Maadhimisho ya miaka 65 ya mahusiano ya kidiplomasia kati ya Tanzania na Italia

Juni 2, 1946, baada ya athari kubwa za Vita vya Pili vya Dunia na miaka ishirini ya utawala wa kifashisti, wananchi wa Italia walipiga kura kuanzisha Jamhuri iliyojengwa juu ya misingi ya uhuru, demokrasia, mfumo wa vyama vingi na haki za kiraia na kijamii. Siku hiyo pia iliashiria ushiriki wa kwanza wa wanawake wa Italia katika uchaguzi wa kitaifa. Maadili haya yanaendelea kuongoza taasisi za Italia, mshikamano wetu ndani ya Umoja wa Ulaya na ushiriki wetu katika mfumo wa ushirikiano wa kimataifa kupitia Umoja wa Mataifa na mashirika mengine ya kimataifa.

Mwaka 2026 pia tunaadhimisha miaka 65 ya mahusiano ya kidiplomasia kati ya Tanzania na Italia. Tangu mwaka 1961, ushirikiano kati ya nchi hizi mbili umeendelea kuimarika katika sekta mbalimbali. Miongoni mwa alama muhimu za ushirikiano huu ni TIPER na bomba la mafuta la TAZAMA, yote yakijengwa na AGIP kati ya mwaka 1966 na 1968. Hata hivyo, mahusiano kati ya watu wa nchi hizi yana historia ndefu zaidi, kuanzia kufunguliwa kwa ubalozi mdogo wa Italia Zanzibar mwaka 1885 hadi kuwasili kwa wamisionari wa Consolata Iringa mwaka 1919.

Mbali na ushirikiano wa serikali, wadau mbalimbali wamechangia kuimarisha mahusiano haya, wakiwemo mashirika ya kiraia, sekta binafsi, taasisi za kidini, vyuo vikuu, wanaakiolojia, Waitalia wanaoishi Tanzania na watalii.

Maadhimisho haya yanatoa fursa ya kutafakari mafanikio yaliyopatikana katika mwaka uliopita na kuangazia vipaumbele vya siku zijazo. Wakala wa Biashara wa Italia (ICE) umeonyesha kuwa biashara na uwekezaji kati ya nchi hizi zimeendelea kukua kwa kasi. Mwaka 2025, mauzo ya Italia kwenda Tanzania yalifikia euro milioni 180 kutoka euro milioni 159 mwaka 2024, huku uagizaji kutoka Tanzania ukiongezeka hadi euro milioni 240 kutoka euro milioni 77 mwaka 2024.

Katika mwaka uliopita, kampuni kadhaa za Italia zimeanzisha shughuli zake Tanzania, zikiwemo Chiesi Farmaceutici, Danieli, ITR, ITS Engineering na Limonta. Kampuni hizi zinaongeza uwepo wa Italia katika sekta za nishati jadidifu, miundombinu, viwanda vya kilimo, madini, usafirishaji, teknolojia ya kidijitali, utalii na afya. Kupitia uwekezaji wao, zinachangia ajira, uhamishaji wa teknolojia na maendeleo endelevu.

Hatua muhimu pia zimepigwa katika utekelezaji wa Mpango wa Mattei kwa Afrika, uliozinduliwa na Serikali ya Italia mwaka 2024, ambapo Tanzania ilitambuliwa rasmi kama nchi ya kipaumbele Januari 2025. Ushiriki wa Rais Samia Suluhu Hassan katika mkutano mkuu wa pili wa Italia-Afrika uliofanyika Addis Ababa Februari 2026 ulithibitisha dhamira ya pamoja ya kuimarisha mahusiano kwa misingi ya kuheshimiana na vipaumbele vya pamoja.

Tarehe 28 Aprili 2026, Italia kupitia SACE ilichangia takribani euro milioni 250 katika mfumo wa ufadhili wa Sehemu ya 3 na 4 ya Reli ya Kisasa ya SGR kutoka Makutupora hadi Isaka kupitia Tabora. Mpango huu unaonyesha dhamira ya Italia kusaidia maendeleo ya miundombinu ya kimkakati yenye manufaa kwa biashara na mshikamano wa kikanda.

