, usitegemee hatutakuwa na watu wa namna hiyo. Kwa sababu CCM nao hawalali, na kwa sababu wanajua sisi ni hatari kwao, hawawezi kuacha kuchomeka watu wa namna hiyo.

Na wasaliti hawako Chadema pekee, wapo kila mahali. Hata hapa kwenu wapo, wanawapa taarifa au siri za humu ndani kwa washindani wenu. Hata Chadema wamo, lakini kila tunapowagundua hatuwezi kuwaacha.

Na Arusha juzi kama mlivyosikia tulifukuza wawili, kiongozi mmoja na mwanachama wa kawaida. Kilichotokea walikuwa na tatizo la kimaadili na tulifuata taratibu zote kwa haki tukafikia maamuzi.

Niliunda kamati maalumu kuchunguza, mmojawapo alikuwa naibu katibu mkuu , na siku walipoitwa, yule kiongozi akajiuzulu nafasi yake. Yaani kutuhumiwa tu yeye aliona ana hatia, akaamua kukimbia, lakini sisi tuliendelea na uchunguzi na alipoitwa kuhojia kama mwanachama wa kawaida, akagoma, sisi tunachukua maamuzi.

Tuko kwenye boti katikati ya bahari, wewe mwenzetu unatoa mtumbwi tuzame wote halafu tukuache? Makosa waliyokutwa nao ni utovu wa nidhamu. Usaliti ndilo kosa kubwa ndani ya Chadema kuliko kosa jingine lolote. Usaliti waliofanya ni kwenda kinyume na maamuzi ya vikao vya chama. Na kwa katiba yetu, ukishafukuzwa uanachama Bavicha, ndio umefukuzwa Chadema.

Swali: Uligombea uenyekiti Kanda ya Nyasa, kitu gani kilitokea mkakorogana na Mchungaji Peter Msigwa?

Jibu: Sijawahi kukorogana na Msigwa. Kilichotokea, kwanza nilikuwa na sifa za kugombea mwenyekiti wa kanda. Kwanza natoka Mkoa wa Iringa uliopo katika Kanda ya Nyasa, nilikuwa makamu mwenyekiti wa Bavicha, nilipima dhamira yangu na uhitaji wa kanda nikaona nafaa. Kama mnavyojua chaguzi zina ushindani. Sikuwahi kutamka popote kwamba nataka uenyekiti wa kanda, lakini zilikuwapo oya oya nyingi mtaani, lakini mimi sikuwa sehemu ya hizo oya oya. Kama watu waliamua kunipigania, labda waliona ninafaa lakini mimi sikuwatuma. Msigwa alinukuliwa mara kadhaa akijibu hizo oya oya kwa mtazamo wake.

Tulipokwenda kwenye usahili, chama kilipima kwa mtazamo wake, kikaniambia nikae pembeni. Si kwa kujitoa mimi, lakini kikaona labda Msigwa anafaa zaidi kuliko mimi.

Kamati Kuu ilikuwa na uwezo wa kuchagua kutushindanisha ndani ya sanduku la kura, lakini waliona Msigwa ni bora zaidi wakampitisha, nami niliheshimu maamuzi ya chama. Lakini nayaona kwamba ilikuwa ni bahati yangu, maana amekuja kuondoka Patrobas Katambi nikawa mwenyekiti Bavicha. Na sasa ni mjumbe wa Kamati Kuu, ulifungwa mlango ule na Mungu alinifungulia mlango mwingine.

Ulikuwa ni uamuzi mzuri wa chama, huenda walijua au hawakujua, lakini mwisho wa siku nimekuwa mjumbe wa Kamati Kuu, nafasi ambayo ni kubwa kuliko mwenyekiti wa kanda.

Na kama chama kisingekuwa kinaniamini, nisingekuwa mwenyekiti wa Bavicha, lakini baadaye walinipitisha. Hili lilinipa funzo kubwa kwamba tunapaswa kuwa wavumilivu, na hatupaswi kutoka kwenye reli.

Swali: Bado unalimezea mate jimbo la Isimani?

Jibu: Naomba Mungu asinichukue kabla sijawa mbunge wa jimbo la Isimani. Si tu nina ndoto ya kuwa mbunge wa Isimani, bali pia ninatamani pia kuwa rais wa nchi hii, lakini kwanza niwe mbunge.

Mwaka 2015 nilipata kura 16,000 dhidi ya 21,000 za waziri William Lukuvi. Na ilikuwa kwa mara ya kwanza nagombea, nimetoka chuo kikuu, nilikuwa kijana mdogo, propaganda nyingine kwamba huyu bado mdogo zilikuwa nyingi, wapo watu wazima walioamini kuwa mimi bado, na masuala ya kikabila kule.

Na mshindani wangu alikuwa anazungumza kampeni za kikabila, na kura nilipata zaidi ya nusu. Sasa naendelea kujenga jimbo, kufanya kazi na kuna hofu kubwa sana. Mimi nikitembelea kule lazima Defender (gari la polisi) inifuatilie kule. Unajua Isimani ni jimbo lisilofahamika nchini na maskini sana, kwa kuwa mbunge wake huwa halizungumzii, yeye ni maarufu kuliko jimbo.

Sunday, June 10, 2018

Msuguano Serikali na KKKT umezalishwa, unakuzwa bila busara

 

By Luqman Maloto

Februari 22, 1986, aliyekuwa Kardinali na Askofu wa Kanisa Katoliki, Jiji la Manila, Ufilipino, Jaime Sin, kupitia redio ya Kanisa hilo, Veritas for Filipinos, aliwatangazia waumini wa madhehebu hayo kujitokeza mitaani kuandamana kumwondoa aliyekuwa Rais wa nchi hiyo, Ferdinand Marcos.

Tamko hilo la Kardinali Sin, ndilo lililosababisha maelfu ya Wafilipino kukusanyika kwenye makao makuu ya polisi, Camp Crame na makao makuu ya jeshi, Camp Aguinaldo, hivyo kuwa mwanzo wa mapinduzi ya watu wa Ufilipino (EDSA), yaliyohitimishwa Februari 25, 1986 kwa Marcos kung’oka.

Kabla ya tamko la Kardinali Sin, Baraza la Maaskofu wa Kanisa Katoliki Ufilipino, lilitoa tamko kupitia kwa Rais wa baraza hilo, Askofu wa Jiji la Cebu, Kardinali Ricardo Vidal. Tamko hilo lilisema:

“Serikali inaposhindwa kuwa na uhuru wa kujisahihisha yenyewe juu ya maovu iliyowatendea watu, ni wajibu wetu wa msingi kama watu, kuifanya Serikali ijisahihishe.”

Tamko hilo la Baraza la Maaskofu wa Kanisa Katoliki Ufilipino, liliendelea: “Kila mwanachama mtiifu wa Kanisa, kila jamii ya waumini, tengenezeni hukumu yenu kuhusu uchaguzi wa Februari 7, 1986.

“Muda umefika wa kutoa sauti. Ni muda wa kusahihisha makosa. Makosa yalikuwa ya kimfumo uliopangwa. Hivyo, masahihisho lazima yafanyike. Lakini, kama ni kwa uchaguzi wenyewe, unaotegemea ushiriki kamili wa watu; juu ya wanachodhamiria na wanachotaka kutenda.”

Historia ya mapinduzi ya watu wa Ufilipino (EDSA), inatambua nguvu ya Kanisa Katoliki katika kuhamasisha wananchi kumwondoa Marcos, aliyekuwa anajaribu kufanya udanganyifu ili abaki madarakani hata baada ya kushindwa na mpinzani wake, Corazon Aquino ‘Cory’ katika uchaguzi wa Februari 7, 1986.

Hata mapinduzi ya Ufilipino yaliyoung’oa utawala wa kikoloni wa Hispania Juni 12, 1898, chanzo chake ni Kanisa kupitia nadharia inayoitwa Gomburza, ikimaanishwa tukio la wahubiri watatu wa Kanisa Katoliki, Mariano Gomez, Jose Burgos na Jacinto Zamora, walionyongwa na utawala wa Hispania, Februari 17, 1872.

Baada ya wahubiri hao kuuawa, mashujaa wa wakati wote wa Ufilipino, Jose Rizal na Andres Bonifacio walibeba agenda ya mapinduzi. Jeshi likauasi utawala wa Hispania. Mapambano yakachukua nafasi kwa zaidi ya miongo miwili na nusu mpaka Juni 12, 1898, Ufilipino ilipojitangaza kuwa taifa huru.

Mantiki ya historia

Kuyapata sawia maudhui ya historia ya Ufilipino, wananchi walipomwondoa Rais Marcos madarakani, vilevile wananchi walipouangusha utawala wa Hispania baada ya mapambano makali, inabidi kujielekeza kwenye maneno ya Baba wa Taifa, Mwalimu Nyerere kuhusu Serikali na dini.

Mwalimu Nyerere katika hotuba zake, alirejea mara kwa mara maneno kwamba Tanzania ni Jamhuri ambayo Serikali yake haina dini. Hata hivyo, alitoa angalizo kwamba Serikali haipaswi kupuuza uwepo wa dini. Kurudia kwake mara nyingi bila shaka kulikuwa na maana ya kuweka msisitizo ili kuwepo na zingatio la hali ya juu.

Msingi wa maneno ya Mwalimu Nyerere ni kutambua kuwa Serikali kujipambanua kidini ni hatari, vilevile ikipuuza dini hakuna usalama. Kinachotakiwa ni Serikali kutofungamana na dini yoyote, lakini kamwe isipuuze uwepo wa dini, maana wananchi inaowatawala ni waumini kwenye madhehebu yao.

Ukiipitia vizuri nadharia ya Siasa za Dini (Political Religion), ndipo unaweza kuona jinsi ambavyo Sayansi ya Siasa inavyotambua nguvu ya dini kwenye nchi. Tafsiri ya Political Religion ni Serikali yenye nguvu kitamaduni na kisiasa kwa wananchi sawasawa na imani ya kidini.

Uchambuzi wa nadharia hiyo ni kwamba Serikali ambayo inaweza kujenga ushawishi kwenye maisha yao ya ndani kabisa kwa kuoanisha siasa na tamaduni zao, ndiyo ambayo hupata mafanikio yenye kushabihiana na imani ya kidini kwa watu.

Hapo ndipo unaona busara za Mwalimu Nyerere, kwamba Tanzania ni Jamhuri ambayo Serikali yake haiamini katika dini, lakini haipuuzi uwepo wa dini. Alitambua kuwa kupuuza dini ni tatizo kubwa. Imani za watu kwenye dini zao zina kina kirefu kuliko zile za Serikali.

Nchi ambazo bado zinafuata falsafa za Karl Marx na Vladimir Lenin (Marxist-Leninist States), pia huitwa Communist States, kama Cuba, China, Laos, Vietnam na kadhalika, zimekuwa na jitihada kubwa ya kupuuza dini, lakini kadiri muda unavyokwenda taratibu zinashindwa. Dini zinachomoza na kuanza kustawi.

Katika mkumbo wa nchi zenye kupuuza dini, ipo Korea Kaskazini yenye itikadi ya Juche kwa maana ya Kujitegemea Kijamaa, ambayo ni aina nyingine ya Ukomunisti. Ukitazama shabaha yao ni kutaka wananchi waiamini Serikali yao kuliko imani za kidini. Pamoja na jitihada nyingi, dini zinaendelea kuchanua taratibu.

Hata Urusi ambayo ilikuwa nembo ya Ukomunisti, ikiwa mwasisi wa falsafa za Lenin (Leninism) na mfano wa kuiishi misingi ya Karl Marx (Marxism), vilevile ikisimama kama kiranja wa nchi za Dola ya Kisovieti (USSR), iliyokuwa na sera za kukandamiza imani za kidini, hivi sasa imenywea.

Hapa haimaanishi kutetea dini kwamba ziachwe zitawale mataifa, la! Bali waumini wapewe ruhusa ya kuabudu. Dini zisiingizwe kwenye sifa za uongozi wa Serikali na nchi, ila madhehebu yasipuuzwe. Msingi wa kutamka kuwa nchi haina dini lazima izingatie na kuheshimu uwepo wa dini.

Suala la KKKT

Kuna harufu ya uchonganishi wa nchi, ama kwa mpango maalumu au upofu wa maono. Uchonganishi huo unafanywa kati ya Serikali na Kanisa la Kiinjili la Kilutheri Tanzania (KKKT) na Serikali. Chanzo kikiwa waraka wa Baraza la Maaskofu wa KKKT, kuelekea Sikukuu ya Pasaka mwaka huu.

Machi 15, mwaka huu, maaskofu wa Kanisa la Kiinjili la Kilutheri Tanzania (KKKT), walikutana na kuandika waraka kwa waumini wao na Watanzania kwa jumla. Waraka huo waliuita Ujumbe wa Pasaka wa Baraza la Maaskofu wa KKKT. Kilichomo humo ni maonyo juu ya mambo ambayo Kanisa liliona hayapo sawa.

Kabla ya KKKT, Februari mwaka huu, Baraza la Maaskofu wa Kanisa Katoliki Tanzania (TEC), Februari mwaka huu, lilitoa waraka kuhusu hali ya kisiasa na kijamii ilivyo nchini na kugusia, vilevile kuonya yale mambo ambayo viongozi hao waliona yanahitaji masahihisho au utatuzi.

Ukipitia hoja zote za maaskofu wa Kanisa Katoliki na KKKT, unaona malengo yao ni kujenga usawa wa kitaifa. Anayehubiri usawa ndiye hustawisha upendo. Hakuna jamii yenye kupendana ikiwa watu wake hawajioni kuwa wapo sawa. Jamii iliyogawanywa haipendani.

Maaskofu wanataka Katiba iheshimiwe, maana hiyo ndiyo ilani kuu ya maisha ya watu kwenye nchi yao. Yeyote mwenye kutetea Katiba ndiye mlinzi wa utaifa. Anayetetea au kulinda utaifa huyo anataka usawa, kwa hiyo ndiye mwenye kuipigania jamii yenye upendo.

Mara waliibuka watu na kuwashambulia maaskofu. Kejeli zikawa nyingi. Hivi kweli maaskofu walifanya makosa kuagiza Katiba iheshimiwe? Walitenda dhambi kusema kwamba usawa na haki katika ufanyaji wa shughuli za kisiasa vinapokosea kutasababisha machafuko?

Viongozi wa dini wanapaswa kuhubiri upendo, maana maandiko yanasema wasiopendana si miongoni mwa watu wa Mungu. Popote panapokosekana upendo basi na chuki huchipua. Maaskofu wanaona jinsi ambavyo chuki inainyemelea nchi. Je, ilikuwa sawa maaskofu wakae kimya na wanaona chuki za kisiasa zinastawi?

Mgogoro bila busara

Hivi karibuni ilivuja barua ya Msajili wa Vyama wa Wizara ya Mambo ya Ndani, iliyoandikwa Mei 30, mwaka huu, ikienda kwa Mwenyekiti wa Maaskofu wa KKKT. Barua hiyo ilihoji ukiukwaji wa katiba, uhalali wa uongozi na uhalali wa chombo kilichoandika waraka.

Barua hiyo ilionekana ni hatua ya Serikali kulishughulikia Kanisa la KKKT kufuatia uamuzi wa kuandika waraka wao. Ijumaa iliyopita (Juni 8), Waziri wa Mambo ya Ndani, Mwigulu Nchemba alifanya mkutano na waandishi wa habari na kueleza kuwa barua ya msajili wa vyama kwenda KKKT ni batili.

Katika kuibatilisha barua hiyo kwenda KKKT, Mwigulu alitangaza kumsimamisha kazi msajili wa vyama. Hoja ikawa; kama barua haikuwa halisi, kwamba wahalifu wa mitandaoni waliamua kufanya uchonganishi, iweje msajili asimamishwe kazi?

Ukilitazama kwa jicho bora suala la Serikali na KKKT, ni wazi msuguano ulizalishwa tangu waraka ulipotoka, ila sasa unakuzwa pasipo matumizi sahihi ya busara.

Iwe kweli wahalifu wa mitandaoni wanaleta uchonganishi au Serikali yenyewe inakataa kukosolewa na kujaribu kutumia nguvu, ukweli ni kwamba migogoro ya dini na Serikali ni hatari.

Taarifa ya mwaka 2015 inasema KKKT wana waumini zaidi milioni 6. KKKT ipo kwenye Baraza la Makanisa yote Afrika lenye jumla ya waumini milioni 120.

KKKT ni sehemu ya Shirikisho la Ulimwengu wa Kilutheri lililo na waumini milioni 74. Idadi ya Walutheri Tanzania ni zaidi ya asilimia 40 ya waliopiga kura za urais, Uchaguzi Mkuu 2015. Tukemee uchonganishi huu!

Sunday, June 10, 2018

Miaka 26 ya Chama cha Wananchi – CUF (2)

 

Jumapili iliyopita tuliona jinsi Chama Cha Wananchi (CUF) kilivyokuwa chachu ye demokrasia Tanzania tangu kinaanzishwa mwaka 1992 hadi kilipofanikiwa kushiriki kwenye harakati za kusaka kuongoza dola kupitia uchaguzi wa mwaka 1995, 2000 na 2005, upande wa Tanzania na Bara.

Jumapili ya leo tutamalizia na kuona ushiriki wa CUF kwenye chaguzi za mwaka 2010 na 2015, viongozi wakuu wa CUF tangu kuanzishwa kwake na itikadi yake.

Mwaka 2010 (Bara)

Katika uchaguzi wa urais wa Tanzania wa mwaka 2010, mgombea wa CUF, Profesa Ibrahim Lipumba alishika nafasi ya tatu kwa kupata kura 695,667 (asilimia 8.28), akizidiwa na mgombea wa CCM, Jakaya Kikwete aliyepata kura 5,276,827 (asilimia 62.83) na mgombea wa Chadema, Dk Willibrod Slaa aliyekuwa na kura 2,271,491 (asilimia 27.05).

Kwa hiyo CUF iliondolewa kwenye nafasi yake ya kushindana na CCM katika kura za urais wa Tanzania.

Mwaka huo 2010 kwenye ubunge, CUF ilipata wabunge 34 ambapo 24 walitokana na majimbo (22 Zanzibar na mawili ya Bara) na wabunge 10 walikuwa viti maalumu. Kwa wingi wa kura za ubunge CUF ikapigiwa kura 818,122 (asilimia 10.61) ikizidiwa na Chadema iliyopata wabunge 23 wa majimbo na 25 wa Viti maalumu na kura za ubunge 1,839.569 (asilimia 23.86). CCM ilipata wabunge 186 na viti maalumu 67 pamoja na kura za ubunge 4,641,830 (asilimia 60.20), huku NCCR ikipata wabunge wanne wa kuchaguliwa na kura za ubunge 193,738 (asilimia 2.1), na UDP ikapata mbunge mmoja na kura za ubunge 113,148 (asilimia 1.47).

Mwaka 2010 (Zanzibar)

Uchaguzi wa urais wa Zanzibar wa mwaka 2010 ulikuwa kipimo tosha cha nguvu za CUF kwa upande wa Zanzibar, matokeo yalipotangazwa mgombea wa CUF, Seif Sharif Hamad alipata kura 176,338 (asilimia 49.14) na mgombea wa CCM akatangazwa kuwa mshindi kwa kuwa na kura 179,809 (asilimia 50.11).

Pamoja na kutoridhishwa na matokeo hayo, CUF iliamua kuyakubali kwa ajili ya kuheshimu utaratibu mpya wa kikatiba ambao unaruhusu vyama vyote viwili kuwamo serikalini kwa wakati mmoja, kwa hiyo Seif Sharif Hamad akateuliwa kuwa Makamu wa Kwanza wa Rais wa Zanzibar. Lengo la CUF kukubali hali ya mwaka 2010 ilikuwa kuisaidia Zanzibar kujijengea taratibu mpya za haki katika kushiriki kwenye chaguzi zinazofuatia.

Kwa upande wa Baraza la Wawakilishi, CCM ilipata viti 28 vya uwakilishi (wawakilishi 28 + 8 wa viti maalumu) na CU viti 22 vya uwakilishi na tisa vya viti maalumu.

Mwaka 2015 (Tanzania)

Katika uchaguzi wa urais wa Tanzania wa mwaka 2015, CUF iliungana na vyama vingine vitatu katika ushirikiano ulioitwa Umoja wa Katiba ya Wananchi (Ukawa) na kusimamisha mgombea urais mmoja ambaye alitumia tiketi ya Chadema.

Mgombea huyo, Edward Lowassa alipata kura 6,072,848 (asilimia 39.97) akipitwa na mgombea wa CCM, John Magufuli aliyepata kura 8,882,935 (asilimia 58.46).

Kwa upande wa ubunge, utitiri wa vyama 22 ulisimamisha wagombea nchi nzima. Vyama vilivyoambulia wabunge ni vitano. CUF ilipata wabunge 32 wa kuchaguliwa na 10 wa viti maalumu. Kati ya wabunge wa kuchaguliwa (24 walitoka Zanzibar na kwa mara ya kwanza 10 wakatoka Bara).

Pia, CUF ikapata kura za ubunge 1,257,765 (asilimia 8.63), ikipitwa na Chadema iliyopata wabunge 34 wa kuchaguliwa na 36 wa Viti Maalumu na kura za ubunge 4,627,923 (asilimia 31.75) na CCM iliyopata wabunge 188 wa kuchaguliwa 64 viti maalumu pamoja na kura za ubunge 8,021,427 (asilimia 55.04).

Chama cha ACT Wazalendo kilipata mbunge 1 na kura za wabunge 323,112 (asilimia 2.22) na NCCR Mageuzi ikapata mbunge mmoja na kura za ubunge 218, 2019 (asilimia 1.50).

Mwaka 2015 (Zanzibar)

Uchaguzi wa urais wa Zanzibar wa mwaka 2015 ulifanyika katika mazingira tulivu sana ya kisiasa katika upande huo wa nchi yetu. Washindani wakubwa walikuwa Dk Shein wa CCM na Makamu wake wa Kwanza wa Rais, Seif Sharif Hamad wa CUF.

Kura zote za vituoni zilipohesabiwa, mgombea wa CUF, Seif Sharif Hamad alieleza kuwa kwa mujibu wa matokeo yaliyokusanywa vituo vyote na kwa mujibu wa fomu ambazo CUF ilikuwa nazo mkononi, yeye (Seif Sharif na CUF) walikuwa wamempita mgombea wa CCM, Dk Shein kwa kura zaidi ya 20,000.

Wakati huohuo kwa upande wa viti vya wawakilishi, CUF ilikuwa imeongoza kwa viti 27 na CCM viti 27. Seif Sharif akatoa wito kwa Tume ya Uchaguzi ya Zanzibar (ZEC) kumtangaza mshindi halali wa uchaguzi huo na kuacha mbinu za kukwepa kuendelea na utangazaji wa matokeo.

Ghafla, Mwenyekiti wa Tume ya Uchaguzi ya Zanzibar (ZEC), Jecha Salim Jecha akasitisha kumalizia kazi ya kutangaza matokeo na badala yake akatangaza kufuta uchaguzi.

Kwa mujibu wa Katiba ya Zanzibar, Sheria za Uchaguzi za Zanzibar, Mwenyekiti wa ZEC au Tume nzima ya ZEC haina mamlaka ya kubatilisha matokeo ya uchaguzi wa jimbo au ya urais. NEC ikatangaza uchaguzi mpya Machi 20, 2016.

Licha ya wadau wa masuala ya demokrasia ndani na nje ya nchi kutaka kuwe na mazungumzo ya haraka na mabadiliko kuhusu namna ya kusimamia uchaguzi huo CCM ikasisitiza ufanyike chini ya tume ileile na mwenyekiti yuleyule.

CUF ikatangaza kutoshiriki kwenye uchaguzi huo wa marudio ikisema inalenga kulinda misingi ya katiba na haki ya Wazanzibari iliyotokana na maamuzi yao kwenye uchaguzi wa Oktoba 25, 2015.

Viongozi wa Kitaifa

Kikatiba, CUF inao viongozi wakuu wa kitaifa wanaochaguliwa na Mkutano Mkuu wa Taifa kila baada ya miaka mitano. Viongozi hao ni Mwenyekiti Taifa, Makamu Mwenyekiti Taifa na Katibu Mkuu.

Katika Ofisi ya Mwenyekiti Taifa, viongozi wa CUF waliowahi kuhudumu humo ni; James Mapalala (1992 – 1994), Marehemu Musobi Mageni (1994 1999), Ibrahim Lipumba (1999 – Agosti 2015) na wenyeviti wa kamati ya uongozi Twaha Taslima (Agosti 2015 – Juni 2016) na Julius Mtatiro (Agosti 2016 na kuendelea).

Japokuwa, Profesa Lipumba ameendelea kutambuliwa na Msajili wa vyama vya siasa kama mwenyekiti, CUF pamoja na vikao vyake havimtambui mwenyekiti huyo kutokana na kujiuzulu kwake, hali iliyopelekea kuwepo kwa kesi kadhaa mahakamani.

Kwa upande wa Ofisi ya Makamu Mwenyekiti wa Taifa, waliowahi kuhudumu kwenye ofisi hiyo ni wafuatao, Seif Sharif Hamad (1992 – 1999), Shaabani Khamis Mloo (1999 – 2004), Machano Khamis Ali (2004 – 2014) na Juma Duni Haji (2014 – Agosti 2015). Kwa sasa ofisi ya makamu mwenyekiti haina kiongozi.

Tangu Chama cha Wananchi CUF kianzishwe kimewahi kuhudumiwa na Makatibu Wakuu wawili, Marehemu Shaabani Khamis Mloo (1992 – 1999) na Seif Sharif Hamad (1999 – hadi leo).

Pia, wapo viongozi waandamizi wa kitaifa ambao wanachaguliwa/kuteuliwa na viongozi wakuu wa kitaifa na kuthibitishwa na Baraza Kuu la Uongozi wa Taifa ambao ni naibu makatibu wakuu wawili, wakurugenzi wa kitaifa na wengineo.

Itikadi ya Chama

Chama Cha Wananchi – CUF kinafuata itikadi, misingi na imani ya uliberali ambao umefafanuliwa kwenye tamko la pamoja la Ilani ya Uliberali wa Kiafrika (African Liberal Manifesto) lililoazimiwa, kuungwa mkono na kuthibitishwa mjini Addis Ababa Ethiopia (mwaka 2012) na vyama vya Kiliberali vya Kiafrika vilivyomo kwenye Mtandao wa Uliberali Barani Afrika.

Katika misingi ya Uliberali wa Kiafrika, CUF inaamini na inasimamia uhuru wa mtu binafsi, uhuru wa taasisi huru za kisiasa, kiraia na kidini na kwamba utendaji na uhuru wa taasisi hizo haupaswi kuingiliwa na serikali huku suala la demokrasia shirikishi likiwa msingi wa ufanyaji maamuzi katika jamii.

CUF inaamini na kusimamia falsafa na misingi ya usawa wa watu wote na haki zote za kiraia. Salamu na “motto” wa CUF ni “Haki sawa kwa wote” ikiwa na maana ya kupigania haki zote za raia kisiasa, kiuchumi, kijamii na kiutamaduni.

CUF inasimamia sera ya uchumi huria kama unavyofafanuliwa na tunu za uliberali, uchumi ambao unamwezesha kila mwananchi kujibidisha na kutoa mchango wake mkubwa kwenye uzalishaji na ukuzaji wa uchumi wa nchi bila kuwekewa vikwazo na serikali au mifumo iliyopo.

Katika uliberali, CUF inaamini katika uwepo wa serikali ya kidemokrasia na yenye mamlaka ya kadri yalivyofungamanishwa na kudhitibiwa na Katiba ya nchi, utawala wa sheria na mgawanyo wa madaraka kati ya Serikali, Bunge na Mahakama.

Julius Mtatiro ni mchambuzi wa mfuatiliaji wa utendaji wa Serikali barani Afrika; ni mtafiti, mwanasheria, mwanaharakati na ni Mwenyekiti wa Kamati ya Uongozi ya CUF. Simu; +255787536759 (WhatApp, Meseji na Kupiga)/ Barua Pepe; juliusmtatiro@yahoo.com)

Wednesday, June 6, 2018

‘Ukawa’ mpya inavyoweza kubamba siasa kuelekea 2020

 

By Elias Msuya, Mwananchi

Kwa mara ya nyingine Kiongozi wa chama cha ACT Wazalendo, Zitto Kabwe ametambulisha wazo lake la kuanzisha muungano mpya wa ushirikiano wa vyama vya upinzani, The United Democratic Front (DeFront). Anataka DeFront iwe zaidi na mbadala ya Ukawa ya sasa.

Mbunge huyo wa Kigoma Mjini alianza kulinadi wazo hili kwenye mjitandao ya kijamii mwaka jana na hivi karibuni ameutumia msiba wa aliyekuwa Mbunge wa Jimbo la Buyungu, marehemu Kasuku Bilago, kusisitiza wazo hilo.

Bilago aliyefariki katika hospitali ya Taifa ya Muhimbili alizikwa nyumbani kwake wilayani Kakonko, Mkoa wa Kigoma wiki iliyopita. Katika msiba huo, ilielezwa kuwa Zitto na Mwenyekiti wa Chadema walikubaliana kushirikiana katika kuweka mgombea wa pamoja anayekubalika katika jimbo hilo bila kujali ametoka chama gani.

Wazo la Ukawa

Kwa sasa muungano wa vyama ulipo ni Ukawa. Huu unaunganisha vyama vya Chadema, NCCR-Mageuzi, NLD na CUF ambayo sasa imegawanyika pande mbili. Upande wa Katibu mkuu, Seif Sharif Hamad unakubaliana na Ukawa, lakini ule wa Mwenyekiti, Profesa Ibrahim Lipumba unaipinga.

