Ushirikiano katika Maendeleo ya Sekta ya Kilimo kati ya JICA na Tanzania


Ushirikiano katika Maendeleo ya Sekta ya Kilimo kati ya JICA na Tanzania

Katika maonyesho ya Nane Nane ya mwaka huu, ushirikiano baina ya JICA na Tanzania utaonyeshwa katika viwanja vya Nane Nane huko Simiyu (maendeleo ya umwagiliaji, Taarifa za kilimo ziko tayari kutumika katika kufanya maamuzi. (ARDS), na SHEP), Dodoma (ushirikishwaji wa sekta binafsi: katika utengenezaji wa bidhaa za viazi vitamu), Morogoro (kukuza uzalishaji kwa kuzingatia mwelekeo wa masoko: vanilla), na Arusha na sehemu zingine (kilimo cha mpunga kwa kutumia kilimo cha umwagiliaji na kwa kutegemea mvua

Japan inaweka mkazo katika maendeleo ya kilimo barani Afrika. Kuanzia Agosti 28 hadi 30, 2019, Japan pamoja na Umoja wa Mataifa, Programu ya Maendeleo ya Umoja wa Mataifa (UNDP), Benki ya Dunia na Tume ya Umoja wa Afrika (AUC) watakuwa wenyeji wa Mkutano wa 7 wa kimataifa wa Tokyo wa Maendeleo ya Afrika (TICAD 7) huko Yokohama, Japan.

Katika Mkutano huo wa 7, maendeleo ya kilimo barani Afrika yataangaziwa na hatua kadhaa, kama Ushirikiano wa Maendeleo ya Mpunga wa Afrika (CARD), Uwezeshaji na uhamasishaji wa wakulima wadogo wa mbogamboga (SHEP), mpango wa Usalama wa Chakula na Lishe barani Afrika (IFNA). Nchini Tanzania, msaada wa JICA kwa maendeleo ya kilimo unaambatana na hatua hizo, haswa CARD na SHEP.

Katika maonyesho ya Nane Nane ya mwaka huu, ushirikiano baina ya JICA na Tanzania utaonyeshwa katika viwanja vya Nane Nane huko Simiyu (maendeleo ya umwagiliaji, Taarifa za kilimo ziko tayari kutumika katika kufanya maamuzi. (ARDS), na SHEP), Dodoma (ushirikishwaji wa sekta binafsi: katika utengenezaji wa bidhaa za viazi vitamu), Morogoro (kukuza uzalishaji kwa kuzingatia mwelekeo wa masoko: vanilla), na Arusha na sehemu zingine (kilimo cha mpunga kwa kutumia kilimo cha umwagiliaji na kwa kutegemea mvua).

Vidokezo

CARD: Ni mpango uliozinduliwa katika TICAD IV (2008). Mpango huu unakusudia kusaidia juhudi za nchi za Kiafrika katika kuongeza uzalishaji wa mpunga mara mbili katika miaka kumi.

SHEP: ni njia mpya ya kuelimisha wazalishaji wazo jipya la "Kuzalisha ili Kuuza" badala ya  "Kuzalisha na Kuuza", wazo ambalo lilianzishwa mnamo 2006 nchini Kenya. Kufikia 2018, SHEP imetekelezwa katika nchi 23, ikijumuisha Malawi, Uganda, Rwanda katika Afrika Mashariki.

IFNA:  Ni mpango uliozinduliwa na TICAD VI (2016) wenye lengo la kuboresha lishe barani Afrika.

Miradi ya ushirikiano na JICA ilianza na "Mradi wa Maendeleo ya Kilimo Mkoa wa Kilimanjaro" mnamo 1974. Na kufuatiwa na Uendelezaji wa "Mpango wa Umwagiliaji wa Lower Moshi " na "Kituo cha Kuendeleza Kilimo Kilimanjaro" (sasa, Kituo cha Mafunzo ya Kilimo Kilimanjaro (KATC).

Kulingana na Shirika la Chakula na Kilimo la Umoja wa Mataifa. uzalishaji wa mpunga nchini Tanzania umeongezeka mara 13, kutoka 223,000t (1974) hadi 2,871,963t (2017). Msaada wa JICA katika uendelezaji wa miundombinu ya umwagiliaji na swala zima la uendeshaji na matengenezo umechangia kuongeza uzalishaji wa mpunga nchini Tanzania. Pamoja na uboreshaji wa miundombinu, kujenga uwezo katika usimamizi wa miundombinu ya umwagiliaji lina umuhimu katika kukuza maendeleo ya tasnia ya mpunga nchini Tanzania.

