Epuka makosa haya ukifika miaka 60

Kadiri umri unavyosonga mbele, mwili hubadilika kwa njia mbalimbali zinazoweza kuathiri afya na ustawi wa mtu.

Kufikisha miaka 60 ni hatua muhimu inayohitaji uangalizi wa karibu zaidi wa afya, lishe na mtindo wa maisha kwa ujumla. Hata hivyo, wataalamu wa afya wanasema kuwa watu wengi hufanya makosa yanayoweza kuepukika, na hivyo kuongeza hatari ya magonjwa sugu kama shinikizo la damu, kisukari na matatizo ya mifupa.

Kwa mujibu wa Shirika la Afya Duniani (WHO), kuzeeka si ugonjwa bali ni mchakato wa kawaida wa maisha unaoweza kuambatana na afya bora ikiwa mtu atazingatia kanuni sahihi za maisha.

Hata hivyo, WHO inaonya kuwa uzembe katika kujitunza huongeza kwa kiasi kikubwa uwezekano wa kupata magonjwa yasiyoambukiza.

 Kutopima afya mara kwa mara

Moja ya makosa makubwa ambayo watu wengi hufanya wanapofikisha miaka 60, ni kupuuza vipimo vya afya vya mara kwa mara. Wengi hudhani kuwa ikiwa hawajisikii maumivu basi wako salama, jambo ambalo si sahihi.

Magonjwa mengi sugu kama saratani, kisukari na shinikizo la damu huweza kukua kimyakimya bila dalili za awali. Kwa hiyo, uchunguzi wa mara kwa mara ni muhimu ili kugundua mapema na kuanza matibabu kwa wakati.

Daktari bingwa wa afya ya jamii, Atul Gawande, anasema: “Lengo la tiba si kuongeza tu miaka ya kuishi, bali kuongeza ubora wa maisha ndani ya miaka hiyo.” Kauli hii inaonyesha umuhimu wa kuchukua hatua za mapema kulinda afya badala ya kusubiri hadi matatizo yatokee.

Aidha, vipimo vinavyopaswa kufanyika mara kwa mara ni pamoja na kupima shinikizo la damu, sukari mwilini, lehemu pamoja na uchunguzi wa macho na masikio.

 Lishe duni na ukosefu wa mazoezi

Lishe isiyofaa ni kosa jingine linalofanywa na wengi wanapoingia katika umri wa uzeeni. Watu wengi hupunguza ulaji wa vyakula muhimu kama matunda, mboga za majani na protini, na badala yake kuendelea kula vyakula vyenye mafuta mengi, chumvi na sukari.

Katika umri wa miaka 60 na kuendelea, mwili unahitaji virutubisho maalum ili kuimarisha kinga na kudumisha nguvu za mwili. Kalsiamu, vitamini D, na protini ni muhimu kwa afya ya mifupa na misuli.

Pamoja na lishe bora, mazoezi ya mwili ni jambo lisilopaswa kupuuzwa. Wataalamu wanashauri angalau dakika 30 za mazoezi mepesi kila siku, kama kutembea, kuogelea au kufanya mazoezi ya kunyoosha mwili.

Mazoezi husaidia kuimarisha moyo, kupunguza uzito na kuboresha afya ya akili.

Hata hivyo, baadhi ya wazee huogopa kufanya mazoezi wakihofia kuumia. Ukweli ni kwamba kutofanya mazoezi ndiko kunakoongeza hatari ya kudhoofika kwa misuli na mifupa.

 Kupuuza afya ya akili

Afya ya akili ni sehemu muhimu ya ustawi wa binadamu, lakini mara nyingi hupuuzwa hasa kwa watu wazima. Upweke, msongo wa mawazo na hata sonona ni changamoto zinazoweza kuwakumba watu wenye umri mkubwa.

Wengi wanapostaafu kazi au kupoteza marafiki na ndugu, hujikuta wakikosa shughuli za kijamii, hali inayoweza kuathiri afya yao ya akili. Ni muhimu kushiriki katika shughuli za kijamii, kuendelea kujifunza mambo mapya na kudumisha mawasiliano na familia na marafiki.

Matumizi holela ya dawa

Makosa mengine ni kutumia dawa bila ushauri wa daktari. Watu wengi wenye umri wa miaka 60 na zaidi huwa wanatumia dawa mbalimbali kwa wakati mmoja, hali inayoweza kusababisha mwingiliano wa dawa.

Ni muhimu kufuata maelekezo ya daktari na kuepuka kujitibu bila ushauri wa kitaalamu. Aidha, ni vyema kuwa na rekodi ya dawa zote unazotumia ili kuepusha madhara yasiyotarajiwa.

 Kutopata usingizi wa kutosha

Usingizi ni nguzo muhimu ya afya bora, lakini mara nyingi hupuuzwa. Watu wazima wanahitaji wastani wa saa sita hadi nane za usingizi kila usiku.

Ukosefu wa usingizi unaweza kuongeza hatari ya magonjwa ya moyo, kisukari na hata matatizo ya kumbukumbu.

Sababu zinazochangia kukosa usingizi ni pamoja na msongo wa mawazo, matumizi ya simu au televisheni usiku, pamoja na mazingira yasiyofaa ya kulala.

 Kupuuza dalili ndogo ndogo

Dalili ndogo kama maumivu ya mara kwa mara, uchovu usioelezeka au mabadiliko ya hamu ya kula mara nyingi hupuuzwa. Hata hivyo, hizi zinaweza kuwa ishara za matatizo makubwa ya kiafya.

Ni muhimu kusikiliza mwili wako na kuchukua hatua mapema kwa kumwona daktari pindi unapogundua mabadiliko yasiyo ya kawaida.

 Msongo wa mawazo

Pia, ni muhimu kuepuka msongo wa mawazo wa muda mrefu. Msongo unaweza kuathiri afya ya akili na mwili. Kushiriki katika shughuli za kijamii, kufanya mazoezi na kupata usingizi wa kutosha kunaweza kusaidia kupunguza msongo wa mawazo.

Mzee ukisharuhusu msongo wa mawazo, unajiweka kwenye mazingira hatarishi ya kiafya na hata kusababisha kifo cha haraka.

 Tumbaku na pombe

Wazee wanapaswa kuepuka matumizi ya tumbaku na unywaji wa pombe kupita kiasi. Tabia hizi huongeza uwezekano wa kupata magonjwa mbalimbali, ikiwamo saratani, magonjwa ya mapafu na matatizo ya ini.

Uhusiano na familia, jamii

Siri nyingine muhimu ni kuwa na uhusiano mzuri na familia pamoja na marafiki. Kushirikiana na wengine huongeza furaha, hupunguza upweke na kusaidia afya ya akili. Pia ni muhimu kufanya uchunguzi wa afya mara kwa mara ili kugundua matatizo mapema na kupata matibabu kwa wakati. Kufikisha miaka 60 ni mafanikio makubwa, lakini pia ni kipindi kinachohitaji tahadhari zaidi katika masuala ya afya.

Kwa kuzingatia ushauri wa wataalamu na kubadilisha mtindo wa maisha, inawezekana kabisa kufurahia uzee wenye afya njema na furaha. Afya ni mtaji na haijalishi una umri gani, bado unaweza kuilinda na kuiboresha kila siku.