Ukawa ni wazo lililoibuliwa na Profesa Lipumba wakati wa mjadala wa Katiba Mpya, ukilenga kuwaunganisha wajumbe, wakiwamo wa vyama vya upinzani waliokuwa wanataka rasimu iliyotolewa na Tume ya Marekebisho ya Katiba chini ya Jaji Joseph Warioba ipitishwe.

Hata hivyo, pamoja na kushindwa, umoja huo uliendelezwa ukiwaunganisha wapinzani katika harakati za kisiasa, ingawa chama cha Zitto, ACT-Wazalendo na vingine havikujumuishwa.

Zitto ajisogeza

Akizungumzia muungano anaopigania sasa, Zitto anasema amekuwa na dhamira ya kuona vyama vya upinzani vikiunganisha nguvu dhidi ya CCM katika chaguzi mbalimbali.

Alisema kwa heshima ya mwalimu Bilago yeye na Mwenyekiti wa Chadema, Freeman Mbowe wamekubaliana kuanzisha The United Democratic Front (ushirikiano wa kidemokrasia) kuanzia katika Jimbo la Buyungu.

“Tunataka kuweka mgombea mmoja anayekubalika na wananchi wa Buyungu na kufanya kampeni kwa pamoja mpaka ushindi,” anasema Zitto.

Mbowe atia tiki

Mbowe kwa kuonyesha kuunga mkono wazo hilo, alimsimamisha Zitto katika msiba huo na kusema kuwa wako tayari kushirikiana na vyama vingine na muungano huo utakwenda nchi nzima.

Lakini, baadaye akizungumza na Mwananchi, Mbowe alisema hawapingi ushirikiano wa vyama bali wanataka “kutafakari zaidi kuhusu vyama wanavyoungana navyo”.

Vilevile, Mbowe anasema hilo haliko katika mamlaka yake pekee, bali vikao vya chama.

“Tumezungumzia suala la kuweka mgombea mmoja atakayekuwa na nguvu ya kushinda, lakini hilo si suala la mimi kusema tu, ni la vikao vya chama.”

Alipoulizwa maoni yake kuhusu, The United Democratic Front, Mbowe anasema ingawa hakui kwa nini wazo hilo limeibukia msibani, umoja wa vyama unaleta nguvu lakini akasisitiza kuwa “kuna haja ya kuangalia vyama wanavyoungana navyo.”

“Umoja ni jambo jema kabisa na utapunguza utani. Nasema utani kwa sababu kuna vyama vimesajiliwa kwa miaka 20 na zaidi, lakini havina hata mwenyekiti wa serikali ya mtaa, unaunganaje na chama kama hicho?” anahoji Mbowe ambaye pia ni kiongozi wa Kambi Rasmi ya Upinzani Bungeni.

Mwenyekiti huyo mwenza wa Ukawa anabainisha, “Chadema siku zote tunasema tuko tayari kushirikiana na chama chochote ikiwa pamoja na kugawana majimbo kama tulivyofanya katika Ukawa. Lakini, tunashirikiana na vyama vyenye merits (sifa). Kwa mfano, CUF tunashirikiana na upande wa Maalim Seif (Sharif Hamad) na vingine vitakavyoonyesha nia hiyo.”

Kauli ya Mbowe kuhusu kuvitafakari vyama kidogo inamshtua Zitto, anayesema kuwa amezingatia kauli ya kiongozi huyo kuhusu umakini wa vyama, “lakini hilo lisitumike kuwagawa watu”.

“Muhimu tusibague watu. Wakati huu ni wa kuimarisha nguvu kulinda demokrasia ya vyama vingi nchini. Muhimu ni kuweka vigezo na washirika kuzingatia vigezo. Tunahitaji The United Democratic Front kuliko wakati wowote,” anasema Zitto.

DeFront itakavyokuwa

Akizungumzia ushirikiano huo wa kidemokrasia (DeFront), Zitto anasema hilo ni vuguvugu litakalohusisha si vyama vya siasa tu, bali makundi mbalimbali katika jamii.

“United Democratic Front ni movement (vuguvugu) inayohusisha makundi ya jamii zaidi ya vyama vya siasa,” anasema Zitto.

Anasema wazo la kuanzisha umoja huo limetokana na maazimio ya kikao cha Kamati Kuu cha ACT Wazalendo.

“Chama cha ACT Wazalendo katika kikao chake cha Kamati Kuu cha Januari 2018 kiliazimia kuwa katika mwelekeo wa chama mwaka 2018 kuwa ni muhimu kujenga ushirikiano na vyama vingine na makundi mengine ya kijamii,” anasema.

“Katika mwelekeo huo, tunataka kujenga ‘a democratic front’ kwa kuhusisha wana demokrasia nchini kwa madhumuni ya kutetea, kuimarisha na kulinda demokrasia yetu ya vyama vingi, pia kujenga uchumi shirikishi wa wananchi,” anasema.

Zitto anafafanua kuwa tayari chama chake kimeanza mazungumzo na vyama vya siasa, asasi za kiraia na vyama vya wafanyakazi ili kufikia azma hiyo.

CUF wana wazo gani?

Akizungumzia hoja ya Zitto, Mkurugenzi wa Mambo ya Nje, Ismail Jussa anasema anaiunga mkono kwani lengo lake ni pana zaidi ya kuunganisha vyama.

“Umoja anaouzungumzia Zitto unahusisha pia makundi mbalimbali zaidi ya vyama vya siasa. Kwa mfano kuna wakulima, wafanyakazi na mimi naongezea waandishi wa habari, asasi za kiraia, makundi ya kidini na watu wote wenye nia njema,” anasema Jussa.

Huku akitoa mifano ya nchi mbalimbali, Jussa anasema vyama vya ukombozi hasa vya Afrika, vimekuwa vikiondolewa na miungano kama hiyo na si vyama vya upinzani peke yake.

“Kwa mfano, Kanu ya Kenya haikuondolewa tu na vyama vya siasa, bali makundi mbalimbali yaliungana. Hata UNIP ya Zambia haikuondolewa tu na MMD, bali kulikuwa na ushirikiano wa makundi ya kijamii,” anasema na kuongeza:

“Hata kama watu hawana vyama lakini wanaguswa kwa namna moja au nyingine na vyama dola. Kwa mfano kuzuiwa kwa haki ya uhuru wa maoni, leo tunaona watu wanaulizwa uraia wao, tunaona makundi ya kidini yanadhibitiwa. Watu wote wenye nia njema waungane, na huo ndiyo umoja wa demokrasia,” alisema Jussa.

Lwaitama aibua hoja ya kisheria

Mhadhiri wa Chuo Kikuu cha Josiah Kibira cha Bukoba (Jococu), Dk Azaveli Lwaitama anasema wazo la kuviunganisha vyama katika mwavuli mmoja litaviwezesha kupambana na CCM kuliko kubaki kimoja kimoja.

“Kuunganisha vyama haiwezekani kwa mujibu wa sheria, lakini kuunda umoja kama wa Ukawa inawezekana na kwa kweli ndiyo inatakiwa kwa sasa. Itawasaidia wapinzani kwa sababu wataweza kuachiana majimbo kwa kuangalia nani atashinda,” anasema Dk Lwaitama.

Hoja ya Dk Lwaitama imekuwa inazungumziwa na wapinzani na wanaharakati kwa muda mrefu kutokana na kutokuwapo mlango wa kisheria wa mtu kuhama chama lakini akabaki na nafasi yake ya kuchaguliwa kisiasa, au kuwapo utaratibu wa kugawana ruzuku kwa vyama vinavyoungana au kupata muungano wenye jina jipya linalotambulika kisheria bila kupitia mlolongo wa usajili wa chama kipya.

Kikwazo hicho ndicho anachokiona Mkurugenzi Mtendaji wa Taasisi ya Sera za Utawala na Uchumi, Moses Kulaba anayesema muungano huo unaweza ukakwamishwa na matakwa ya kisheria.

“Hofu yangu, sioni kama umoja huo unasimamia misingi ya kisheria. Je, hiyo ni asasi ya kiraia? Alliance? Ina makubaliano gani (MoU)?

“Kama atafanikiwa kupenya kwenye sheria, basi mafanikio yake yatakuwa makubwa mno kwa sababu una malengo mazuri. Kwa sababu vyama vya upinzani kwa sasa vimelegea mno,” anasema Kulaba.

Wanaharakati wanasemaje

Akizungumzia vuguvugu hilo, Mkurugenzi wa Jukwaa la Katiba (Jukata), Hebron Mwakagenda anasema taasisi yake iko tayari kuliunga mkono kwa kuwa linalenga kupigania demokrasia ambayo ni miongoni mwa malengo yao.

“Kitu chochote chenye malengo ya kupigania demokrasia tunakiunga mkono, kwa sababu suala la kupigania Katiba lina mwelekeo huohuo. Hata wasingehusisha asasi za kiraia, tungewaunga mkono,” anasema Mwakagenda. Anaongeza: “Kwa hali hii tuliyonayo sasa ya ombwe la haki za kiraia, tunadhani umoja kama huu ni muhimu, kwa hiyo tunawaunga mkono.”

Kwa jinsi muungano huo mpya unavyotazamwa ni wa muhimu endapo hautapata vikwazo, na hilo ndilo linaweza kubamba na kuleta siasa za ushindani katika uchaguzi wa 2020.

Wednesday, June 6, 2018

Shein na matumaini ya CCM kushinda kiulaini Z’bar 2020

 

By Haji Mtumwa

Siasa za Zanzibar zinaendelea kupasua anga. Mvutano wa vyama vya siasa vya CCM na CUF ungalipo, kwa sasa havishirikiani kuunda Serikali, na Baraza la Wawakilishi ni la chama kimoja.

Hata hivyo, kuna mpinzani mmoja ambaye ameingizwa kwenye baraza la mawaziri la sasa.

Wakati ikiwa hivyo, tambo za kisiasa zinaendelea kama kawaida licha ya kuwa ngome ya CUF Zanzibar imeendelea kuwa imara.

Mathalan, hivi karibuni Makamu Mwenyekiti wa CCM na Rais wa Zanzibar, Dk Ali Mohamed Shein anasema:

“Katika uchaguzi mkuu wa mwaka 2020 pamoja na chaguzi nyingine mbalimbali, Chama cha Mapinduzi lazima kishinde tu na wala hakuna mbadala wa CCM kwa upande wa Zanzibar na Tanzania Bara kwa ujumla”.

Kauli hiyo aliitoa hivi karibuni kwenye ziara zake katika wilaya mbalimbali za Unguja na Pemba, ambako alikuwa akizungumza na mabalozi wa CCM waliochaguliwa hivi karibuni, lengo likiwa ni kuhakikisha viongozi hao wapya wanasimamia ilani na sera za CCM kikamilifu.

Katika ziara yake hiyo, Dk Shein amekuwa akirejea mara kwa mara ushindi wa CCM mwaka 2020 kuwa hauzuiliki hata kidogo na kuwa chama hicho kimeshajiwekea njia safi ya ushindi katika uchaguzi huo ujao.

Hizo ni kauli ambazo zinaweza kuibua hisia kali kwa wananchi pamoja na wanasiasa kwa ujumla na kujiuliza, Dk Shein anatoa kauli hizo akilenga nini?

Je, ni kitu gani hasa ambacho kimempa matumaini makubwa ya ushindi wa CCM 2020 wakati uchaguzi wa Zanzibar huwa na upinzani mkali?

Kauli hizo zinatolewa katikati ya mgogoro wa kisiasa baada ya chama kikuu cha upinzani, CUF, kususia uchaguzi wa marudio uliotishwa Machi 2016, baada ya ule wa Oktoba 2015 kufutwa huku kikidai mgombea wake, Maalim Seif Sharif Hamad alikuwa anaongoza.

Pia, tambo hizo zinakuja katika mazingira ambayo vyama vya siasa haviruhusiwi kupiga siasa za wazi katika mikutano na maandamano kutokana na marufuku iliyowekwa na Rais wa jamhuri, Dk John Magufuli hadi mwaka 2020. Pengine ni kutokana na baadhi ya mafanikio yanayotajwa na serikali yake katika awamu hii au udhaifu wa chama shindani katika visiwa hivyo.

Mgogoro wa CUF

Katika hayo mawili, kubwa ambalo linaipa CCM matumaini kupata ya ushindi kiulaini mwaka 2020 ni mgogoro baina ya Katibu Mkuu wa CUF, Maalim Seif Sharif Hamad na Mwenyekiti anayetambuliwa na Msajili wa Vyama vya Siasa, Profesa Ibrahim Lipumba.

Ni wazi kuwa kutokana na mgogoro huo, hali ya CUF ambao imegawanyika katika makundi mawili, inaonyesha kuwa itakuwa katika wakati mgumu na hatimaye kupata matokeo mabaya kwa katika uchaguzi wa 2020.

Lakini pia suala la Maalim Seif kuendelea kuwapa moyo wafuasi wake ya kuwa atakabidhiwa nafasi ya urasi wa Zanzibar nalo limeonekana kuvunja matumaini yao.

Hiyo ni kutokana miadi hiyo tangu baada ya kukamilika kwa uchaguzi wa 2015 hadi leo kauli ya kiongozi huyo imekuwa ni hiyohiyo bila ya kutekelezeka.

Kukubalika CCM Zanzibar

Pamoja na masuala ya kiuchumi, miongoni mwa mambo ambayo Dk Shein ameonekana kujipa matumaini ya ushindi mwaka 2020 ni wapinzani kuhamia CCM, jambo linaloelezwa kuwa ni kukubalika kwake visiwani humo.

Kutokana na hali hiyo ambayo hata hivyo inakejeliwa na wapinzani kwamba ama wanashawishiwa au kununuliwa, wafuasi kadhaa wa upinzani, wakiwamo wa CUF, hivi karibuni walijiunga na CCM wakidai kuwa wamevutiwa na ukweli na usimamizi imara wa Ilani ya chama katika kutekeleza malengo ya wananchi wanaowaongoza.

Salim Mussa Omar ambaye aliyewahi kuwa mjumbe wa Baraza la Vijana CUF, ni miongoni mwa wafuasi wa chama hicho waliohamia CCM wakieleza kufurahia utekelezaji wa sera na ilani ya yake.

Salim ambaye alikula kiapo cha utii wa CCM hapo mbele ya Dk Shein, anasema kuwa ameamua mwenyewe kujiunga na CCM na kuahidi kufuata vilivyo katiba, sheria na sera za chama hicho katika muda wake.

Aonya wasaka urais Zanzibar

Wakati akizungumzia wepesi wa ushindi wa CCM katika Uchaguzi Mkuu ujao, Dk Shein akizungumza na viongozi wa mashina na mabalozi visiwani humo hivi karibuni, alionyesha wasiwasi kufuatia taarifa za kuwapo wana CCM walioanza kampeni za kumrithi kiti chake cha urais.

Akizungumza kwa msisitizo, alitumia nafasi hiyo kuwaonya baadhi ya watu ndani ya chama chake wanaofanya kampeni za kusaka urais wa Zanzibar kabla ya muda wa kufanya hivyo kufika na kusisitiza kuwa yeye bado ni Rais wa Zanzibar.

Amesema kuna baadhi ya watu viongozi wa chama na serikali tayari wameanza kupanga timu za urais, badala ya kushughulika na mambo ya msingi ya kufanya shughuli za chama zitakazofanikisha kuiweka serikali madarakani katika uchaguzi mkuu ujao.

“Nafasi ya urais ndani ya CCM haipatikani kwa kampeni na makundi yasiyo halali bali kwa utaratibu maalumu kupitia vikao vya kikatiba ambavyo vipo kwa mujibu wa katiba na miongozo na kanuni mbalimbali za CCM,” amesema.

Dk Shein pia amebainisha kuwa watu hao wasipoacha tabia hiyo na kuvumilia hadi 2020, atawachukulia hatua kali za kinidhamu zikiwemo kufikishwa katika vikao vya usalama na maadili vya Halmashauri Kuu ya CCM Taifa (NEC) ili wahojiwe na kuchunguzwa dhidi ya mwenendo wao juu ya mwenendo wao usiokuwa na manufaa kwa CCM.

Uhakika wa Dk Shein

Ukiacha mgogoro wa washindani, jambo jingine linalomfanya Dk Shein kujipiga kifua ni mafanikio katika kuimarisha uchumi wa Zanzibar.

Anasema katika uongozi wake ameongeza ukusanyaji wa mapato hadi Sh548.571 bilioni mwaka 2017 kutoka Sh487.474 bilioni zilizokusanywa mwaka 2016.

Hivyo, mapato yaliongezeka kwa Sh61.097 bilioni, ikilinganishwa na mwaka 2016, ikiwa ni sawa na ongezeko la asilimia 12.5.

Serikali ya Dk Shein pia imefanikiwa kuongeza Pato la Taifa kutoka Sh2,308 bilioni mwaka 2015 na kufikia Sh2,628 bilioni mwaka 2016 na lilikadiriwa kufikia Sh2,827 bilioni mwaka 2017.

Vilevile chini ya Dk Shein utegemezi wa bajeti mwaka 2017/2018 ulifikia asilimia 7.3, ikilinganishwa na asilimia 30.2 mwaka 2010/2011.

Dk Shein, pia amefanikiwa kuongeza kasi ya ukuaji uchumi hadi asilimia 7.0 kwa mwaka 2017, ikilinganishwa na asilimia 6.8 kwa mwaka 2016 huku pato la mtu binafsi likiongezeka na kufikia Sh 1,806,000 ikilinganishwa na Sh1,632,000 kwa mwaka 2015.

Miradi ya maendeleo

Dk Shein katika jitihada za kuimarisha miradi ya maendeleo, katika kipindi cha Januari hadi Septemba 2017, miradi 25 iliyopangwa kuingiza mtaji wa dola milioni 276.84 iliidhinishwa na serikali ambapo miradi hiyo itakapokamilika inatarajiwa kutoa ajira zisizopungua 915.

Katika mwaka 2017, ujenzi wa mji mpya wa kisasa wa Fumba na Nyamanzi imeendelezwa kwa lengo la kuimarisha maisha ya wananchi na kubadilisha taswira ya Zanzibar ambapo jumla ya nyumba 170 zimejengwa katika mradi wa ujenzi wa ‘Fumba Satellite City’ na nyingine 60 katika mradi wa “Fumba Town Development” katika eneo la Nyamanzi.

Utalii na huduma za kijamii

Katika kipindi cha mwaka 2017 jumla ya watalii 433,116 waliingia nchini ikilinganishwa na watalii 379,242 walioingia nchini mwaka 2016 ikiwa sawa na ongezeko la asilimia 14.2, kwa kipindi cha mwaka mmoja.

Kuongezeka kwa idadi ya watalii wanaoingia nchini, kunaonesha wazi kwamba lengo la kufikia watalii 500,000 ifikapo mwaka 2020, linaweza kufikiwa kabla ya mwaka huo.

Dk Shein katika suala la kilimo amefanikiwa kutoa ruzuku ya asilimia 75 ya pembejeo na huduma za matrekta kwa wakulima mbalimbali Unguja na Pemba, ambapo katika kuwahudumia wakulima kwa msimu wa mwaka 2017/2018, tani 1,800 za mbolea, tani 350 za mbegu ya mpunga na lita 15,000 za dawa za kuulia magugu zimenunuliwa na kusambazwa kwa wakulima.

Hatua hiyo imepelekea mavuno ya mpunga kuongezeka kutoka tani 33,655 mwaka 2013 hadi tani 39,000 mwaka 2017.

Katika kuimarisha usafiri wa baharini na usafirishaji wa mafuta, Desemba 2, 2017, serikali ilitiliana saini na kampuni ya Damen Shipyard kutoka Uholanzi kwa ajili ya kuanza kutengeneza meli mpya ya mafuta.

Meli hiyo itakapomalizika itachukua nafasi ya meli ya MV Ukombozi; utengenezaji wa meli hiyo utachukua miezi 18.

Katika kumaliza tatizo la usafiri kati ya wananchi wa Pemba na Unguja, serikali ilitumia zaidi ya dola 30 milioni kutengeneza meli ya Mv Mapinduzi II.

Katika kuimarisha usafiri wa anga, ujenzi wa jengo jipya la abiria linalojengwa kwenye uwanja wa ndege wa kimataifa wa Abeid Amani Karume, uliosita kwa muda mrefu kutokana na sababu mbalimbali unaendelea.

Kutokana na hilo mashirika ya ndege yanayotoa huduma katika uwanja huo yameongezeka.

Kuhusu ujenzi wa bandari mpya ya Mpiga Duri, ujenzi wake utaanza wakati wowote kupitia mkopo kutoka Benki ya Exim ya China.

Barabara je?

Aidha katika sekta ya miundombinu, Dk Shein amefanikiwa kujenga barabara mpya katika maeneo mbalimbali ya Unguja na Pemba, ikiwamo barabara ya Jendele-Cheju-Unguja Ukuu (km. 11.7), kwa kiwango cha lami na bara bara ya Kwarara-Matumaini zimekamilika.

Barabara ya Chwale (Madenjani) hadi Mzambarau - Takao (km. 5.0) na barabara ya Mgagadu hadi Kiwani (km 7.6), kwa kiwango cha lami Pemba nao umekamilika.

Pia ujenzi wa barabara ya Ole-Kengeja, (km 35) unaendelea, ambapo kazi ya utiaji lami kutoka Ole hadi Vitongoji (km.7) umefanyika na jitihada zinaendelea.

Vile vile, ujenzi wa barabara ya Bububu-Mahonda-Mkokotoni (km 31) unatarajiwa kuanza wakati wowote kuanzia sasa kwa mkopo wa Benki Aidha barabara ya Mwanakwerekwe-Fuoni imekamilka na inaendelea kutumiwa.

Katika huduma za maji kwa kuanza na huduma ya umeme hivi sasa inapatikana katika shehia zote za Unguja na Pemba kutokana na miundombinu ya huduma hiyo kukamilishwa kwa asilimia 91.

Maendeleo ya elimu

Katika suala la elimu katika kuhakikisha kila mwananchi wa Zanzibar wanaelimika, Dk Shein aliendelea kusimamia sera ya elimu bila malipo kwa kutangaza ifikapo Julai 2018 elimu ya msingi na sekondari itatolewa bila ya malipo

Hata hivyo kwa upande wa maslahi ya wafanyakazi wa serikali, Dk Shein katika kipindi cha Aprili 2017 ameitimiza ahadi yake ya kupandisha mishahara kwa asilimia mia moja, ambapo kima cha chini kimetoka Sh150,000 hadi Sh300,000.

Wednesday, June 6, 2018

Kabila alibembelezwa kuongoza, sasa analazimishwa kung’oka madarakani

 

Mpenzi msomaji leo hebu tumtazame Rais Joseph Kabila alivyoibuka kuwa kigogo katika Jamhuri ya Kidemokrasi ya Congo (DR Congo). Binafsi nakumbuka asubuhi ya Januari 16, 2001 nilipokuwa nasimamia maandalizi ya gazeti moja ili lichapwe na kusomwa mchana, habari zilikuja kuwa Rais Laurent-Désiré Kabila alikuwa ameuawa.

Mara tukaambiwa alikuwa amejeruhiwa vibaya na alikimbizwa nchi jirani, lakini kufikia saa mbili hivi, ilithibitika kwamba alikuwa amepigwa risasi na mmoja wa walinzi wake.

Magazeti yaliandika habari ile kwa siku kadhaa na kwamba DR Congo ilikuwa gizani haijui nani angerithi uongozi huo wa ngazi ya juu.

Kabila alikuwa ameingia madarakani kwa kuupindua utawala wa Mobutu Sese Seko na kuanza kutawala Mei 17, 1997 lakini karibu miaka minne baadaye aliuawa.

Siku kumi tangu alipouawa, aliteuliwa kijana mdogo mwenye umri wa miaka 29, Joseph Kabila yaani mtoto wake Laurent-Désiré Kabila kushika uongozi wa Taifa.

Watu waliosoma na kucheza naye hapa Dar es Salaam waliandika makala nyingi kumhusu mfalme mpya wa DRC, Joseph Kabila. Vijana walimtakia kila la heri aweze kuongoza kwa hekima nchi hiyo ambayo zamani ilikuwa inaitwa Zaire.

Katika umri wake mdogo na akiwa hana uzoefu wa uongozi japokuwa alishirikiana na baba yake kuendesha vita vya msituni, alifanikiwa kukomesha vita vya wenyewe kwa wenyewe kwa kufikia makubaliano na makundi ya waasi waliokuwa wakiungwa mkono na majirani zake Rwanda na Uganda. Majeshi ya mataifa hayo mawili ndiyo yalidaiwa kusaidia kundi la waasi lililoongozwa na Laurent-Désiré Kabila kuingia madarakani.

Joseph Kabila aliwezesha makubaliano ya amani kutiwa saini mwaka 2002 katika Jiji la Sun City, Afrika Kusini ambako yalikuwa yakifanyika mazungumzo ya kukomesha awamu ya pili ya vita vya wenyewe kwa wenyewe. Kutokana na makubaliano hayo iliundwa serikali ya mpito; mtoto Kabila akiwa rais na viongozi wawili wa vyama viwili vikuu vya upinzani wakawa makamu wake wa rais.

Machi 28, 2004 lilifanyika jaribio la kumwondoa madarakani Kabila. Uchunguzi ulionyesha wahusika wa jaribio hilo walikuwa askari wa zamani wa Mobutu. Juni 11 mwaka huohuo lilifanyika jaribio jingine na vinara wa jaribio hilo walifikia kutangaza redioni kwamba serikali ya mpito ilikuwa imesimamishwa, lakini ilishindikana pia.

Kabila ajiimarisha

Kabila alisimamia marekebisho ya Katiba ambayo Desemba 2005 ilifanyika kura ya maoni na uchaguzi mkuu ukafanyika kwa mara ya kwanza Julai 30, 2006.

Katiba hiyo ndiyo iliweka ukomo wa mihula miwili ya miaka sita kila mmoja na ilipunguza umri wa mgombea urais kutoka miaka 35 hadi 30 bila shaka kwa kuzingatia yeye mwenyewe alianza kuongoza akiwa na umri wa miaka 29 na miezi kadhaa. Siku chache kabla ya uchaguzi mkuu Joseph alifikisha miaka 35.

Machi 2006 alitangaza nia kuwania urais kama mgombea huru. Hata hivyo, alichangia kuanzishwa chama cha People’s Party for Reconstruction and Democracy (PPRD) ambacho kilimpendekeza kuwa mgombea urais.

Matokeo yalipotangazwa Agosti 20, Kabila alipata asilimia 45 ya kura huku mpinzani wake mkuu na makamu wa rais, Jean-Pierre Bemba alipata asilimia 20. Iliamuliwa Kabila na Bemba waingie duru ya pili Oktoba 29 ambapo alishinda kwa asilimia 58.05.

Aliapishwa kuwa rais rasmi Desemba 6, 2006. Muhula wake wa kwanza ulikamilika mwaka 2011 ulipofanyika uchaguzi na muhula wake wa pili na wa mwisho ulikamilika mwaka 2016 lakini Joseph bado yupo.

Je atang’atuka?

Nitajibu swali hilo kwa kutumia methali ya “mwenye macho haambiwi tazama” maana wote wenye macho wanaona. Mwaka 2016 Kabila hakuondoka, badala yake serikali ikabuni mbinu za kuchelewesha ikisema ifanyike kwanza sensa ya watu na takwimu zitakapotoka baada ya miaka minne, ndipo ufanyike uchaguzi.

Upinzani ulikataa na kuamua kufanya maandamano ambayo yalizimwa kwa risasi. Baadaye akatumia Mahakama Kuu ya Katiba ikatoa hukumu inayomtaka asalie madarakani hadi atakapopatikana mrithi. Kuna wakati walitangaza uchaguzi ungefanyika Aprili 2019, lakini baadaye wakarudisha kwamba ufanyike Desemba 23, 2018.

Wapambe wake wamekuwa wakidai kwamba Kabila hana nia ya kuwania tena urais, lakini yeye mwenyewe hajawahi kusema. Kitu pekee kinachoonekana sasa ni kwamba kuanzia katikati ya jiji la Kinshasa hadi vijiji vya misituni, chama tawala cha PPRD kimejiweka katika mkao wa kampeni, mabango yanayonadi sura ya Rais Kabila yametundikwa kila mahali.

Imebaki miezi miwili tu kwa vyama kutangaza wagombea wao kwa ajili ya uchaguzi mkuu wa Desemba 23. Katiba haimruhusu tena Kabila mwenye umri wa miaka 46 kugombea urais, lakini mabango yanadokeza kwamba bado yumo kwenye mbio hizo.

Mabango yanazidi kusambazwa na fulana zenye picha yake zinaendelea kuchapishwa na PPRD, huku kukiwa hakuna dalili za chama kumtangaza mgombea mbadala.

Mei 5, Katibu mkuu wa PPRD, Emmanuel Ramazani Shadari alinukuliwa akisema, “Tulikuwa na Kabila, bado tuko na Kabila na tutaendelea na Kabila.”

Upinzani dhidi ya Kabila

Upinzani dhidi yake ni mkubwa kiasi kwamba juhudi zozote za kutaka kuendelea kusalia madarakani zitachochea machafuko katika taifa hilo lililojaliwa utajiri kwa madini ambayo haijawahi kushuhudia mabadiliko ya utawala kwa amani katika kipindi cha miaka 58, tangu ilipopata uhuru kutoka kwa Ubelgiji.

Matokeo ya kura ya maoni yanaonyesha umaarufu wake umepungua katika maeneo mengi. Matokeo yaliyotangazwa Machi yalionyesha kati ya watu 10, wanane hawavutiwi tena na rais huyo siyo Kinshasa tu bali hata vijijini.