Kwa kuwa Ufuatiliaji na Tathmini ya maamuzi hufanyika kwa kuzingatia ushahidi uliopo, katika miaka ya 2000, JICA ilipanua shughuli zake kwa kuimarisha mfumo wa Ufuatiliaji na Tathmini wa serikali (M&E). Tathmini hiyo imechangia katika maendeleo ya mfumo wa habari unaotegemea tovuti unaoitwa Mfumo wa Takwimu za Kilimo (ARDS).

Kulingana na ongezeko la uhitaji wa kukuza ongezeko la thamani na kilimo kinacholenga masoko, JICA ilizindua mradi wa uwezeshaji na kuhamasisha   wakulima wadogowadogo SHEP (TANSHEP) mnamo mwaka 2019. TANSHEP inasambaza kwa wazalishaji wazo jipya la "Kuzalisha kwa Kuuza"  na si "Kuzalisha na Kuuza".

JICA inaelewa kuwa ushirikishwaji wa sekta binafsi ni nguvu nyingine inayohitajika kwa maendeleo ya nchi. Kwa sababu hiyo makampuni kadhaa binafsi ya Kijapani, yanakuja nchini Tanzania kwa msaada wa JICA. Wakulima sasa wanajishughulisha na uzalishaji wa mazao ya kilimo, kama vile kuchakata aina mpya za viazi vitamu na kusindika, ikiwa ni njia mojawapo ya uzalishaji kwa kuzingatia mwelekeo wa soko. Pia katika kuhifadhi misitu asilia kupitia uvunaji endelevu wa mbao, kwa kuzingatia miti yenye thamani ya asili, mbao nyeusi za Kiafrika (Mpingo), kwa ajili ya vyombo vya muziki vya kiasili kama zumari.

Mbali na maeneo muhimu ya ushirikiano yaliyoonyeshwa hapo juu kazi za ujenzi wa Mradi wa Maendeleo wa kituo cha kushushia na kuuzia Samaki cha Malindi visiwani Zanzibar umeanza mwaka huu. Kwa kuongezea, JICA, kwa kushirikiana na Kituo cha elimu na mafunzo ya Uvuvi (FETA) huko Bagamoyo, iliandaa mafunzo ya wiki 5 kuwafundisha Wasomali ili kupata ujuzi wa kuendeleza tasnia ya uvuvi nchini Somalia, ambayo inachukuliwa kama tasnia muhimu katika suala la ajira kwa vijana.

Uzalishaji wa mpunga umeongezeka kwa zaidi ya 40% kupitia TANRICE2

Kwa karibu nusu karne kutoka 1974, Wizara ya Kilimo nchini Tanzania na JICA wamekuwa wakifanya kazi kwa pamoja katika eneo la uendelezaji wa mpunga. Hivi sasa, TANRICE2, ambayo ilianza mnamo 2012, imekuwa ikifanya mafunzo kwa maafisa ugani na wakulima juu ya kilimo cha mpunga katika maeneo ya umwagiliaji na pia katika maeneo yanayozalisha mpunga kwa kutegemea mvua za mabondeni na nyanda za juu kote nchini (inashughulikia miradi 90 ya umwagiliaji na maeneo 77 ya maeneo ya mabondeni na nyanda za juu yanayotegemea mvua).

Wakulima walijifunza mada zingine muhimu kama usimamizi wa miradi ya umwagiliaji, maswala ya kijinsia, masoko na zana za kilimo. Teknolojia na ustadi huu uliwezesha uzalishaji wa mpunga kuongezeka kwa asilimia 40  katika maeneo yanayozalisha kwa kutegemea kilimo cha umwagiliaji, ongezeko la 50% kwenye uzalishaji unaotegemea mvua kwenye mabonde na 140% kwenye uzalishaji katika maeneo ya nyanda za juu. Programu hizo za mafunzo zimeandaliwa na Kituo cha Mafunzo ya Kilimo Kilimanjaro (KATC) na katika Taasisi za Mafunzo ya Kilimo (MATI’s) Igurusi, Ilonga, Mtwara, Tumbi, Ukiriguru, na Taasisi ya Mafunzo ya Kilimo ya Kizimbani (KATI) huko Zanzibar.