Maendeleo pia yameonekana katika sekta ya kahawa kupitia Programu ya ACT inayofadhiliwa na Ushirikiano wa Italia na kutekelezwa na UNIDO kwa kushirikiana na Wizara ya Kilimo na Bodi ya Kahawa Tanzania. Aidha, tarehe 13 Mei 2026, ulizinduliwa mpango wa “Towards the Next Generation of Sustainable Quality Coffee Producers in Southern Tanzania” katika mikoa ya Mbeya, Songwe na Ruvuma. Mpango huu unahusisha Mkoa wa Friuli Venezia Giulia, Chuo Kikuu cha Trieste na Illy, ukilenga kuimarisha sekta ya kahawa kupitia teknolojia, mafunzo na ulinzi wa mazingira kwa kuzingatia vijana, wanawake na wakulima wadogo.

Kupitia Mpango wa Mattei, kampuni ya Danieli pia inaangalia uwezekano wa kuwekeza katika kiwanda cha kisasa cha chuma nchini Tanzania, hatua inayoweza kusaidia mchakato wa viwanda kupitia uhamishaji wa teknolojia muhimu. Taasisi za kifedha za Italia kama SACE na CDP pia zinaendelea kuangalia namna ya kusaidia miradi ya maendeleo ya kijamii na kiuchumi nchini.

Shirika la Italia la Ushirikiano wa Maendeleo (AICS) linaendelea kutekeleza miradi ya mafunzo ya ufundi stadi kwa vijana Tanzania Bara na Zanzibar, hususan katika sekta ya utalii. Miradi mingine iliyokamilika ni SHINE na WECARE iliyolenga kuwawezesha watu wenye ulemavu. Januari 2026, Dodoma ilishuhudia kuhitimishwa kwa mpango wa Diverse Food Systems uliolenga kuboresha lishe. Aidha, Italia imeunga mkono uzinduzi wa miradi ya kuimarisha elimu katika EASTC pamoja na mradi wa MACORESI unaojikita katika afya ya uzazi na afya ya mama.

Mashirika ya kiraia ya Italia yameendelea kuchangia maendeleo katika sekta za afya, elimu na kilimo nchini Tanzania.

Katika sekta ya utamaduni, tafiti tatu za wanaakiolojia wa Italia zimeendelea kusaidia kuhifadhi urithi wa Tanzania. Italia pia iliunga mkono uwekaji wa kazi ya sanaa ya Michelangelo Pistoletto ya “Third Paradise” mjini Iringa pamoja na mradi wa “Glass Bridge” uliowaleta mafundi wa vioo kutoka Murano hadi Arusha.

Italia imepongeza ushiriki wa Tanzania katika maonyesho ya 61 ya Kimataifa ya Sanaa ya Venice Biennale na kuwahimiza Watanzania kutembelea banda la Tanzania nchini Italia.

Tanzania imeendelea kuwa moja ya maeneo yanayopendwa zaidi na watalii kutoka Italia, ambao wamekuwa kundi kubwa la watalii tangu miaka ya 1990. Shirika la ndege la Italia, Neos, linatarajiwa kuanzisha safari mpya za msimu kwenda Kilimanjaro na Zanzibar, zikiwemo safari za moja kwa moja kutoka Bari na Catania.

Kama mshirika wa karibu wa Tanzania tangu mwaka 1961, Italia ilieleza masikitiko yake kufuatia vifo vilivyotokea baada ya uchaguzi mkuu wa Oktoba 29 na kutoa pole kwa familia zilizoathirika.

Italia inaendelea kujizatiti kuunga mkono safari ya maendeleo ya Tanzania kupitia miradi inayolenga kukabiliana na changamoto za kijamii na kiuchumi, hasa kwa kuunda ajira kwa vijana. Pia iko tayari kusaidia juhudi za kuboresha mazingira ya uwekezaji na kukuza uchumi unaoongozwa na sekta binafsi.

Katika kipindi cha miaka 80 iliyopita, Italia imepitia changamoto nyingi lakini ikaweza kuimarisha taasisi zake za kidemokrasia kupitia mazungumzo na mshikamano wa kijamii. Italia iko tayari kuunga mkono juhudi za Tanzania za kuimarisha maridhiano ya kitaifa ili kurejesha amani, umoja na kuaminiana.

Tunapoadhimisha Siku ya Taifa ya Italia, tunathibitisha dhamira yetu ya kuendelea kuimarisha ushirikiano wa muda mrefu kati ya mataifa yetu mawili kwa misingi ya kuheshimiana, mazungumzo na ushirikiano.

Mungu ibariki Tanzania!

Mungu ibariki Italia!

Mhe. Giuseppe Seán Coppola, Balozi wa Italia nchini Tanzania