Kilichozidi kumfanya achukiwe na wananchi wake ni hatua ya kutumia nguvu kupita kiasi kudhibiti maandamano na sauti zinazopinga utawala wake uliomalizika miezi 18 iliyopita.

Je, atabadili katiba?

Kabila amekuwa akikwepa swali hili na msemaji wa serikali, Lambert Mende aliwaambia waandishi wa habari hivi karibuni kwamba “hajui kama kuna mpango wowote wa kubadili katiba”.

Lakini, dalili ziko wazi. Mapema mwezi uliopita Kabila aliteua majaji wapya wa Mahakama ya Katiba wakiwamo washirika wake wawili.

Wapinzani wake wanahofia kwamba mahakama inaweza kumhalalisha kugombea tena kwa misingi ya kiufundi, kwani mchakato wa uchaguzi ndani ya katiba umebadilishwa sana tangu Kabila alipochaguliwa kwa mara ya kwanza mwaka 2006.

Mchango wa Kanisa

Kanisa Katoliki limetoa mchango mkubwa wa upatanishi lakini baadaye nalo lilichoshwa, hivyo anaweza kukabiliwa na upinzani wa Kanisa hilo ambalo limejibadili taratibu kutoka kuwa mpatanishi wa amani hadi kuwasha mshumaa wa kutoridhishwa na kiongozi huyo.

Mara mbili Kanisa Katoliki liliandaa maandamano ya kumlazimisha Kabila atangaze wazi kuwa hatagombea, lakini wafuasi wake walikumbana na mkono mkali wa Serikali.

Kabila ambaye hataki kusikiliza ushauri wa kumtaka ajiuzulu na kuiacha DR Congo ipumue, anategemea majeshi ya kigeni. Vita kati ya mwaka 1996 na 2003 vilisababisha majeshi kutoka nchi tisa kuingilia kati.

Rais wa Ufaransa, Emmanuel Macron alikuwa mwenyeji wa Paul Kagame wa Rwanda wiki iliyopita na mapema wiki iliyopita alimkaribisha kiongozi wa Angola, Joao Lourenco hatua iliyoichukiza DR Congo. Wito wa Kagame ni sawa na wa Lourenco na Mokgweetsi Masisi wa Botswana kwamba Kabila aondoke.

Katika vita vya kati ya 1999 na 2003 Rwanda na Angola zilipeleka majeshi yaliyopigana pande tofauti, lakini kwa sasa zote zimeongeza mbinyo zikisikitishwa na nchi hiyo jirani kuendelea kukosa utulivu.

Kwa kiburi cha madaraka, Mende anasema: “Congo kamwe haitamruhusu mtu yeyote, taifa au kundi lenye masilahi kujigeuza kuwa kama watu wa Congo kuamua mustakabali wao.”

Wednesday, June 6, 2018

Wahadhiri kuteuliwa, vyuoni atabaki nani

 

By Tumaini Msowoya, Mwananchi

Kwa miaka mingi wengi walizoea kuona wasomi walio wengi wa taaluma wakibaki kufundisha vyuoni hadi kumaliza utumishi wao.

Hata hivyo, miongoni mwao, wachache walikuwa wanapata fursa adhimu za kiuongozi, hasa wale walioamua kuachana na taaluma na kuwania nafasi za uwakilishi kama ubunge.

Kwa miaka ya karibuni, hasa tangu Rais John Magufuli aingie madarakani, wasomi wengi wameteuliwa kushika nyadhifa nyingi serikalini, za utendaji, ukurugenzi, uwaziri na sasa za kisiasa, wengi wakitokea Chuo Kikuu cha Dar es Salaam (UDSM).

Baadhi ya walioteuliwa katika nafasi hizo ni Profesa Paramagamba Kabudi, waziri wa Katiba na Sheria na Profesa Kitila Mkumbo, katibu Mkuu wa Wizara ya Maji na Umwagiliaji. Pia, wamo mkurugenzi wa Tenesco, Gavana Benki Kuu, mwanasheria mkuu wa Serikali na wengineo.

Wiki iliyopita, Watanzania wameshuhudia tena uteuzi mwingine tena, safari hii ni Dk Bashiru Ali aliyetangazwa kuwa Katibu Mkuu wa CCM kuchukua mikoba ya Abdulahman Kinana.

Uteuzi huo pia umezua mjadala miongoni mwa wasomi, huku baadhi wakiunga mkono na wengine wakihofia kupungua kwa wabobezi vyuoni.

Mhadhiri wa Chuo Kikuu cha Iringa (UoI), Dk Jimson Sanga anasema pamoja na kuunga mkono uteuzi wa wasomi kwenye nafasi za uongozi, anashauri uteuzi huo ulenge katika uzalishaji zaidi.

Anasema kwa miaka mingi wasomi wamekuwa wakitumika kama viwanda vya kuzalishia watenda kazi, na wao kubaki palepale na kuwa matumaini ya Watanzania ni kuona matokeo makubwa zaidi huko wanakopelekwa.

Dk Sanga anasema itakuwa kazi bure kama wasomi wanaoteuliwa hawatapewa uhuru wa kutosha wa kufanyia kazi yale wanayoyajua kuhusu taaluma walizobobea.

“Kila sehemu sasa hivi wapo maprofesa, madokta na wasomi wengine wengi, hivyo tunatarajia kuona matokeo makubwa zaidi,” anasema na kuongeza;

“Nchi ya India ilivyotaka kuleta mabadiliko na kuwekeza kwenye teknolojia iliajiri wasomi na kweli waliing’arisha nchi yao, natamani kuona hayo yanatokea hapa kwetu.”

Hata hivyo, Dk Sanga anasema kuondoa mtizamo wa kusababisha upungufu vyuoni, teuzi zinazofanya zinapaswa kuwa kwenye vyuo vikuu vyote kwa usawa badala ya kutazamwa kimoja tu.

Naibu Makamu Mkuu wa UDSM-Tafiti, Profesa Cathbert Kimambo anasema wasomi wanao mchango mkubwa katika maendeleo ya nchi ndio maana katika kipindi cha utawala wa Rais Magufuli kumekuwa na teuzi nyingi zinazowahusu.

Anasema japo teuzi hizo zinaathiri chuo kwa maana ya kupunguza nguvu kazi katika ufundishaji, umuhimu wa kundi hilo kuingia katika masuala ya kiuongozi ni mkubwa kwa kuwa wana uwezo kiutendaji.

“Sisi tunalichukulia kama jambo chanya kwa sababu linakiletea chuo chetu sifa na inaonyesha wanataaluma wetu wana uwezo mkubwa... anaongeza,

“Ukweli ni kwamba inachukua muda kuziba pengo la mbobezi aliyetoka, hata kama tutaajiri wengine bado tunahitaji kuwasomesha na kuhakikisha wanafikia kiwango cha juu zaidi kwa asili ya kuwasaidia wanafunzi,” anasema Profesa Kimambo.

Mtizamo wa Profesa Kimambo hauko mbali na Mkuu wa Idara ya Sayansi ya Siasa katika chuo hicho, Dk Rasul Ahmed Minja.

Dk Minja anasema japo si rahisi kumtengeneza mhadhiri kwa siku moja, lakini uteuzi huo unaonyesha nao wanao mchango mkubwa kusukuma gurudumu la maendeleo.

Dk Minja anaeleza kuwa wasomi wana mchango mkubwa na wanaweza kusaidia katika kulifikisha taifa kwenye hatua nyingine ya kimaendeleo, hivyo teuzi zao kwenye nyadhifa mbalimbali ni sahihi.

Hata hivyo, anasema teuzi za wasomi vyuoni zinaleta changamoto lakini wanapambana kuhakikisha wanaendelea kutengeneza wengine siku hadi siku.

Mhadhiri mwingine mstaafu na mtaalamu wa saikolojia, Profesa Issa Musoke anasema teuzi za Rais Magufuli zinaonyesha mabadiliko makubwa kisiasa nchini.

Anasema wengi walizoea kuona anateua makada kwa kufahamiana hata kama hawana uwezo wa kuongoza katika nafasi walizopewa.

Profesa Musoke anasema teuzi zinawaangalia hata wasomi ambao hapo nyuma hawakuwa wakifurukuta kwenye ulingo kwa kiuongozi kama ilivyo sasa.

“Tulizoea kuona kada anapewa cheo hata kama hana uwezo au fisadi, uteuzi huu binafsi umenifurahisha sana,” alisema alipozungumzia uteuzi wa Dk Bashiru.

Wanafunzi walalamika

Japo wahadhiri wengi wanaonyesha kufurahi wenzao wanapopata nafasi za kiuongozi kwa kuteuliwa, hali ni tofauti kwa wanafunzi.

Wengi wanaona wameachwa solemba hasa wale waliokuwa wakisimamiwa kwa ukaribu na wasomi.

“Niliposikia jina lake (Dk Bashiru) kuwa ameteuliwa nilipatwa bumbuwazi, kwa kweli sijawahi kujuta kumfahamu mwalimu wangu, nasikitika kwa kuwa anaondoka ila nafurahi kwa sababu amepata nafasi nyingine,” alisema Mwanafunzi wa Uzamili, Palma Kawishi.

Mwanafunzi huyo aliyekuwa akisimamiwa na Dk Bashiru anasema anafurahia kwa sababu mwalimu wake ameongeza hatua nyingine kimaisha, lakini pengo lake ni gumu kuliziba hasa kutokana na ubobezi aliokuwa nao.

Mwanafunzi mwingine wa shahada ya kwanza, Josephina Massawe anasema kinachobakia kwao ni bumbuwazi kwa sababu walimu wao wenye ujuzi wanapungua.

“Kwetu wanafunzi uteuzi huu ni changamoto kubwa kwa sababu wasomi wanapungua, hata hivyo tunamuombea heri mwalimu wetu (Badhiru),” alisema.

Mwanafunzi mwingine Nyakunga Faraja anashauri chuo kuendelea kuwapika wahadhiri zaidi ili wanapoteuliwa na kuondoka kwenye nafasi zao kusiwe na upungufu wowote.

Wednesday, June 6, 2018

Mji Mkongwe unalia, hauna wa kuuliwaza

 

Mvua za masika ziliomalizika Zanzibar karibuni zilisababisha mafuriko na nyumba nyingi kuanguka, mashamba kujaa maji na barabara za mijini na vijijini kuharibika.

Watu wengi waliziona mvua za msimu huu kuliko zilioshuhudiwa kwa kipindi kirefu sasa.

Lakini tofauti na tunavyoona siku hizi, mvua kubwa zilionyesha hapo zamani hazikuwa na athari kubwa ama tunayoiona hivi sasa.

Hii ni kwa sababu zamani watu hawakujenga mabondeni, mfumo wa kupeleka maji baharini na kwenye mito ulikuwa haujachafuliwa na hapakuwepo magari mazito barabarani kama ilivyo sasa.

Uchakavu wa majengo

Kilichoshangaza na unaweza kusema ni ajabu ni kuona katika Mji Mkongwe yapo majumba mengi mabovu, lakini hayakubomoka wakati wa mvua za karibuni.

Katika eneo hili ambapo majengo mengi ni ya mawe, udongo na chokaa zipo nyumba zilizojengwa miaka 300 iliyopita na sasa zimechakaa na zipo hatarini kuporomoka.

Kutokana na hali hii, watu wengi walilazimika kuhama. Zipo nyumba ziliowekewa mwega (majiti makubwa) kusaidia zisianguke na kwa kweli ni hatari hata kwa watu kupita karibu na nyumba hizo.

Baadhi ya nyumba zimewekewa hivi visaidizi kwa zaidi ya miaka mitano sasa. Miongoni mwa majengo yaliowekewa hayo majiti ni lile liliokuwa makazi ya masultani wa Zanzibar kabla ya Mapinduzi ya 1964.

Hata kuta za jumba la kihistoria la Beit el Ajaib (Nyumba ya Ajabu) liliopo karibu na Ngome Kongwe zilianguka miaka michache iliyopita.

Hali ya sasa ya Beit el Ajaib hairidhishi na panahitajika matengenezo makubwa na ya haraka. Kila wakati wa mvua kubwa majumba huanguka katika Mji Mkongwe na watu kupoteza maisha.

Mvua zinapoalizika viongozi wa serikali husema mipango ipo mbioni kuyatengeneza majengo mabovu ya serikali ili kunusuru maisha ya wakazi na wapita njia.

Lakini, juhudi za kuzitengeneza zipo juu kidogo ya sifuri, na kila baada ya muda mfupi tunasikia nyumba imeanguka na watu kupoteza maisha.

Oman kukarabati Bet el Ajaib

Hatimaye Oman imejitokeza wiki mbili zilizopita kugharamia kulikarabati jumba la Bet el Ajaib na mkataba wa kuifanya kazi hio umeshatiwa saini.

Oman ilileta wataalamu kutathmini hali ya jumba hili liliojengwa na Sultan Seyyid Barghasha aliyetawala Zanzibar kutoka mwaka 1880 hadi 1888.

Jengo hili lenye historia kubwa na kivutio cha watalii, kama yalivyo majengo mengi ya Mji Mkongwe, lina nakshi za kuvutia za utamaduni wa Kiarabu, Kiswahili, Kiajemi, Kihindi na Baroque (Ulaya ya Mshariki),

Nyumba hii ambayo upana wa kuta zake ni zaidi ya inchi 20 ni miongoni mwa vitambulisho vya Zanzibar nje kama karafuu, upole na ukarimu wa watu wake uliopelekea tuambiwe, ‘Zanzibar ni njema atakaye aje’. Na kweli wanakuja kutoka nchi za jirani na mbali.

Kwa muda mrefu pamesikika kilio cha historia ya Mji Mkongwe kupotea kidogokidogo kwa majengo ya kale kuporomoka.

Oman imeamua kuienzi historia ya Zanzibar ambayo ina uhusiano nayo wa karibu. Hii inatokana na wazee wa Mfalme Qaboos bin Said wa nchi hiyo kuitawala Zanzibar kwa miaka mingi hadi 1964 yalipofanyika mapinduzi.

Tumeona ya mcheza kwao kwa zamani na sasa tunataka kuona Wazanzibari wanacheza kwao wanapoishi kwa kuhakikisha hawaupotezi urithi wa majengo ya asili ya Mji Mkongwe.

Hii ni mara ya pili katika miaka 30 kwa Oman kutaka jengo hili lenye uhusiano mkubwa na nchi hiyo lisianguke kujitolea kulikarabati.

Lakini, matunzo yasioridhisha yamesababisha kuwa katika hali mbaya na leo linahitaji matengenezo ya haraka.

Wakati tunaishukuru Oman, taasisi za Umoja wa Mataifa na ya Aga Khan kwa kusaidia kuhifadhi urithi wa Mji Mkongwe ni vizuri Wazanzibari wakachangia juhudi za kuutunza urithi huu.

Kasuku, tausi na njiwa

Ukiachilia hatari ya kupotea majengo haya ya asili kwa kuaguka, yapo mengine yaliyo hatarini kupotea.

Siku hizo zilikuwepo nyumba zilizokuwa na ndege aina ya kasuku waliokuwa wakibadilishana maneno na wapita njia, njiwa na tausi ambao miili yao ya kumeremeta ilivutia wakizunguka kwa madaha kwenye bustani ziliokuwepo nyuma ya nyumba.

Hesabu ya wanyama na ndege iliyofanywa mwishoni mwa miaka ya 1950 ilionyesha Mji Mkongwe ulikuwa na kasuku kama 200, karibu tausi 100 na zaidi ya njiwa 10,000.

Hapo zamani, maeneo mengi ya Mji Mkongwe yalisifika kwa harufu nzuri ya asumini, vikuba na udi uliofukizwa. Haya yamepotea kama walivyopotea tausi, njiwa na sasa hayo majengo ya kihistoria ya eneo hili.

Nini kifanyike?

Serikali inapaswa kuweka fungu la bajeti kila mwaka la kuyatengeneza majengo ya zamani ya Mji Mkongwe.

Vilevile, sehemu ya mapato ya watalii wanaotembelea maeneo ya historia katika Mji Mkongwe yatumike kunusuru majengo hayo.

Serikali iache kuuza nyumba hizi kwa wawekezaji wanaozigeuza hoteli. Katika dunia ya leo majumba ya kizamani ni utajiri mkubwa na Zanzibar isikubali kuupoteza utajiri huu wenye historia ya aina yake kwa visiwa hivi.

Chonde chonde Wazanzibari, vizazi vijavyo havitawasamehe vikielewa kuwa mmeutupa urithi mlioachiwa na waliotuangulia.

Kama tunataka kugawa tulichonacho tugawe karanga na sio majengo ya kihistoria. Tujikongoje kuuokoa Mji Mkongwe.

Wednesday, June 6, 2018

Ufisadi wakataa kuondoka, Kenya iige mfano wa China

 

Katika kampeni yake ya kupigana na ufisadi kufikia mwaka jana, Rais Xi Jinping wa China alihakikisha kwamba mafisadi wapatao milioni 1.3 kutoka kada zote za serikali wanaadhibiwa.

Shirika la kupambana na ufisadi nchini humo lilitangaza kwamba katika kampeni hiyo iliyozinduliwa Rais Jinping alipochukua uongozi mwaka wa 2012, linadhamiria kupambana na mafisadi wakubwa kwenye chama chake cha Kikomunisti na “nzi” wengine walio katika nyadhifa za chini cha chama hicho.

Tangu achukue uongozi, zaidi ya maofisa 1.3 milioni wenye tuhuma za ufisadi wameadhibiwa kwa njia moja ama nyingine, wakiwamo maofisa 648,000 wa vijiji.

Hata hivyo, wengi wanasema Rais anatumia kampeni dhidi ya ufisadi kama njia ya kupambana na adui zake wa kisiasa na kuimarisha utawala wake.

Hali ilivyo Kenya

Nchini Kenya, ufisadi umekuwa donda ndugu kwa miaka mingi licha ya viongozi kuapa mara kwa mara kwamba wana mikakati maalumu ya kukabiliana nao.

Rais Uhuru Kenyatta anahudumu katika muhula wake wa pili na wa mwisho. Kiongozi huyu anapania kuacha uongozi akiwa amechangia katika kuimarika uchumi, upanuzi wa sekta ya afya, chakula na miundombinu.

Ili afanikiwe kufanya haya yote, Rais Uhuru anajua kuwa lazima amalize au apunguze saratani ya ufisadi inayotishia kusambaratisha mipango yake ya kuimarisha masilahi ya Wakenya.

Ili kudhihirisha kuwa anamaanisha anachosema, Uhuru ameahidi kuwashughulikia mafisadi wote ili iwe funzo kwa wengine.

Mapema mwezi uliopita visa vingi vya wizi wa fedha za umma viligonga na kutawala vichwa vya habari na kutia shaka matamshi ya Uhuru ya kupambana na vita dhidi ya ufisadi.

Mabilioni ya fedha yameporwa katika Huduma za Kitaifa za Vijana (NYS), kupitia malipo ya zabuni feki ambazo waliolipwa hawakununua chochote.

Pia, kuna sakata la ufisadi linalochemka katika Shirika la Nafaka (NCPB) ambapo mabilioni yalitembea kutoka ofisi hizo na kuingia kwenye mifuko ya watu fulani ambao si wakulima wa mahindi.

Sakata la ufisadi NYS

Zaidi ya washukiwa 43 wa ufisadi katika NYS walirundikana mahakamani kusomewa mashtaka Jumatatu ya wiki iliyopita. Miongoni mwao ni Katibu wa wizara ya Vijana, Lillian Mbogo na Mkurugenzi wa NYS, Richard Ndubai.

Wote walikana mashtaka ya kutoweka kwa fedha zilizokusudiwa kununua bidhaa mbalimbali za NYS.

Inashangaza jinsi ufisadi unavyoweza kukita mizizi hadi unafika wakati ambao wahusika hawajali au kushtushwa na vitendo vyao.

Mmoja wa washukiwa wa sakata hilo alipohojiwa na maofisa wa jinai alikiri kuwa hakuwa na zabuni yoyote ya kununua bidhaa kwa NYS, lakini alilipwa zaidi ya Sh60 milioni za Kenya.

Mwanamke huyu wa umri wa miaka 30, Ann Ngirita pamoja na mama yake, dada yake na kaka yake walinaswa usiku wa kuamkia Mei 28 katika eneo la Naivasha (kilomita 150) katika Kaunti ya Nakuru na kusafirishwa hadi makao makuu ya jinai jijini Nairobi.

Ngirita na familia yake walituhumiwa kwa kuhusika kwenye ubadhirifu wa fedha za umma zipatazo Sh300 milioni za Kenya.

Baada ya kupokea fedha hizo kati ya 2016 na 2017, binti huyu ambaye anatoka kwa familia maskini alifungua ukurasa mpya wa maisha. Alianza kumnunulia mama yake nyumba ya kifahari katika mtaa wa matajiri huitwao Lakeside View katika vitongoji mwa mji wa Naivasha.

Kunaswa kwa washukiwa hao kumeonyesha kuwa kuna matumaini katika kupambana na ufisadi.

Ufisadi ni jambo la kawaida nchini. Ni mchezo wa kila mara unaochezwa huku wachezaji wakijua watakwepa adhabu.

Miaka miwili iliyopita, NYS ilikumbwa na sakata jingine ambapo Sh781 milioni za Kenya zilitoweka na baadaye kupatikana kwenye akaunti za benki mbalimbali za washukiwa wakuu.

Ingawa wengi walifikishwa kizimbani, hakuna hata mmoja aliyehukumiwa kifungo chochote.

Kwa nini? Kwa sababu wezi hulindwa na wanasiasa wenye ushawishi serikalini na katika idara za mahakama.

Pia, baadhi ya washukiwa ni watu ambao ni jamaa wa wanasiasa wakubwa.

Waziri alivyohusishwa

Mhusika mkuu wa sakata la kwanza la NYS ni aliyekuwa waziri wa Mipango na Maendeleo ya Vijana, Ann Waiguru. Alipotajwa katika sakata hiyo, Waiguru alijiuzulu wadhifa wa uwaziri na baadaye kuwania na kushinda kiti cha ugavana wa kauni ya Kirinyaga.

Wengine waliokiri kubeba fedha hizo kwa magunia sasa ni wafanyabiashara wakuu.

Itakuwa vigumu kwa Wakenya kuamini kwamba viongozi wao wanataka kweli kumaliza ufisadi kwa sababu wengi wao hufaidika kutokana na uhalifu huu.

Isitoshe, mashirika ya serikali kama vile Kenya Pipeline na Kenya Power yanakumbwa na visa hivyo. Kenya Power imewafuta kazi wafanyakazi wake wapatao 19 huku uchunguzi zaidi ukiendelea.

Kikwazo kingine cha kumaliza ufisadi ni kwamba uchunguzi huchukua muda mrefu. Hii huwapa muda washukiwa kuingilia ama kutisha mashahidi na wanaochunguza kesi. Mafisadi huwa wana fedha na hivyo kama wanataka kuhonga majaji, viongozi wa mashtaka au hata wachunguzi, hiyo haitakuwa kitu kigumu.

Kwa sababu ya juhudi zake za kupalilia matunda ya ufisadi, Kenya imeimarisha nafasi yake katika orodha ya mataifa yenye visa vingi vya ufisadi.

Kenya inashikilia nafasi ya 19 ya mataifa fisadi ulimwenguni kote. Mabalozi wa nchi za magharibi nchini walishutumu kukithiri kwa ufisadi huku wakisema watamuunga mkono Rais Uhuru katika juhudi zake za kupambana nao.

Mei 31, Rais Uhuru na kiongozi wa upinzani Raila Odinga walisisitiza kwamba watatumia ushirikiano wao kuhakikisha wizi wa mali ya umma unazikwa.

Vita dhidi ya ufisadi

Tume ya kupambana na Ufisadi nchini (EACC) haionekani katika juhudi za kumaliza sakata kama hizi.

Kesi takriban zote ambazo EACC imekuwa ikichunguza kwa muda haijakuwa na matokeo ya kuridhisha. Hakuna hata mmoja amehukumiwa kifungo na bila shaka wanaendelea kupora nchi.

Ghadhabu walio nayo Wakenya kufuatia habari za uporaji wa fedha za umma zimewapa ujasiri vijana kuvamia makao makuu ya Hazina ya Vijana Mei 29 na kuwazomea wasimamizi huku wakitaka waondoke mara moja.

Lakini, wasimamizi hao walisema hawawezi kubanduka kwa kuwa hawajapatikana na kosa lolote la ubadhirifu wa fedha.

Washukiwa wa wizi wa fedha za NYS walipelekwa mahabusu wakisubiri hatma ya dhamana zao.

Ofisi ya kiongozi wa mashtaka ya umma, inasema imeamua kuomba mahakama iwazuilie washukiwa hao kwa sababu wanaweza kuingilia ama kuwatisha mashahidi. Pia wanaweza kutoroka nchini kwa kuhofia kufungwa.

Mbogo aliyekuwa amezoea kulala na kula kwa raha katika hoteli na nyumba yake ya kifahari, alijikuta pabaya katika jela ya wanawake ya Lang’ata. Katibu huyo alizirai na kulazimika kupelekwa hospitalini alikolazwa.

Mkono wa sheria ni mrefu. Je, utamnasa nani na kumwachilia nani?

Wednesday, June 6, 2018

Tumechoka Tanzania kugeuzwa shamba la bibi

 

Wiki iliyopita ilikuwa ni ya kusikia taarifa zilezile za namna taifa lilivyopigwa katika sekta ya gesi asilia na ile ya uvuvi wa bahari kuu lakini sasa ni muda wa kusema imetosha kugeuzwa shamba la bibi.

Taarifa za kamati zote mbili zilizoundwa na Spika Job Ndugai Novemba 17,2017, zimekuja na taarifa zinazofanana na kamati au Tume teule za Bunge zilizowahi kuundwa kuchunguza kashfa mbalimbali.

Labda kwa faida ya wasomaji nirejee taarifa za kamati hizo zilizowasilishwa kwa Spika Jumamosi iliyopita mjini Dodoma, ambazo zilibaini madudu yaleyale ambayo unaweza kujiuliza, hivi tumelogwa na nani?

Mwenyekiti wa kamati ya kuchunguza Sekta ya Uvuvi wa Bahari Kuu, Anastazia Wambura alieleza kuwa serikali imepoteza Sh5.98 trilioni, kati ya 2009 na 2017 sawa na asilimia 14.51 ya bajeti ya Serikali ya 2017/2018.

Mwenyekiti huyo alienda mbali na kueleza kuwa katika kipindi hicho cha takribani miaka 10, Tanzania imepata hasara ya Sh3.16 trilioni kutokana na mfumo mbovu kwenye bahari kuu.

Kamati ya Gesi Asilia, iliyoongozwa na Danstan Kitandula, nayo imebaini madudu ya ajabu yanayoisababishia Serikali hasara ya Sh291 bilioni, ikiwa ni sawa na bajeti ya wizara nne.

Hakuna ubishi kuwa Bunge limetumia mamlaka yake ya kikatiba katika kuisimamia Serikali, lakini tujiulize je, Serikali imetekeleza kiasi gani mapendekezo yaliyopita ya chombo hicho?

Ibara ya 63(2) ya Katiba ya 1977, Bunge ndicho chombo kikuu ambacho kitakuwa na madaraka kwa niaba ya wananchi, kuisimamia na kuishauri Serikali katika utekelezaji wa majukumu yake.

Sote ni mashahidi namna Kamati Teule ya Bunge iliyoongozwa na Dk Harrison Mwakyembe, ilivyobaini madudu katika kashfa ya Richmond na kutoa maazimio kadha wa kadha.

Tulishuhudia pia mjadala wa kashfa ya Akaunti ya Madeni ya Nje (Epa) ya Benki Kuu na ile ya akaunti ya Tegeta Escrow, na zote hizi zilizungumzia kashfa ya jumla ya zaidi ya Sh400 bilioni.

Unaweza kuorodhesha kashfa nyingi tu kuanzia mfuko wa uwezeshaji uagizaji bidhaa nje ya nchi (CIS), ununuzi wa Rada kutoka BAE System na uchimbaji wa almasi, dhahabu na tanzanite.

Kote huko tulikopita iwe ni kamati iliyoundwa na Rais, Bunge au Spika, yalitolewa mapendekezo au yaliwekwa maazimio ya Bunge na wapo watu tena wengine walikuwa vigogo walitajwa kuhusika.

Leo hii tunapopokea taarifa ya Gesi Asilia na Uvuvi wa Bahari Kuu iliyojaa madudu yaleyale, wapo watu waliotajwa katika kamati zaidi ya mbili, na bado wako katika mfumo wa uongozi wa nchi hii inatia shaka sana.

Inaonekana Rais ana dhamira ya dhati ya kuisaidia nchi kwa sababu hata ukimtizama anavyozungumza, unaona kauli zake zinatoka ndani ya moyo wake, lakini tukubali au tusikubali, tatizo la ufisadi katika nchi ni la kimfumo zaidi, ndio maana linarithishwa kutoka awamu moja hadi nyingine.

Nimesema Rais anaonekana ana dhamira njema hadi akaanzisha mahakama maalumu ya mafisadi, lakini baadhi ya watu wanaotafuna nchi hii wamemzunguka serikalini au ndani ya chama.

Wahenga waliosema kikulacho ki nguoni mwako hawakukosea, kwa sababu sote tumesikiliza taarifa za kashfa mbalimbali na wanaotajwa kuhusika hawatoki nje ya mfumo wa Serikali ya CCM.

Ni kwa msingi huo, nathubutu kumpongeza Rais John Magufuli kwa kuamua kusafisha nyumba yake (CCM), kwani huku ndiko tunakopata viongozi wa kisiasa wanaokwenda kushika madaraka serikalini.