SSIDP & TANCAID2: Maendeleo ya umwagiliaji kwa kuzingatia CGL ni ufunguo wa uzalishaji bora

Tume ya taifa ya Umwagiliaji (NIRC) na Shirika la Maendeleo la  Kimataifa la Japan  (JICA) wamekuwa wakiendeleza maendeleo ya mpango wa umwagiliaji shirikishi na Miongozo ya Kukamilika kwa Mpango wa Umwagiliaji (CGL). Karibu dola milioni 32 zimetolewa kwa ajili ya ujenzi / ukarabati wa miundo mbinu ya umwagiliaji ikiwa ni pamoja na banio na mifereji ya miradi ya umwagiliaji 107 nchini kote. Kupitia hatua hizi ongezeko la eneo la umwagiliaji karibu hekari 20,000 linatarajiwa kuongezeka.

Mbali na uboreshaji wa miundombinu, wahandisi na mafundi wa umwagiliaji wa NIRC na ofisi za wilaya, na vyama vya umwagiliaji (IO) walipokea mafunzo juu ya usimamizi sahihi wa mradi, operesheni na utunzaji wa vifaa kama shughuli za TANCAID2. Mnamo Julai 2019, chama cha umwagiliaji kilichofanya vizuri zaidi kilichaguliwa kati ya wawakilishi wanane kutoka nchi nzima. Vyama vya umwagiliaji bora wanajivunia utendaji wao na mazoea mazuri na watasambaza ujuzi kwa vyama vingine.

ARDS: Taarifa za kilimo ziko tayari kutumika katika kufanya maamuzi.

Programu ya maendeleo ya Sekta ya Kilimo (ASDP) ya Ufuatiliaji na Tathmini (M&E). Kikundi cha Wafanyakazi wanaofanya kazi wamekuwa wakifanya kazi na Timu ya Mradi wa JICA. Mradi huu unakusudia kuboresha upatikanaji wa habari za kilimo kupitia Mfumo wa Takwimu za Njia ya Kilimo (ARDS) tangu  mwaka 2008. Katika ARDS, utiririshaji wa data uliowekwa katika vijiji / wadi hadi wilaya umeanzishwa.

Taarifa zinaingizwa kwenye wavuti na kugeuzwa kuwa ripoti, mwishowe ikiruhusu watumiaji kupata, kuchakata, na kutumia taarifa hizo kupitia programu inayotegemea wavuti. Kutumia mfumo huu zaidi ya asilimia tisini (90%) ya taarifa za kilimo nchini kote imewekwa kila mwezi tangu 2017. Kuzingatia kwamba kiwango cha uwasilishaji wa taarifa kama hiyo kilisimama kwa asilimia arobaini (40%) mnamo 2015, ni maendeleo makubwa katika miaka miwili. Sasa, Tovuti ya Wavuti ya ARDS inafanya kazi popote nchini kuliko na huduma ya mtandao (internet).

TANSHEP: Kujifunza kutoka kwenye masoko kwa faida bora

TANSHEP ilianza Januari 2019 ikilenga kuanzisha uwezeshaji na uhamasishaji wa wakulima wadogo wa mboga mboga(SHEP) kwa wazalishaji. Mikoa ya Arusha, Kilimanajro na Tanga ndio maeneo ya msingi ya mradi. Vikundi vilivyochaguliwa vya wakulima vinashiriki katika programu kadhaa za mafunzo kutekeleza SHEP katika mashamba yao na kuwa watoa mifano wa faida ya dhana hii ya "Kuzalisha ili Kuuza" kuashiria mabadiliko kutoka kwa wazo la "Kuzalisha na Kuuza" ya hapo awali. Mafunzo hayo yanawatia moyo wazalishaji kufanya uamuzi wao wa jinsi, lini na ni kiasi kipi cha kuzalisha kwa kuangalia soko la  bidhaa kabla ya kupanda.

Mradi wa kukausha Viazi vitamu:  Njia mpya za usindikaji katika kilimo

Kampuni ya Kijapani, Terunuma Katsuichi Shoten Co Ltd na kampuni yake ya ushirika ya Matoborwa Co Ltd huko Dodoma, wamekuwa wakijihusisha na biashara ya usindikaji wa viazi kwa kutumia teknolojia za Kijapani tangu mwaka 2014. Wamo kwenye hatua ya mwisho ya kuanzisha rasmi aina ya viazi vitamu itakayoletwa kutoka Japan. Aina hizo zilizoboreshwa zitanufaisha wakulima na Matoborwa Co Ltd ambayo hununua mazao bora kutoka kwao.

