Hatari ndoa inapogeuka ‘mali ya umma’

Zamani, ndoa ilikuwa jambo la heshima na siri. Ilikuwa ni agano kati ya watu wawili, likiheshimiwa na jamii lakini lisiloingiliwa ovyo.

Leo, hali hiyo imebadilika kwa kasi ya kutisha. Ndoa nyingi zimegeuzwa kuwa mali ya umma, zikizungumziwa hadharani kana kwamba ni mali ya kila mtu.

Migogoro ya wanandoa inajadiliwa kwenye vijiwe, makundi ya mitandao ya kijamii, na hata mezani kwa watu wasiohusika kabisa.

Makala kwa kurejea vyanzo mbalimbali vya kimtandao, inaeleza hali hiyo ilioifanya ndoa kupoteza hadhi na thamani yake ya ndani.

Mwanasaikolojia na mshauri wa uhusiano, Esther Perel anaeleza kuwa ndoa inapopoteza faragha, hupoteza pia usalama wake wa kihisia.

Anasema kuwa wanandoa wanapowaruhusu watu wengi kujua undani wa uhusiano wao, huanza kuishi kwa hofu ya hukumu badala ya ukweli wao.

Anasisitiza kwa maneno haya: “Kinachoua ukaribu wa ndoa si tatizo lenyewe, bali ni macho mengi yanayotazama tatizo hilo.”

Kauli hii inaonyesha kuwa tatizo dogo linaweza kuwa kubwa linapowekwa hadharani.

Katika jamii ya sasa, ndoa inapitia shinikizo la maoni ya watu. Wanandoa wanapokosana, badala ya kukaa chini na kuzungumza, hukimbilia kusimulia kila kitu kwa marafiki, ndugu na hata watu wasiofahamika mtandaoni.

Kila mmoja hutoa maoni yake, mara nyingi bila kuwajibika kwa matokeo. Ndoa inageuzwa kuwa mjadala wa wazi, na wanandoa wanajikuta wakifanya uamuzi si kwa hiari yao, bali kwa kuogopa maneno ya watu.

Hata hekima ya kale ilitambua hatari ya kuanika mambo ya ndani hadharani. Mithali 25:9 inasema: “Tetea shauri lako na jirani yako mwenyewe, wala usifunue siri ya mtu mwingine.”

Kauli hii inakumbusha kuwa si kila jambo linafaa kusemwa hadharani, hasa mambo ya ndani ya uhusiano.

Jamii, mitandao na kuvurugika kwa ndoa

Mwandishi na mhubiri, Timothy Keller anaeleza kuwa ndoa inapogeuzwa mali ya umma, huanza kuongozwa na matarajio ya watu badala ya misingi yake halisi.

Anasema kuwa jamii inapoweka masharti yake juu ya ndoa, wanandoa hupoteza uhuru wa kukua kwa namna yao wenyewe.

Keller anasema: “Ndoa inapopimwa kwa vigezo vya watu wengi, hupoteza maana yake ya kipekee.”

Mitandao ya kijamii imeongeza moto katika tatizo hili. Ndoa zimegeuzwa kuwa maonyesho ya picha nzuri, maneno matamu na tabasamu visivyokoma. Wanandoa wanaanza kuishi kwa ajili ya kuthibitisha kwa watu kuwa wana furaha, hata kama ndani hali ni tofauti kabisa. Migogoro inapojitokeza, badala ya kutatuliwa, inafichwa au inatangazwa kwa njia isiyo sahihi, jambo linalozidisha maumivu.

Mwandishi, Gary Thomas, anayejulikana kwa maandiko yake kuhusu ndoa, anaonya dhidi ya shinikizo la watu katika maisha ya wanandoa.

Kwa mawazo yake, anasema kuwa ndoa inapokuwa chini ya macho ya watu wengi, hukosa nafasi ya kukua kwa makosa na msamaha.

“Ndoa haiwezi kukua kwa uhuru ikiwa kila hatua yake inahukumiwa na umma, " anasema.

Kauli hii inaonyesha kuwa ndoa inahitaji nafasi ya kufanya makosa na kujifunza bila kushambuliwa.

Katika jamii nyingi, familia za pande zote mbili zimekuwa zikijihusisha kupita kiasi. Kila mzazi, shangazi au mjomba anataka sauti yake isikike. Ingawa nia inaweza kuwa njema, matokeo yake ni mgongano wa mamlaka na kupotea kwa uamuzi wa wanandoa wenyewe.

Ndoa inapogeuzwa mali ya ukoo au jamii, wanandoa hupoteza nafasi ya kuwa timu moja.

Mwandishi na mshauri wa familia, James Dobson anaeleza kuwa ndoa inahitaji mipaka ili kudumu.

Anasema kuwa pale mipaka inapovunjwa, migogoro huingia kwa kasi. Anaonya kwa maneno haya: “Hakuna ndoa inayoweza kudumu ikiwa kila mtu ana haki ya kuingilia.” Kauli hii ni onyo kali kwa jamii inayopenda kuingilia ndoa za watu wengine.

Kulinda ndoa dhidi ya umma

Kulinda ndoa dhidi ya kugeuzwa mali ya umma si dalili ya kiburi, bali ni ishara ya hekima.

Wanandoa wanahitaji kujifunza kuweka mipaka ya kile kinachosemwa hadharani na kile kinachobaki ndani ya nyumba.

Perel, kwa kuendeleza mawazo yake, anaeleza kuwa faragha ndiyo inayojenga uaminifu na ukaribu wa kweli.

Anasema: “Faragha si kuficha, bali ni kulinda kilicho muhimu.” Kauli hii inaweka wazi kuwa si kila siri ni uovu; nyingine ni ngao ya uhusiano.

Ndoa inapogeuzwa mali ya umma, inakuwa dhaifu mbele ya dhoruba za maneno, hukumu na mitazamo ya watu. Wanandoa wanaanza kuishi kwa kuigiza badala ya kuishi ukweli wao.

Watoto wanakua wakishuhudia migogoro inayochochewa na watu wa nje, jambo linalowaathiri kisaikolojia na kihisia.

Timothy Keller anaeleza kuwa ndoa imara ni ile inayojengwa juu ya ahadi na uamuzi wa ndani, si sifa za nje.

Anasema: “Nguvu ya ndoa haipo katika makofi ya watu, bali katika ahadi ya wanandoa.” Tafsiri hii inatukumbusha kuwa ndoa haipaswi kutafuta uthibitisho kutoka kwa umma.

Ndoa inapopoteza faragha yake, hupoteza pia amani, heshima na mshikamano wake. Jamii inapaswa kujifunza kuheshimu mipaka ya wanandoa, na wanandoa wajifunze kulinda mipaka hiyo kwa ujasiri.

Ndoa si mali ya marafiki, ndugu wala mitandao ya kijamii. Ni agano la watu wawili linalohitaji ulinzi, busara na hekima. Ndoa ikilindwa dhidi ya kelele za umma, hujenga familia imara na jamii yenye afya.