CCM kisipokuwa kisafi, hata taifa hili lingeongozwa na mtakatifu kiasi gani, ‘upigaji’ huu utaendelea tu kwa sababu hata wasomi wanaotuingiza kwenye mikataba mibovu, wapo humohumo ndani ya CCM.

Ndio maana nimetangulia kusema, ifike mahali tuseme imetosha, tumechoka kugeuzwa shamba la bibi na kama tunashindwa kuwashughulikia, basi tuunde tume ya maridhiano tusameheane tuanze upya.

Wednesday, June 6, 2018

Wabunge wetu wasikalie kimya hili la pori la Selous

 

Kwa kiasi kikubwa Bunge letu limeanza kubadilika. Wabunge wameanza kutambua kazi yao ya kuwawakilisha watu.

Maana ya Bunge, ni jukwaa la kijamii, ina maana sote tungekuwa bungeni tukitoa hoja zetu, lakini busara ilielekeza kuwachagua wawakilishi. Hivyo mbunge akiwa bungeni, anakuwa anawawakilisha Watanzania wengi nyuma yake.

Wakati mwingine wabunge wanasahau ukweli huu kwamba kazi yao ni kuwawakilisha Watanzania bungeni na kuiwajibisha serikali. Siku za nyuma kidogo, tulikuwa tukiwaona wabunge wakifanya kazi ya kuisifia Serikali na kujipendekeza badala ya kufanya kazi yao ya kuiwajibisha serikali na kuisimamia.

Ila Bunge la zamu hii, tunaona wameanza kujitambua. Ingawa bado kuna vitu ambavyo bado tulitegemea wazungumze kwa nguvu zote, mfano hili la Selous.

Umuhimu wa Selous

Juma lililopita, tulizungumzia jinsi nguvu kubwa za kidiplomasia zilivyotumiwa na serikali ya awamu ya nne wakati wa kuliomba shirika la Umoja wa Mataifa la Unesco kuruhusu utenganishaji wa eneo la Mto Mkuju lililokuwa na madini ya urani (uranium) na pori la akiba la Selous lenye eneo la kilomita za mraba 205.

Nguvu hizo za kidiplomasia ilibidi zitumike kwa kuwa eneo hilo la Mto Mkuju lilikuwa ndani ya pori hilo la akiba la Selous ambalo tangu mwaka 1982 limekuwa urithi wa dunia chini ya Unesco.

Maeneo ya nchi yoyote ile duniani yanapopewa hadhi ya urithi wa dunia na Unesco, maana yake ni kuwa maeneo hayo yanasimamiwa pia na jumuia ya kimataifa kupitia shirika hilo.

Na ili eneo la nchi lipewe hadhi hiyo ya urithi wa dunia, nchi husika na eneo hilo inatakiwa ipitie mchakato mrefu wa kujieleza kwa Unesco kwa nini nchi hiyo inafikiria kuwa eneo la ardhi yake linapaswa kuwa na hadhi hiyo ya urithi wa dunia, na mchakato huo huchukua muda mrefu kupitia maandiko yanayoonyesha, kinagaubaga, vigezo vya kwa nini eneo hilo linapaswa kuwa na hadhi hiyo.

Kwa hiyo maeneo yote ya Tanzania ambayo yana hadhi hiyo ya urithi wa dunia, hati ambayo iliyotolewa na shirika la umoja wa mataifa la Unesco kama vile hifadhi ya Taifa ya Serengeti, hifadhi ya bonde la Ngorongoro, Mlima Kilimanjaro pia ilibidi yapitie mchakato huo kabla ya kupewa hadhi hiyo.

Eneo linapopewa hadhi hiyo huwa sasa si mali ya nchi tu husika kama vile Tanzania, bali pia huwa ni mali ya dunia.

Manufaa yake

Na kutokana na kukabidhiwa hadhi hiyo, eneo au maeneo hayo husika yana haki ya kuomba msaada wa kifedha kila mwaka kutoka Unesco. Hata hivyo, tunapaswa kufahamu kuwa msaada huo wa kifedha unaochangiwa na jumuiya ya kimataifa kupitia umoja wa mataifa na kukabidhiwa kwa Unesco hautolewi kama njugu kwa nchi husika.

Fedha hizo zinapaswa kuombwa na kueleza kwa kina, kwa nini fedha hizo zinahitajika na zitatumikaje katika kuboresha eneo hilo ambalo tayari limepewa hadhi ya urithi wa dunia.

Ilikuwaje Selous

Mchakato wa Pori la akiba la Selous kutaka pori hilo la akiba lipewe hadhi ya urithi wa dunia ulichukua miaka sita kuanzia mwaka 1976 mpaka 1982 lilipopewa hadhi hiyo.

Na vigezo vilivyotolewa na Serikali ya Jamhuri ya Tanzania vilikuwa kama ifuatavyo:

Kwanza pori hilo la akiba lilikuwa kubwa kuliko mapori mengine yeyote ya wanyama na mimea barani Afrika likiwa na eneo la kilomita za mraba 54,600, eneo ambalo takriban linakaribiana na nchi za Burundi (kilomita za mraba 27,830), Rwanda (26,338) na Zanzibar (1,651).

Kwa hiyo hakuna pori lingine la akiba au hifadhi ya kitaifa barani Afrika ambayo ni kubwa kuliko pori la akiba la Selous.

Kigezo cha pili kilichotolewa na Serikali ya Tanzania kwa Unesco ilikuwa uwingi wa wanyama pori katika pori hilo ukianzia na tembo, faru na mbwamwitu.

Kwa mfano, tembo pekee yake, mwaka 1976 idadi ya wanyama hao wakubwa katika nchi kavu duniani ilikuwa 110,000, faru walikuwa 2,700 na ijapokuwa idadi ya mbwamwitu haikuwa imetolewa, lakini mpaka sasa inadaiwa kuwa idadi ya mbwamwitu katika pori la akiba la Selous ni kubwa kuliko kokote duniani.

Kigezo cha tatu ambacho tunapaswa kukizingatia kila tunapozungumzia kuharibiwa au kutoharibiwa kwa mazingira katika pori la akiba la Selous, ni kile kinachoitwa na wataalamu wa hifadhi ya maeneo kama hayo kuwa ni uoto wa asili wa maeneo hayo.

Hii ina maana gani? Kwa kifupi maana yake ni kama ifuatavyo: Ukimega eneo lolote lile la pori la akiba au hifadhi ya wanyama pori na mimea, kwa ajili ya matumizi ambayo hayahusiani, kwa namna yoyote ile zaidi ya uhifadhi, basi eneo hilo jipya litaandamana na mahitaji ambayo si ya wanyama pori na mimea, bali ya mahitaji ya kibinadamu.

Hapa ndipo tatizo la kwanza ambalo linaweza kuathiri maendeleo ya hifadhi ya wanyama pori na mimea katika pori la akiba au hifadhi yoyote inapoanza.

Hoja si kupinga mipango ya Serikali

Lakini, ningependa kuweka wazi kuwa siyo nia ya makala haya kupinga kile kinachotaka kuanzishwa na serikali katika pori la akiba la Selous, yaani ujenzi wa bwawa la maji kwa ajili ya kuendeshea mitambo ya kufulia umeme, la hasha.

Na wala si kwamba ni upinzani au chuki au kupinga uanzishaji wa miradi ambayo Mheshimiwa Rais anatamani kuianzisha. Hapana!

Hata hivyo, kukaa kimya wakati unafahamu kitu, si utii na wala si kumpenda Rais na Taifa letu.

Historia itakapokuwa inatuhukumu, ni muhimu kutambua kwamba kuna waliotoa maoni, lakini hayakusikilizwa! Hivyo, haya ni mawazo yanayotolewa kwa nia njema na ni ya kizalendo zaidi. Si vizuri historia ituhukumu sote na kutuweka kwenye kapu moja.

Lengo la hoja hizi ni kutaka Watanzania waelewe kwa nini pori hilo la akiba la Selous linaitwa urithi wa dunia na pili kufanya kitu chochote ambacho hakiendani na urithi wa dunia kuna madhara gani kimazingira kwa pori hilo na kimataifa.

Kimataifa, hatupaswi kufanya hicho tunachotaka kufanya kwanza bila kuwasiliana na Unesco ambayo ina masharti yake yaliyopelekea kwa pori hilo la akiba kupewa hadhi ya urithi wa dunia baada ya sisi kuliomba shirika hilo.

Kwa kifupi tulipaswa kuanza kuliambia shirika hilo nia yetu kabla ya chochote kile kama vile iliyofanya serikali iliyopita ilipotaka kubadilisha matumizi ya eneo la kilomita za mraba 205 ndani ya pori la akiba la Selous kwa ajili ya uchimbaji wa urani.

Tatu nia yangu ni kuonyesha kuwa ukishaweka tu bwawa la maji ambalo litakuwa na ukubwa wa unaozidi mkoa wa Dar es Salaam, tayari bwawa hilo litaleta mahitaji ya kibinadamu kwa maana ya wataalamu wa mitambo hiyo na hii itaongeza idadi ya watu ndani ya pori hilo itakayoathiri wanyama kwa maana ya majangili nao pia kujipenyeza ndani ya pori hili.

Umuhimu wa utafiti

Kutokana na hayo niliyoyaeleza hapo juu ndipo hapo tunapoona umuhimu wa kufanya utafiti wa SEA (strategic environmental assessment) yaani zaidi ya ule wa EIA (environmental impact assessment) kabla ya kuanza ujenzi wa mradi kutokana, kwanza, kwa ajili ya ukubwa wa mradi huo na pili, kwa ajili ya kujiridhisha na athari ambazo zinaweza kutokea.

Kama nilivyosema juma lililopita, utafiti wa SEA utawasaidia wahandisi wetu kujenga bwawa hilo kwa kuzingatia namna ya kupunguza athari zilizoonyeshwa na utafiti wa SEA. Bila kufanya hivyo kuna hatari kubwa ya kumaliza mradi na kushindwa kupata matokeo tuliyokuwa tumetarajia na hiyo itakuwa hasara kubwa ya kifedha na kimatarajio.

Kwa kuwa tumeamua kujenga bwawa, kama inavyojidhihirisha na mpango wa kukata miti katika eneo hilo la bwawa, basi tujenge bwawa ambalo litakuwa na viwango, si tu vya kimataifa, bali pia litakalopunguza athiri nyingi za kimazingira, na hilo linawezekana ikiwa tutafanya utafiti wa kina kupitia SEA.

Japokuwa baadhi wamejaribu, sijasikia sana wabunge wengi wakiyasema haya kwenye Bunge, linaloendelea. Nimesikia Bunge limepitisha ujenzi wa bwawa la kuzalisha umeme kule kwenye pori la Selous, lakini hatujasikia wakielezea faida na hasara. Sijasikia wakilisemea hili la urithi wa dunia kwa sauti inayotosha.

Tumeanza na hili, je tutaishia wapi? Kama tumeshindwa kishawishi hiki cha kuzalisha umeme, kwenye maeneo ya urithi wa dunia, je hakuna vishawishi vingine kwenye maeneo ya urithi wa dunia? Je, kama wabunge wetu wanashindwa kulisemea hili, watayasemea mengine? Tutafakari!

Padre Privatus Karugendo.

+255 754633122

pkarugendo@yahoo.com

Wednesday, June 6, 2018

Ndugai alipojikwaa na sasa ameweza kuamka

 

Mwaka jana niliandika makala nikimfananisha Spika wa Bunge, Job Ndugai na Solon ambaye alikuwa kiongozi wa Ugiriki ya kale. Solon aliiongoza Ugiriki Karne ya 5 kabla ya Kristo.

Sababu ya kumpa sifa Ndugai zenye kumshabihisha na Solon ni jinsi kiongozi huyo wa zamani wa Ugiriki, alivyounda chombo ambacho kiliitwa Bunge la wananchi, kikaitwa Ekklesia, yaani Bunge la Waathens (Athenian Assembly).

Ekklesia iliwekewa utaratibu wa wananchi bila kujali hali zao za kimaisha, matajiri na maskini, kushiriki katika Bunge hilo na kuamua masuala yote yaliyohusu jamii yao ya Athens.

Solon bila kuwepo na sheria zenye kutaka ushirika wa wananchi kwenye utawala wake, mwenyewe aliona hawezi kuongoza jamii ya Waathens peke yake, akataka maoni ya wengi yawe yanaamua kuhusu jamii yao.

Aliweka mwanzo mpya wa ushirika wa wananchi katika kuongoza Serikali yao. Waathens walijadili, wakapingana kisha wengi wakashinda kuhusu uamuzi wa jamii yao.

Ekklesia ilichagua mahakimu wa mahakama zao (Areopagus) na kumuidhinisha kiongozi wa jeshi lao (Strategoi) pamoja na masuala mengine yote.

Hivyo, Solon ni alama ya demokrasia kwenye jamii yoyote, vilevile ni mfano wa mtawala mwenye nidhamu juu ya uhuru wa maoni ya watu. Solon ni kielelezo cha uongozi shirikishi, kwamba vema wananchi waonekane wakishiriki katika kujadili na kuamua masuala muhimu ya nchi yao.

Ndugai na Solon

Solon aliweka misingi ya utu, uhuru na demokrasia, kwamba kila mtu kwenye jamii ya Athens aliheshimiwa utu wake, alikuwa huru kutoa mawazo yake bila kubughudhiwa kisha mawazo ya wengi yalipita kwa njia ya kura.

Kipindi cha Solon alitaka kila mwanaume aliyevuka hatua ya utoto, apate mafunzo ya kijeshi kwa miaka miwili na moja kwa moja alipata sifa ya kuwa mjumbe wa Ekklesia.

Wanaume hao walitakiwa kuwasilisha ndani ya Ekklesia, mawazo yao, vilevile ya dada na mama zao, na kwa waliooa, waliwatolea maoni pia wake zao. Hivyo, ndivyo Solon aliweza kusimika misingi ya kidemokrasia kwenye utawala.

Baada ya hapo Waathens waliandika Katiba yao kwa kufuata utaratibu huo ulioanzishwa na Solon, kisha watu wakaanza kujifunza utamaduni huo wa kuheshimu mawazo ya wananchi kabla ya mfumo wa uwakilishi kuundwa na kupewa nafasi.

Mfumo huo wa uwakilishi ndiyo ambao umeenea duniani, maana haiwezekani nchi iwe na Bunge lenye wajumbe ambao ni watu wote kwenye nchi.

Ndugai ndiye kiongozi wa Bunge. Ikiwa kiongozi wa Bunge anaamua kuweka utaratibu mzuri kwa wabunge anaowaongoza ili wawasemee wananchi wanaowawakilisha bila kubagua, hiyo ndiyo njia ya kumuenzi Solon.

Mkutano wa Sita wa Bunge la 11, uliohitimishwa Februari 10, mwaka jana, bungeni, Dodoma, ulibeba tafsiri kuwa Bunge ni moja na kila mbunge ana haki na hadhi sawa anapokuwa kwenye kazi yake ya kuwawakilisha wananchi wa jimbo lake.

Siku chache kabla ya Bunge kuonekana moja, wabunge wa upinzani walisusia kikao cha bunge, kilichoongozwa na Naibu Spika, Dk Tulia Ackson, wakidai waliburuzwa, walipokuwa wanataka Bunge lijadili kitendo cha hadhi yake kuingiliwa na Serikali kiasi kwamba wabunge hukamatwa bila hata uongozi wa Bunge kupewa taarifa.

Mtoa hoja hiyo, Mbunge wa Kigoma Mjini (ACT-Wazalendo), Zitto Kabwe aliwatolea mfano wabunge, Godbless Lema (Arusha Mjini, Chadema) na Tundu Lissu (Singida Mashariki, Chadema), waliokamatwa bungeni na kuwekwa mahabusu bila uongozi wa Bunge kupewa taarifa.

Zitto pia alimtolea mfano Mbunge wa Kilombero (Chadema), Peter Lijualikali ambaye alikuwa amefungwa jela miezi sita, lakini Bunge halikuwa na taarifa rasmi.

Tulia alikataa hoja hiyo kujadiliwa bungeni kwa maelezo kuwa Spika wa Bunge hupaswa kuarifiwa ili atoe ruhusa ya kukamatwa mbunge kwa makosa yenye kuhusu madai, hivyo tuhuma za akina Lissu na Lema, vilevile hukumu ya Lijualikali ni mambo ambayo hayakuhitaji kibali cha spika.

Hata hivyo, Februari 10, mwaka jana, wakati Ndugai alipokuwa anatoa hotuba fupi ya kuhitimisha mkutano wa sita na kuahirisha Bunge, alisema wabunge wasikamatwe bila yeye kupewa taarifa.

Alisema, kumkamata mbunge bila yeye kujua, kunaweza kusababisha kushindwa kufanyika kwa shughuli za kitaifa bungeni kwa sababu wakati mwingine ili masuala yapite kwenye kamati huhitaji akidi, hivyo anapokosekana hata mbunge mmoja huweza kusababisha shughuli za kibunge zikwame.

Kauli hiyo, iliungwaji mkono wa wabunge wote, hasa wapinzani ambao ni waathirika wa kukamatwa kamatwa. Hapo Bunge lilionekana moja na Ndugai aliweza kumuenzi Solon kwa utetezi wa uwakilishi wa wananchi.

Sifa zaidi za Ndugai

Pamoja na Ndugai kueleza wabunge wasikamatwe bila kupewa taarifa, alionya pia kuwa nchi ikiendeshwa kibabe kutatokea uharibifu. Alitaka kuwepo maelewano badala ya Bunge na Serikali kuoneshana ubabe, jambo ambalo alisema litaharibu nchi.

Ubora huo wa Ndugai ulijionyesha tangu mkutano wa nne wa Bunge. Hakuwapo bungeni katika mkutano wa tatu ambao ulikuwa wa Bajeti ya 2016-2017.

Katika mkutano wa tatu alikuwa kwenye matibabu nchini India, hivyo kiongozi mkuu wa Bunge alibaki Dk Tulia ambaye misimamo yake iliwafanya wabunge wa upinzani kugomea vikao karibu vyote kwa madai ya kuburuzwa.

Kauli ya Ndugai aliyoitoa baada ya kurejea kutoka kwenye matibabu ni kuzungumza na wapinzani, kisha alipokuwa anafungua mkutano wa nne wa Bunge, Septemba, mwaka juzi, alisema anataka Bunge moja.

Ndugai alisema, Rais wa sasa wa Marekani ambaye wakati huo alikuwa mgombea urais, Donald Trump ana msemo wake “Naweza” na mtangulizi wake, Barack Obama husema “Ndiyo Tunaweza”, yeye akasema chaguo lake ni msemo wa Obama kwa sababu anataka umoja.

Umahiri wa Ndugai katika kuwaunganisha wabunge ndiyo ambao ulinifanya nimwone kama mpenda sauti ya kila mmoja bila kubagua kama alivyokuwa Solon.

Watanzania wanahitaji Bunge moja lenye nguvu, siyo kugawanyika na kubeba upande.

Ghafla ajikwaa

Septemba 7, mwaka jana, Rais John Magufuli alipopokea ripoti mbili za kamati teule za Bunge, zilizochunguza uchimbaji na biashara ya tanzanite na almasi, alisema kuwa Ndugai alimpigia simu alipotaka kuteua wajumbe wa kamati.

Rais Magufuli alisema kuwa spika huyo alimweleza jinsi alivyo na wakati mgumu kuteua wajumbe wa kamati hizo. Hili ni eneo ambalo Ndugai alijikwaa. Na kujikwaa huko kulilifanya Bunge lionekane halijitegemei lenyewe.

Hapo ni kweli alijikwaa, kwa maana kiongozi wa Bunge hawezi kujadili na Rais kuhusu wajumbe wa kamati za kwenda kuikagua Serikali. Uzuri zaidi ni kwamba Ndugai anajua si sahihi.

Hata Rais anafahamu kuwa taasisi za Serikali na Bunge hazipaswi kutengeneza timu ya pamoja. Bunge na Serikali kuwa timu moja ni usaliti wa desturi za mifumo kikatiba.

Hata kama Ndugai alikuwa na nia njema kiasi gani, kitendo tu cha kubainika alimpigia simu Rais ili kupata mawazo yake juu ya muundo wa kamati kinafanya wananchi wahoji kama kweli Bunge linatimiza wajibu wake dhidi ya Serikali.

Ni kweli Rais anakuwa sehemu ya Bunge, lakini Katiba imemtenganisha kabisa na shughuli za kila siku za Bunge. Ni sehemu ya Bunge kwa sababu kutokana na mamlaka yake ya ukuu wa nchi ndiye mwenye kuliitisha, kulizindua na kulivunja baada ya umri wake au dharura yoyote inapojitokeza.

Hapa pia ifahamike kuwa Rais nafasi yake ya kuliitisha, kulizindua, kulihutubia na hata kulivunja Bunge, inatokana na kofia yake ya ukuu wa nchi na si ukuu wa Serikali.

Na kwa vile ni vigumu kutenganisha masilahi ya Rais ndani ya Serikali, ndiyo maana Katiba imemuweka mbali na shughuli za kila siku bungeni.

Eneo lingine ambalo Ndugai alijikwaa ni kauli za vitisho. Mathalan, mwaka jana alimwambia Zitto kuwa angeweza kuamua kumzuia asichangie chochote bungeni mpaka kipindi alichokuwa amebakisha kingeisha. Alipata pia kumtolea vitisho Mbunge wa Kawe (Chadema), Halima Mdee.

Na hapo ilikuwa ni kujaribu kushindana na wabunge ambao alihisi walikuwa wakiukaidi uongozi wake. Adhabu zikawa nyingi hasa kwa wabunge wa upinzani.

Ndugai ameamka

Katika Bunge hili la bajeti linaloendelea hivi sasa, Ndugai ameamka tena. Alishatoa onyo kwa mawaziri kuwa Bunge si mahali pa kubabaisha maneno.

Alisema hayo kumpa mkazo Waziri wa Viwanda na Biashara, Charles Mwijage aliyetoa majibu yasiyo na uzani kuhusu sakata la kuadimika kwa mafuta ya kula.

Ndugai pia alitaka Bunge liwaombee mawaziri wasafiri kwenda nje ya nchi ili kutafuta masoko ya bidhaa za Tanzania pamoja na kutangaza utalii.

Katika hoja ya kutaka mawaziri waombewe safari alikuwa anaunga mkono mchango wa Zitto kuhusu kuporomoka kwa soko la mbaazi, kunde, dengu na choroko. Kuna andiko nilisoma hivi karibuni linasema amezaliwa upya, mimi naamini kuwa huyu ndiye yule niliyemfananisha na Solon.

Kuna kipindi alijikwaa, ila sasa ameamka. Ni vizuri akaendelea kusimamia heshima ya Bunge na kufanya demokrasia ya kibunge ishamiri. Asijikwae tena, asije akaanguka jumla.

Wednesday, May 30, 2018

Kinana alibaki katibu mkuu wa CCM asiye na furaha tangu Julai 2016

 

By Luqman Maloto

Mwandishi wa habari, aliye pia mtunzi wa vitabu na simulizi fupi, Fyodor Dostoevsky aliacha hekima kuhusu furaha. Alisema, furaha kubwa kuliko zote hupatikana baada ya kugundua chanzo cha kutokuwa na furaha. Dostoevsky alikuwa raia wa Urusi na aliishi Karne ya 19.

Angalau sasa baada ya Katibu Mkuu wa CCM, Abdulrahman Kinana kukubaliwa ombi lake la kujiuzulu, mabadiliko ya kiutendaji yanaweza kutokea, maana chanzo cha mdororo wa kiufanisi katika ofisi ya katibu mkuu ni Kinana ‘kukaa na barua kujiuzulu mkononi’ na bila shaka hakuwa furaha kwenye nafasi yake.

Maneno ya Lelouch Lamperouge ambaye ni mhusika mkuu wa kutengeneza mfululizo wa tamthiliya za “Code Geass: Lelouch of the Rebellion” yanaweza kutuleta karibu. Lelouch amepata kusema:

“Furaha ni kama kioo, ukiwa nayo popote ukiwepo itakuzunguka. Lakini bado haitaoneka. Hata hivyo, ukibadili namna ya kuitazama, hung’ara na kupendeza kuliko kitu kingine chochote.”

Tafsiri ni kuwa furaha haionekani lakini hung’ara machoni na kwa vitendo kwa yule mwenye nayo. Inatafsiri pia kwamba asiye na furaha unaweza kumbaini haraka kwa vitendo vyake. Maana hupoteza nuru. Tumeambiwa furaha ni kama kioo. Ikiwepo huakisi nuru, isipokuwepo ni giza.

Mfano wa karibu zaidi ni Katibu wa Itikadi na Uenezi CCM, Humphrey Polepole. Uhusika wake kwenye majukumu aliyonayo unaakisi furaha yake katika nafasi aliyopo. Polepole yupo hai sana kiutendaji na kimijadala. Ukimtazama Polepole kwa uelekeo tofauti, unauona mng’aro wake.

Kwa tafsiri hiyohiyo, ukimya wa Kinana ulikuwa unadhihirisha ni kiasi gani alivyopoteza furaha. Uzuri ni kuwa hakuwa mpya kwenye nafasi yake. Alikuwepo tangu mwaka 2012. Kazi alizofanya zilionekana. Uwajibikaji wake ulijipambanua mno.

Ni kwa msingi huo ndiyo maana alivyobadilika ikawa rahisi kumtambua. Mabadiliko hayo yalisababisha minong’ono mingi. Uvumi wa Kinana ama kujiuzulu au kususa uliibuka na kupotea mara kadhaa kati ya Machi mwaka jana hadi hivi karibuni alipokubaliwa kung’oka.

Machi 23, mwaka jana, mbunge wa Mtama (CCM), Nape Nnauye aliondolewa kwenye nafasi ya Waziri Habari, Utamaduni, Sanaa na Michezo. Iliaminika sababu ya Nape kung’olewa ni msimamo wake wa kufuatilia na kutaka haki itendeke juu ya tukio la uvamizi kwenye kituo cha Clouds TV.

Machi 17, mwaka jana, Mkuu wa Mkoa wa Dar es Salaam, Paul Makonda alidaiwa kuvamia kituo cha Clouds TV na kulazimisha kurushwa hewani maudhui yaliyokataliwa na waandaaji wa kipindi cha Shilawadu pamoja na wamiliki wa kituo. Tukio hilo lilitikisa mno lakini iliisha kimya kimya.

Kitendo cha kuvuliwa uwaziri Nape, kiliibua minong’ono kuwa Kinana hakufurahia na uamuzi huo, hivyo akaamua kususa. Yapo maneno yalinong’onwa kwamba alikuwa ameachia ngazi na kwamba alikuwa haingii kabisa kwenye ofisi yake. Ikavumishwa pia kuwa hakuwa akijulikana alipo.

Ni Mwenyekiti wa CCM, Rais John Magufuli aliyeondoa sintofahamu hiyo akatoa ufafanuzi kuwa Kinana alikuwa nje ya nchi kwa matibabu kwa ruhusa aliyompa. Pamoja na kufafanua hilo minong’ono iliendelea.

Tukubali furaha ni kioo

Julai 2016, kuelekea mkutano mkuu maalumu wa CCM, uliomchagua Rais Magufuli kuwa mwenyekiti wa chama, Kinana alikuwapo na kutangaza kusudio lake la kuachia ngazi. Alisema kuwa hata nafasi yenyewe aliishika kwa ombi la wazee, ila hayakuwa mapenzi yake.

Wakati wa mkutano mkuu, Rais Magufuli aliikataa barua ya Kinana na kumtaka aendelee kushika nafasi ya katibu mkuu. Kinana alipokuwa akielezea alivyoafiki kuendelea na nafasi hiyo, alisema alipokea kijiti cha ukatibu mkuu kutoka kwa mtangulizi wake, Wilson Mukama baada ya kuombwa mara nyingi na Rais mstaafu, Jakaya Kikwete.

Kwa maneno yake mwenyewe, Kinana alisema: “Niliona si heshima kumkatalia Rais wa nchi.” Kauli hiyo inadhihirisha kuwa hata Rais Magufuli alipoikataa barua yake ya kuomba kuachia ngazi, alikubali kwa sababu aliyemkatalia kujiuzulu ni Rais.

Kikwete pia alipata kuelezea safari ya kumshawishi Kinana kuwa Katibu Mkuu wa CCM, kwamba kila mara alipomuomba alikataa. Kabla ya Yusuf Makamba kuwa katibu mkuu, alipeleka ombi kwa Kinana akakataa. Mwaka 2012 baada ya Mukama, Kikwete alisema, alimwambia Kinana kuwa safari hiyo hakuwa na namna zaidi ya kukubali ili kukiokoa chama.

Hivyo basi, suala kwamba Kinana hakuwa akitaka awe Katibu Mkuu CCM halibishaniwi. Maana limezungumzwa mara kadhaa na yeye mwenyewe, kisha Kikwete alilitolea ufafanuzi mzuri. Huo ni uthibitisho tosha kuwa majukumu aliyopewa kwa imani kubwa kuwa anayaweza, yeye hakuyataka.

Hata hivyo, ipo tofauti kubwa ya kiutendaji kati ya Kinana aliyeombwa na Kikwete kuwa katibu mkuu na yule aliyehitajika kubaki kwenye nafasi hiyo kama alivyoombwa na Magufuli. Kinana chini ya wenyeviti wawili, ni tofauti kama usiku na mchana.