Matoborwa Co Ltd pia ilianzisha njia ya usimamizi wa kuhifadhia viazi zilizoendelezwa huko Japan.

Mradi wa Vanilla: Uzalishaji wa Vanilla kama chanzo cha mapato ya ziada katika Milima ya Uluguru

Tangu 2017, Chuo Kikuu cha Kilimo cha Sokoine, na taasisi isiyo ya kiserikali ya Japani (Global Environmental Forum), kwa pamoja wamekuwa wakipeana ujuzi mzuri wa usimamizi wa kilimo cha vanilla na usindikaji katika vijiji vilivyochaguliwa vya Milima ya Uluguru, Morogoro. Vanilla ni mojawapo ya mazao kadhaa yanayopandwa na wakulima katika bustani zao; mengine ni karafuu, pilipili na viungo vingine. Wakulima hujifunza jinsi ya kutumia rasilimali kikamilifu bila pembejeo za ziada kupitia programu za mafunzo, na semina juu ya uzalishaji wa vanilla na pia kusambaza miche ya vanilla. Vijiji vinavyolengwa katika Milima ya Uluguru ni Tawa, Kibumgo juu, Kibogwa na Kibwe.

Mradi wa YAMAHA: Mpingo ndio nyenzo pekee ya utengenezaji wa mzumari na Oboe

Yamaha, mtengenezaji wa vyombo vya muziki wa Japan, kwa kushirikiana na Shirika la ndani la Kuhifadhi na Kuendeleza Mpingo (MCDI), inawezesha usimamizi endelevu wa msingi wa msitu huko Kilwa. Mpingo hujulikana kama kuni nyeusi ya Kiafrika, ambayo ni moja ya aina muhimu katika utengenezaji wa vyombo vya muziki. Tangu mwaka 2017, wamekuwa wakichunguza uwezekano wa kuendeleza msitu endelevu unaolenga katika upandaji wa mpingo na uvunaji. Zaidi ya miche 3,000 iliyopandwa na wanakijiji wa eneo hilo, tayari imepandikizwa kwa msitu wa jamii yao kwa miaka 2, na zaidi ya asilia themanini (80%) ya watu waliobaki wameonekana katika ufuatiliaji wa mara kwa mara.

Yamaha pia inajaribu kununua miti ya mpingo iliyovunwa kutoka kwa misitu ya jamii; wanaona uwezo mkubwa wa Kilwa kama moja wapo ya eneo kubwa ya uzalishaji endelevu wa mpingo ulimwenguni. Usimamizi wa muda mrefu unapaswa kutekelezwa ili kuutunza msitu huu wenye thamani kubwa, na usimamizi wa misitu endelevu ya jamii unaongeza thamani yam situ kama hiyo ya muda mrefu.

Ukarabati wa kituo cha kushushia samaki na miundombinu ya soko la Malindi Zanzibar.

Mkandarasi wa Kijapani ameanza ukarabati wa soko la samaki la zamani na Vituo vya uuzaji vya Malindi ili kuchangia katika utoaji wa mazingira salama na safi zaidi kwa watumiaji wa soko la Malindi Zanzibar, na hivyo kukuza usambazaji bora wa samaki bora kwa watu wa Zanzibar.

Mafunzo ya Uvuvi kwa maofisa wa uvuvi kutoka Somalia ili kusaidia kurudisha Amani.

JICA, kwa kushirikiana na Kituo cha Mafunzo ya Uvuvi (FETA) huko Bagamoyo, waliandaa mafunzo ya uvuvi wa majuma  5 kwa wafanyakazi wa Kisomali. Washiriki wa Somalia walipata fursa ya kuwa na mafunzo ya uvuvi ikiwa ni pamoja na utumiaji wa vifaa muhimu sana na vyenye uwezo wa kufanya shughuli za uvuvi (FADs). Kukaribisha mafunzo ya Wasomali kwa FETA kunasaidia juhudi za Serikali ya Somalia katika utengenezaji wa ajira hususan kwa vijana katika ujenzi wa amani na muhimu zaidi katika kuepusha nchi kurudi kwenye machafuko