Kinana chini ya Kikwete alionekana injini ya chama. Zipo taarifa kwamba alikuwa akitumia mpaka rasilimali zake binafsi kuzunguka mikoa, wilaya, majimbo, kata na vijiji ili kukijenga chama. Akiwa na kijana wake, Nape, alipokuwa Katibu wa Itikadi na Uenezi, walikatiza porini na kuvuka mito, maziwa na bahari kukipa uhai chama.

Kinana alikuwa mwenye kukisemea chama hasa. Alikuwa tayari kugombana na mawaziri wa Serikali iliyoongozwa na mwenyekiti wake (Kikwete) ili kuwafanya wananchi waone kwamba CCM ni chama chenye kujali na kutetea masilahi ya umma. Alitaka ionekane kuwa makosa ya Serikali chanzo chake siyo CCM.

Kinana chini ya Kikwete alitaka mawaziri wawajibike kwenye chama. Miaka ya nyuma Katiba ya CCM iliipa mamlaka sekretarieti ya chama kuita watendaji wa Serikali kasoro Rais ambaye ni mwenyekiti wao, na kuwahoji kuhusu utendaji. Kinana alitaka hilo litekelezwe. Ndiyo sababu alianzisha msamiati wa mawaziri mizigo.

Siku hizi kipengele hicho cha sekretarieti ya CCM kuwa na mamlaka ya kuwaita na kuwahoji watendaji wa Serikali hakionekani, yamebaki maagizo ya jumla kwenye majukumu ya Halmashauri Kuu kwamba mojawapo ni kusimamia maendeleo pamoja na usalama wa Taifa.

Kinana wa Magufuli

Uhodari wa Kinana katika kukipigania chama haupo tu kipindi alipoteuliwa kuwa katibu mkuu na Kikwete, bali hata alipokuwa akiyavaa ‘mabomu’ na kusimama mstari wa mbele kama meneja wa kampeni za urais wa Rais wa Tatu, Benjamin Mkapa, vilevile Kikwete kwa vipindi vyote viwili.

Vipimo viwili; jinsi Kinana alivyoipigania CCM akiwa katibu mkuu na kuipa uhai mpaka kushinda Uchaguzi Mkuu 2015 licha ya kukutana na misukosuko mingi, vilevile alivyosimamia kampeni za urais wa Mkapa na Kikwete, ndiyo unaweza kujua uhusika wa Kinana chini ya Magufuli ulivyobadilika.

Ni dhahiri tangu Julai 2016 alipokataliwa kujiuzulu alibaki kwenye nafasi hiyo bila kuonyesha furaha. Kinana akawa mwenye kuacha nembo ya chama awe Polepole. Kinana akawa kimya kabisa. Uhusika huo ndiyo ulisababisha minong’ono ya mara kwa mara kuwa alikuwa njia moja kung’oka.

Kauli ya Rais Magufuli kuwa Kinana alitaka mara nyingi kujiuzulu akawa anamkatalia au kumbadilishia mada ili asitamke kujiuzulu, inaleta afya kwenye minong’ono mingi iliyopita, kwamba kweli Kinana hakutaka tena kuendelea na cheo hicho.

Hata Desemba mwaka jana, aliporejeshwa baada ya uchaguzi wa CCM, wajumbe wa mkutano mkuu walishangilia, ila yeye alibaki hana furaha.

Inawezekana lugha ambayo aliitumia Kikwete ni tofauti au ilijaa vilainishi, maana siku ya Magufuli kukabidhiwa uongozi wa CCM, Kinana alimpa sifa nyingi Kikwete. Pengine Kinana na Kikwete waliwezana kwa sababu wote ni wanajeshi.

Jambo moja ambalo linaweza kuelezeka ipasavyo ni kwamba Kinana alipewa kazi ambayo hakuitaka, japo ni ya kukitumikia chama chake. Hivyo, kitendo cha kumbakisha muda mrefu wakati alikuwa ameshaomba kupumzika, ilikuwa ni kumnyima furaha na kuzidi kumuumiza.

Unaweza pia kupatia ukisema kuwa Kinana alipopokea kijiti cha ukatibu mkuu wa CCM, kulikuwa na joto kali la upinzani na chama chake kilikuwa kwenye tishio la kupoteza dola mwaka 2015. Pengine sasa wajibu wake mkubwa aliouona ni kutumia nguvu na maarifa yake kuhakikisha CCM inashinda Uchaguzi Mkuu 2015.

Ikiwa malengo yalikuwa ni hayo na kwa sababu CCM ilifanikiwa kushinda uchaguzi, ikaendelea kuongoza dola, nini tena alikuwa anasubiri? Na hapa ni kuonyesha kwamba hakuwa akitania alipotaka kujiuzulu Julai 2016. Aliona kazi aliyoombwa na swahiba wake Kikwete, alikuwa ameshaimaliza vema. Alipoombwa aendelee alipoteza furaha.

Kuna suala la umri. Ni mtu mzima sasa. Tangu jeshini, ubunge, uwaziri, akawa Spika wa Bunge la Afrika Mashariki kisha Katibu Mkuu CCM, nafasi ambayo ilimfanya awe na hekaheka nyingi na kuwa mbali na familia yake kwa muda mrefu, bila shaka ni vizuri pia Rais Magufuli amemkubalia apumzike. Wana CCM hawatamsahau Kinana.

Wednesday, May 30, 2018

Tatizo ni mkuu KKKT au katiba ya Kanisa?

 

Katika siku za karibuni, tunashuhudia migogoro ikiibuka ndani ya sharika na dayosisi za Kanisa la Kiinjili la Kilutheri Tanzania (KKKT), huku mkuu wa kanisa hilo, Fredrick Shoo akibebeshwa lawama.

Lakini, ukitazama kwa undani, kiini si ukimya wa Askofu Shoo katika kuingilia migogoro hii, bali ni katiba ya KKKT ambayo imemfunga mikono yeye na halmashauri yake kuzisemea dayosisi hizi.

Bahati mbaya sana, hata baadhi ya wanahabari ambao walipaswa kuujulisha umma kwa usahihi, nao wameingia katika mkumbo wa kumuona mkuu wa KKKT kwamba anaweza kuingilia uendeshaji wa dayosisi.

Viongozi na vyombo vilivyoundwa kwa mujibu wa katiba za dayosisi zao visikimbie vivuli vyao katika kushughulikia matatizo yao. Mkuu wa Kanisa anaingiliaje wakati kila dayosisi ni mamlaka kamili?

Kwa sasa kuna migogoro ndani ya dayosisi mbili ambazo ni Dayosisi ya Kusini inayoongozwa na Askofu Isaya Mengele na Dayosisi ya Ziwa Tanganyika inayoongozwa na Askofu Ambele Mwaipopo.

Mgogoro ndani ya Dayosisi ya Kusini ulianza 2014 baada ya jimbo la Mufindi kujitenga na dayosisi na kukataa kuwa chini ya Askofu Mengele, kwa madai ya baadhi yao kudhalilishwa kwa kupelekwa polisi.

Lakini, mgogoro ndani ya Dayosisi ya Ziwa Tanganyika, ulianza 2017 kati ya washarika wa Mpanda na uongozi wa dayosisi, ambapo washarika wanapinga kuhamishwa kwa mchungaji wao, Calvin Kessy.

Juzijuzi tu hapa katika usharika wa Sumbawanga mjini, kumetokea vurugu zilizosababisha Askofu Mwaipopo kupigwa mawe na akachukua hatua ya kuwafukuza washarika hao na kuwatenga kabisa.

Tunapotafakari chanzo cha migogoro hii, je, tunaweza kusema ni migogoro ya kanisa zima la KKKT au ni migogoro ndani ya dayosisi hizo mbili ambazo zina mamlaka kamili na Halmashauri zake.

Tujiulize, shutuma zinapaswa kuelekezwa kwa mkuu wa kanisa na Halmashauri yake au kwa maaskofu wa dayosisi hizo na vyombo vyake vya kikatiba kama halmashauri kuu ya dayosisi?

Sio rahisi kwa mtu kupata majibu sahihi bila kuufahamu vizuri muundo wa KKKT. Kwangu mimi hapa ndipo penye tatizo kwa wengi wanaotafsiri kuna mgogoro na Dk Shoo ameshindwa kuitatua.

Muundo wa KKKT ni tofauti sana na muundo wa makanisa mengine. Ni vema ikafahamika kuwa KKKT inaundwa na dayosisi zake na kila moja ina mamlaka kamili.

Kila dayosisi ni mamlaka yenye katiba yake iliyoanzishwa kisheria, na yenye kuongozwa na vyombo vyake vya kikatiba vikiwa ni mkutano mkuu na halmashauri kuu chini ya askofu kama mwenyekiti.

Kwa maana hiyo, mkuu wa KKKT hana mamlaka ya kuiamulia dayosisi yoyote mambo yake wala askofu wa dayosisi yoyote hawajibiki kwa mkuu wa Kanisa na Halmashauri Kuu ya Kanisa.

Mkuu wa Kanisa na halmashauri yake kuu wanayo mamlaka ya maamuzi kwa yale mambo yanayohusu ofisi kuu ya kanisa na kazi zake za umoja tu na tena mara nyingi ni ushauri tu.

Hata migogoro iliyotokea Meru, Dar es Salaam na Morogoro iliamuliwa na vyombo vya kikatiba vya dayosisi hizo na wala si mkuu wa Kanisa kama ambavyo Askofu Mengele alivyohoji ukimya wake.

Hali hii inatoa mwanya wa uongozi wa KKKT na halmashauri yake kukosa meno ya kuingilia kati pale inapotokea askofu wa dayosisi fulani amehitilafiana na jimbo lake au usharika wake.

Askofu akishindwa kuiongoza vema dayosisi yake, wanaopaswa kumwajibisha ni halmashauri kuu ya dayosisi na mkutano mkuu wa dayosisi husika na si mkuu wa kanisa. Huku ni kukimbia vivuli vyao.

Kwa maana hii, KKKT linapaswa kuitazama upya katiba yake na kuiwekea vifungu vitakavyoiwezesha mamlaka ya juu ya kanisa hilo, kuwa na meno kuingilia migogoro iliyoshindikana ndani ya dayosisi.

Kanisa hili likiendelea na muundo huu, tutaendelea kumbebesha mkuu wa Kanisa lawama ambazo hastahili kubebeshwa, kwa sababu tu askofu fulani ameshindwa kuiongoza vyema dayosisi yake.

Wednesday, May 30, 2018

Dakika nane za RC Mongella na Maalim Seif

 

Mei 24 Katibu Mkuu wa Chama cha Wananchi (CUF), Maalim Seif Sharif Hamad alikuwa jijini Mwanza kuzungumza na waandishi wa habari kupitia kipindi cha Tujadiliane kinachoandaliwa na Umoja wa Klabu za Waandishi wa habari nchini (UTPC).

Kiongozi huyo wa upinzani alipata fursa ya kumtembelea na Mkuu wa Mkoa wa Mwanza, John Mongella ofisini kwake ambapo viongozi hao walifanya mazungumzo ya dakika nane.

Mambo kadhaa yaliibuka wakati wa mazungumzo kati ya viongozi hao, kubwa ikiwa ni mipango na mikakati ya mkoa ya kiuchumi.

Akionekana mwenye bashasha, Maalim Seif akatumia fursa hiyo kumuuliza Mongella, nini kimefanyika na mikakati iliyopo ya kuinua uchumi wa wakazi na Mkoa wa Mwanza.

Mongella atiririka

Kutokana na swali hilo, Mkuu wa mkoa akampa mipango na mikakati ya kiuchumi ya mkoa wake katika kuongeza uzalishaji mali na mchango wa mkoa kwenye Pato la Taifa. Akasema Mwanza inatarajiwa kufikia zaidi ya Sh10 trilioni kutoka Sh7.4 trilioni za sasa ifikapo mwaka 2025.

“Maeneo ya kipaumbele kufanikisha lengo hilo ni sekta za ufugaji, uvuvi, utalii, uchimbaji na uchakataji wa madini, kilimo (cha umwagiliaji) na huduma za kijamii kama afya, elimu na michezo,” anasema Mongella na kuongeza:

“Pamba ni zao letu la kimkakati kwa ajili ya malighafi kwa viwanda vidogo, kati na vikubwa vilivyopo na vitakavyojengwa. Pia, tumeongeza na tutaongeza zaidi uzalishaji wa mpunga na alizeti kama mazao ya biashara na chakula,”

Akasema Mkoa wa Mwanza unaopakana na sehemu kubwa ya Ziwa Victoria pia imepanga kuboresha sekta ya uvuvi ambayo Mongella anasema imeanza kuimarika kwa idadi na ukubwa wa samaki kuongezeka baada ya Serikali kuendesha operesheni dhidi ya uvuvi na zana haramu ndani ya Ziwa Victoria.

“Uhakika wa upatikanaji samaki utawezesha kufufuliwa na kuviendesha kwa tija viwanda vya kuchakata mazao ya samaki ambavyo baadhi vimefungwa au kupunguza uzalishaji kwa kukosa malighafi,” anasema.

Dhahabu

Sekta ya madini, kwa mujibu wa mkuu huyo wa mkoa ni miongoni mwa vipaumbele ambapo kiwango cha uzalishaji na uwekezaji kwenye viwanda vya kuchenjua dhahabu kitaongezeka kutokana na mazingira bora ya kibiashara inayowekwa na Serikali.

“Kuna viwanda zaidi ya 25 vya kuchenjua dhahabu kutoka mikoa yote ya Kanda ya Ziwa; sehemu ya dhahabu kutoka Chunya mkoani Mbeya pia huchenjuliwa Mwanza kwa sababu ya ubora wa teknolojia na ufanisi wa viwanda vyetu,” anatamba Mongella.

Uwekezaji

Vilevile mkuu wa mikoa akazungumzia mazingira bora ya uwekezaji na tija kwenye sekta za ufugaji inayolenga kuwezesha wafugaji kunenepesha mifugo kukidhi mahitaji na ushindani wa soko la ndani na nje ya nchi pamoja na ubora wa sekta ya utalii ni maeneo mengine ya kimkakati kwa mkoa wa Mwanza.

“Kupanuliwa kwa Uwanja wa Ndege wa Mwanza kufikia kiwango cha Kimataifa kutawezesha ndege kubwa kutua Mwanza. Hii itaongeza idadi ya watalii kutokana na urahisi wa kufika katika Hifadhi ya Taifa ya Serengeti kutokea Mwanza kulinganisha na mikoa ya Arusha na Kilimanjaro,” anasema.

Anasema mkoa huo pia una hifadhi ya Kisiwa cha Saanane ambayo ndiyo pekee nchini iliyoko katikati ya mji ikiwa na vivutio vya wanyama wakiwemo pundamilia, nyumbu, swala na aina mbalimbali za ndege, mawe marefu yaliyosimama peke yake na uvuvi wa kitalii.

Jiji la Mwanza, akasema pia ni kitovu cha biashara kwa nchi za Afrika Mashariki kutokana urahisi wa kwenda na kutoka Miji Mkuu ya Nairobi, Kenya, Kampala, Uganda, Kigali, Rwanda na Bujumbura nchini Burundi.

Kuondoa urasimu

Ili kufikia malengo tarajiwa, Mongella anasema mkoa wake utaunda timu ya pamoja ya Wataalam kutoka Mamlaka, Taasisi na idara za Serikali zinazohusika na utoaji wa vibali na leseni ili kuwapunguza urasimu wa kimfumo kwa wawekezaji wanaojitokeza kuwekeza mkoani humo.

“Hatulengi kuvunja sheria, kanuni na utaratibu; timu hii itakuwa na wajibu wa kuchukua uamuzi pale urasimu wa kimfumo unapokuwa kikwazo ya kufikia malengo yetu kiuchumi na kimaendeleo, hasa kwenye utoaji wa vibali na leseni za kuanzisha na kuendesha biashara,” anafafanua

Maelezo hayo yakaonekana kumkuna Maalim Seif ambaye alimwagia sifa Mongella na timu na akiwasisitizia kuhakikisha mipango hiyo inaleta tija na maendeleo ya haraka, kukuza na kuboresha uchumi wa wananchi, mkoa na Taifa kwa ujumla.

Mwongozo wa uwekezaji

Novemba 27, 2017, Mkoa wa Mwanza ulizindua mwongozo wa uwekezaji ulioandaliwa na Taasisi ya Utafiti wa masuala ya kiuchumi na kijamii (ESRF), kwa ufadhili wa Shirika la Mpango wa Maendeleo la Umoja wa Mataifa (UNDP).

Kwa mujibu wa Mtaalamu kutoka ESRF, Dk Bohela Lunogelo, pato la mwananchi wa Mkoa wa Mwanza ni zaidi ya Sh2 milioni kwa mwaka.

Wednesday, May 30, 2018

Waziri mkuu mpya alivyozima siasa za mitutu nchini Ethiopia

 

Mpenzi msomaji leo napenda kukushirikisha uione dhamira njema anayoionyesha Waziri Mkuu mpya wa Ethiopia, Dk Abiy Ahmed. Mtangulizi wake Hailemariam Desalegn na wengine waliomtangulia wamemwachia kazi nzito ya kuponya majeraha aliyosababisha kutokana na kukosa siasa safi na uongozi bora.

Siku alipowasilisha barua bungeni na kutangazwa kuwa Desalegn anajiuzulu kuwa kiongozi wa nchi na mwenyekiti wa muungano wa Ethiopian People’s Revolutionary Democratic Front (EPRDF), wananchi walipokea kwa hisia tofauti.

Wapo waliofurahi na wengine walikuwa na shaka kwa uamuzi ule wa ghafla. Hofu ilitawala kwa vile hawakumjua kiongozi mpya. Hata hivyo, sababu za kujiuzulu kwake ziliwapa faraja raia, hasa wapinzani.

Desalegn wakati anajiuzulu alisema kutokana na “maandamano yaliyodumu kwa muda mrefu na kusababisha vifo” hivyo alihisi ilikuwa “muhimu” kukaa kando kuruhusu mageuzi ya kisiasa.

Kwamba “alijitahidi kwa juhudi zote kutatua mgogoro wa nchi” bila mafanikio na anaondoka ili awe “sehemu ya suluhisho hilo”.

Sura ya nje

Mataifa machache yalijua kinachoendelea ndani ya Ethiopia. Wengi walizoea kuiona iking’ara kupitia kwa wanamichezo wake, mara nyingi wanariadha walipotwaa medali katika michezo ya Olimpiki au mashindano mengine ya kimataifa.

Miongoni mwa wachezaji waliotamba na kuipa sifa ni kama Abebe Bikila, Haile Gebrselassie, Deratu Tulu, Mesert Defar, Tirunesh Dibaba na wengineo waliokuwa wakikata tepe na kutwaa medali za dhahabu katika mbio ndefu.

Katika usafiri, nchi hiyo ilifahamika kwa Shirika la Ndege la Ethiopian Airway ambalo hukata mawingu ndani ya Ethiopia, Afrika na ulimwenguni. Uzuri wa Ethiopia kwa wengi ulitazamwa katika riadha na usimamizi wa usafiri wa anga, siyo siasa zilizosababisha mateso na njaa.

Kisiasa waathirika wakubwa walikuwa waandishi wa habari, wanaharakati na wapinzani.

Hali imekuwa mbaya kati ya mwaka 2015 na 2017 ambapo yaliibuka maandamano yaliyoandaliwa na makundi ya watu waliokuwa wanahitaji uhuru mkubwa na hekima pekee ya serikali yake ilikuwa katika kupiga, kukamata, kufunga na wengine kuuawa.

Maandamano yasiyokoma

Awali maandamano hayo yalikuwa yamejikita katika kutafuta haki ya ardhi yao lakini baadaye yalipanuka na kuwa ya kisiasa na kudai haki za binadamu. Maandamano hayo awali yaliwashirikisha wanaharakati kutoka Oromo kabla ya kuungwa mkono na kabila la pili kwa ukubwa la Amhara.

Desalegn alifikia mahali akaona hawezi kuendelea na siasa za kutumia polisi kukandamiza haki za watu na ili watu waamini kweli alidhamiria kuona Ethiopia ikichukue mwelekeo tofauti, alijiuzulu kumpa nafasi waziri mkuu mpya kuunda upya taasisi za kidemokrasia, utawala wa kufuata katiba na sheria, kuleta upatanishi na makundi ya kisiasa na kuondoa hali ya hatari.

Mzigo mzito

Huo ndio mzigo au majukumu aliyoachiwa Waziri Mkuu mpya, Dk Abiy Ahmed anayetokea chama cha Oromo Peoples Democratic Front (OPDO) cha kabila kubwa ambalo kwa muda mrefu lilijiona limetengwa katika keki ya taifa.

Kwa maneno mengine, Dk Abiy alikuwa amekabidhiwa kazi ya kuponya majeraha ya uongozi wa watangulizi wake Desalegn na Meles Zenawi aliyetawala kuanzia mwaka 1991 akiwa rais wa mpito na waziri mkuu kuanzia mwaka 1995.

Alichofanya Meles Zenawi

Zenawi anakumbukwa na kusifiwa kwa namna alivyoongoza wapiganaji wa muungano huo uliokuwa wa waasi kuung’oa utawala wa mtawala aliyeitwa Derg mwaka 1991. Derg aliyefuata siasa za kikomunisti ndiye alimpindua mfalme Haile Selassie katika vita vya wenyewe kwa wenyewe mwaka 1974. Katika vita hivyo, hadi 1991 watu wapatao 1.4 milioni walifariki dunia.

Zenawi aliunganisha Front Tigrayan People’s Liberation Front (TPLF) na vyama vingine kuwa na muungano wa EPRDF. Vyama vingine ni Southern Ethiopian People’s Democratic Movement (SEPDM) kilichokuwa kikiongozwa na Desalegn, Oromo Peoples Democratic Front (OPDO), Amhara National Democratic Movement (ANDM).

Zenawi aliitoa Ethiopia kutoka kwenye giza fulani lililonakshiwa kwa mateso machungu dhidi ya kabila la Tigray chini ya Derg na kuandika historia ya Waoromo na Amhara kukosa keki. Baada ya kufariki dunia Agosti 2012, Desalegn wa SEPDM alirithi mamlaka kuanzia Septemba 2012 hadi alipojiuzulu Februari 2018.

Zama za Dk Abiy

Mambo aliyofanya Dk Abiy, kijana mwenye umri wa miaka 42, yanaonyesha Ethiopia ilikuwa inamsubiri. Kwanza baada ya kuapishwa rasmi bungeni kuwa waziri mkuu, alitoa hotuba iliyowakuna wengi akihimiza mshikamano na serikali kuzingatia utawala wa sheria na kutoa haki kwa raia wote.

Pili aliwashukuru Waethiopia waliojitoa mhanga kwa ajili ya uhuru na amani. “Tunapoishi, tunakuwa raia wa Ethiopia, tunapokufa bado tunabaki kuwa Waethiopia. Ethiopia ni nchi yetu sote.”

Alisisitiza kwamba serikali yake lazima iheshimu utawala wa sheria, lakini ni wajibu wake pia kuimarisha utawala wa sheria. Alisema Waethiopia watahitaji kuona siyo tu utawala wa sheria bali uwepo wa haki.

Pili alielezea utayari wake kufanya majadiliano na majirani zao, Eritrea, kwa lengo la kupata ufumbuzi wa tofauti baina ya mataifa hayo mawili ikiwa ni sehemu ya mpango wake wa kuweka utulivu katika ukanda huo wa pembe ya Afrika.

Tatu, alitoa wito kwa Waethiopia walioko uhamishoni kurejea nyumbani kujenga nchi. “Tutawapokea mkirejea nyumbani,” alisema na akaongeza “msimu unaokuja nchini Ethiopia ni msimu wa amani na mapatano.”

Nne, katika hotuba hiyo alisema “ninawaomba radhi kutoka moyoni mwangu” maelfu ya wananchi walioathirika katika msako wa hivi karibuni pamoja na vikosi vya usalama ambao waliuawa katika mzozo ulioikumba nchi.

Mambo aliyofanya

Inaelekea hayo hayakuwa maneno tu, Dk Abiy alianza kutembea katika njia aliyochonga kupitia hotuba yake.

Kwanza amewaachia watu 6,500 wakiwemo wapinzani na waandishi wa habari waliofungwa na serikali ya mtangulizi wake kwa sababu za kisiasa. Dhana ya “kupanua nafasi ya kidemokrasia kwa wote” ikaanza kuonekana.

Pili, alifanya ziara Saudi Arabia na Falme za Kiarabu ambako mbali ya kuimarisha uhusiano wa kidiplomasia na kiuchumi alifanikisha kuachiwa Waethiopia zaidi ya 1,000 waliokuwa wakiozea katika magereza ya huko.

Tatu, ametembelea maeneo yaliyoathirika kwa kamatakamata ya polisi na kukutana na vikundi mbalimbali.

Nne, alituma ujumbe kukutana na wakimbizi hasa wanasiasa walioko uhamishoni na hivi karibuni akafanya mazungumzo na muungano wa upinzani Oromo Democratic Front (ODF) ambao viongozi wake walikuwa wanaishi uhamisho.

Mwanzo mpya

Mwelekeo mpya wa Ethiopia ulionekana Februari 15, ambapo baada ya miaka miwili ya machafuko hatimaye aliyekuwa Waziri Mkuu Hailemariam Desalegn alitangaza kujiuzulu akisema ili kuruhusu mageuzi ya kisiasa yaliyoahidiwa na chama tawala.

Machi 27, yaani siku 41 baadaye chama tawala cha EPRDF kilimteua Dk Abiy Ahmed kuwa mwenyekiti wake akisubiri kukamilishwa kwa taratibu awe waziri mkuu.

Ahmed anaongoza na kudhibiti muungano wa chama tawala wa EPRDF. Ahmed anakuwa kiongozi wa kwanza kutoka kabila kubwa la Oromo kuongoza chama tawala katika historia ya miaka 27.

Wednesday, May 30, 2018

Tusianzishe miradi ya kisiasa, taratibu za kawaida zizingatiwe

 

Serikali imeamua kuboresha nishati kwa ajili ya kutekeleza azma yake ya kujenga nchi itakayojikita katika uchumi wa viwanda kwa kutumia maporomoko ya Stiegler’s Gorge kwenye pori la akiba ya Selous.

Serikali inadai kuwa kwa kuchimba bwawa la umeme ambalo litakuwa na ukubwa wa kilomita za mraba 1,350 ambazo ni sawa na ukubwa wa Mkoa wa Dar es Salaam au visiwa vyote vya Unguja, itaweza kupata megawati 2,100 za umeme na hivyo kuboresha mara dufu nishati hiyo nchini.

Hata hivyo, mradi huu ambao tayari umetengewa bajeti kuuanzisha, unapingwa na mashirika ya kimataifa kama vile Unesco, IUCN (shirika la kimataifa la uhifadhi wa mazingira) na WWF (shirika la kimataifa la hifadhi duniani).

Tukiwa bado katika suala hili la mashirika ya kimataifa ndani ya hifadhi ya Selous ambayo inatambuliwa kama urithi wa dunia (World Heritage Site), ningependa pia kuzungumzia juu ya WWF International na lile shirika tunalolijua hapa nchini ambalo linajulikana kama WWF, Country Office Tanzania.

Shirika hili la WWF lililoko hapa nchini ni sehemu ya lile la WWF International lingependa kuona serikali inatekeleza si tu kile kinachoitwa EIA (tathimini ya athari za mazingira), lakini kutokana na ukubwa wa mradi wenyewe, pia serikali inatekeleza kitu inachoitwa SEA (strategic environmental assessment).

Nimeamua kuweka hili wazi kwa sababu tayari kumekuwa na watu wakilishambulia shirika la WWF, Country Office Tanzania kama shirika linaloipinga serikali na nadhani tunapotoa michango yetu juu ya masuala ya kitaifa, tunapaswa kufanya utafiti wa kina kabla ya kufungua midomo yetu au kuandika kwenye vyombo vya habari.

Sasa tofauti ya EIA na SEA ni kwamba wakati EIA inaangalia athari ambazo zinaweza kutoka kwenye eneo tu la mradi, lakini SEA inaangalia si mbali zaidi tu, bali pia inatazama nishati mbadala.

Faida ya utafiti

Kuna faida ya kufanya tafiti za athari ya mazingira zote mbili, ni kwamba serikali ingepata faida ya kujua, kwa kina, athari za kimazingira ambazo zinaweza kutokea ikiwa bwawa hilo litajengwa.

Kwa kifupi, tafiti hizo mbili za athari ya mazingira na faida zake hazizuii ujenzi wa bwawa, bali zinaipa serikali nafasi ya kuangalia athari hizo na hivyo kujenga bwana hilo kwa namna ambayo itapunguza athari hizo.

Kwa mfano, utafiti wa SEA ungeweza kuangalia, masuala kama vile kiwango cha maji yanayotoka mito ya Ruaha Mkuu na Kilombero inayoingia kwenye mto Rufiji kwa mwaka, yaani wakati wa kiangazi na wakati wa masika.

Umuhimu wa kujua kiwango cha maji kutoka mito ya Ruaha Mkuu, Kilombero na vijito vingine una faida nyingi, lakini moja kuu ni kwamba bila kujua kama kiwango cha maji kutoka mito inayolisha mto Rufiji ambayo yatatumiwa katika kuboresha bwana letu, na mtiririko wa maji hayo kwa mwaka mzima. Je, tuna uhakika gani kwamba bwawa letu litaweza kuwa na maji ya kutosha kutumika katika kufua megawati 2,100 kwa mwaka?

Kwani nchi kama Tanzania ambayo tayari siyo tu ina mabwawa kadhaa kama vile Mtera, Kidatu, Nyumba ya Mungu na pia ina uzoefu wa miaka mingi ambapo imekuwa ikishuhudia viwango vyake vya maji vimekuwa vikipungua, tunapaswa kuelewa haja ya kufanya tafiti hizo zote mbili na siyo utafiti mmoja tu wa, EIA kama ambavyo imefanyika hivi sasa.

Kilicholeta Richmond

Kwa wasahaulifu wa matatizo ya kupungua kwa maji ya mto Ruaha Mkuu, tukumbuke kilichotokea mwaka 2007/08, wakati nchi yetu ilipokumbwa na kashfa ya Richmond iliyopelekea Waziri Mkuu Edward Lowassa kujiuzulu.

Kashfa ile isingetokea kama mabwawa yetu ya Mtera, Kidatu na Kihansi yasingepungukiwa na maji na hivyo serikali kutafuta njia mbadala za dharura za kuboresha nishati nchini.

Kama maji yalipungua wakati ule kutoka mto Ruaha Mkuu kutokana na vyanzo vyake vya vya Ihefu kuvamiwa na wafugaji, kitu gani kitazuia maji hayo kupungua na hivyo kuathiri bwana la maji la Stiegler’s Gorge kama tayari kuna shughuli nyingi tu za kibinadamu katika bonde la Kilombero, ambalo ndilo chanzo kikubwa cha maji ya mto Kilombero.

Kwa hiyo wale wanaosisitiza haja ya kufanyika kwa EIA (ambayo tayari imekwishafanyika) na SEA hawapingi serikali katika mradi wake, bali wanaisaidia ili iweze kupata kiwango kile inachodai kuwa itapata kiwango cha megawati 2,100 za umeme.

Kuendelea na mradi huo bila kufanya SEA kutaigharimu serikali kwani wanaweza kuchimba bwawa hilo na baadaye kujikuta kiwango cha megawati 2, 100 walichodai wangeweza kukupata kikashindwa kufikiwa.

Nasema hivyo kwa kuwa ni juzi tu tulidai kuwa kujengwa kwa bomba la gesi kutoka Mtwara mpaka Dar es Salaam ni suluhisho la kudumu la nishati hapa nchini. Hivi sasa tunatumia asilimia sita tu ya gesi ya bomba hilo.

Na wataalamu wanasema tukifikisha asilia 25 ya matumizi ya gesi ya bomba hilo, tutaweza kupata kiwango kilekile tunachokitafuta katika pori la akiba la Selous.

Swali langu ni je, kama tulisema hivyo katika gesi, kitu gani kitazuia hili lililokwishatokea kwenye gesi lisitokee kwenye Stiegler’s Gorge?

Uzuri wa mradi wa SEA

Uzuri wa kutekeleza mradi wa SEA utatusaidia kuwa na majibu ya uhakika ya uwezo wa bwawa hilo kuzalisha umeme kwa kiwango tunachodai kitazalishwa, ama la, badala ya kujikuta na wakati mgumu wa kutoa majibu wakati tayari bwawa limekwishachimbwa na kiwango cha megawati zinazopatikana ni chini ya kile tulichokwishatangaza.

Tukiwa katika suala hili la uchimbaji wa bwawa la maji Stiegler’s Gorge, pia tunapaswa kuwa na kumbukumbu ya vitu ili tuweze kushiriki kikamilifu katika mjadala huu kwa manufaa ya taifa letu.

Kwa wale wenye kumbukumbu watakumbuka kuwa ni muongo mmoja tu uliopita, wakati wa utawala wa Rais Jakaya Kikwete, serikali yetu ililiomba shirika la Unesco kutoa eneo la Selous la Mkuju River kwa ajili ya uchimbaji wa urani (uranium).

Wale waliomba eneo hilo, Mantra Australia Resource wakauza kwa dola bilioni moja na nusu eneo la madini hayo ya urani kwa kampuni ya Urusi, lakini baada ya kushikilia eneo hilo bila kuchimba kwa miaka miwili, kampuni ya serikali ya Urusi ikitumia kampuni ya Uranium One nayo ikaendelea kushikilia eneo hilo kwa miaka mingine minne, bila kuchimba urani na hivyo kuendelea kuikosesha serikali mapato.

Mwaka jana, kampuni hiyo iliiomba serikali ya Tanzania kuahirisha uchimbaji wa urani kwa miaka mitatu kutokana na kuporomoka kwa bei ya urani katika soko la dunia.

Kwa hiyo kwa miaka minne mfululizo, serikali imekosa mapato kutokana na madini ya urani. Wakati serikali inapewa eneo hilo na Unesco, ilidai kuwa ingeweza kupata dola za Marekani 5 milioni kwa mwaka kutokana na uchimbaji wa urani.

Lakini, kukosa kwake kwa miaka minne mapato kutokana na madini hayo, serikali imekosa dola za Marekani 20 milion. Kama tatizo hili limetokea kwa urani, kwanini tatizo kama hili lisitokee kwa bwawa la umeme la Stiegler’s Gorge. Kutokana na, kwa mfano, mabadiliko ya tabia nchi?

Swali ambao tunapaswa kujiuliza ni je, kama bei ya urani katika soko la dunia itaendelea kuporomoka, kutokana na uwepo wa urani nyingi sokoni, kampuni ile ya Urusi itafanyaje? Na je, ni kweli kuwa kampuni ile imeahirisha kwa miaka mitatu uchimbaji wa urani kwa sababu hiyo tu ya kuporomoka kwa urani katika soko la dunia?

Je, serikali itapata kujiuliza kwanini kampuni ya Australia ya Matra Resource iliamua kuuza mgodi huo wa urani kwa kampuni ya Urusi kwa dola bilioni moja na nusu?

Kwa kweli serikali yetu ilipaswa kujiuliza kwa nini kampuni ile iliuza mgodi ule kwa kampuni ya Urusi baada ya jitihada kubwa za Serikali za kutaka eneo hilo liondolewe kutoka kwa pori la akiba la Selous. kupata majibu ya maswali hayo hapo juu ni muhimu kwa Serikali kama inataka kuwa na uhakika kuwa kampuni hiyo ya Urusi, itarudi nchini kuchimba madini hayo ya urani . Tusianzishe miradi ya kisiasa.

Padre Privatus Karugendo

+255 754633122

pkarugendo@yahoo.com

Wednesday, May 30, 2018

Mjadala uenyekiti wa Freeman Mbowe wafunika uchaguzi Chadema

 

By Tausi Mbowe

Wakati Chadema ikiendelea na mchakato wa kuwapata viongozi wake katika ngazi za nchini, nafasi ya mwenyekiti imeonekana kuwa ni mwiba na ndiyo inayozungumzwa ndani na nje ya chama hicho.

Mwanzoni mwa mwaka huu, chama hicho kilitangaza kuanza kwa uchaguzi kulingana na kalenda yake kuanzia ngazi ya Msingi hadi Taifa, lakini wakati chaguzi hizo zikiendelea katika ngazi za awali za misingi, matawi na kata minong’ono imeibuka kwamba kuna wanachama wanaotaka mwenyekiti wa chama hicho, Freeman Mbowe ang’atuke madarakani.

Kulingana na minong’ono hiyo, Mbowe anatakiwa ang’atuke apishe wengine kukiongoza chama hicho kikuu cha upinzani nchini, huku nyingine ikitaka aendelee na uongozi kwa kuwa hakuna mbadala wake.

Mbowe aliyeanza kukiongoza chama hicho mwaka 2004 akichukua kijiti kutoka kwa Bob Makani, anaelezwa kukijenga chama hicho ikiwamo kukiongoza kupata madiwani na wabunge wengi.

Chini ya uongozi wake kwa sasa Chadema ndiyo chama cha upinzani kinachoinyima CCM usingizi, chenye wabunge wengi na idadi kubwa ya madiwani ukilinganishwa na vyama vingine, ukiondoa chama tawala.

Kutokana na idadi kubwa ya madiwani chama hicho kimeweza kuongoza halmashauri nyingi ikiwamo Halmashauri ya Jiji la Dar es Salaam.

Upande wanaotaka Mbowe aendelee wana hoja kwamba, kwa sasa ndani ya chama hicho hakuna mbadala, labda kwa siku za usoni na wasingependa kuona aking’atuka kwa kuwa hakuna wa kumuachia kijiti hicho cha uongozi.

Vilevile, wanaitazama minong’ono ya kumpinga Mbowe kama imechagizwa na wapinzani wake nje ya chama.

Mkurugenzi wa Itifaki, Mawasiliano na Mambo ya Nje wa Chadema, John Mrema anasema ndani ya chama hawana taarifa za mtu yeyote aliyeonyesha nia ya kugombea uongozi nafasi ya juu ya chama hicho.

Wachambuzi wa masuala ya siasa wanalitazama jina la Mbowe kama ndilo limeubeba uchaguzi ndani ya Chadema na linazungumzwa licha ya kwamba uchaguzi bado uko hatua za chini.

Pengine bila jina la Mbowe au nafasi yake kutajwa, uchaguzi wa Chadema ungeendelea kimyakimya kwa kuwa hakuna msisimko uliokuwa wazi.

Hata hivyo, sehemu kubwa ya wana Chadema, na hasa viongozi wanaamini kwamba lengo la minong’ono hiyo kuhusu mshikemshike juu ya uenyekiti ni kuwavuruga.

Mbowe na Ferguson

Naibu Katibu Mkuu (Zanzibar), Salum Mwalimu anasema kuwa kitu kizuri ni kwamba wanajua kwamba wapo watu wenye nia ovu ya kutaka kuwavuruga lakini kamwe hawatawapa nafasi hiyo.

Mwalimu anasema kwake yeye, anaamini kwamba hakuna ubaya wowote kwa Mbowe kuendelea kubaki katika nafasi hiyo kwa kuwa bado anatosha.

Anatoa mfano wa timu ya mpira wa miguu ya Manchester United ya Uingereza ambayo baada ya kufanya vizuri na kunyakua vikombe vitatu, mashabiki walimtaka kocha wake wakati huo, Sir Alexander Ferguson kuachia ngazi na kumpisha mwingine kwa kile walichodai kuwa hakuwa na jipya tena.

“Lakini kila mtu leo ni shahidi nini kimetokea baada ya Ferguson kuondoka katika timu ile; washabiki na wanaofuatilia mpira wanajua kilichotokea, Manchester United iliporomoka na mpaka leo haijasimama vizuri kwa kuwa kocha huyo hakuondoka kwa muda muafaka.

Kwa mujibu wa Mwalimu, kwa sasa hakuna kijana ambaye yuko tayari kuchukua kijiti cha Mbowe, ingawa pia anaamini kwamba kiongozi huyo hawezi kuongoza milele kwani hata mwenyewe analijua hilo.

“Huwezi kubadili mwenyekiti tu kama unavyoamua kubadili runinga yako nyumbani; mwenyekiti ni taasisi na ni lazima ujiridhishe kwamba atakayebadilishwa ana mlengo gani na chama, hilo ndiyo la msingi, tusije kuweka kirusi mwisho wa siku kikawa mwiba kwa chama,” anasisitiza Mwalimu.

Hata hivyo, Mwalimu anasema huwezi kumfananisha Mbowe na wenyeviti wengine wa vyama vya upinzani ambao wanang’ang’ania madaraka, kwa kuwa yeye ni tofauti kutokana na utendaji wake wa kuwaandaa vijana wasimame wenyewe.

“Ndiyo maana leo unakuta Chadema kuna vijana weye uwezo ambao wameandaliwa vema kama Halima Mdee, John Mrema, John Mnyika, Salumu Mwalimu, John Heche na wengine wengi kwa sababu chama chetu kinatoa nafasi kwa kila mmoja,” anaongeza Mwalimu.

Hata hivyo, Mwalimu anasema kuwa katika kuandaa huko vijana wapo waliopewa nafasi na matokeo yake wakageuka wasaliti kisha kuanza chokochoko za kutaka kukidhoofisha chama.

“Sisi sote ni mashahidi, wapo vijana waliopewa nafasi na uongozi wa chama wakaonekana na kuwa wakubwa lakini matokeo yake wakageuka wasaliti na kutaka kukisambaratisha chama lakini waliishia kufukuzwa na chama kikaendelea kwa sababu hakuna aliye mkubwa zaidi ya chama,” anasisitiza Mwalimu bila kutaja vijana hao.

“Lazima uwe na mpango maalumu na si leo unaamka unasema mwenyekiti hafai, kwanza katiba yetu haijaweka ukomo; ni kweli kama binadamu mwenyekiti ana makosa na mapungufu yake na siyo malaika, lakini lazima tuwe makini kwa kumuweka mtu sahihi atakayekuwa msaada kwa chama na si ndumilakuwili,” anasisitiza.

Profesa Baregu atia neno

Akizungumzia hilo Profesa wa sayansi ya siasa nchini, Mwesiga Baregu anasema suala la kuendelea au kutoendelea kwa Mbowe ni la wanachama wenyewe na chama chao na si vinginevyo.

Anasema kuwa katiba ya chama hicho haijatoa ukomo wa mwenyekiti kugombea vipindi vingapi hivyo kama wanachama na chama chao wataona anastahili kuendelea, hakuna mtu wa kuwapinga kwa kuwa wao ndiyo wenye madaraka.

“Hiyo minong’ono ni hisia tu, nadhani tuwaachie wenyewe wenye chama chao waamue wanataka nini na sisi tufuate kwa kuwa hatuna tunachoweza kubadili,” anaongeza Profesa Baregu.

Hata hivyo, Profesa Baregu anasema jambo lingine linalosababisha minong’ono hiyo ni fitina kutoka kwa wapinzani wa chama hicho ili kukidhoofisha.

“Sasa kuna fitina sana. Mfano tumeona kilichotokea katika uchaguzi wa marudio katika jimbo la Kinondoni, hivyo uwezekano wa watu wafitini kutumia nafasi ya uchaguzi wa ndani kwa lengo la kuwasambaratisha ni mkubwa,” anaongeza.

Anasema wafitini hao wana lengo la kuleta mgawanyiko na endapo hicho hakitagundua mapema kitakwenda mrama.

“Mimi sitarajii Chadema leo kuachwa bila kudhoofishwa, imepitia mengi na yaliyotekea Kinondoni kwenye uchaguzi mdogo yanaleta funzo kubwa,” anaongeza Profesa Baregu.

Profesa Baregu anasema kwa sasa chama hicho kinapaswa kuwa macho na kisiamini mtu au kitu chochote hasa kipindi hichi kinapoelekea katika uchaguzi wa ngazi mbalimbali mpaka Taifa.

Hata hivyo, Profesa Baregu anasema kuwa hali hiyo ni kawaida katika siasa za vyama vingi na kwamba anaamini chama hicho kitavuka salama kama ilivyokuwa katika vipindi vingine vya uchaguzi.

“Wote ni mashahidi, misukosuko katika chaguzi za Chadema ni hali ya kawaida lakini mwisho wa siku mambo yanasonga. Kinachopaswa ni umakini wa hali ya juu ili kuvuka na kuendelea na maisha kama kawaida,” anaongeza.

Hatua za uchaguzi

Wakati Profesa Baregu akisema hayo, Mrema anasema; “Chadema kwa sasa kimeelekeza nguvu kubwa kwa uchaguzi wa ngazi za chini (msingi, matawi na mashina) na kwamba baada ya hatua hiyo kukamilika watafuata nyingine.

Kwa mujibu wa Mrema, tayari viongozi wakuu akiwamo Mbowe wanashiriki kikamilifu katika mchakato huu na kwamba wataendelea kushiriki mpaka pale itakapofikia hatua ya kitaifa.

Wednesday, May 30, 2018

Dar katika mbio za kumaliza kero ya majitaka, mafuriko

 

By Elias Msuya, Mwananchi emsuya@mwananchi.co.tz

Wakati Serikali ikikusudia kuanzisha mradi wa usafishaji wa majitaka jijini Dar es Salaam, imebainika kuwa asilimia 90 ya wakazi wa jiji hilo hawana huduma ya majitaka hali inayoashiria uchafuzi wa mazingira kwenye maeneo oevu kinyume na Sheria ya Usimamizi wa Mazingira.

Akiwasilisha bajeti ya Sh727.34 bilioni bungeni hivi karibuni, Waziri wa Maji na Umwagiliaji, Isaac Kamwelwe alisema mradi huo utakaogharimu Dola 90.09 milioni (zaidi ya Sh205 bilioni) utajengwa kwa ushirikiano kati ya Serikali na ufadhili kutoka Korea Kusini.

Jiji la Dar es Salaam ambalo ndiyo kitovu cha biashara Tanzania linakadiriwa kuwa na idadi ya watu 5,465,420 ambapo wanaume ni 2,661,979 na wanawake 2,803,442, idadi ambayo ni kubwa ukilinganisha majiji mengine Afrika Mashariki.

Hata hivyo, kutokana na mabadiliko ya tabianchi yanayosababisha ongezeko la joto na mvua kunyesha kwa wingi, miundombinu ya jiji imeshindwa kukabiliana na mafuriko yanayojitokeza kila mwaka.

Eneo linaloathiriwa mara kwa mara ni Bonde la Mto Msimbazi unaoanzia Pugu Kusini mwa jiji la Dar. Hali inakuwa mbaya hasa kwa kuwa inakadiriwa asilimia 70 ya wakazi wa jiji hilo wanaishi kwenye makazi yasiyopimwa.

Baadhi ya makazi hayo ni yale yaliyojengwa kwenye matawi na vijito vya Bonde la Msimbazi na kutokana na mifumo mibovu ya majitaka, watu wengi hasa wa maeneo hayo wakati wa mvua na mafuriko, hutapisha vyoo vyao kwenye mito hiyo na hivyo kuchafua mazingira na kuongeza wingi wa maji katika mito hiyo na hivyo kufanya tatizo kuwa juu ya tatizo.

Taarifa ya Mamlaka ya Majisafi na Majitaka Dar es Salaam (Dawasa) inaonyesha kuwa ni asilimia 10 tu ya wakazi wa Dar ndio wanaopata huduma ya majitaka, huku asilimia 90 ikiwa haipati.

Asilimia 20 ya wakazi hao wanatumia vyoo vya maji (septic tanks), huku asilimia 70 wakitumia vyoo vya shimo na asilimia 10 wanatumia vyoo vya aina zote na ndio wanaopata huduma ya majitaka.

Kuhusu huduma za majitaka. Msemaji wa Dawasa, Nelly Msuya anasema kinachofanyika kwa hiyo asilimia 10 ni majitaka yanayochukuliwa na mabomba hadi kwenye mabwawa, huchujwa na kupata maji yanayoruhusiwa kuingia kwenye mito na yanaweza kutumika kumwagilia mimea.

Licha ya huduma hiyo inayotolewa na Dawasa, baadhi ya wananchi wameunda vikundi kwa ajili ya usafi wa mazingira katika maeneo yao.

Miongoni mwa vikundi hivyo ni kikundi cha Jamii cha Tuungane Tusaidiane (Jatutu) kilichopo eneo la Kigogo, ambacho pamoja na mambo mengine kina mradi wa kunyonya majitaka katika makazi kwa kutumia pikipiki ya magurudumu matatu yenye tanki.

Hata hivyo, mwenyekiti wa kikundi hicho, Miraji Simba anasema kwa sasa mradi huo umeshindwa kuendelea kwa sababu pikipiki hiyo waliyopewa na Ubalozi wa Ubeligiji kupitia Manispaa ya Kinondoni imekuwa mbovu.

“Unajua hizi pikipiki zilipoletwa zilikaa muda mrefu bila kutumika katika ofisi ya Manispaa ya Kinondoni. Kwa hiyo tangu tumeanza kuitumia tumekuwa tukitumia fedha nyingi kufanya ukarabati. Kila siku tuko gereji, mwisho imefika mahali tunashindwa kuendelea,” anasema Simba.

Anasema pikipiki hiyo walipewa mwaka 2016 na wamekuwa wakiitumia kunyonya majitaka katika Kata ya Kigogo kwa Sh50,000 kwa mkupuo mmoja.

Simba anataja changamoto nyingine kuwa ni kubadilishwa eneo la kumwagia majitaka kutoka Vingunguti hadi Kurasini.

“Awali tulikuwa tunamwagia majitaka Vingunguti, ni karibu, lakini yale mabwawa yamefungwa, tukaambiwa tuhamie Kurasini na kule ni mbali,” anasema Simba.

Hata hivyo, anasema wamekuwa wakiendelea kufanya usafi wa mazingira kwa kukusanya taka ngumu na kuzirundika kwa ajili ya kuchukuliwa na magari ya taka ya manispaa.

Mradi mpya

Akifafanua kuhusu mradi mpya utakaojengwa maeneo mbalimbali jijini Dar es Salaam, Msuya anasema maandalizi ya awamu ya kwanza ya mradi huo yameshaanza baada ya Dawasa kukabidhiwa rasmi Septemba 21, 2017 sehemu ya eneo la Jangwani ambapo mtambo wa kwanza wa kusafisha majitaka utajengwa.

Msuya anasema lengo la mradi huo ni kulaza jumla ya kilomita 563 za mabomba ya ukubwa mbalimbali ya ukusanyaji majitaka na kuyamwaga katika mitambo mitatu itakayojengwa Jangwani, Kurasini na Mbezi.

Kuhusu mfumo wa majitaka utakaojengwa Jangwani, alisema utagharimu Dola 90 milioni (zaidi ya Sh 190 bilioni) na utakapokamilika utakuwa na uwezo wa kusafisha mita za ujazo 200,000 kwa siku.

“Mfumo wa mabomba ya urefu wa kilomita 376 yatakayolazwa kuanzia Ubungo hadi Jangwani, Kinondoni, Mwananyamala, Msasani, Ilala na katikati ya jiji,” anasema.

Katika eneo la Mbezi Beach alisema kutakuwa na mtambo utakaosafisha mita za ujazo 16,000 kwa siku na utajumuisha mabomba ya urefu wa kilomita 97 na utagharimu Dola 65 milioni.

Kwa eneo la Kurasini, mtambo utakuwa na mfumo wa urefu wa kilomita 90 na utakuwa ukisafisha mita za ujazo 11,000 kwa siku.

Anasema mitambo hiyo itazalisha gesi na umeme kwa ajili ya kujiendesha, hivyo kupunguza matumizi ya gharama za umeme.

“Maji yatakayokuwa yamesafishwa yatauzwa na kutumika katika shughuli mbalimbali kama vile kupoozea mitambo na umwagiliaji. Tope litakalobaki baada ya mchakato huo wa usafishaji majitaka yatatumika kama mbolea kwa ajili ya kilimo pamoja na bustani za majani na miti ya kivuli na hivyo kupendezesha jiji la Dar es Salaam,” alisema Msuya.

Alisema eneo la Jangwani litakuwa na bustani itakayokuwa na miti ya kivuli, maua na viti vya kupumzikia ili kuboresha taswira ya eneo hilo.

Hata hivyo, Baraza la Taifa la Usimamizi wa Mazingira (Nemc) limeitaka Dawasa kurekebisha kwanza mapungufu yaliyomo katika mradi unaotarajiwa kujengwa katika eneo la Jangwani.

Mkurugenzi wa Idara ya Tathmini ya Mazingira (EIA), Dk Fadhila Khatib anasema, wameshawaandikia barua Dawasa kurekebisha mapungufu hayo, lakini bado hawajajibiwa.

“Taarifa ya Tathmini ya Athari za mazingira ilipokelewa Januari 15, 2018. Baraza lilipitia taarifa na kuona yapo mapungufu. Baraza liliandika barua Dawasa kurekebisha mapungufu hayo na kuiwasilisha tena kwa ajili ya mapitio na wadau mbalimbali. Bado taarifa ya mradi huu haijawasilishwa kwa mradi.”

Hata hivyo, Dawasa katika taarifa yake kwa Mwananchi imesema mradi huo umeshapata kibali cha Nemc.

“Awali katika utafutaji wa eneo la Jangwani, mamlaka iliomba kutumia eneo hilo baada ya kupata kibali kutoka Baraza la Taifa la Usimamizi wa Mazingira na Mkurugenzi wa Manispaa ya Ilala,” imesema taarifa ya Dawasa.

Manispaa ya Ilala kupitia msemaji wake, Tabu Shaibu imesema iliridhia eneo litumike baada ya kuwa wamepata kibali cha Nemc.

Hata hivyo Tabu anasema eneo hilo haliruhusiwi kuendelezwa kwa makazi kwa sababu ni kinyume cha sheria.

“Eneo lote la Bonde la Msimbazi ni pana zaidi ya mita 60 hilo lote haliruhusiwi kuendelezwa kwa ujenzi wa makazi hiyo ni kutokana na sheria ya mipangomiji Na. 8 ya mwaka 2007 na mpango kabambe wa Jiji la Dar es Salaam wa 1979 ambao unaendelea kufanyiwa mapitio,” anasema Tabu.

Anaongeza: “Manispaa ya Ialla kwa kushirikiana na uongozi wa wilaya na mkoa pamoja na Baraza la Taifa la Hifadhi ya Mazingira wamekuwa wakiendelea kutoa elimu na kuwashauri wananchi kutojenga maeneo ya mabondeni. Hata hivyo wananchi wamekuwa wakiendelea kujenga kwa gharama zao wenyewe.”

Benki ya Dunia

Benki ya Dunia katika mradi wake wa Dar es Salaam Metropolitan Development Project (DMDP), inalenga kuboresha miundombinu ya Dar es Salaam kwa kuongeza uwezo wa kitaasisi katika maeneo ya katikati ya jiji utakaogharimu jumla ya Dola 330 milioni.

Taarifa iliyo katika tovuti ya Benki ya Dunia inasema mradi huo umeanza Machi 2, 2015 na unatarajiwa kufungwa Desemba 31, 2020.

Maeneo yatakayopewa kipaumbele ni pamoja na ujenzi wa miundombinu ya kudhibiti mafuriko na njia za dharura za kuepuka majanga.

Awamu ya pili itakuwa ni kuboresha familia masikini ikiwamo ujenzi wa miundombinu ya barabara, madaraja, makalavati, njia za waendao kwa miguu na taa za barabarani.

Pia kutakuwa na uboreshaji wa mazingira ikiwa ni pamoja na mito na vijito, usafi wa mazingira, utunzaji wa taka ngumu, taa za barabarani na miundombinu ya kijamii kama masoko.

Awamu ya tatu itakuwa ni kuboresha mifumo ya utawala wa mji, utoaji wa fedha kwa manispaa na uwezo wa kiufundi na kuwa na mikakati ya ukusanyaji mapato na uwepo wa taarifa za kijiografia.

Sunday, May 27, 2018

Matokeo kura ya maoni bundi mpya Burundi

 

By Peter Elias, Mwananchi pelias@mwananchi.co.tz

Ni zama mpya na mgogoro mpya nchini Burundi. Hii ni baada ya kura ya maoni ya Mei 17 iliyopitisha mabadiliko ya katiba mpya nchini humo.

Wananchi wa Burundi wamepiga kura kubadilisha Katiba yao ambayo sasa inaleta zama mpya kisiasa, ambazo bila shaka ni kama bundi mpya.

Katiba hiyo sasa itamruhusu Rais Pierre Nkurunziza kuongoza Taifa hilo kwa vipindi viwili vijavyo, vya miaka saba kila kimoja mpaka 2034.

Kura hiyo ya maoni ilidhibitiwa na Serikali ya Nkurunziza ili kumhakikishia kiongozi huyo kuendelea kukaa madarakani.

Rais huyo amekuwa akikabiliwa na shinikizo la kuondolewa kutoka kwa wapinzani wake na Jumuiya ya Kimataifa.

Matokeo ya kura hiyo yanaonyesha kuwa asilimia 73 ya wananchi walipiga kura ya ‘Ndiyo’ wakipitisha mabadiliko hayo ya katiba.

Ushindi huo ni furaha kwa kambi ya Rais Nkurunziza ambaye alikuwa akipigia upatu mabadiliko hayo. Lakini, muungano wa upinzani wa Amizero y’Abarundi (Matumaini ya Warundi) uliokuwa ukifanya kampeni ya kura ya “Hapana” umepinga matokeo hayo.

Wapinzani hao ambao wanalalamikia kuibiwa kwa kura na watu kutishwa kabla ya kupiga kura, wamekata rufaa katika Mahakama ya Kikatiba nchini humo kuitaka ifute matokeo hayo.

Wanadai kura iliyopigwa haikuwa halali na inakwenda kinyume na matakwa ya Katiba ya Taifa hilo.

Kauli ya wapinzani

Kiongozi wa muungano huo, Pierre-Celestin Ndikumana alinukuliwa na shirika la habari la AFP akisema “Kulikuwa na vitisho, utekaji na watu wengi walizuiliwa kushiriki kwenye mikutano ya kampeni. Tumewasilisha malalamiko yetu kuomba matokeo ya kura ya maoni ya Mei 17 yasitambuliwe”

Miongoni mwa malalamiko yao ni kuwa upigaji wa kura haukuwa huru kwa sababu kuna watu walikuwa wanawasindikiza wapigakura mpaka sehemu ya kupigia kura,” Ndikumana alinukuliwa na AFP.

Kiongozi mwingine wa upinzani, Agathon Rwasa anasema hayatambui matokeo hayo kwa sababu kura hazikupigwa kwa uhuru na uwazi na watu walishinikizwa kwenda kupiga kura kinyume na matakwa yao.

Kabla ya kura hiyo ya maoni, Burundi ilikabiliwa na matukio kadhaa ya mauaji huku Serikali ikitupiwa lawama kwa kuhusika katika mashambulio hayo kama njama yao ya kujitengenezea mazingira ya ushindi kwenye kura hiyo ya maoni.

Wakosoaji wa Serikali ya Burundi wanachukuliwa hatua kali, wapinzani wanakamatwa na wengine kutoweka katika mazingira tatanishi. Hali hiyo imeibua hofu kwa wananchi wa Burundi juu ya usalama wao.

Matokeo hasi

Umoja wa Ulaya (EU) umevunja uhusiano wake na Burundi na maofisa wake walifukuzwa nchini humo kwa sababu ya ukosoaji wao. Pia, Shirika la Utangazaji la Uingereza (BBC) limefungiwa kwa muda wa miezi sita kufanya shughuli zake nchini Burundi kwa madai ya kutofuata sheria za nchi hiyo.

Hatari ya mabadiliko hayo ya Katiba ni kuzorota kwa uchumi wa Burundi ambao bado uko chini. Shughuli za uzalishaji zitasimama kwa sababu ya hofu ya usalama na wananchi ambao wanaitegemea serikali kuwahakikishia usalama wao.

Mambo yalivyoanza

Mzozo huo wa Burundi ulianza mwaka 2015 baada ya Nkurunziza kumaliza muda wake wa kuwa madarakani. Hata hivyo, kiongozi huyo alikataa kuondoka kwa madai kwamba alitumikia kipindi kimoja kwa kuchaguliwa na wananchi.

Nkurunziza ambaye ndiye Rais wa kwanza kuchaguliwa kidemokrasia nchini humo mwaka 2005, alikuwa ni kiongozi wa waasisi wa CNDD-FDD na alipambana msituni kuhakikisha kwamba anaiondoa madarakani serikali ya mtangulizi wake, Domitien Ndayizeye.

Alikubali kuweka chini silaha na kushindana kidemokrasia, hatimaye akashinda. Alimaliza muhula wake wa pili mwaka 2015 kwa mujibu wa Katiba ya nchi hiyo. Hata hivyo, kiongozi huyo alikataa kuondoka madarakani na kuitisha uchaguzi mwingine.

Tukio la hivi karibuni lilitokea katika jimbo la Cibitoke ambako kijiji kimoja kilivamiwa na watu wasiojulikana na kuua watu 26. Shirika la Utangazaji la Uingereza (BBC) liliripoti kwamba wauaji hao waliingia nyumba kwa nyumba wakiwa na bunduki na mapanga na kuchoma moto nyumba.

Waziri wa Usalama wa Raia, Guillaume Bunyoni alisema mauaji hayo ni ya kigaidi na yametekelezwa na magaidi kutoka nchi jirani ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo (DRC). Alithibitisha kwamba watu 26 waliuawa na wengine saba kujeruhiwa vibaya.

Mtandao wa waandishi wa habari wa Burundi uliripoti kwamba zaidi ya watu 50 wanaounga mkono muungano wa wapinzani wa Amizero y’Abarundi walikamatwa mwezi uliopita kwa tuhuma za uchochezi.

Kumi kati ya hao, walikamatwa wakisherehekea mafanikio ya mwenzao kuwasilisha vema utafiti wake wa chuo kikuu.

Wanaharakati wengine 30 wa upinzani walikamatwa wakati wa kampeni wakielekea kwenye mkutano Mashariki mwa Burundi. Polisi walisema watu hao walikamatwa kwa sababu walikuwa hawajabeba vitambulisho vya Taifa.

Nini matokeo yake

Mabadiliko hayo ya katiba ya Burundi yanatarajiwa kusababisha sintofahamu kwa wananchi wa Burundi ambao awali walikimbilia nchi za jirani za Tanzania, DRC na Rwanda.

Hata hivyo, Serikali imekuwa ikiwahakikishia kwamba hali ya amani imerejea nchini humo na kuwataka warejee kuijenga nchi yao.

Ni wazi kwamba Taifa hilo dogo linaweza kutumbukia kwenye mapigano mapya ambayo yatachafua taswira yake na kurudisha nyuma maendeleo. Ikumbukwe kwamba waathirika wakubwa wa mapigano hayo ni wanawake na watoto.

Mazungumzo ya amani

Burundi imepigiwa kura hiyo ya maoni wakati bado mazungumzo ya amani yanaendelea chini ya mwezeshaji wake, Rais Mstaafu Benjamini Mkapa na msuluhishi, Rais wa Uganda, Yoweri Museven.

Hizo zote ni juhudi za Jumuiya ya Afrika Mashariki (EAC), kuhakikisha kwamba Burundi ambayo ni mwanachama wake inakuwa na amani na kutimiza wajibu wake kwa jumuiya hiyo. Jambo hilo ni muhimu kwa sababu amani ya Burundi ni amani ya Afrika Mashariki.

Bado haijafahamika wazi msuluhishi huyo amefikia katika hatua gani, lakini inaonekana wazi kwamba tatizo ambalo lingeweza kupatiwa ufumbuzi linaongezeka zaidi na kuhitaji usuluhishi wa namna tofauti.

EAC ichukue hatua za haraka kuikabili hali hiyo ya sintofahamu ili kuepusha maafa zaidi kutokea nchini humo. Umoja wa Mataifa nao uchukue hatua kutafuta suluhu la kudumu katika mgogoro wa Burundi.

Kwa mujibu wa Shirika la Habari la AFP, Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa (UN), Antonio Guterres amekosoa uamuzi wa Rais Nkurunziza kwa kuitisha kura ya maoni bila kupata maoni ya wapinzani.

Maaskofu wa Kanisa Katoliki nchini humo kabla ya kura ya maoni wamenukuliwa na jarida la mtandaoni la The Guardian wakisema “wananchi wengi wanaishi kwa hofu, hawataki kuonyesha wanachofikiri ili wasije wakasema wanachofikiri na kuwakamata.”

Shirika la Haki za Binadamu la Human Rights Watch limezikosoa mamlaka za Burundi kikiwemo chama tawala na jumuiya ya vijana ya chama hicho kwa kuwatisha wananchi ili kujihalalishia ushindi kwenye kura hiyo ya maoni.

“Watu wanatishwa, wanatekwa, wanapotea na hata kuuawa. Jambo la muhimu siyo nani anashinda kura hiyo, bali mwamko wa wananchi kuilinda Katiba yao licha ya vitisho,” The Guardian lilimnukuu Anschaire Nikoyagize wa shirika la haki za binadamu nchini humo la Igue Iteka ambalo limepigwa marufuku kuendesha shughuli zake.

Nini kifanyike Burundi

Wakati umefika kwa jumuiya ya kimataifa kuingilia kati suala hilo kwa sababu hali ya usalama na amani ya Burundi inazidi kuzorota. Hatua stahiki zichukuliwe kuhakikisha kwamba nchi hiyo inaendelea kuwa na amani na wananchi wake wanaendelea na shughuli za maendeleo.

Nkurunziza alinusurika kuondolewa madarakani mwaka huo baada ya baadhi ya wanajeshi wake kuasi. Hata hivyo, alirejea nchini huko kutoka Tanzania ambako alikuwa anahudhuria mkutano wa Jumuiya ya Afrika Mashariki (EAC).

Wachambuzi wa siasa wanasema uamuzi wake wa kung’ang’ania madarakani utaathiri makubaliano ya Arusha ya mwaka 2000 ambayo yalihitimisha vita vya wenyewe kwa wenyewe ambavyo vimedumu tangu mwaka 1993 – 2006 na kusababisha vifo vya watu 300,000.

Sunday, May 27, 2018

Bunge kutochunguza kupotea Azory, Saanane ni kukata kitovu cha Katiba

 

Mtoto anapozaliwa, kitovu chake huchukuliwa na kufungwa kwa umakini, maana ni uhai wake. Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania kwa kutambua kitovu cha ujenzi wa Taifa ni utu, ndiyo sababu ni kitu cha kwanza na kimewekewa mkazo katika makabila mbalimbali.

Katiba ya nchi yetu inatamka kwenye utangulizi kuwa malengo ni kujenga jamii yenye misingi ya uhuru, haki, undugu na amani. Mambo hayo manne ndiyo yenye maana ya kulileta pamoja Taifa lenye kujali utu. Hivyo, kutosimamia misingi ya utu wa Mtanzania ni kukata kitovu cha Katiba.

Zaidi ya miezi sita imepita tangu mwandishi wa habari wa kujitegemea, anayeripoti gazeti la Mwananchi, Azory Gwanda achukuliwe na watu wasiojulikana. Zaidi ya mwaka mmoja na nusu sasa umekatika, tangu kada wa Chadema, Ben Saanane alipotoweka. Utowekaji wao ni tata. Na ni suala lenye kuhusu uhuru wa Mtanzania. Kutojali kupotea kwao ni kukata kitovu cha Katiba.

Kilichotokea bungeni

Hivi karibuni, Mbunge wa Kigoma Mjini (ACT-Wazalendo), Zitto Kabwe, alieleza bungeni kuhusu kupotea watu takriban 380 Pwani na kuomba Bunge lichunguze kadhia hiyo. Kabla ya Zitto, Mbunge wa Kilwa Kusini (CUF), Selemani Bungara ‘Bwege’, alieleza kupotea watu wawili jimboni kwake baada ya kukamatwa na polisi. Mpaka leo hawajulikani walipo.

Zitto alipokuwa anawasilisha hotuba yake, aliweka nia ya kuwasilisha bungeni hoja binafsi ili kuliomba Bunge lichunguze matukio hayo ya kupotea watu na mengine ya ukiukwaji wa haki za binadamu kama kupigwa risasi mbunge wa Singida Mashariki (Chadema), Tundu Lissu, kuuawa kwa kupigwa risasi, mwanafunzi Akwilina Akwilini na mengine.

Katika kipindi hiki Bunge la Bajeti likishika kasi, Zitto aliandika kwenye ukurasa wake wa Facebook kuwa wabunge wa CCM, walitumia mtaji wao wa kuwa wengi bungeni kuzima hoja hiyo ya kuchunguza matukio hayo.

Wabunge wanapaswa kukumbuka kuwa kukataa kuchunguza au kukalia kimya matukio yenye viashiria vya kupoka uhuru wa watu pasipo haki ni kukata kitovu cha Katiba. Wabunge waondoe siasa kwenye masuala yenye kuhusu utu.

Vyama vya siasa kwa historia ya kuanzishwa kwake ni kutetea maslahi ya watu. Bunge pia katika msingi wa kuanzishwa kwake ni kuhakikisha nchi na jamii zote zinaongozwa kwa matakwa ya watu.

Kuongoza kwa mifano

Karne tano kabla ya ujio wa Kristo, aliyekuwa kiongozi wa Ugiriki ya kale, Solon alikataa kuwa mtawala bali kiongozi. Na katika uongozi huo, alipenda kushirikisha watu.

Kwa mahitaji hayo, Solon aliunda chombo ambacho kiliitwa Bunge la wananchi, kikaitwa Ekklesia, yaani Bunge la Waathen. Watu wote maskini na matajiri, walijumuika katika Ekklesia kutoa mawazo yao ya jinsi ya kuongoza jamii yao.

Nyakati zikapita, ukafika wakati kwamba Bunge haliwezi kushirikisha watu wote, hivyo wananchi huchagua wawakilishi wa kwenda kutetea maslahi yao. Hivyo, msingi wa Bunge kwa uwepo wake, ni chombo cha kutetea maslahi ya watu. Na katika maslahi ya watu, utu ndiyo kitu chenye kutangulia.

Vyama vya siasa

Mpaka kufikia Karne ya 17, yaani miaka ya 1,600, duniani kote hakukuwa na vyama vya siasa, ingawa siasa zilizungumzwa na kujadiliwa tangu Karne ya 5 baada ya Kristo.

Mwanzoni kabisa katika uliokuwa utawala wa Roma ya kale, seneti yake iliwakilishwa na makundi mawili; kundi la viongozi na watu wenye hadhi kubwa kwenye jamii na kundi la wafanyabiashara wakubwa.

Hivyo, makundi hayo huwezi kuita mwanzo wa vyama vya siasa kwa sababu makundi mawili ya watu waliojiona wapo daraja la juu, walikutana kujadili maslahi yao na jinsi ya kuwatawala wananchi maskini.

Vyama vya siasa vilianza mwaka 1678 kutokana na nadharia inayoitwa Popish Plot. Kwa ufafanuzi ni kuwa Popish Plot ni uzushi uliotungwa na Mwingereza Titus Oates, ukieleza kuwa Kanisa Katoliki lilipanga kumuua aliyekuwa Mfalme wa England, Charles II.

Katika uzushi huo, alilitumia Kanisa Katoliki kumchonganisha Mfalme Charles II na mdogo wake, James au Duke wa York. Alisema kuwa Kanisa lilipanga kumuua Mfalme Charles II kisha kumsimika ufalme Duke wa York ambaye alikuwa Mkatoliki.

Kutokana na uzushi huo, Bunge la England liliamua Wakatoliki wote waondoke kwenye ofisi za umma, vilevile walifanya jaribio la kutaka kumwondolea Duke wa York haki ya kurithi kiti cha Ufalme. Hali ilikuwa hivyo kwa sababu Mfalme Charles II na wabunge wengi walikuwa Anglikana.

Damu nzito kuliko maji

Mfalme Charles II alikataa mdogo wake kuondolewa kwenye haki ya kurithi ufalme, alipinga pia Wakatoliki kuondolewa kwenye ofisi za umma.

Hata baada ya uchunguzi kuthibitisha kuwa Titus alisema uongo chini ya kiapo, wabunge walisisitiza Wakatoliki waondolewe, hivyo ukatokea mgawanyiko mkubwa. Wabunge walisema wana haki zote za kuuagiza utawala, wakati Mfalme Charles II alisema, uamuzi wa wabunge ulikuwa unaingilia mamlaka ya ufalme.

Kutokana na hali hiyo, wananchi waligawanyika. Waliomuunga mkono Mfalme Charles II kuwa ufalme usiingiliwe, walijiita Tories, jina ambalo asili yake ni Wakatoliki walioteseka sana Ireland. Upande wa wabunge walijiita Whigs, ambalo ni msamiati wa zamani wa Scotland wenye maana ya kuipinga Serikali.

Kwa mvutano huo, kwamba ama mfalme ndiye awe na nguvu za kuamua katika ufalme wake bila kuingiliwa au wananchi kupitia wawakilishi wao, yaani wabunge ndiyo wawe na nguvu ya kumpangia mfalme, ndiyo mwanzo wa kuzaliwa kwa vyama vya kisiasa vya Whigs na Tories.

Tafsiri ya mfumo huo

Mpaka hapo utaona kuwa Whigs na Tories kama vyama vya kisiasa vya mwanzo kabisa duniani, asili yake ni kushindanisha mawazo ili kuona upande upi unakubaliwa zaidi. Kwamba je, wananchi wengi wapo kwa Mfalme au Bunge?

Hali hiyo utaiona pia katika Karne ya 18 mwishoni, wakati Rais wa kwanza wa Marekani, George Washington alipokuwa anaondoka madarakani. Vyama viwili vilianzishwa, kimoja kikitetea Serikali kujiamulia, kiliitwa Federalists. Hicho kilianzishwa na Alexander Hamilton.

Kingine kilichoanzishwa na Thomas Jefferson, kiliitwa Democratic-Republicans, chenye kutaka sauti ya umma iwe na nguvu kwenye vyombo vya uamuzi. Democratic-Republicans kilipitia nyakati za kugawanyika mara kadhaa mpaka kupata vyama viwili vilivyopo sasa, Democrats na Republican.

Kwamba ama Serikali ijiamulie au wananchi sauti zao ndiyo zisikike kupitia wawakilishi wao, huo ndiyo ukawa mwanzo wa vyama nchini Marekani.

Tafsiri ya uwepo wa vyama vya siasa kwa jumla ni kushindanisha sera zenye kulingana na maslahi ya watu na kuyaelekea. Chama chenye kuungwa mkono na wengi ndicho hupewa dhamana ya kuongoza dola.

Bunge na vyama

Bunge ni chombo cha uwakilishi wa wananchi na vyama vipo kwa ajili ya maslahi ya umma. Hivyo, wabunge wanapokuwa bungeni wanatakiwa kusukumwa zaidi kuzungumzia maslahi ya wananchi.

Bunge la Tanzania linakutanisha vyama vinne vya siasa kwa wakati huu, CCM, Chadema, CUF, ACT-Wazalendo na NCCR-Mageuzi. Kuwapo vyama hivyo ndani ya chombo hicho, ni rahisi kuamini kuwa maslahi ya umma yatamulikwa zaidi.

Hata hivyo, hali imekuwa tofauti. Ndani ya Bunge, mijadala ya kutetea vyama imekuwa mikubwa na yenye kuchukua nafasi kuliko ambavyo inapaswa kuwa.

Kila chama kinaingiza misimamo ndani ya Bunge, badala ya kushikamana kuibana Serikali iweze kuwahudumia wananchi inavyotakiwa, kundi moja linaitetea Serikali, lingine linaishambulia tu.

Tabia hiyo inakwenda mpaka kwenye masuala mazito yenye kuhusu kupotea watu.

Ukifuatilia mijadala ya Bunge la Tanzania, ni rahisi kuona vikao vya vyama vina nguvu kuliko kusukuma maslahi ya umma. Vikao vya kambi za vyama, vina maamuzi makubwa kuliko sauti za wengi mitaani.

Hii ni dhambi ambayo inatendwa na vyama vyote. Bunge halipaswi kuwa hivyo, bali linatakiwa kuonekana likichakata na kukijenga kile ambacho kipo kwenye fikra za wananchi. Kinachozungumzwa bungeni, kinatakiwa kifanane na mawazo ya wananchi walio wengi.

Vyama vya siasa kucheza na siasa za Bunge kwa ajili ya kupitisha au kugomea mijadala kwa sababu tu za kisiasa na siyo sababu za umma, ni usaliti mkubwa kwa wananchi, vilevile ni kutoka nje ya mstari wa kuanzishwa kwake ambao ni maslahi ya umma.

Sunday, May 27, 2018

Jinsi vyanzo vya mapato vilivyokata ‘miguu’ ya halmashauri nchini

Madiwani wa Halmashauri ya Wilaya ya Rombo

Madiwani wa Halmashauri ya Wilaya ya Rombo mkoani Kilimanjaro, wakifuatilia taarifa mbalimbali kwenye makabrasha wakati wa kikao cha baraza hilo hivi karibuni. 

Mwanja Ibadi

Hatua ya Serikali Kuu kuondoa baadhi ya vyanzo vya mapato katika halmashauri za wilaya, miji, manispaa na majiji imeendelea kuuma na kusababisha serikali hizo za mitaa kuchechemea kimapato.

Huku hali ikiwa ngumu katika baadhi ya halmashauri, nyingine zimeanza kubuni vyanzo vipya vya mapato ili kukabiliana na hatua hiyo.

Halmashauri ya Manispaa ya Lindi ni mojawapo ya zilizoathirika kutokana na hatua hiyo, lakini pia imeanza kujinasua taratibu.

Pamoja na mambo mengine inaonekana kuwa ongezeko la gharama za maisha na mzunguko mdogo wa fedha, mbali na kupungua vyanzo vya mapato, ni miongoni mwa sababu za kupungua kwa mapato ya Halmashauri ya Manispaa ya Lindi kutokana na kushuka kwa mauzo ya viwanja na uwekezaji.

Sababu kupungua Lindi

Mchumi wa Manispaa ya Lindi, Julius Ndele anakiri kuwa mapato ya Halmashauri ya Manispaa katika mwaka 2017/18 yameshuka kutokana na kupungua kwa mauzo ya viwanja, ushuru wa mazao na serikali kuu kuchukua baadhi ya vyanzo vya mapato.

Baadhi ya vyanzo vya mapato vilivyohamishiwa serikali kuu ni kodi ya majengo, ardhi, mabango na ushuru wa huduma wa nyumba za kulala wageni.

Ndele anasema kipindi cha mwaka wa fedha 2017/18 Manispaa ilitarajia kukusanya Sh2.28 bilioni, lakini imefikia Sh1.3 bilioni ikiwa ni pungufu ya Sh1.06 bilioni kutokana na sababu mbalimbali, ikiwamo kuondoa kwa vyanzo vya mapato ya kodi ya majengo, kodi ya ardhi, kodi za mabango.

Anasema kodi ya majengo ilikadiriwa kuwaingizia Sh75 milioni lakini kutokana na kukusanywa na Mamlaka ya Mapato nchini (TRA), Manispaa inatarajia kupata Sh3 milioni tu, ambazo hata hivyo hawana uhakika kuzipata.

Chanzo kingine kilichochukuliwa na Serikali kuu ni asilimia 30 ya kodi ya ardhi ambako walitarajiwa kukusanya Sh200 milioni, lakini kutokana na mfumo mpya, halmashauri inatarajia kupokea Sh5 milioni baada ya kurejeshwa kutoka Wizara ya Ardhi.

Kuhusu kodi ya mabango ambayo ilitarajiwa kukusanywa Sh100 milioni, mapato halisi yaliyopatikana ni Sh24 milioni. Ushuru wa mazao ya ufuta umepungua kutoka asilimia 5 hadi tatu ya makusanyo, hivyo kupata Sh87 milioni badala ya Sh122 milioni.

Mapato ya viwanja

Ofisa huyo anasema kutokana na hali ya kiuchumi inayowakabili wananchi hata mauzo ya viwanja zaidi ya 2,090 zilivyotarajiwa kuuza na kuingiza Sh842 milioni, havikutoa matokeo mazuri.

Anasema uuzaji wake kusuasua halmashauri imepata Sh150 milioni kutokana na gharama za maisha za watu kuongezeka na kupungua kwa kiasi cha uwekezaji unaohusisha viwanja ndani ya halmashauri, badala yake uwekezaji umehamia kwenye maeneo mengine.

Moja ya sababu ya kupungua kwa mauzo ya viwanja, Ndele anasema ni watu wengi kuelekeza nguvu zao katika kilimo cha korosho kwa kulima mashamba mapya na wengine kufufua ya zamani.

“Kipato chako kinatumika kwa ajili ya kujikimu na shughuli za maendeleo na utaweza kutunza kiasi cha fedha baada ya kununua chakula ukishiba, ndiyo utanunua kitu kingine, inavyoonekana kwa sasa gharama za watu kujikimu kimeongezeka hivyo kiasi cha fedha katika uwekezaji ni kidogo. Hii inasababisha watu kuchagua eneo la kuwekeza,” anasema mchumi.

Nini kinafanyika

Kutokana na hali hiyo, halmashauri haiwezi kung’ang’ania kubaki na mradi wa matumaini ya kuuza viwanja 200, Ndele anasema wameelekeza nguvu katika kubuni vyanzo vipya.

Anasema wamebuni miradi ya mashamba ya mikorosho na kuimarisha na kuboresha miradi ya masoko madogomadogo ya mtaani pamoja na ujenzi wa soko kubwa la kisasa, stendi, soko la samaki na baada ya miaka mitatu miradi hiyo itafidia vyanzo vya mapato vilivyoondolewa.

Mustafa Mwishaweji Mkazi wa mtaa wa Mnubi anasema chanzo cha wananchi kukata tamaa kununua viwanja ni kutokana na tabia ya baadhi ya watendaji wa Idara ya Ardhi kuuza viwanja kwa watu zaidi ya mmoja na kusababishia usumbufu wa upatikanaji wake.

“Wananchi walionyesha hamasa na mwitikio mkubwa wa mpango wa ugawaji viwanja, lakini kutokana na urasimu wa upatikanaji jamii imekata tamaa na kufanya halmashauri kushindwa kufikia malengo ya ukusanyaji mapato,” anasema Mwishaweji.

Mwishaweji anashauri Halmashauri ya manispaa kutafuta ufumbuzi wa suala la migogoro ya viwanja iliyopo, ili kurudisha matumaini kwa wananchi na kujitengenezea chanzo cha uhakika cha kujiongezea kipato na kuchangia halmashauri yao.

Kwa upande wake, Kelvin Milanzi, mwenyekiti wa mtaa wa Uganda anasema tatizo la kushuka kwa mapato ya Halmashauri kunatokana na mzunguko wa fedha kuwa mgumu, watendaji wa Manispaa kushindwa kuwa wabunifu na mbinu mbalimbali ikiwemo kupunguza bei ya viwanja badala ya kuendelea kung’ang’ania kuuza bei kubwa bila kuangalia wakati.

“Yote kwa yote mzunguko wa fedha umekuwa mgumu unaosababisha watu kushindwa kununua viwanja na mpango huu ungekuwa wa taasisi binafsi wangeweza kutafuta njia ya kupunguza bei ya viwanja kulingana na muda uliopo,” anasema Milanzi.

Milanzi alisema Halmashauri ya Manispaa

Lindi inatakiwa kuacha kulalamikia kushuka kwa mapato, badala yake itafute njia na namna ya kuwavutia wawekezaji wa viwanja na miradi mingine ili malengo yaliyoweka yaweze kutimia.

Diwani Kata Raha Leo, Mohamedi Lidume ambaye ni Meya wa Manispaa ya Lindi anasema kitendo cha serikali kuondoa baadhi ya vyanzo vya mapato kwenye Halmashauri za wilaya na Manispaa ni changamoto ambayo imekuwa fursa kwa madiwani na watendaji kuongeza ubunifu na kufikiria fursa na miradi mipya.

Lidume anasema hali hiyo imesaidia kupasua vichwa vya watendaji na madiwani kufikiri zaidi sawa na mzazi kumwambia mwanaye sasa umekua ondoka nyumbani nenda kajitegemee, hii ni kumpa mtoto ari ya kujiamini na kutumia fursa anazozijua kuendesha maisha yake.

Anasema kuwa kitendo hicho imesaidia manispaa kubuni mradi wa mashamba ya mikorosho zaidi ya hekta 40,000 ambazo zikikamilika zitaweza kuongeza mapato ya Halmashauri kwa kuuza korosho na mazao mengine yakiwemo ya kunde, choroko, mbaazi na muhogo.

Alisema baada ya miaka mitatu mavuno ya korosho katika Manispaa ya Lindi yatakuwa yameongezeka na kipato cha wananchi wa kawaida yataboreka kwa kupata kipato kikubwa.

Hali hiyo, anasema itasaidia kuondoa punguzo la mapato yaliyopungua baada ya kukusanya michango na ushuru kutoka kwa wakulima sambamba na kuanzisha miradi ya kudumu ya ujenzi wa stendi, soko, na soko la samaki.

Meya huyo anasema ni vyema wananchi wa Manispaa ya Lindi wakatumia vizuri fursa zilizoanza kufunguka katika Halmashauri hiyo kwa kuwekeza kwenye mashamba na viwanja pamoja na kutumia kivuko cha Mv Kitunda kwa kujiletea maendeleo.

Kumradhi

Wasomaji wetu ambao ni wapenzi wa safu ya Makengeza, kutokana na sababu zilizo nje ya uwezo wetu wiki hii hatutakuwa na safu hiyo. hivyo tunawaomba radhi kwa usumbufu huo.

Mhariri

Meya huyo amewaomba wananchi na wadau wengine wa maendeleo kutoa ushirikiano katika kukusanya mapato ili kuboresha miundombinu ya manispaa.

Anasema wanatakiwa kutambua kuwa ni jukumu na wajibu wao wa kulipa bila shuruti kwani kutasaidia na kuongeza mapato ili kufikia malengo ya kuboresha huduma za jamii ikiwemo barabara, maji, elimu, afya baada ya wao kuwajibika ipasavyo na wasione wanaibiwa kwani maendeleo hayaji kwa bahati mbaya, bali yanatengenezwa na watu, watu wenyewe ni wana Lindi.

Sunday, May 27, 2018

Rais Trump awavuruga washirika wake, awatendea kama madui wa Marekani

 

By Joster Mwangulumbi, Mwananchi

Marekani ina msemo uliozoeleka kwa miaka mingi kwamba haina rafiki wa kudumu wala adui wa kudumu bali masilahi ya kudumu. Msemo mwingine unaofanana na huo unasema ikiwa huko upande wao basi unapingana nao.

Rais Donald Trump anatumia misemo hiyo kikamilifu na kwa uwazi. Mara anawakumbatia maadui wanaomuunga mkono mara anawageuka marafiki zake ambao anatofautiana nao kimtazamo. Matukio yafuatayo yatathibitisha namna Trump anavyotumia misemo hiyo.

Trump alipofikia hatua nzuri ya kuwa na mkutano wa kihistoria na kiongozi mkuu wa Korea Kaskazini Kim Jong-Un, marafiki zake walifurahia na kumpongeza. Ghafla wiki hii alifuta mkutano huo uliopangwa kufanyika Juni 12 nchini Singapore na kuwaacha marafiki zake wamepigwa butwaa.

Vyombo vya habari viliripoti yaliyotokea Korea Kusini. Marafiki zake hao wakubwa walifura kwa hasira na ghafla walijimwaga mitaani kwa maandamano wakiwa wamebeba mabango ya kumshutumu Trump. Bango moja lilisomeka: “Tunamlaani Trump.”

Marekani chini ya rais huyo wa 45 haitabiriki kimsimamo. Kwa ujumla marafiki wa muda mrefu na washirika wanahesabu hasara baada ya kutofautiana naye kwa masuala mengi.

Ulimwengu unatuheshimu

Trump amehoji uvumilivu wa washirika wake, amewadharau majirani, ametishia kufuta ushuru wa bidhaa dhidi ya baadhi ya marafiki wa zamani na akaweka wazi kwamba ataziwekea vikwazo biashara zao ikiwa hawakanyagi mstari wake.

Washirika wa Trump wanalalamikia mabuhiri ya “amani kwa nguvu” anayotoa Rais Trump ambapo Marekani inatanua misuli yake ya kijeshi na kiuchumi ili kuunda dunia anayotaka. Trump anapenda hali hiyo kwani hivi karibuni alipokuwa akizungumza na wahitimu katika Chuo cha Jeshi la Maji huko Annapolis, alisema ulimwengu “unatuheshimu tena” kauli aliyoitoa kwa mara ya kwanza alipotoa Hotuba ya Kitaifa alipochaguliwa kuwa Rais wa Marekani.

Katika hotuba hiyo Trump alisema “udhaifu ni njia ya uhakika kuelekea kwenye migogoro, na nguvu yetu isiyomithilika ni njia ya uhakika kwa ulinzi wetu.”

Lakini kuna nguvu nyingine ambazo zinabadilisha uhusiano wa Marekani ulimwenguni pote, ikiwa ni pamoja na haiba ya Rais, ahadi alizotoa wakati wa kampeni na uzito mkubwa anaoweka katika siasa za ndani.

Siasa ya kuburuzana

Vitisho vya kuwawekea vikwazo washirika ni mwendelezo wa kauli isemayo “ikiwa huko pamoja nasi, uko dhidi yetu.” Huu ni utawala unaosema, “Wewe uko pamoja nasi, hata kama hutaki kuwa nasi. Tunakuburuza kwa kwenda mbele.”

Rais wa Korea Kusini Moon Jae-In alikuwa amefichwa na Trump, alikuja kujua kuhusu uamuzi wa mkutano wa kilele tu baada ya habari kuvuja. Ikulu ya White House haikuwapa tahadhari yoyote viongozi wa Korea Kusini na Japan hivyo Moon alilazimika kukusanya timu yake ya usalama wa taifa usiku wa manane ili kutoa majibu. Ofisi yake ilitoa taarifa ya kuishutumu Marekani kwa kushindwa kuwasiliana.

Sababu nyingine inayochangia ushirikiano wa Marekani na washirika wake kuwa katika mtikisiko, ni utekelezaji wa ahadi aliyoitoa wakati wa kampeni za uchaguzi mkuu ya “Marekani Kwanza,” hatua inayolenga kujiondoa katika majukumu kadhaa ya kimataifa na kujikita katika maendeleo ya Marekani.

Ajenda hiyo ya Marekani Kwanza ndiyo inapewa kipaumbele zaidi na kuwa mtazamo wake hivyo washirika hawapewi umuhimu mkubwa labda wawe wanazungumzia lengo ambalo ni muhimu kwa Trump.

Hiyo ina maana kwamba Trump anaweza kumsifu Rais wa China Xi Jinping kwa sababu anahitaji msaada wake ili kuishughulikia Korea ya Kaskazini, na anaiwekea vikwazo Mexico kwa uhamiaji haramu, lakini haoni sababu ya kuwatetemekea marafiki zake wa Ulaya kwa sababu masuala ambayo angewahitaji, kama katika mpango wa nyuklia wa Iran na mabadiliko ya hali ya hewa, “hajali”.

Baada ya uamuzi wa Trump kujiondoka katika mpango wa nyuklia wa Iran, White House iliweka wazi kuwa itayawekea vikwazo makampuni ya Ulaya ambayo yanaendelea kufanya biashara na Iran.

Taarifa zilizopo zinasema Juni 1, utawala wa Trump utaamua ikiwa Umoja wa Ulaya pia uongezewe ushuru katika bidhaa za alumini na chuma.

Jumatano, Waziri wa Biashara Wilbur Ross alitangaza kuwa Marekani itaangalia ushuru wa uagizaji wa magari ambayo inaweza kuiathiri vibaya Ujerumani, pamoja na washirika wa karibu wa Canada, Mexico na Japan.

Trump alionyesha mapema kwamba hakuwa anautazama uhirikiano katika mtazamo sawa na marais waliomtangulia. Alihoji umuhimu umuhimu wa muundo wa kijeshi ulivyo katika Korea Kusini na Japan na akapendekeza mataifa hayo yanaweza kulazimika kujilinda yenyewe.

Mara kadhaa alikosoa na kulalamikia ufadhili wa Mkataba wa Umoja wa Kujihami wa Marekani na Ulaya (Nato) na amewashutumu washirika wakubwa wa Ulaya ambao anasema hawachangia kiasi cha kutosha, mvutano uliojitokeza siku za mwanzo tu.

Tangu siku za mwanzo, uamuzi wa Trump kujiondoa katika mkataba wa hali ya hewa wa Paris na kisha mpango wa nyuklia Iran - licha ya kushawishi binafsi na viongozi wa Ufaransa, Uingereza na Ujerumani - amewaacha wazungu wa Ulaya wakimangamanga.

Ukweli kuna mambo mengi yanayoonyesha kwamba Trump anataka kuipeleka Marekani kivyake. Ndiyo maana ameamua kuhamishia ubalozi wa Marekani katika jiji la Jerusalem na kuutambua kuwa makao makuu ya Israel licha ya kushutumiwa na mataifa mengine.

Trump hana shida ya kukaa kuhesabu athari anayowasababishia washirika wake. Mtazamo ni kwamba watu hawa hawapigi kura na msingi wa yote jimbo lake ambalo ni Marekani haliwataki.

Wednesday, May 23, 2018

Comoro na migogoro ya kisiasa isiyoisha

Rais wa awamu ya nne, Jakaya Kikwete

Rais wa awamu ya nne, Jakaya Kikwete akimkaribisha ikulu jijini Dar es Salaam Rais wa Muungano wa Visiwa vya Comoro, Ahmed Abdallah Sambi. Hiyo ilikuwa mwaka 2010 wakati kiongozi huyo alipotembelea nchini. Picha na maktaba 

By Noor Shija

Ilikuwa Machi, 2009 wakati Rais wa Comoro kwa wakati huo, Ahmed Abdallah Sambi alipokabidhi medali maalumu kwa Rais wa awamu ya nne, Jakaya Kikwete kutokana na mchango wa Tanzania katika kukikomboa kisiwa cha Anjouan.

Si hilo tu, Kikwete alikuwa msuluhishi wa migogoro ya Comoro ambayo imepitia kwenye historia ya kuwa na idadi ya serikali 21 zilizoondolewa madarakani kwa njia ya mapinduzi.

Lakini, tangu juhudi za Tanzania katika kuleta amani kwenye visiwa hivyo kufanikiwa, ikiwamo kusaidia kukikomboa kisiwa cha Anjouan, chokochoko za kisiasa zimeanza tena baada ya kutokea madai kwamba kiongozi wa sasa, Azali Assoumani anataka kubadili Katiba ‘kibabe’ ili asalie madarakani hadi mwaka 2030.

Kitendo chake hicho kimeonekana kupata kikwazo toka kwa Rais mstaafu, Ahmed Abdallah Sambi ambaye amekuwa akihubiri waziwazi akipinga uvunjaji wa Katiba ya nchi. Kelele hizo za Sambi zimemfikisha kwenye uamuzi wa kuwekwa kwenye kizuizi cha nyumbani ikiwamo kunyang’anywa walinzi.

Ni Tanzania pekee ndiyo inayoweza kujivunia kwamba imewasaidia Wacomoro na tangu wakati huo kumekuwa na utulivu, japo kwenye uchaguzi wa rais wa mwaka 2016 kulikuwa na viashiria vya vurugu hasa baada ya uchaguzi wa rais kulazimika kurudiwa katika baadhi ya maeneo.

Rais Sambi ambaye aliongoza visiwani hivyo kuanzia mwaka 2006 hadi 2011, uongozi wake uliimarisha ushirikiano na Tanzania kiasi cha kurejeshwa safari za anga kwa ndege za Shirika la Ndege la Tanzania (Air Tanzania au kwa sasa ATCL), vyama vya wafanyabiashara wa nchi hizi walianzisha ushirikiano na kuna wakati Rais Sambi alihutubia Bunge la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania mjini Dodoma.

Medali maalumu ambazo ni ya ushujaa na heshima ya juu kwa wananchi wa Comoro zilikabidhiwa kwenye sherehe zilizofanyika uwanja wa Missiri kisiwani Anjouan Machi 2009. Ni sherehe zilizoongeza mshikamano kati ya Tanzania na Comoro kwani mbali na Kikwete, wengine waliotunukiwa ni Waziri wa mambo ya Nje na Ushirikiano wa Kimataifa kwa wakati huo, Bernard Membe na aliyekuwa Mkuu wa Majeshi Jenerali Davis Mwamunyange.

Tofauti na hali ilivyokuwa huko nyuma, hivi sasa siasa za Muungano wa visiwa hivyo imebadilika, Sambi ambaye ni Rais mstaafu hivi sasa yuko kwenye kizuizi cha nyumbani na ameandika barua kwa Mwenyekiti wa Kamisheni ya Umoja wa Afrika, Moussa Faki Mahama na kwa Serikali ya Tanzania kuomba msaada akiomba msaada.

Barua kwenda AU

“Ninaandika nikiwa ndani ya nyumba yangu baada ya serikali kuniweka kwenye kizuizi cha nyumbani kwa tuhuma za rushwa na wamenizuia kusafiri nje ya Comoro.” Ndivyo ilivyoanza barua ya Sambi kwa Mwenyekiti wa Kamisheni ya Afrika.

Kiongozi huyo ambaye baada ya kustaafu ameamua kujishughulisha na masuala ya dini kwa kutoa mahubiri msikitiini, kwenye barua yake anasema tuhuma dhidi yake ziko kisiasa zaidi na hasa baada ya kupinga uamuzi wa kusimamisha Mahakama ya Katiba na hoja kubadili katiba.

Sambi ameandika kwenye barua hiyo kwamba pia Serikali imemuondolea ulinzi hali inayomfanya ahisi maisha yake yako hatarini, hasa kutokana na madai kwamba Rais wa sasa wa Comoro, Azali Assoumani amedhamiria kubadili Katiba kwa lengo la kuongeza kipindi kingine cha uongozi.

Katika barua nyingine aliyomwandikia Waziri wa Mambo ya Nje na Ushirikiano wa Afrika Mashariki, Kikanda na Kimataifa wa Tanzania, alibainisha kuwa. “aliporejea Comoro Mei 12, 2018 akitokea Ufaransa Serikali imekuwa ikimnyanyasa.” Anasema Mei 15 alihojiwa na askari kuhusu sheria iliyopitishwa na Bunge mwaka 2008 (wakati akiwa Rais) inayohusu masuala ya uchumi na baada ya kuhojiwa aliamuliwa kutosafiri nje ya Moroni.

Anasema pia alizuiwa kuhutubia miskitini bila kujali yeye ni imam na Mei 19 aliwekwa chini ya ulinzi nyumbani kwake, hakuna mtu anayeruhusiwa kutoka wala kuingia, na watu 11 wa chama chake aliokuwa nao nyumbani kwake wakati akiwekwa kizuizini nao wamezuiwa kutoka.

Hata hivyo, Katibu Mkuu Wizara Mambo ya Nje na Ushirikiano wa Afrika Mashariki, Kikanda na Kimataifa, Profesa Adolf Mkenda alipoulizwa kuhusu suala hilo kwa njia ya simu alisema “Nisingependa kusema chochote kwa sasa hivi. Wote tunaangalia kinachoendelea kule.”

Kiongozi huyo mstaafu ana historia ya urafiki na Tanzania enzi za utawala wake ikiwamo kuimarisha njia za biashara kati ya mataifa haya mawili.

Sambi ndiye aliyeleta ukaribu wa Tanzania na Comoro, tangu astaafu uongozi wa nchi ameendelea kuwa kiongozi wa kisiasa anayekubalika katika visiwani hivyo na kukubalika kwake huko ndiko kulikomuwezesha Azali Assoumani kuingia madarakani.

Sambi aliweza kumaliza kipindi chake cha uongozi madarakani bila kuwa na vurugu za kisiasa, na pengine kwa kuwa hakuwa na pilikapilika za kutaka kuongeza muda wa kusalia madarakani. Hali hiyo kwa sasa imekuwa tofauti kwa aliyempigia debe wakati wa kampeni na kumkabidhi madaraka ya nchi. Sambi sasa anatuhumiwa kwa rushwa na matumizi mabaya ya madaraka.

Kiongozi wa sasa visiwani humo, Assoumani amekuja na mipango inayoweza kuirudisha Comoro kwenye historia ya migogoro ya kisiasa iliyosababisha mapinduzi ya mara kwa mara.

Assoumani amevunja Mahakama ya Katiba na ameelezwa kutaka kufanya mabadiliko ya katiba lenye lengo la kuongeza muda wa kuendelea kukaa madarakani hadi mwaka 2030.

Kinachoonekana kutokea Comoro hivi sasa ni kwamba Rais Assoumani ameamua kufanya hila kumzima Sambi anayeoonekana kutaka kukwamisha jitihada zake za kubadili katiba ili ajiongezee muda wa kukaa madarakani.

Hivyo ni juu ya viongozi wa Afrika kuona namna gani wanaweza kuingilia mgogoro visiwa humo kama walivyowahi kufanya siku za nyuma wakati wa mzozo wa kisiwa cha Anjouan kilichokuwa kikikaliwa kimabavu na Kanali Mohamed Bacar.

Siasa za Comoro

Kuna wakati wapinzani wa Comoro wakiongozwa na Ali Houmadi Msaidie, walipinga Bunge la nchi hiyo ambalo mwaka 2010 lilikuwa limeitisha Uchaguzi Mkuu kwamba ufanyike Novemba 2011, wakati huo Sambi ndiye alikuwa Rais. Lakini, wapinzani hao walidai kufanya hivyo ni sawa na mapinduzi ya Katiba yatakayomwezesha Rais wa Visiwa hivyo Sambi kuendelea kuwa madarakani kwa miezi18 zaidi.

Madai mengine yaliyotolewa na wapinzani hao ambao malalamiko yao waliyafikisha hadi Makao Makuu ya Umoja wa Afrika, Addis Ababa nchini Ethiopia , wakimtuhumu Sambi kuwa na ukaribu na Azali Assoumani ambaye alikuwa akigombea urais kwa wakati huo, wakidai atamsaidia kupata ushindi kwa njia za hila.

Wednesday, May 23, 2018

Bila kurahisisha biashara magendo yatakithiri

 

By Liqman Maloto

Mwanzoni mwa miaka ya 1980, msamiati uliochukua nafasi ni ‘uhujumu uchumi’. Tanzania ilikuwa inapitia kipindi kigumu cha maumivu ya kiuchumi baada ya kumaliza vita ya Kagera kwa kumwondosha aliyekuwa Rais wa Uganda, Iddi Amin Dada.

Wakati huo nchi ilikuwa kwenye kipindi cha uaminifu na utiifu mkubwa juu ya nadharia ya ujamaa na kujitegemea. Hivyo, Serikali ilikuwa ndiyo mfanyabiashara mkuu. Kutokana na athari za vita, uwezo wa Serikali kununua na kuuza bidhaa uliporomoka kwa kiasi kikubwa.

Matokeo ya jumla ya hali hiyo ni maduka ya Serikali kukosa bidhaa nyingi muhimu. Sabuni, dawa za meno, mafuta, nguo na kadhalika viliadimika. Mateso yalikuwa makubwa kwa wananchi. Watu wenye mitaji yao waliona hiyo ni fursa ya kuwafanya watengeneze fedha.

Kwa vile haikuwa rahisi, bidhaa nyingi ziliingizwa kwa njia ya magendo. Na kwa kawaida uagizaji na uuzaji batili wa bidhaa nje nchi kwa magendo, ndiyo huamsha kwa kiasi kikubwa ukuaji wa soko haramu na uchumi wa gizani.

Soko haramu au uchumi wa gizani ni maneno yenye tafsiri pana. Dawa za kulevya, biashara ya watu, utakatishaji wa fedha haramu ni sehemu ya mambo yenye kuujenga uchumi wa gizani. Hata hivyo, zipo bidhaa halali kwa matumizi hupitia soko haramu kwa sababu huuzwa na kununuliwa katika mifumo ambayo si halali.

Kwa muktadha huo, bidhaa zilizouzwa baada ya kuingizwa nchini kwa magendo nyakati za uhujumu uchumi, soko lake lilikuwa haramu, ingawa hazikuwa haramu kwa matumizi. Hoja hapo ni kuwa inapotokea mazingira ya kibiashara kuwa magumu, uchumi wa gizani hushika kasi.

Halali kama haramu

Bodaboda ni usafiri halali kwa abiria. Kwa Dar es Salaam ni mafurufuku bodaboda kuingia mijini, hasa Kariakoo na Posta. Anayekamatwa akikiuka katazo hilo hupigwa faini. Hata hivyo, madereva wa bodaboda hawakomi, maana wanaona fursa ya kutengeneza fedha na wanaichangamkia.

Kwa maana hiyo, kupanda bodaboda kwenda Posta au Kariakoo ni usafiri haramu. Madereva wa bodaboda wanapokuwa Posta na Kariakoo wakivizia abiria, kwa usahihi ni kwamba huwa wapo katika soko haramu. Mantiki ni kwamba bidhaa halali zinazouzwa katika njia zilizoharamishwa na mamlaka, hilo ni soko haramu.

Magendo na soko haramu huzaa uchumi wa gizani kwa sababu wafanyabiashara hutengeneza fedha ambazo huwa hazina baraka za Serikali, zaidi hakuna mapato ambayo Serikali hupata au kunufaika moja kwa moja.

Tatizo la mafuta

Tutazame kiini cha tatizo lililosemwa na Sirro. Ni kuhusu kuadimika kwa mafuta ya kula. Ikiwa anachokisema Sirro ni sahihi kwamba watu wameficha mafuta kwenye maghala yao ili kuyafanya yawe adimu, tunapaswa pia kutazama chanzo cha tatizo kwa vipimo vya kweli.

Mafuta ya kula yamekuwa adimu kwa sababu vyombo vya Serikali vinasigana. Taarifa iliyotolewa bungeni na Waziri wa Viwanda na Biashara, Charles Mwijage ni kwamba Mamlaka ya Mapato Tanzania (TRA), haikubaliani na majibu ya kimaabara yaliyotolewa na Shirika la Viwango (TBS) pamoja na Mkemia Mkuu wa Serikali.

Kwamba TBS na Mkemia Mkuu walitoa majibu kuwa mafuta yaliyopo bandarini ni ghafi, wakati TRA walisema si ghafi wala safi. Na kutokana na mkanganyiko huo, imeshindikana kuyashusha kwa wakati kwa sababu kuna mkanganyiko wa namna ya kutoza kodi. Maana viwango vya kodi hutofautiana kulingana na daraja la bidhaa.

Mvutano wa kimaabara kati ya idara hizo za Serikali ni sababu ya mafuta kuadimika mtaani na bei kupaa. Hivyo, si jambo geni wala halishindikani kwa wafanyabiashara kuficha mafuta ili kusababisha yawe adimu ama kama njia ya kuilazimisha Serikali iyaelekee matakwa yao au kuanza kuuza kupitia soko haramu.

Uzuri wa kauli ya Sirro ni kuonyesha namna ambavyo mamlaka za nchi zinavyotambua hali halisi kwamba kukiwa na mvutano wa kibiashara kati ya Serikali na wafanyabiashara, ambacho hutokea mara nyingi ni bei ya bidhaa yenye mgogoro kuadimika kisha kupanda bei.

Aprili 2016, uliibuka mgogoro wa sukari. Serikali ilizuia vibali vya uingizaji sukari kutoka nje, hoja ikiwa kuvisaidia viwanda vya ndani. Ukweli ukawa kwamba viwanda vya ndani havina uwezo wa kuzalisha sukari hadi kutosheleza mahitaji ya nchi. Sukari ikaadimika, ikapanda bei. Ilifikia hatua kilo moja kuuzwa Sh5,000.

Hoja ya Serikali kwa jumla ilikuwa kuwatuhumu wafanyabiashara kuficha sukari. Ukishasema bidhaa inafichwa, maana yake unakubali kuwa itauzwa katika soko haramu. Hivyo, kama ilivyokuwa kwa sukari, hata sasa kama kweli mafuta yamefichwa, ni wazi yatauzwa kwa njia haramu na kujenga uchumi wa gizani.

Ni vema kukumbusha au kuweka mkazo kwamba wakati wowote ambao wafanyabiashara wataona wanakabiliana na wakati mgumu katika biashara zao, watatumia njia mbadala ambazo mara nyingi huwa si halali. Mkusanyiko wa njia hizo huipeleka nchi kwenye uchumi wa gizani.

Suluhu ni nini?

Machi 12, mwaka jana, katika mkutano wa kutiliana saini makubaliano ya kutotoza kodi mara mbili kwa bidhaa ziingiazo na kutoka kati ya Ghana na Mauritius, uliofanyika Mauritius, Makamu wa Rais wa Ghana, Dk Mahamudu Buwamia alisema, waliamua kufuta kodi nyingi ili kuipa uhai sekta binafsi.

Bawumia alisema, wamefuta Kodi ya Ongezeko la Thamani (VAT) katika biashara nyingi, ushuru, vilevile Kodi ya Ongezeko la Mtaji (Capital Gains Tax) ili kuifanya sekta binafsi ipumue, ifanye biashara na ipate fedha, kutokana na malengo kuwa wafanyabiashara wakiwezeshwa kimazingira na biashara zikistawi, nchi inapata zaidi.

Nimegusa mfano wa Ghana ili kutuleta kwenye tafakuri kuhusu nini ambacho Serikali ikikishika mambo yanaweza kuwa mazuri pande zote mbili; kwa Serikali kupata mapato mengi, vilevile wafanyabiashara kukua zaidi kibiashara. Kwamba dawa ya magendo, soko haramu na uchumi wa gizani kwa jumla ni Serikali kujenga mazingira yenye kuwawezesha wafanyabiashara.

Hii inanikumbusha wimbo wa mwanamuziki mkongwe nchini, Bizman unaoitwa Naomba. Bizman aliyepata kutamba na Bendi ya In Africa, ndani ya wimbo huo anaimba: “Naomba naomba, ukinipa mama, sitoiba.” Maudhui ya wimbo ni kuhusu mtoto, kwamba akipewa hatoiba.

Inafundisha kwamba kumbe mtoto anaweza kuwa mdokozi kwa sababu anaona akiomba hapewi. Hivyo, hata wafanyabiashara mara nyingi wanaweza kuona bora watumie soko haramu kufanikisha biashara zao kwa sababu wanaona utaratibu halali ama wanawabana au unawaumiza.

Tanzania imekuwa ikipitia vipindi vigumu vya misuguano kati ya Serikali na wafanyabiashara kwa sababu za kimazingira. Wafanyabiashara wanakuwa na malalamiko ya kuumizwa, matokeo yake bidhaa zinaadimika, mwisho wananchi wanaumia kwa kukosa huduma au kuzipata kwa bei kubwa.

Wakati wananchi wakiumia, Serikali inakuwa haipati kitu. Mwisho kabisa inakuwa hasara kwa nchi. Hili ni jambo la kulitazama kwa umuhimu mkubwa. Serikali itengeneze mazingira bora kwa wafanyabiashara ili wastawi. Kuwabana ni kuwaumiza wananchi na Serikali inakosa mapato.

Serikali imekuwa na mwendelezo wa kutoza kodi badala ya kurahisisha mazingira ya kibiashara. Leo hii akina Mohamed Dewji, Salim Bakhresa, Reginald Mengi na wengine wakubwa wanatoa kodi kubwa kwa sababu ni wafanyabiashara wakubwa. Nchi inatakiwa kuzalisha akina Rostam Aziz wengi ili iwe na walipa kodi wakubwa wa kutosha.

Hivi karibuni hata wamiliki wa blogu wameambiwa wawe wanalipa ada za usajili na uendeshaji, wakati wanaweza kurahisishiwa kazi ili wakipata biashara, walipe kodi, Serikali ipate na wao wapate. Kuwabana sasa ni kusababisha washindwe. Wakishindwa Serikali haitopata kitu. Kimsingi kuweka mazingira magumu ya kibiashara kutafanya wananchi wazoee magendo na soko haramu.

Wednesday, May 23, 2018

SMZ haijakosea kufuatilia wanaohujumu mahujaji

Salim Said Salim ni Mwandishi na  mchambuzi wa

Salim Said Salim ni Mwandishi na  mchambuzi wa masuala ya siasa na jamii. barasteki@gmail.com 

Katika jamii nyingi viongozi wa dini na wote wanaotumikia taasisi zinazohusika na masuala ya ibada hutegemewa kuwa mfano mzuri wa utu na uadilifu kwa watu wengine.

Inapotokea kiongozi wa msikiti, kanisa, hekalu au kikundi cha watu wanaoshughulikia masuala ya dini wanafanya mambo yenye sura au harufu ya uhalifu au hadaa wanajamii hushangaa.

Hii ni kwa sababu watu waliomo katika kundi hili hutegemewa kuwa waadilifu na kuwa mbali na maovu ya aina hii.

Kwa bahati mbaya hapa kwetu, tumeshuhudia mara nyingi katika miaka ya hivi karibuni baadhi ya viongozi hawa na wasaidizi wao wakijihusisha na hadaa, wizi na utapeli.

Matukio haya yamehusisha hata safari muhimu kuliko zote zinazofanywa na waumini wa dini ya Kiislamu katika maisha yao.

Hii ni safari kwenda kufanya ibada ya hijja katika mji mtukuufu kwa Waislamu, Makkah nchini Saudi Arabia.

Karibu kila mwaka kila inapofanyika ziara hii tukufu utaona mahujaji wengi wanakwama viwanja vya ndege na safari zao kuvunjika.

Wengine hufanyiwa hadaa ya kutozwa malipo makubwa ya nauli, kupandishiwa kiujanja malipo ya viza, ada za makazi wanapokuwa Makkah na Madina na gharama nyinginezo huko Saudi Arabia.

Wakati mmoja palisikika madai ya hata wafanyakazi wa Wakfu na Mali ya Amana Zanzibar waliopo katika idara inayohusika na masuala ya Kiislamu, kuwaibia fedha mahujaji.

Ukichunguza utaona waziwazi kwamba baadhi ya watu wanaojifanya waumini waadilifu wa dini ya Kiislamu wamezigeuza hizi safari za kila mwaka za watu kwenda kufanya ibada ya hijja kuwa ni kitega uchumi. Kwa kweli hii ni hatari kubwa ambayo haistahiki kuvumiliwa hata kidogo.

Kutokana na kuwepo mwenendo huu mbaya hivi karibuni yamesikika maombi ya viongozi wa serikali na taasisi za dini ya Kiislamu ya kuwataka wale wote wanaohusika na kusafirisha mahujaji kuachana na ubabishaji na udanganyifu.

Kwa hakika jamii yoyote ile yenye waumini wa kweli wa dini haiwezi kuvumilia uchafu wa aina hii unaofanywa na hawa madalali feki wa hizi safari za hijja.

Ukichunguza utagundua kuwa wengi wa hawa mahujaji hujinyima raha za dunia na hata kubana matumizi muhimu ya chakula na mavazi kwa miaka kadhaa ili waifanye safari ya hijja ambayo ni moja ya nguzo tano za dini ya Kiislamu.

Lakini, wakati wakiwa wameshajitayarisha na hata kuaga familia zao, ndugu na marafiki kwa hii safari, wanatokea watu kuivunja au kuichafua katika hatua za mwisho.

Haiwezekani vyombo vya sheria vinahusika zaidi na wezi wadogo au wanaotukana au kupigana katika kumbi za dansi na rusha roho, lakini wanawafumbia macho matapeli wa safari za hijja.

Ni muhimu kuzichunguza taasisi zote zinazohusika na safari za hijja wakiwamo watendaji wake.

Lakini, lilio muhimu ni kuhakikisha kila anayehusika kuwahadaa mahujaji ashughulikiwe na vyombo vya sheria.

Pia, uwepo mpango madhubuti wa kuratibu na kutathmini shughuli zao, hasa baada ya kufanyika safari ya hijja.

Ushauri kwa Serikali

Moja ya njia inayoweza kusaidia ni kuwepo kwa fomu maalumu za tathmini ya safari zitakazojazwa kwa usiri na kila mtu aliyefanya safari ya hijja.

Katika fomu hizi mahujaji atakiwe kueleza gharama zote walizotozwa, matayarisho ya safari, hali ya safari na malazi ilikuwaje walipokuwa Saudi Arabia na yale yote yaliyowaridhisha au kuwasikitisha.

Vilevile maofisa wetu wa ubalozi waliopo Saudi Arabia watumiwe kufuatilia hali ya watu wanaokwenda hijja na badaye watume ripoti itakayoeleza yale yote waliyoyagundua kwa vikundi mbalimbali vilivyo simamia safari ya hijja.

Mpango huu itasaidia sana kupata undani wa mipango na mwenendo wa watu wote wanaohusika na kuwasafirisha mahujaji.

Ni kwa kuelewa tu kwamba mwenendo wao unafuatiliwa kwa karibu na wanaofanya utapeli wanashughulikiwa kisheria ili watakaopanga safari hizo wawe na uhakika watasafiri salama na kwa uaminifu.

Sheria zitakapochukua mkondo wake zitasaidia kupunguza na hata kumaliza kabisa vitendo visivyo vya haki dhidi ya wanaofanya safari za hijja.

Ushauri wangu vyombo vya sheria vianze mchakato wa kulishughulikia kwa amani suala hili linaloitia aibu nchi, hasa kutokana na vitendo hivyo kufanyiwa watu ambao wamo katika ibada.

Kama kuwapa onyo watu hawa basi hili limeshafanyika mara nyingi na kwa upole na sasa tuseme basi na tuziachie sheria za nchi kufuata mkondo wake.

Ni kweli siku hizi ujambazi wa aina mbalimbali wa akili, kalamu na silaha upo kila pahala, lakini hili la safari za hijja ni uhalifu mkubwa zaidi.

Tusikubali tena kuridhia uhalifu wa aina hii. Tuwatendee haki wanaokwenda safari za ibada ya hijja, kwani wengi wao wanazipata fedha kwa taabu na wengine kudunduliza kwa muda mrefu.

Wednesday, May 23, 2018

Wafanyabiashara kuweni wakweli kuliko kuwapa shida wananchi